ՀԱՅՐ ՇԱՀԱՆԻՆ ԿԱՏՈՒՆ

կատու

ՅԱՐՈՒԹ Գ․

1986ի ձմեռն էր։  Հայր Շահանը բերած էր սեւուլիկ ձագ կատու մը, որ իսկապէս անուշիկ էր եւ սիրուելիք:

Հայր Սուրբը այնպէս կը գուրգուրար վրան, որ երանի կու տայինք կատուին: Սակայն չար բախտէն կամ մեր չար աչքէն դժբախտ վախճան մը ունեցաւ ան:

Դպրոցի սովորական օր էր։ Սաները շարուած էին դասարանները բարձրանալու համար, իսկ մենք՝ Ընծայարանի սարկաւագներս մէկ կողմ կեցած կը լսէինք Հայր Շահանը, որ ցուցմունքներ կու տար սաներուն:

Յանկարծ տիրացու Ժան-Փիէռը մօտեցաւ ինծի ու ցած ձայնով ըսաւ.

– Վեր նայէ:

Գլուխս վեր բարձրացուցի եւ ի՞նչ տեսնեմ. խեղճ կատուն շէնքին տանիքին եզրին վրայ ՝ ոչ կրնայ ետեւ երթալ եւ ոչ առջեւ:

Ես եւ Ժան-Փիէռը իրար նայեցանք. ոչինչ կրնայինք ընել. մինչեւ տանիք չորս յարկ աստիճան պիտի բարձրանայինք:

Խեղճ կատուն վերջին փորձ մը ըրաւ, ետեւ-առջեւ գնաց ու տեսանք ինչպէս սահեցաւ ու օդին մէջ գլտորելով իջաւ եւ… բաաաաթ… ինկաւ ճիշդ Հայր Սուրբին առջեւ:

Տիրեց խոր լռութիւն:

Հայր Սուրբը մէկ կատուին նայեցաւ, մէկ ալ վեր: Կատուն մի քանի անգամ ցնցուեցաւ ու անշարժացաւ: Հայր Սուրբը շատ հանդարտ  աշակերները դասարանները ղրկեց ու առանց ետեւ նայելու ներս մտաւ:

Ժան-Փիէռը անմիջապէս գնաց ու կաւիճ մը բերաւ, կատուին շուրջը գծեց եւ տուփ մը բերելով կատուն մէջը դրաւ: Շալկեցինք տուփը, գացինք Յուշարձանին ետեւը փոս մը փորեցինք ու թաղեցինք կատուն:

Քիչ ետք Հայր Սուրբը դուրս ելաւ որ կատուին նայի եւ տեսաւ կատուին կաւիճով գծուած հետքը..․

Ժան-Փիէռը մանրամասնօրէն պատմեց կատուին արկածին դէպքը եւ Հայր Սուրբը գլուխը շարժելով ներս մտաւ․․․։

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Advertisements

ԹԱՂՈՒԱԾ ՍԷՐԸ

զոյգ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Պատանեկութեանս փողոցը դարձեալ պիտի այցելեմ: Բնաւ չէի մտածած, որ եթէ օր մը դարձեալ այդ փողոցին մէջ թափառէի ի՞նչ պիտի զգայի.այն՝ որ յուզում, ոգեւորութիւն գիրկընդխառնուած էին: Պիտի ճանչնայի՞ ընկեր-ընկերուհիներուս տուները, պիտի յիշէի՞ արդեօք դրացիներուն դէմքերը: Եւ մանաւանդ՝ պիտի յիշէի՞ առաջին սէրս՝ Հերմանը…:

