ՎԵՐՋԻՆ ՏԱՐԵԴԱՐՁԸ

ծերուկ

Յ. ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Ես տասնեօթ տարեկան էի, իսկ մեծ հայրս` ինձմէ իննսուն տարի մեծ, իննսուն աշուններ աւելի տեսած, իննսուն գարուններ աւելի ճաշակած, իննսուն ամառներ աւելի արեւէն խանձած, իսկ հիմա ձմեռն է որ կ’ապրէր ձիւնածածկ գլուխով:

– Այսօր մեծ հօրդ հարիւրեօթներորդ տարեդարձը պիտի տօնենք,- ըսաւ մայրս, խոհանոցին մէջ անուշեղէններու լաբիւրինթոս մը ստեղծելով.- գնա՛, քիչ մը քնացիր, որ կարենաս գիշերը մեզի հետ ըլլալ:

Ցերեկը քնանալը ինծի համար ուղղակի տառապանք էր, երբեք հաշտ աչքով չէի դիտեր ցերեկը քնացողները, ո՞ւր մնաց՝ ես քնանայի․կարծեմ անկարելի էր, բայց մօրս առաջարկին արժէք ունենալուն համար, գացի ու փորձեցի քնանալ: Անկողնիս մէջ պատկերացուցի հարիւրեօթ տարի ապրող մարդու մը տառապանքը, երազանքը, յոյսերը, յոյզերը եւ պայքարը: Մեծ հայրս իտէալական մարդ էր, քաջ ու բարի, լուռ ու խոհուն․ իր միակ յանցանքը շատ ծխելն էր: Ուտելէն աւելի կը ծխէր:

Տարօրինակ կ’երեւէր, երբ ձեռքը ծխախոտ չտեսնէինք: Հանդարտ ծխելու տարօրինակ ոճ մը ունէր ան: Ծխելը հանդիսաւոր արարողութեան կը վերածէր: Կարծեմ մօրս ու մօրաքոյրերուս միակ բանը, զոր իրմէ ժառանգած էին՝ ծխելն էր: Մեծ հայրս վարակած էր իր չորս դուստրերը:

Անկողնիս մէջ ունեցած երկար խոկումներէս եւ վերլուծումներէս ետք՝ մայրս խոհանոցէն ձայնեց.

– Յովհաննէ՛ս, արթնցի՛ր, հիմա մօրաքոյրերդ եւ մեծ հայրդ կը հասնին, ե՛լ ու մաքուր հագուստներդ հագիր:

Մեծ հօրս տարեդարձը մեր տունը պիտի տօնէինք, մօրս փափաքին գոհացում տալու համար, քոյրերը եւ ամուսինները համաձայնած էին: Հազիւ շորերս փոխեցի, դրան զանգը աւետեց անոնց ժամանումը: Երբ մօրաքոյրերս, ամուսինները, զաւակները ողողեցին մեր փոքր տունը, յոբելեարը ուրախութենէ աւելի սկսաւ նեղութիւն զգալ, որովհետեւ ան առանձին ապրած ըլլալուն համար ընդհանրապէս խճողուած տեղերէ հեռու կը մնար:

Մեծ հօրս հանդարտ ծխելն ու խօսիլը մեզի ջղայնութիւն կը պատճառէին․ կ’աղմկէինք,  կը ցատկռտէինք, մեր շուրջիններուն յիշեցնելու համար, թէ միայն կարկանդակին տիրանալու պարագային պիտի հանդարտէինք եւ խելօք նստէինք բազմոցներուն վրայ, որոնք մեզի համար զետեղուած էին գետինը, քով-քովի:

Վերջապէս եկաւ պահը․ծափեցինք, երգեցինք, մոմերը շարեցինք կարկանդակին վրայ ու վառեցինք՝ սենեակը կրկնակի լուսաւորելով:

Մեծ հօրս շունչը չբաւելուն պատճառով, մենք օգնեցինք ու մարեցինք մոմերը: Կարկանդակներն ու օշարակները բաժնեցին նախ մեզի՝ փոքրերուս, ապա՝ մեծերուն,  իսկ ամենամեծ բաժինը վիճակուեցաւ  յոբելեարին:

Աջէն-ձախէն կենացներ տեղացին.

– Երկա՛ր ապրիս, մեծ հայրիկ:

– Առո՛ղջ ապրիս, մեծ հայրիկ:

– Ուրա՛խ ապրիս, մեծ հայրիկ:

Բոլորս զինք համբուրեցինք: Մեծ հայրս արդի մտածողութիւն ունենալուն համար թոյլ չէր տար, որ ձեռքը համբուրենք: Յաջորդ օրը դպրոց ունենալնուս համար հանդիսութիւնը շուտ աւարտեցինք ու իրիկուան ժամը տասը չեղած բոլորս ցրուեցանք մեր տուները:

Նոյն գիշերը, թաղին մէջ աղմուկ ու իրարանցում տիրեց. բոլորս արթնցանք վախով ու ցնցումով:

– Վազեցէ՛ք, կ’այրի կոր, Գաբրիէլին տունը կ’այրի կոր:

Բոլոր թաղեցիները դոյլ մը ջուր շալկած կը վազէին մեծ հօրս տունը՝ կրակը մարելու, ես ալ կէս դոյլ ջուր շալկած վազեցի:

– Միայն, միայն իրեն բան մը պատահած չըլլայ:

Մուտքէն դէպի ներս սկսան մարել կրակը, հասան ննջարան. բայց ան արդէն չէր երեւեր, ածխացած էր ու մոխիրներուն խառնուած, գրեթէ բան չէր մնացած իր մանրակազմ մարմնէն:

Սեւցաւ իր օրը գիշերուան մութին պէս ու ան իր տարեդարձին օրը հեռացաւ մեզմէ:

Այսօր, կը հետեւցնեմ, թէ ինչպէ՞ս մեռած պէտք էր ըլլար մեծ հայրս:

Ուրախ մեկնեցաւ իր տունը, մտաւ ննջարան, վառեց ծխախոտ մը, սուզուեցաւ վերմակին տակ ու յանկարծ կանգ առաւ անոր ծեր սիրտը: Վառած ծխախոտը վերմակով, մահճակալով, տունով միասին այրած էր նաեւ զինք՝ մեծ հայրս:

Կեանքը անակնկալներով լեցուն է: Ապրիլ հարիւրեօթ տարի, տօնել տարեդարձ, հարազատներուդ հետ ուրախ մեկնիլ տուն եւ նոյն գիշերը, նախախնամութիւնը մութ գիշեր իջեցնէ կեանքիդ վրայ եւ վարագոյրը փակուի ընդմիշտ:

Անհեթեթ է կեանքը…

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s