Ոտքերս դողացին պահ մը, երբ անկիւնը դարձայ եւ հասայ փողոցին գլուխը, ուր ամէն բան շարժանկարի երիզի մը պէս կը տողանցէր ճամբորդութեանս միջոցին: Առաջին ակնարկով նշմարեցի, որ փողոցը աւելի կանաչ եւ կանոնաւոր փողոցի մը վերածուած էր: Տուներուն առջեւը ծառեր տնկուած էին: Շէնքերը իմ յիշած շէնքերէս շատ աւելի բարձր էին: Իրականութեան մէջ անճանաչելի էր այլեւս մանկութեանս, պատանեկութեանս փողոցը: Տանս դիմացի պարապ հողամասին վրայ ալ շէնք մը բարձրացած էր: Կը յիշեմ, որ այս հողամասը այն ժամանակ կը գործածուէր իբրեւ ինքնաշարժի կառատուն, եւ երբ պարապ ըլլար` ընկերներով գնդակ կը խաղայինք: Ահաւասիկ դիմացս էր հօրենական տունս: Եռայարկ, պատշգամները դուրս ցցուած, գունաւոր, մանր քարերով զարդարուած, սակայն ժամանակի ընթացքին փոշիով ծածկուած մոխրագոյն տունս…: Ի՜նչ զգացի՝ անբացատրելի էր ինծի համար, որովհետեւ աչքերս իմ հօրենական տան սեւեռելէ աւելի սահեցան կողքի շէնքին երրորդ յարկը, ուր Հերմանը եւ մայրը՝ Շուշան թանթիկը կը բնակէին: Ժամանակը սրբած էր միտքէս հազարումէկ յիշատակներ, բացի այն պահերէն, որոնք ապրած էի Հերմանին հետ. միասնաբար մեր ըմբոշխնած պահերուն յիշատակը պահ մը սարսուռ եւ ցնցում պատճառեց…:

Սոֆիային պարտէզէն ներս կը մտնէինք: Փշաթելերով շրջապատուած պարտէզէն գտեր էինք բացուածք մը եւ գաղտագողի ներս կը սպրդէինք ես եւ Հերմանը: Առաջ Հերմանը ներս կը սուզուէր, ապա ձեռքը երկարելով զիս ներս կը քաշէր: Հաստաբուն թթենիին կոճղը բարձի պէս կը թուէր մեզի:

– Մի՛ ըներ, Հերման, մէկը պիտի տեսնէ:

– Ո՞վ կայ որ. միայն դուն եւ ես: Յետոյ ի՜նչ կ’ըլլայ որ. համբոյր մը միայն կ’ուզեմ սա մեղրածոր շրթներէդ: Պիտի առնեմ աղջիկ քեզի:

– Հերմա՛ն, դեռ դպրոց ունինք: Շա՜տ երկար է մեր գործը: Կեցի՛ր:

– Հիմա այս գործը աւելի երկար է, սիրելի՜ս:

Հերմանին շրթունքները վիզէս, ծոծրակէս դէպի վար կը սահէին: Շապիկիս կոճակները կը քակուէին:

– Հերմա՜ն, կեցի՜ր, դեռ լիսէ պիտի երթանք:

– Կ’երթանք, հիմա այս պահը վայելենք:

Անոր տաքուկ համբոյրներուն ներքեւ ես ալ ինքզինքս կը յանձնէի անոր, մէջքիս փաթթուած թեւերուն զօրութեան:

– Պայա՜ն, քիմէ պաքթընըզ (Տիկին որո՞ւ նայեցաք):

Սթափեցայ: Դրացի մըն էր ինծի անծանօթ: Երբ տեսաւ, թէ կանգնած եմ տանս դիմաց, կասկածով եւ մտահոգութեամբ հասկնալ ուզեց, թէ ինչո՞ւ հոն եմ եւ կամ ի՞նչ կ’ուզեմ: «Ես այս տանտէրն եմ»: Ուզեմ- չուզեմ հոս եմ, հօրմէս մնացած ժառանգը կարգադրելու համար վերադարձած եմ երկա՜ր տարիներ ետք:

«Այս պարտէզին տանտէրը ե՛ս եմ: Ձեզի գող աւազակներ: Կորսուեցէ՛ք, գացէ՛ք իմ պարտէզէս: Գացէ՛ք ձեր պտուղը ուրիշ տեղէն կերէ՛ք»: Այսպէս կը պոռար Սոֆիան մեզի եւ կը վռնտէր պարտէզէն:

Այն օր արեւը իր ամբողջ կիզիչ տաքութեամբ կը տաքցնէր քաղաքը, փողոցները, տուները: Կէսօր էր եւ Սոֆիային տունէն հեռանալը տեսայ: Ան երկար ատեն չէր գար: Վստահ գիտէի, թէ ծովեզերք պիտի իջնէր եւ իր ամբողջ օրը հոն գտնուող թէյապարտէզներէն մէկուն մէջ պիտի անցընէր: Ահաւասիկ ճիշդ ատենն էր անոր պարտէզը մտնելու եւ անուշահամ թուզերէն, սալորներէն քանի մը հատ ճաշակելու: Պարտէզը իմս էր հիմա: Ընկերներս ալ մէջտեղ չկային: Թուզէն, սալորէն, կեռասէն ուզածիս չափ կրնայի ուտել: Մէկ ծառէն միւսին մագլցիլ: Կամաց մը տունէն դուրս ելայ ընկերուհիիս՝ Քալիոբիին բան մը տալու պատրուակով: Սոֆիային պարտէզը մտայ: Մագլցեցայ սալորենիին եւ նստայ հաստ ճիւղի մը վրայ: Շուրջս լեփլեցուն էր սալորներով: Տաքուն ներքեւ ջրոտ սալորները եւ ծառին հովանին կը զովացնէին զիս: Շատ չէր անցած, երբ ձայն մը լսեցի: Կատու մըն է, խորհեցայ, սակայն չըլլա՞յ թէ եկողը Սոֆիան էր: Չէ, անասուն չէր, մէկն ալ չէր երեւեր: Սակայն ձայներ կու գային: Շունչս բռներ էի, որ շատ չանցած զոյգ մը շուքին քրքջալով անցնիլը տեսայ կանաչութեան մէջէն: Երբ սեւեռեցի նայուածքս… անհաւատալի էր… Հերմանը եւ Քալիոբին…: Ծառէն չիյնալու համար ամուր փաթթուեցայ ճիւղերուն: Յուզումս որովայնէս վեր դէպի ուղեղս կը բարձրանար: Աչքերս գոցեցի, սակայն կը լսէի ձայները: Քալիոբիին եւ Հերմանին քրքիջները կ’արձագանգէին ականջներուս մէջ: Վստահաբար Հերմանին զգլխիչ համբոյրներուն ներքեւ Քալիոբիին շունչը ալ աւելի կը սաստկանար: Այնտեղ քարացայ ու մնացի.ժամանակը սահեցաւ, հողը քայքայուեցաւ ոտքերուս տակ: Որքա՜ն երկար մնացի ծառին վրայ՝ չեմ գիտեր, սակայն երբ վար իջայ, ոտքերս հազիւ զիս տուն հասցուցին. ուրուականի մը նման մտայ սենեակս: Աղիողորմ արցունքներ հոսեցնելով ինկայ անկողինիս վրայ: Յաջորդ օրերուն փողոց չելայ եւ ոչ ալ ընկերներուս հետ խօսեցայ: Ուզեցի մոռնալ եւ մոռցուիլ…: Փոխադրուեցանք ուրիշ թաղ մը: Ինքզինքս նուիրեցի դասերուս եւ բժիշկ վկայուելով գաղթեցի արտասահման:

Հիմա, երկար տարիներ ետք, հօրենական տան ժառանգութեան գործերուս համար վերադարձայ ծննդավայրս եւ այսօրուան պէս կենդանի աչքով կը յիշեմ կեանքիս մէկ հանգրուանը…: Կը հանդիպիմ թաղի տղոց շատ սիրելի Մուսթաֆա նպարավաճառին. կքած, սակայն սուր յիշողութեան տէր ծերունին կը ճանչնայ ինծի: Հերմանը եւ Քալիոբին ամուսնացեր են: Սակայն Հերման դժբախտ երթեւեկի արկածի մը զոհ գացեր է եւ Քալիոբին ալ իր ամուսնոյն մահէն ետք գաղթեր է Յունաստան: Բոլոր այս իրադարձութիւնները լսելէ ետք կաթիլ մը արցունք սահեցաւ աչքերէս, թաղած առաջին սիրոյս փոխարէն:

Օդանաւուն մէջ կը մրափէի, մինչեւ որ անիւները բացուեցան եւ թռիչքը վերջ գտաւ: Պայուսակս ձեռքս դուրս ելայ օդակայանէն: Ամուսինս՝ Մարքը եւ երկու աղջիկներս՝ վերջին սէրերս, ինծի կը սպասէին: Ողջագուրուեցանք:

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ՄՈՌՑՈՒԱԾ ՅԻՇԱՏԱԿՆԵՐ (Հատուած)

լիբանան

ՄԱՀՄՈՒՏ ՏԷՐՈՒԻՇ

Ջարդուած ապակիներու վրայէն կ’անցնիմ եւ քարէ երկար աստիճաններէն վար կ’իջնեմ:

Չեմ գիտեր վարի յարկերը քանդուա՞ծ են, թէ՞ ոչ, ուստի կ’իյնամ մտորումներու մէջ եւ հարց կու տամ ինզինքիս.-

– Եթէ հիմա դիակ մը իյնայ վրաս, ինչպէ՞ս շալկեմ եւ ո՞ւր փոխադրեմ: Ի՞նչ պիտի ընեմ, եթէ հետս խօսող մէկը չգտնեմ, մէկը՝ որ կարենայ լռութիւնս խզել: Պիտի սուլեմ, պիտի սուլեմ լռութիւնս խզելու համար, պիտի սուլեմ եղանակ մը, որ սկզբնական եղանակն է երգի մը, Պէյրութի մէջ պայթող պատերազմական երգերէն: Ի՞նչ պիտի ընեմ երբ ամբողջ լիբանանեան գրական անդաստանէն ներս չէ օգտագործուած Պէյրութ բառը, երաժշտական բառ մը, որ արմատապէս հակում ունի արձակ եւ ոտանաւոր ստեղծագործութիւններու: Ի՞նչ պիտի ընեմ, եթէ չգտնեմ գէթ կատու մը զբաղելու անոր հետ… Ի՞նչ պիտի ընեմ, եթէ չգտնեմ այն ինչ որ պիտի կարենայի ընել:

Չորրորդ յարկի վրայ բաց դուռ մը տեսայ:

– Բարի լոյս, ուսուցիչս,- ըսի:

Այսպէս կը խօսէի անոր հետ տաս տարիներէ ի վեր, ութսունամեայ մեծարժէք, հանդարտ ծերունիին հետ: Կարծես սիրտ մըն էր որ կը քալէր երկու ոտքերու վրայ: Սահմանային գիծի վրայ գտնուող իր տունէն փոխադրուեցաւ, երեք կողմի պատերուն քանդուելէն ետք: Փոխադրուեցաւ տունս եւ ապրեցաւ հոն վեց ամիս, երբ ես հեռացած էի տունէս եւ անյայտացած Եւրոպայի մէջ: Յետոյ փոխադրուեցաւ իր աղջկան տունը: Ամէն օր կ’այցելէի իրեն եւ կը կիսէի պատերազմական իր ծանր բեռը: Իւրաքանչիւր այցելութեանս իրեն կը տանէի կարկանդակ եւ թերթ: Նոր բանաստեղծ էր, հաւանաբար առաջին արձակ բանաստեղծութիւն գրողը: Յետոյ բոլորովին դադրեցաւ գրելէ եւ զբաղեցաւ իր հրատարակած միակ ամսաթերթով, որուն թէ՛ խմբագրական կազմն էր, թէ՛ տնօրէնը, սրբագրողը եւ ցրուողը:

Արդարացի չէի գտներ իր գանգատները՝ անմարդկային, վայրի զարկերուն շուրջ, բացի ջուրի եւ տանտիրոջ մասին ունեցած գանգատներէն: Առանձնութիւնը փարատելու համար կ’ընկերակցէր ինծի եւ թոռներուն: Հալածական բնոյթ ունեցող, հետապնդող, իշխող տիկնոջ վերաբերմունքը կը դիմակալէր ներողամտութեան ժպիտով մը՝ յանցանքի մը համար, որ չէր գործած:

Ջիղերու ցնցում եւ ցաւ պատճառող՝ սուրացող, յարձակող օդանաւերուն ձայները լսելով կը պոռար:

– Կը բաւէ՛, ի՞նչ կ’ուզէք մեզմէ: Գիտենք, որ մեզմէ զօրաւոր էք: Գիտենք, որ ստացեր էք նորագոյն օդանաւեր եւ մահասփիւռ զօրաւոր զէնքեր, որոնք մահ կը սփռեն ամենուրեք: Բայց ի՞նչ կ’ուզէք մեզմէ:

Կինը կը սաստէր զինք ըսելով.

–  Թող տուր, ի՞նչ կ’ուզեն՝ թող ընեն: Կ’ուզեն զարնել՝ թող զարնեն, ի՞նչ ունիս իրենց հետ:

Եւ առանց խպնելու իմ ներկայութենէս, եգիպտական բարբառով եւ կծու արտայայտութեամբ, կը շարունակէր.

–  Անոնք կ’ուզեն զարնել պաղեստինցիներուն:

Բարկութիւնս եւ շփոթս փարատելու ու ցոյց չտալու համար կ’ըսէի.

–  Իսկապէս ինչո՞ւ համար արգելք հանդիսանանք օդանաւորդներու գործին:

Ամուսինը կը խնդար, բայց կինը լսած խօսքէն գոհունակ՝ չէր խնդար: Արդարեւ, որոշ հակառակութիւն մը ունէր հանդէպ անոնց, որոնք իր համայնքէն չէին:

 

Արաբերէնէ թարգմանութիւն՝
Թագուհի Աթոքեան

 

Հալէպ, 26 Մայիս 2016

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

ԽՈՓԱՅԻ ԽՕՍՈՒԱԾՔՈՎ ԽԱՂԻԿՆԵՐ

ՀԱՄՇԷՆԻ ԲԱՐԲԱՌ

պարը

Գրառեց եւ թարգմանեց՝
ՀՀ ԳԱԱ հնագիտութեան եւ ազգագրութեան
ինստիտուտի գիտաշխատող
ՍԵՐԳԷՅ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ

Ջօմէին օղն իվէ
Թէլան բադ աղաձ ունիմ,
Թէլէ քագա, նաս օնցի,
Կուրբօն վադ աղաձ ունիմ:

Ասացող՝ Ֆուլդեն Շահին
(օրիորդական ազգանունը
Մաչալօղլու) ծն. է 1981 թ. Խոփայի
գաւառի Չաւուշլու գիւղում,
հարս է եկել Օսմանիյէ գիւղ:

Թարգմանութիւն

Մզկիթի բլուրն ի վեր
Փշալարից ցանկապատ1 եմ սարքել
Փշալարնարձակիր3, ներս անցիր,
Մատաղի խոստում4 եմ տուել:

Այս խաղիկի մէկ այլ տարբերակ էլ երգում են Սաքարեայի (նախկին Ադափազարի) նահանգի Քոջաալի գաւառի համշէնահայերի Աչմաբաշի եւ Չաքմաքլի գիւղերում: Նպատակայարմար ենք գտնում այդ տարբերակը եւս հրապարակել․-

Չաքմաքլիին օղն իվէ, անդէր,
Թէլաբադ աղաձ ունիմ, անդէր,
Քէզի թա առնու գայնամ, անդէր,
Կուրբան վադ աղաձ ունիմ, անդէր:

Ասացող՝ Ֆիքրիյէ մօմի,
գ. Աչմաբաշի:                                

Թարգմանութիւն

Չաքմաքլիի բլուրն ի վեր, անտէր,
Լարից ցանկապատ եմ սարքել, անտէր,
Քեզ թէ կարողանամ առնել, անտէր,
Մատաղի խոստում եմ տուել, անտէր:

***

Արդէլէցէց դաղաքէ5
Գարմի քուրբա հաքնի գուն,
Չաուշնէցէ դէսնին անա
Ցախուդն իվէ փախչի գուն:

(Արդալացիների տղաները5
Կարմիր գուլպայ են հագնում,
Չաուշլեցի որ տեսնեն,
Անտառն ի վեր փախչում են):

***

Էնթիան ասթիսիուս
Քանի՞ քէդ նաս անցաձ էս,
Յէս քէզի բիձիգ քիդէ,
Նա քադա՜ր մէձընցաձ էս:

(Այն կողմից այս կողմ
Քանի՞ գետ ես անցել,
Ես քեզ փոքր էի կարծում,
Որքա՜ն ես մեծացել):

***

Դանան ու քալէցէր,
Շալէ մօլիյէցա՞ր թա,
Մէգ դօնումին «հա» ասացիր,
Մէգալին մօլիյէցար:

(Տնից որ գնացիր,
Շալը մոռացա՞ր,
Մէկ անգամ «հա» ասացիր,
Միւս անգամ մոռացար):

***

Փարցէ փօթին հաքնօղ ում,
Գյօլայ6 իվէ էրթօղ ում,
Յէս թա խանում էլլիմ նա,
Գէջալուղէս խադվօղ ում:

(Բարձրակրունկ կօշիկ եմ հագնելու,
Գէօլէն6 ի վեր գնալու եմ,
Ես որ տանտիկին դառնամ,
Գիշերանոցս ասեղնագործելու եմ):

***

Աշուն քուքա, հասնի գու
Փէշին վային լիլիգէ,
Քա՛, քէզիգի մէնա՞ց թա
Մուսլօուն թուխուլիգէ:

(Աշուն է գալիս, հասնում է
Փշի վրայի մասուրը,
Քա՛, քեզ մնա՞ց
Մուսլօղլիների թխամաշկը):

***

Փադէ գիյէմ, թիզի գում,
Գալաշէ չօրցէնա գու,
Մօդսիյուս փութ էնէ մի,
Աչվէնիյէթ քօլա գու:

(Փայտը կրում, դիզում եմ,
Քամին չորացնում է,
Իմ կողմը մի նայիր,
Աչքերդ այրում են):

***

Դասէ քուրուշ դէվօղ ում
Քէզի համալ փէրնօղ ում,
Իմ դադին քումթէրվիքէ
Քէզի սէրփէլ դէվօղ ում:

(Տասը ղուրուշ եմ տալու,
Քեզ ծառայ եմ վարձելու,
Իմ հօր գոմի դիմացը
Քեզ սրբել եմ տալու):

Դժուար հասկանալի բառեր

1 Բնագրում՝ թէլաբադ – մետաղալարից, փշալարից պատրաստուած ցանկապատ:
2 Բնագրում՝ թէլէ – լարը, մետաղալարը, փշալարը:
3 Բնագրում՝ քագա – քակիր, քանդիր, արձակիր, բացիր:
4 Բնագրում՝ վադ – թուրք.՝ vaat- խոստում, երդում:
5 Բնագրում՝ դաղաքէ, որ կարելի է թարգմանել ե՛ւ տղաները, ե՛ւ երեխաները:
6 Գէօլէ տեղանուն է:

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

ԱՐՔԱՅԻՑ ԱՐՔԱՆ՝ ՎԱՐԴԱՆԻՆ ՊԱՊԱՆ

 

թռչնոց

Յ.ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Վարդան Թռչնոց Բոյնի երկրորդ սերունդի սաներէն էր։  Հակառակ հայր ու մայր ունենալուն արձանագրած էին որբերու յատուկ այս գիշերօթիկ դպրոցը:

Վարդանին մայրը եկած ու իր ընտանեկան կացութիւնը պատմելով համոզած էր պատասխանատուները եւ արձանագրել տուած էր իր մէկ հատիկ զաւակը:

Ամիսներ ետք Վարդանը ընտելացած էր գիշերօթիկի մթնոլորտին ու հանգստացած էր հօր պատճառած չարչարանքէն, մանաւանդ ծեծերէն:

Տարիներ ետք Վարդանին մայրը տունէն վռնտած էր Վարդանին հարազատ հայրը, ձգելով զայն փողոցի ճակատագրին:

Մարդը ամէն անգամ որ յիշէր զաւակը, ուշ գիշերով կու գար, դպրոցին դարպասին առջեւ կը կենար, խմիչքի շիշը ձեռքը եւ կը սկսէր բարձր ձայնով պոռալ, նեղացնելով նոյնիսկ հեռու տուներուն բնակիչները:

– Բացէ՛ք, դուռը բացէ՛ք, Արքայից Արքան՝ Վարդանին պապան է եկողը. հաճեցէք դուռը բանալ, քանզի եկողը Արքայից Արքան է՝ Վարդանին պապան:

Այդ ուշ գիշերին, Վարդան իր ննջարանէն գաղտնի վար կու գար ու դարպասին ետեւէն հօրը կ’ըսէր.

– Հայրիկ, ձգէ՛, գնա՛, զիս մի ամչցներ ընկերներուս եւ պատասխանատուներուն առջեւ․ հաճիս գնա, վաղը եկուր ցերեկով արթուն վիճակով նստինք, խօսինք ու կշտանանք իրարմէ, հայրիկ ես քեզ շատ կը սիրեմ, հաճիս գնա եւ մի խայտառակեր զիս:

Վարդանին պապան պահ մը լուռ կը կենար ու կ’անհետէր մութ գիշերին։ Կարծես կ’անդրադառնար սխալին:

Յաջորդ առաւօտ Վարդան կը սպասէր իր հօրը, բայց՝ ի զուր․ ոչ եկող կար ոչ ալ գացող:

Վարդան գիշերները անքուն աչքն ու ականջը դարպասին՝ մտահոգ կը սպասէր իր հօր, առաջքը առնելու համար խայտառակութեան:

Ամիսներ Վարդան կը չարչարուի եւ մարդու բան չ’ըսեր, բայց տղեկը օրէ օր կը հիւծի:

Օր մը դպրոցի հսկիչը դասարան կը մտնէ ու կը կանչէ Վարդանը, որ դուրս գայ:

– Տեսչարանը տէր եւ տիկին մը քեզի կը սպասեն:

Վարդան արագ քայլերով, յոգնած կը հասնի տեսչարան, կամաց կը զարնէ դուռը ու ներս կը մտնէ։ Վարդան տեսնելով այդ զոյգը կեանքի կու գայ եւ սպառնացող հիւանդութենէ մը կը բուժուի:

Արքայից Արքան վերադարձած էր իր Թագուհիին, ուրախացնելով ու երջանկացնելով Վարդանին մանուկ ու անմեղ սիրտը:

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ՍԱՐՍԱՓԵԼԻ ԳԻՇԵՐ ՄԸ․ՊՈՐՏՕ 1989

գինի

Յ․ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Վենետիկէն 16 ժամ ինքնաշարժով ճամբորդելէ ետք, Պորտոյի Oպինյէ գիւղը հասանք, մեր հեռաւոր մէկ ազգականին տունը, գիշերուան ժամը ճիշդ 12ին։  Փաթրիք Մարին մեզ ապահով հասցուց համաշխարհային երկրորդ պատերազմ տեսած այս ցանցառ տուներով գիւղը։ Վախը սրտերնուս մէջ կանգ առինք կէս փլատակ տան մը առջեւ, ուր մեզ դիմաւորելու ելած էին մայր մը իր հինգ զաւակներով. իսկ պարտէզի հինգ շուներուն հաջոցները երբեք լաւ տպաւորութիւն չձգեցին մեր վրայ։  Հապճեպ, վախով եւ յոգնած մուտք գործեցինք տունէն ներս այլանդակուած դէմքերով:

Ճամպրուկները մեզի  յատկացուած սենեակին մէջ դնելէ ետք, բոլորս ուղղուեցանք խոհանոց, անօթի եւ ծարաւ։  Տիկին Ծովինարը մեր ընթրիքը եւ Պորտոյի նշանաւոր գինին պատրաստած էր ու կը սպասէր մեր ժամանումին։  Ընթրիքը արդէն սկսած էր, մեծ խոհանոցը նաեւ ճաշասենեակ դարձած էր, որ իր մէջ կ’ընդգրկէր խոշոր սեղան մը իր փոքրաթիւ աթոռներով։  Գիրկ գիրկի նստած ընթրեցինք վերջին ընթրիքի նման… իսկ  մթնոլորտը վախազդեցիկ կը դառնար.դուրսի հինգ շուներուն հաջոցը ոչ միայն նեղութիւն կը պատճառէր մեզի, այլեւ վախ ու սարսափ կը տարածէր չորսդին, կարծես քաղցած շուներ ըլլային։  Դուրսի դրացիները կը բողոքէին թէ առանձին կ’ընթրէինք համով հնդկահաւը:

Ծանր ընթրիքը, Պորտոյի չեմ գիտեր քանի՞ աստղանի գինին եւ հինգ շուներուն հաջոցը, վրան աւելցնելով Բաթրիքին եւ իր կնոջ շատախօսութիւնը վեցս շատ արագ նետած էին հանգստաւէտ անկողինները, որոնց սաւաններուն մաքրութիւնը զգալի էր մեր սենեակին աղօտ լոյսին տակ:

Շուներուն հաջոցը որպէս նուագ ու Բաթրիքին ու իր կնոջ՝ Ծովիկին խօսակցութիւնը որպէս երգ մեզ փոխադրած էին արդէն ժամանակաւոր կէս-կատար անոյշ մահուան:

Առաւօտուն երբ աչքերուս դուռը բացի, խոհանոցի դրան առանքէն տեսայ Բաթրիքն ու Ծովինարը, նոյն դիրքով նստած, գինիի եօթ պարապ շիշերն ալ դիմացնին՝ գիշերուան նիւթերնին կարծես նոր-նոր սկսած էին աւարտել…:

Վենետիկէն Օպինյէ 16 ժամ քշելէ ու մինչեւ առաւoտ խմելէ ու խօսելէ ետք, Բաթրիքը Ծովինարին այտերէն համբուրեց ու գործի գնաց:

Գալով Ծովիկին, փոխանակ ննջարան ուղղուելու, պարտէզ իջաւ մեր դրացի հինգ շուներուն մէկ պարկ ճաշ տալու:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԲՈՐԲՈՍԱԾ ՀԱՑ

հաց

ՍԵՒԱՆ ԼԱԼԻՔՕՂԼՈՒ

Դեռ նոր առած էինք քեզ,
մոռցուեր ես միայն մի քանի օր
նայլոն տոպրակի մը մէջ:
Առաջ աւելի կը դիմանայիք,
երբ մանուկ էինք:
Լուսահոգի մայրիկս
աւելի լաւ միջոց մը գիտէր
ձեզ պահելու համար թարմ:
Կեանքը այսքան արդիական չէր…
իրեն հարցնելու առիթ ալ չունինք:
Նորէն ալ գեղարուեստական
աշխատութիւն մը եղեր է
կարծէք
հացը արդիւնաբեր հողի մը վերածուած է.
1915ին հայերու ետին ձգած
ճերմակ-ճերմակ, բամպակի արտերուն կը նմանի
Ատանայի:
Բայց հացը պարապի չգնաց․
կեղեւին տակէն ելաւ
կակուղ կազմ մը նման բամպակի։
Պարապի չէ ըսուած՝
Ոչ շտեմարան ունին, ոչ ալ տուն
որպէսզի թռչունները կշտանան։
Մեր հացն ալ
ճաշկերոյթի վերածուեցաւ
մեր ետեւի պարտէզի
աղաւնիին, ճնճղուկին:

 

Պոլիս, 7 Մայիս 2016

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: