ՓՈՂՈՑԸ ՄՆԱՑՈՂԸ

փողոց մնացածը

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Կէս գիշերին լսուող ձայները
Կը խառնուին կապարէ մթութեան.
Ու կը սաստկանայ վախը ոտնաձայներուն,
Շուներու հաջոցներուն ընկերակից:
Հոն, մայթին վրայ երկարած, պառկած
Ստուեր մը նշմարելի է մութ.
Թաց է տաբատը: Կծկուած, սալայատակին վրայ
Կը միզէ ժպտելով. հանգիստի պահն է հիմա:
Ո՛չ տեղ, ոչ ալ տուն կ’որոնէ,
Միայն աման մը տաք ճաշ թերեւս,
Փողոցներու ոտնաձայները կից կու տան ամաններուն,
Գինին է ընկերը փողոցը կծկուած մարդուն:

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Advertisements

ՊԱՏԵՐԱԶՄ

պատերազմ

ԿԱՐՕ ՄԱՐՏՈՒՆԻ

Հըսկաներ
Բօթաբեր
Քընացեր
Մեր առջեւ
Իսկ այստեղ
Սեւ հեղեղ
Ախտաջուր
Ամէնուր
Կը վազէ
Մածուն է
Կը կարծեն
Ու ցաւէն
Անզօր են
Հասկընալ
Մեր մէջ ալ
Նոյն ազգի
Թունալի
Ռազմ է միշտ
Ու դեռ խիստ
Աւելի
Պիտ’ ծընի
Մենծ աղէտ
Անժամկէտ
Ու բանայ
Ակամայ
Ճամբայ նոր
Փառաւո՞ր
Անոր հօր
Ու զաւկին
Խաղացին
Գըլուխնուն
Երեսուն
Արծաթի
Խաղը հին
Եւ հիմա
Բոլորն ալ
Նոյն ծակին
Երեսին
Կը նային
Անձկագին
Հարցումով
Արդեօք ո՞վ
Ըսկըսաւ
Այս սուր ցաւ
Եւ կեցաւ
Ամէն խաւ
Իրաւամբ
Ի սեւ ամպ
Տեղն իր բեռ
Անբեւեռ
Գամուած բառ
Հասարակ
Հացկատակ
Պատերազմ
Երագազ

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

ՇՈՒՆԵՐՈՒՆ ՀԱՋՈՑԸ

Գիշեր

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Գիշերը, խոր մթութեան մէջ, փողոցները ինչպէ՞ս են.
Մուս-մութ, չէ՞․
Ընդհակառակը՝ առտուընէ, ցերեկուընէ աւելի լուսաւոր են:
Գայլաշուներու վոհմակներ կը շրջին.
Թեթեւ ձայնի մը ականջ կը կտրին,
Շնչասպառ կը հաջեն, կասկածով մը անծանօթի.
Փողոցներու մէջ խելագար կը վազեն:
Փողոցներու մէջ գայլաշուներ վրայ-վրայի,
Քաղաքին մէջ, անոնք ալ մարդոց պէս կը սերին:

Գիշերը, խոր մթութեան մէջ,
Պողոտաներուն, փողոցներուն լոյսերը
Կը լուսաւորեն քաղաքը:
Մարդիկ իրենց անկողինին մէջ տաքուկ,
Խռպոտ ձայներ արձակելով
Միայն գիշերնե՞րը կամ առտուն
Լոյսին ներքեւ, հաջոցներու ներքեւ
Շուներու պէս կը սիրաբանին:

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

 

ԿՈՐՍՈՒԱԾԸ

trosh

ԿԱՐՕ ՄԱՐՏՈՒՆԻ

Չըկայ ան հիմա, գուցէ՝ բացակա՞յ,
Վստահ չեմ, իրա՛ւ, կըրնայ․․․ բազմանալ․
Ամէնուն բերան՝ ծամոն պըտղահամ,
Ինքնին մեծղի իր, ըսպասում, ական։

Թափառող հովեր անկէ լուր չունին,
Մէյ մը հոս է նա, մէյ մըն ալ անդին,
Ովկիանոս անհուն, հընչեղ, բազմերանգ,
Կատաղի ալիք, ներքնագոյն կըրակ։

Անտեսանելի՜, անհասանելի՜,
Անգին բան, հընոց, անմեղ աղաւնի,
Որուն կամաւոր վանդակ շինողներն
Փողոց իջած են, ճաղատ ու անդէմ։

Փըրկող կոմիտէ՝ զըրկող փըչիկ է,
Աշխարհիկ կամ ոչ, տէրտէր կամ կերկեր,
Անարծարծ այս գանձն առեր, պատուաստեր,
Դըրօշ են պարզեր, բարձրացուցեր վեր։

Սէրմիյէ կ’ըսենք մենք ի թուրք բարբառ,
Երբոր չըգըտած իւր բուն նըպատակ,
Զառածիլ սիրէ մարդը անյատակ
Եւ պոչին կառչի, ահա՝ քեզ կատակ,

Խեղկատակ, ծուռումուռ որակին հակած,
Գոյին այդ․․․անգո՛յ, ըստեղծելու բաց,
Անհորիզոն, սըրատամ փառք փառաց,
Աշխարհն իր, ի՛ր, մե՞ր ալ, ամենէն ցա՛ծ։

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

 

 

 

ԱՄՕ, ԱՄԱՍ, ԱՄԱԹ…

ato

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Երբ համալսարան սկսայ որպէս Դասական Գրականութեան ուսանողուհի, ուսուցիչս էր Սինա Գապաաղաչլըն, Թրքական Գրականութեան նշանաւոր գրագէտը՝ Հալիքարնաս Ձկնորսին (Ճեւատ Շաքիր Գապաաղաչ) տղան: Առաջին օրը, ուսուցիչը ներս մտաւ դասարանէն, առանց բացատրութիւն մը տալու կամ մեզի՝ նորեկներուս հետ ծանօթանալու, սկսաւ «ամօ, ամաս, ամաթ, ամամուս, ամաթիս, ամանթ» խոնարհումին: Բան մը չէինք հասկցած ու ամէն մարդ իրարու երես կը նայէր: Եւ դառնալով մեզի ըսաւ.«Ամարէ սիրել բայն է, Ա. լծորդութիւնը այսպէս կը խոնարհուի» ու գրատախտակին վրայ խոշոր լատիներէն տառերով գրեց. AMARE.

Դասարանին մէջ կային տարբեր մշակոյթներէ ընկերներ, որոնց հետ հետագային շատ լաւ բարեկամութիւն հաստատեցինք: Երկու հայ քրիստոնեայ՝ ես եւ ընկերուհիս՝ Լետան էինք: Գաթիան յոյն էր: Ահմէտը՝ լազ: Թանէրը եւ երկու երկուորեակ աղջիկներն ալ հրեայ էին: Դեռ կային զանազան մարդիկ, որոնց հետ ուսում ստանալու համար չորս տարի պիտի անցընէի: Ինծի համար հարց մը չկար «սիրելու» մասին, որովհետեւ ծանօթ էի քրիստոնէական գաղափարներուն, հաւատքին եւ Տիրոջ պատգամին «սիրոյ» մասին: Սակայն չէի կրնար միեւնոյն բանը ըսել այն անձերուն մասին, որոնք զանազան հարցումներ հարցնելով ազգութեանս եւ քրիստոնէութեան մասին, կամ կ’ուզէին նոր բաներ սորվիլ եւ կամ տարօրինակ հարցումներով զգացնել տարբերութիւն՝ իմ եւ իրենց միջեւ: Չվրդովեցայ: Ապագային ուսուցչագործելու որոշում առած ըլլալուս՝ համբերութեամբ բացատրել, հասկցնել ջանացի ընկերներուս, թէ կ’ապրէինք միեւնոյն հողերուն վրայ եւ բազում սովորութիւններ, աւանդութիւններ ալ փոխանակած էինք: Չէի եկած ուրիշ տեղէ մը, քաղաքացին էի այս հողերուն, ինչպէս նաեւ՝ ծնողքս եւ անոնց ծնողներն ալ: Հայ էի, կը խօսէի հայերէն եւ որպէս քրիստոնեայ կը հետեւէի եկեղեցիին: Ուսուցիչիս՝ Սինա Պէյին ականջին ալ հասած ըլլալու էին կարգ մը խօսակցութիւններ այս մասին, որ օր մը թելադրեց, թէ ինքզինքս չյոգնեցնէի եւ նկատի չառնէի կարգ մը բաներ. ան կը հասկնար վիճակս,  քանի որ ինքն ալ բազում մշակոյթներու զաւակ էր: Ան ամբողջ տարին մեզի հետ դաս ըրաւ սիրելու եւ պատերազմելու մասին: Լատինները մէկ կողմէն կը սիրէին ու կը սիրահարուէին իրենց գրականութեան մէջ, բացօթեայ վայրերու մէջ, միւս կողմէ ալ քարուքանդ կ’ընէին իրենց անցած երկիրները, ապա դարձեալ կը կերտէին քաղաքներ:

Սիրոյ եւ ատելութեան մասին նախադասութիւններ թարգմանելով, հատուածներու գաղափարները իւրացնելով կը ծանօթանայինք հռոմէական, յունական գրականութեանց:

Անցան չորս տարիներ: Երբ մեզ՝ համալսարանաւարտներուս համար պիտի սկսէր կեանքի պայքարը, սկսաւ Ծոցի պատերազմը Իրաքի եւ Ամերիկայի միջեւ: Տակն ու վրայ եղան ծրագիրներ: Ապա Իսրայէլ ռմբակոծեց Պէյրութը: Արդէն Իրան-Իրաքի երկարատեւ պատերազմը բնական հնչել սկսած էր: Մինչդեռ ուսուցիչը մինչեւ վերջը, շատ սիրալիր հասկցնել ջանացած էր այն զգացումը, թէ սիրելը պաշտել էր. ինչպէս ինք պաշտած էր իր աշակերտուհին, առնելով զայն կնութեան: Յաճախ մեզի ալ պատմած էր այդ սիրահարութեան մասին:

Սա պատերազմ ըսուածը կը ջնջէր բոլորին երազները, բոյները եւ ապագան: Այն օրերէն այսօր, ընդհանուր պատկերը փոփոխութիւն մը չէ կրած: Հալէպը, Տիգրանակերտը, Անթէպը ռմբակոծուեցան եւ դեռ կը շարունակուին պատերազմները: Նաեւ աշխարհի զանազան երկիրներուն մէջ ռումբեր պայթեցան ինչպէս՝ Թուրքիոյ, Ֆրանսայի, Պելճիքայի մէջ: Ամերիկան երբ Վիեթնամի հետ պատերազմիլ սկսաւ, յայտնաբերուեցան Ծաղիկ Տղաքը՝ Հիբբիները: Անոնք սիրաբանեցան բացօթեայ վայրերու մէջ, նման լատիններուն, սորվեցնելու համար մարդոց, թէ ոչ թէ պատերազմիլ, այլ սիրաբանիլ պէտք էր:

Կեսարը եւ Կղէոպատրան սիրահարուեցան, սակայն սէրը մնայուն չէր: Թագաւորներ ու թագուհիներ իրենց գահը զոհեցին սիրոյն համար: Սիրել եւ պատերազմիլ. ըլլալ-չըլլալու հարց է այս կարծեմ մարդկութեան եւ կամ բնութեան հաւասարակշիռ ներդաշնակութեան գոյատեւումին համար:

Նախ կերտել, ապա քանդել կամ քանդել ու յետոյ կերտել:

Այսպէս շրջանաւարտ եղայ համալսարանէն, միայն կերտելու վրայ հիմնուած գաղափարներով: Սակայն դժբախտաբար աշխարհի պատերազմներուն վկայ ըլլալով կը պայքարինք կեանքի տաղտուկով:

Ուսուցիչս՝ Սինա Գապաաղաչլըն ալ կերտել ջանաց երիտասարդներուն հոգւոյն մէջ «սիրոյ» զգացումը. amo, amas, amat…:

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ԳԵՂԱՐՈՒԵՍՏԻ ԳՐԳԻՌԸ կամ ԻՋԱ՞Ր ՎԵՐՋԱՊԷՍ

Կատակախաղ`
տասը տեսարան

վագր

ՎԱ(Գ)Ր

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԵՐ

Կարպիս ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ
Մինաս ԺԽՏՄԵԱՆ Հայերէնի ուսուցիչ
ՏՈՐԱ Կինը ԺԽՏՄԵԱՆի
ՍՐԲԱԶԱՆ Առաջնորդ եգիպտահայ գաղութի
Մաշտոց ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Թեմականի ատենապետ
ԲՐԼԱՆԹԻ Կինը ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆի
Ռոպէր ՓԻՍՈՅԵԱՆ Քաղաքականի ատենապետ
ՍԵՍԻԼ Կինը ՓԻՍՈՅԵԱՆի
Տիկին ՄԱՐԳԱՐԻՏ
Տոքթոր ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ

Քսաներորդ դարու աւարտէն առաջ պիտի ըլլայ:
Գահիրէ:

 

Ա. ՏԵՍԱՐԱՆ

Կոկոզեան ակումբի բեմն ու սրահը:

Առաջին շարքին նստած են ՍՐԲԱԶԱՆ, ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ, ԲՐԼԱՆԹԻ, ՓԻՍՈՅԵԱՆ եւ ՍԵՍԻԼ: Երկրորդ շարքին, ՓԻՍՈՅԱՆին ետեւը` ՄԱՐԳԱՐԻՏ: Երրորդ շարքին` ՏՈՐԱ: Այլ հանդիսականներ կան ու չկան:

Գործողութեան ընթացքին կը զգացուի որ ՓԻՍՈՅԵԱՆ երջանիկ է ՄԱՐԳԱՐԻՏի ներկայութեամբ, թէեւ ՍԵՍԻԼի պատճառով կը զգուշանայ ետեւ նայելէ: Աւելի ետքը, ՄԱՐԳԱՐԻՏ իր տեղը կը հրաւիրէ ՏՈՐԱն եւ ինքը աթոռ մը անդին կը նստի:

Բեմ կը մտնէ ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ:

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ Սիրելի հանդիսատեսներ, Կոկոզեան ակումբի վարչութեան անունով ցաւ ի սիրտ կը ծանուցանենք որ կամքէ անկախ պատճառներով Գեղարուեստի Գրգիռը կատակերգութեան ներկայացումը ջնջուած է: Կը յուսանք որ ներողամիտ կը գտնուիք, մանաւանդ որ կատակերգութեան փոխարէն, եւ լուրջ մօտեցումով, նոյն նիւթին շուրջ պիտի դասախօսէ Մոֆսէտեան վարժարանի հայերէնի աւագ ուսուցիչ` պարոն Մինաս Ժխտմեանը:

ԺԽՏՄԵԱՆ (Դուրսէն) Հայերէն լեզուի եւ գրականութեա՛ն աւագ ուսուցիչ…

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ Այո, հայերէն լեզուի եւ գրականութեան աւագ ուսուցիչ` պարոն Մինաս Ժխտմեանը: Ուրեմն, կը հրաւիրենք յարգելի դասախօսը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐին)  Կարպի՜ս, ես լուր չունիմ, ատենապետը չե՞մ:

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ Ես ալ լուր չունէի, բայց կատակերգութեան հերոսը` մեր Թորոսը, մէջտեղ չկայ: Մինասը կացութիւնը փրկեց, թուղթերն ալ միշտ հետը կը պտտցնէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Մինասը ո՞ւր է, թող մտնէ…

ԺԽՏՄԵԱՆ (Տրցակ մը թուղթ բռնած կը մտնէ մրթմրթալով) Հայերէն լեզուի՛ եւ գրականութեա՛ն աւագ ուսուցիչ…: (Հասնելով ամպիոնին) Ջուրը ո՞ւր է, ջուրը, գաւաթ մը ջուրը:

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ գաւաթ մը ջուրը կը բերէ:

ԺԽՏՄԵԱՆ (ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐին) Մաքո՞ւր է:

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ (Նեղուած) Այո: Ես ումպ մը առի:

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ կը նստի, ժպտալիր ողջունելով հանգամանաւոր հանդիսականները եւ ձեռքերու շարժումով իր զարմանքը արտայայտելով:

 ԺԽՏՄԵԱՆ (Հանդիսականներուն) Գերաշնորհ Սրբազան Հայր, յարգելի ներկաներ…

Դասախօսութեան ընթացքին, թատերական հնարքով մը, մերթ ԺԽՏՄԵԱՆը կը լսենք, մերթ`շահագրգռուած հանդիսականները:

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Աս ի՞նչ է, ի՞նչ կը պատահի կոր, Սրբազանէն ներկաներուն ցատկեց: Ո՛չ թեմականի ատենապետ ըսաւ… տիար Մաշտոց Մատրուպեան… ո՛չ քաղաքականի…

ԲՐԼԱՆԹԻ (ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆն ընդմիջելով, իսկոյն)  Իր ազնուափայլ տիկինը հոգդ չէ՞, ինծի Բրլանթի կ’ըսեն…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Անշուշտ թէ հոգս է, հո՛գիս, ես եւ դուն մէկ ենք…

ԲՐԼԱՆԹԻ Մէկ չենք…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ (ՓԻՍՈՅԵԱՆի)  Ռո՛պէր, ես քեզի ըսած էի` մի՛ ձգեր որ աս մարդը խօսի: Քաղաքականի ատենապետ ես… տիար Ռոպէր Փիսոյեան…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ  Հոգ չէ, հոգ չէ, մենք ներենք, ներենք…

ՍԵՍԻԼ Մոռցաւ կարելի է մարդը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, մոռցաւ, անուշս, մոռցաւ, ինչ անուշ է կինս…

ԲՐԼԱՆԹԻ (Թթուած) Ես աս մարդը լաւ գիտեմ, դիտումնաւոր է, Սե՛սիլ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը … գեղարուեստը…

ՍՐԲԱԶԱՆ Մի՛ պոռաք, պարոն Ժխտմեան, կը լսենք կոր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը մարդկութեան մեծագոյն նուաճումն է…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Գեղարուեստը ի՞նչ է, Սրբազան…

ՍՐԲԱԶԱՆ Այսինքն` նկարչութիւնը, երաժշտութիւնը, եւ այլն, պարոն Մատրուպեան…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Նկարչութիւնը, երաժշտութիւնը, եւ այլն, հասկցայ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը, ինչպէս ըսած է Պոտլեռ, երկար է, մինչ ժամանակը`կարճ…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Պոտլեռը ո՞վ է…

ՍՐԲԱԶԱՆ Պոտլե՞ռ… մեծ փիլիսոփայ մըն է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ, Սրբազան, քանդակագործ մըն է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ (Չարաճճի)  Անիկա Ռոտէնն է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Առիթը օգտագործելով)  Այո, անիկա Ռոտէնն է: (Ետ դառնալով, ՄԱՐԳԱՐԻՏի)  Ես սխալս կ’ընդունիմ, բարեւ ձեզ, ինչպէ՞ս էք…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Հա՞յ է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ֆրանսացի է…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ո՛չ, պելճիքացի է…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Ա՞ս է, ա՞ս է, հայկական հանդէսներու, ուր հայեցիութիւնը պէտք է տիրէ, օտարնե՞ր բերենք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հայու կարծի՞ք կը պակսի… ա՛ս հարցին մէջ ճիշդ եմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինչո՞ւ Պոտլեռին կարծիքները մտիկ ընել կու տաք կոր, պարոն Ժխտմեան, դուք ձեր կարծիքը յայտնեցէք:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ո՞վ սակայն կը կարդայ գեղագէտներու գործերը, որպէսզի գիտնայ, թէ ի՞նչ է գեղարուեստը…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ինչո՞ւ եղեր Պոտլեռը, ինչո՞ւ ոչ Գրիգոր Լուսաւորիչի կարծիքը…

ԺԽՏՄԵԱՆ (Հետզհետէ ինքզինքէն ելլելով)  Գեղարուեստը կ’ազնուացնէ հոգիները, գեղարուեստը վեհացում մըն է, երկրայինէն հեռացում մը դէպի երկնայինը…

ՍԵՍԻԼ Ինչո՞ւ բարկացած կը խօսի…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ինչո՞ւ ոչ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կարծիքը գեղարուեստի մասին…

ԺԽՏՄԵԱՆ Սովորականէն ձերբազատումը եւ արտասովորին զգեցումը, բնականէն ոստում մը դէպի գերբնականը, …

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ Գաւաթը վար պիտի իյնայ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը ոտնակոխումն է գռեհիկին եւ պանծացումը գեղեցիկին…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Թուղթերը վար ինկան… կը հաւաքէ կոր…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ինչո՞ւ ոչ ի՛մ կարծիքը գեղարուեստի մասին…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ձեր կարծիքը ի՞նչ է, Սրբազան…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ես աս բաները իմ բացման եւ փակման խօսքերուս մէջ շատ ըսած եմ, եւ առանց թուղթի…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Դուք ուրիշ էք, Սրբազան Հայր, ձեզի պէս Սրբազան որեւէ ուրիշ գաղութ չունի…

ՍՐԲԱԶԱՆ Քաւ լիցի, տիար Մատրուպեան, քաւ լիցի…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Քալեցի՞ք, ո՞ւր քալեցիք…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստի մասին կը խօսիմ ես, ոչ թէ որովհետեւ լայն եղած է ընթերցումներուս ծիրը գեղարուեստի մասին…

ՍՐԲԱԶԱՆ Բանգիտութիւն կը ծախէ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Այլ որովհետեւ ես ապրած եմ գեղարուեստով, գեղեցիկին սէրը ամբողջովին գրաւած ըլլալով զիս:

ԲՐԼԱՆԹԻ Գեղեցիկին սէրը, իր կնոջ մասին չըլլայ…

ՍԵՍԻԼ Կը լսէ հիմա կինը, հոս ըլլալու է…

ԲՐԼԱՆԹԻ Ի՞նչպէս պիտի լսէ, երրորդ շարքէն առաջ կը համարձակի՞ նստիլ…

ՏՈՐԱ զօրաւոր շունչ կ’առնէ, կը փչէ: ՓԻՍՈՅԵԱՆ ծոծրակը շոյուած կը զգայ, կ’երջանկանայ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Աս մարդը ամբողջ կեանքը հայերէնի ուսուցիչ եղած չէ՞, ի՞նչ գեղարուեստ, ի՞նչ գեղեցիկ… ե՛ս գիտեմ ինչ է… գեղեցիկը…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Այո, ես գիտեմ… հայրս իր քովը պիտի աշխատցնէ եղեր, բայց մարդը… ի՞նչ բառ գտած էիր, Սրբազան… առաւ-փախաւ չըսելու համար, ճարպիկ չըսելու համար…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ձեռներէց…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Ձեռներէ՜ց… հայրս ըսեր է իրեն` դուն ձեռներէց չես, դուն շուկայի մէջ չես յաջողիր, դուն լաւ հայերէն գիտես կոր, հայերէնի ուսուցիչ կ’ընենք քեզ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Գէշ-աղէկ հայերէն մը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Քու հայերէնիդ հետ կարելի չէ բաղդատել, Սրբազան Հայր…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Ազգը գործ կու տայ իրեն, ամսական կը կապէ ազգին սնտուկէն, հակառակ ատոր երախտապարտ չեղաւ մեզի, միշտ ամսականի յաւելում պահանջեց…

ՍՐԲԱԶԱՆ Հոգ չէ, մենք ներող ըլլանք, Բարձրեալն Աստուած ներող է, որպէս եւ մեք թողումք մերոց պարտապանաց…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ասանկ է, մեր Սրբազանը միշտ բարի է…

ՍՐԲԱԶԱՆ Մեր Տէր Յիսուսի Քրիստոսին կը հետեւիմ ես, ոչ աւելի ոչ պակաս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հետեւէ, Սրբազան, հետեւէ…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Լա՛ւ որ հանգստեան կը կոչուի կոր, ա՛լ պիտի ազատինք իրմէ:

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը, գեղեցիկը սակայն, ազնուացած հոգիներուն եւ նրբացած զգացումներուն համար ունի իր անգերազանցելի գրգի՛ռը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հա՜, սանկ խօսէ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղեցիկը կը թրթռացնէ՜ իմ ողջ էութիւնս` խորք եւ մակերես, կեդրոն ու ծայրամաս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Բաւական անկի՛րթ կը խօսի կոր, սրտի՛ս կը խօսի կոր…

ՍԵՍԻԼ Ռոպէր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ձգէ՛, քէֆ ընենք: Չի՞ բաւեր` կատակերգութիւն ըսին, դասախօսութիւն կու տան կոր: Գեղեցիկը կը սիրեմ ես, գեղարուեստը կը սիրեմ ես…: Ըսի ձեզի, Սրբազան, մէկ տարի մնացեր է, մարդը հանգստեան պիտի կոչուի, տնօրէննիս ալ՝ Համբակեանը, հրաժարեցաւ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ալ չէ՛ր կրնար կոր, պարոն Փիսոյեան, բերանը բանար` լորձունք կը վազէր կոր…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Լորձունքը ի՞նչ է, Սրբազան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Թուք, պարոն Մատրուպեան, թուք…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Ե՞ս, ե՞ս Համբակեանին բերանէ՞ն վազեմ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Մեղա՛յ-մեղա՜յ, թուք՝ արմատ թքնել բայի…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Հա՜, թո՜ւք…: Այո, պէտք է մէկը ըլլար միշտ քովը, որ բերանը սրբէր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ըսի` հոգ չէ, անուշի կապենք, թող տարի մը տնօրէն ըլլայ սա Ժխտմեան ըսուածը: Մարդը կ’ուզէր կոր նախկին տնօրէն կոչուիլ թերթին մէջ…

ԲՐԼԱՆԹԻ Հայերէնի աւագ ուսուցիչը չի բաւեր իրեն…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Հօրս հանդէպ ապերախտ գտնուեցաւ, ինծի հանդէպ ալ ապերախտ պիտի գտնուէր ու տնօրէն եմ պիտի ըսէր, ոտքը ոտքին վրայ պիտի դնէր առջեւս: Հայերէնի ուսուցիչ է, կօշիկէն վեր չելլայ թող…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ինչ ալ ուսուցիչ, դասարանին մէջ ալ եթէ ասանկ կը խօսի եւ աշակերտները կը վախցնէ… եւ մեր ոսկեղինիկ լեզուէն` հայերէնէն կը փախցնէ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հա, ոտանաւոր կը գրես կոր, Սրբազան`

Աշակերտը կը վախցնէ

Հայերէնէն կը փախցնէ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Սակայն եթէ այնուամենայնիւ գեղարուեստը հոգիները կ’ազնուացնէ եւ զգացումները կը նրբացնէ…

ՍԵՍԻԼ Այո…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կան հոգիներ որոնք ատակ չեն ազնուանալու, ինչպէս եւ կան զգացումներ որոնք ատակ չեն նրբանալու…

ՍԵՍԻԼ Այո, այո, շատ ճիշդ է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը չի՛ ճանչնար դիրք ու դրամ: Մեր մէջ դրամն է որ կ’առաջնորդէ դիրքին, դրամ ունեցողները կը բազմին դիրքերու վրայ:

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Ի՞նչ կ’ըսէ կոր եւ ինչո՞ւ մեզի կը նայի կոր…

ՍՐԲԱԶԱՆ Կարճատես է, աւելի հեռուն չի կրնար տեսնել…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Ակնոցով շատ լաւ ալ կը տեսնէ եւ քիչ առաջ մեզի չէր նայեր կոր, հիմա կը նայի կոր, միտքը բան մը կայ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Հանդարտեցէ՛ք, պարոն Մատրուպեան…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստը կրնայ ընտրել սրահին ամենէն ետեւը նստած երիտասարդ մը կամ երիտասարդուհի մը, պարոն մը…

ԲՐԼԱՆԹԻ Կամ պարոնուհի մը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կամ տիկին մը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Օրիորդ չ’ըլլա՞ր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Բայց գեղարուեստը կրնայ անհասկնալի մնալ առաջին շարքը նստողներուն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Մեզի հարուածեց, մեզի հարուածեց…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Տնօրէն պիտի ընէիր հապա…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տնօրէն ընէինք` չհարուածէր: Ժողովուրդը կը փսփսայ կոր: Վա՛ր առնենք անպիտանը…

ՍՐԲԱԶԱՆ Չ’ըլլար, պարոն Փիսոյեան, չ’ըլլար, մեծ գայթակղութիւն կ’ըլլայ: Թող ուզածը ըսէ, կարեւորութիւն չենք տար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Իրաւ որ երեսիդ կաշին կարծր է եղեր, Սրբազան…

ՍՐԲԱԶԱՆ (Յանդիմանական) Ռոպէ՛ր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ներողութիւն, Սրբազան…

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ դուն որ ամէն ինչ անուշի կը կապեմ ըսելով կը պարծենաս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, այո, անուշի կապենք, մոռցայ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գեղարուեստի գրգիռը անծանօթ ու անմատչելի կը մնայ նիւթականով յղփացած մարդոց: Անոնք իրենց գրգիռը կը գտնան դրամի՛ն մէջ, դիրքի՛ն մէջ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ուրիշ բանի՛ մըն ալ, տխմա՛ր…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Վա՛ր իջիր, պիտի պոռամ ես…

ՍՐԲԱԶԱՆ Հոգ չէ, հոգ չէ, պարոն Մատրուպեան, հանդուրժողական ոգի ցուցաբերենք…

ԺԽՏՄԵԱՆ Թող ապրին անոնք` առաջին շարքի բնակիչները, իրենց հասարակ կեանքը, եւ վայելենք մենք` յաւիտեանս` գեղարուեստի գրգիռը:

Ծափահարութիւն:

ԲՐԼԱՆԹԻ Հա, լմնցո՛ւց ըսելով կը ծափահարեն կոր…

ԺԽՏՄԵԱՆ գոհունակ, յաղթական` թուղթերը կը հաւաքէ եւ դուրս կ’ելլէ, մինչ

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Հանգստեան կոչուելու առթիւ շատ պզտիկ յաւելում մը ուզած էր, չենք ըներ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Արդէն չպիտի ընէինք…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Սեպենք թէ պիտի ընէինք` չընենք…

ՍՐԲԱԶԱՆ Այո, սեպենք թէ պիտի ընէինք եւ չընենք: Աս գեղեցիկ խօսքերը միշտ տիար Մատրուպեանէն կու գան: Շատ լաւ գաղափար է: Ես կը կանչեմ զինք, յաւելումիդ առընչութեամբ, կ’ըսեմ, կ’ուրախանայ կու գայ, յետոյ կը յանդիմանեմ զինք, չկարծես թէ մենք նեղուեցանք ատ անվայել արտայայտութիւններէդ, կ’ըսեմ, եւ թեմականի ու քաղաքականի զոյգ ժողովներուն միացեալ դիւանը, կ’ըսեմ, ընթացք պիտի տար դիմումիդ, բայց 42ամեայ ուսուցչական գործունէութիւնդ քննելով, արժանի չգտաւ քեզ որեւէ յաւելման, եւ ասիկա ոչ մէկ կապ ունի քու` բեմէն ունեցած անվայել արտայայտութիւններուն հետ: Մաղթելով քեզի յաջողութիւն քու ազգօգուտ գործունէութեանդ մէջ, որով մնամ աղօթարար` Գարեգին արք. Խաչկորուստեան… եւ գեղարուեստին գրգիռը թող անպակաս ըլլայ քեզմէ:

ՀԱՆԴԻՍԱՎԱՐ Ելլեմ շնորհակալութիւն յայտնե՞մ:

ՇԱՏԵՐ Տե՛ղդ նստէ:

 

 

Բ․ ՏԵՍԱՐԱՆ

Կոկոզեան ակումբի հիւրասենեակը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ, հայելիի մը առջեւ կանգնած, շպարը կը թարմացնէ: ՓԻՍՈՅԵԱՆ, որ գիտէր թէ ՄԱՐԳԱՐԻՏ հոն է, ներս կը մտնէ եւ պահ մը կացութիւնը քննելէ եւ եզրակացութեան յանգելէ ետք կը մօտենայ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Րիրի…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ (Անակնկալի եկած) Տիկին Մարգարիտ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկին… Րիրի…: Ո՞վ քեզի Մարգարիտ կը կանչէր որ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պարոն Փիսոյեան, ես… աճապարուած եմ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես ալ… աճապարուած եմ (անդրադարձով մը), բայց գիտեմ դանդաղիլ երբ պէտք ըլլայ դանդաղիլ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Սեսիլը ո՞ւր է:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տուն, տուն գնաց ան: Ամէն մարդ տուն գնաց:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Դուն ինչո՞ւ չգացիր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես… գործ ունիմ: Ի՞նչ կ’ընես մինակդ, կը յուսամ մէկու մը չես սպասեր, մէկու մը հետ չես ժամադրուած, արգելք չըլլամ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Քու գործդ չէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Կարօտցայ քեզի:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Իրա՞ւ, երբէ՞ն ի վեր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ամուսինդ ձգելէդ ի վեր, ապո՛ւշ մարդ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ապո՛ւշ մարդ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես չեմ ապուշը, ամուսինդ է, որ չկրցաւ… պահել քեզ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսինս ձգելէս առաջ չէի՞ր կարօտնար:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Կը կարօտնայի, անշո՜ւշտ կը կարօտնայի… բայց ինքզինքս կը խաբէի`որ չէի կարօտնար… յոյս չունէի, յոյսս կտրեցի երբ ամուսնացար:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Քսանըհինգ տարեկան էի, դուն ալ կարծեմ յիսունըհինգ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տարի՞ք… ես երիտասա՛րդ եմ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Որո՞ւն հարցնեմ, կնո՛ջդ հարցնեմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ` կնոջս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հապա որո՞ւն:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Որո՜ւն, որո՜ւն, ինծի՛ պիտի հարցնես, որ ես ալ… պատասխանեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ (Խնդալով) Ի՞նչ պիտի պատասխանես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես մոռցնե՜լ կու տամ ամուսինդ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կը յիշեցնես կոր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ապո՛ւշ, ապո՛ւշ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսի՞նս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ե՛ս, ե՛ս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինչո՞ւ, ինչո՞ւ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ամուսինդ կը յիշեցնեմ կոր… ուրիշ բաներ պէտք է ըսէի… ապո՛ւշ, ապո՛ւշ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նորէ՞ն դուն:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Նորէն ես:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ պէտք է ըսէիր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Պէտք է ըսէի որ ես երբ Սրբազանէն ամուսնալուծմանդ լուրը առի…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Սրբազանը ամուսնալուծումներու լուրերը կը տարածէ՞ կոր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չի տարածեր, բայց ես քաղաքական ժողովի ատենապետն եմ, ազգային իշխանութեան գործադիր ժողովի ատենապետը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Քաղաքականի ատենապետը պէտք է ամուսնալուծումներու մասի՞ն գիտնայ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, անշուշտ թէ, այսինքն միայն եկեղեցիի, վարժարանի, ազգապատկան կալուածներու, գերեզմանատան հարցե՞րը պիտի տնօրինենք… կատակ կ’ընեմ կոր, անուշս… Սրբազանը ինծի ըսաւ, որովհետեւ մենք շատ մօտիկ ենք Սրբազանին հետ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մենքը դո՞ւն ես, թէ ոչ ուրիշներ ալ կան հետդ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Մենքը ե՛ս եմ… բայց Մատրուպեանը չլսէ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ա՞ն ալ մենք եմ կ’ըսէ կոր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գիտես, գիտես, պարոն Մաշտոց Մատրուպեանն ալ թեմականի ատենապետ է, այսինքն, ինչպէս Սրբազանը կը նախընտրէ ըսել`օրէնսդիր ժողովի ատենապետը: Ան ալ մենք է: Մենք երկուքս ալ մենք ենք: Միակ մենքերն ենք գաղութին մէջ: Բայց ես – ինչո՞ւ խօսեցանք Մատրուպեանին մասին – ես ուրի՜շ մենք եմ, ես (արտայայտիչ) գեղեցիկը գնահատել գիտեմ: Եւ ասիկա պիտի ըսէի, ասիկա պէ՜տք է ըսէի է՛ն սկիզբը, անուշս: Երբ Սրբազանը հաղորդեց ինծի ամուսնալուծմանդ լուրը – տեսա՞ր ինչ լաւ հայերէն կը խօսիմ… երբեմն, Սրբազանը հոս ըլլար, լսէր… չէ՜ չըլլա՛ր, ինչ ապուշ եմ, չե՛նք ուզեր Սրբազանը, չե՛նք ուզեր մարդ, ապո՛ւշ, ապո՛ւշ – ուղղակի գացի, գիտե՞ս որուն:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Որո՞ւն… Սրբազանին մօտն ես արդէն… պանդոկէ մը անցար, ուիսքի՞ մը ճնկեցիր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գիտե՞ս դուն որ կը սիրեմ ես… ուիսքի:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պարահանդէսներու ատեն տեսած եմ խմելդ եւ թեթեւսոլիկնալդ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տեսա՞ր, ուրեմն անձնասէր չեմ, չգացի՛ ուիսքի խմելու, քու մասիդ մտածեցի, ուղղակի գացի ոսկերիչի մը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ (Հետաքրքրուելով) Ոչ հայ, կը յուսամ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Քաջալերուելով) Խորամա՛նկ: Ես ալ երէկ ծնած չեմ: (Գրպանէն ոսկեղէն անուր մը հանելով) Նայէ ի՞նչ առի, քեզի՛ համար:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ուաու… շատ սուղ ըլլալու է:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Շատ… ըսի՛ քեզի` գեղեցիկը կը գնահատեմ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գեղեցիկը ապարանջա՞նն է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դո՜ւն ես: Բայց ապարանջան չէ: Ապարանջան ալ կ’ըլլայ` եթէ քիչ մը նեղցնենք: Բայց ասիկա… ի՞նչ ընեմ, ներէ, Սրբազանին չեմ հարցուցած հայերէն ի՞նչ կ’ըսեն, խուլխալ է, նայէ, կը հնչէ, ոտքիդ կ’անցնես:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Եգիպտոսը ազդեր է վրադ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հոս չծնա՞նք: Հոս… չապրեցա՞նք:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ասկէ առաջ մէկը պահանջած է կ’երեւի, մէկը, գոնէ մէկը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ինծի համար միայն մէ՛կ մէկ կայ, դո՜ւն:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ըսէ, ըսէ` ի՞նչս սիրած ես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ամէն ինչդ, ամէն ինչդ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամէն կիներուն ալ ամէն ինչը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Անուշիկս, քեզմէ զատ մէկը չկայ… հիմա…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գիտեմ… գիտեմ… բայց դուն ոեւէ կնոջ հետ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կրնա՞ս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Անկեղծօրէ՞ն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Անկեղծօրէն… անկեղծութիւնը գեղարուեստին պայմանն է:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Լաւ մտիկ կ’ընես կոր եղեր դասախօսութիւնը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հարցումիս պատասխանէ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չե՞ս նեղուիր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Չէ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո՛, կրնա՛մ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ուրեմն Տորա Ժխտմեանին հետ ալ կրնաս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Արմատէն կտրել կ’ուզես կոր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ոեւէ կին ըսինք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոեւէ կին, կին, պէտք է ձեւով մը կանացի սեռին պատկանի… ոեւէ կին, որովհետեւ դուն չկայիր, ամուսնացած էիր… հիմա միայն դուն, դուն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ժխտմեանէն նեղուեցար ըսելով: Մարդը տգէտ էք, ըսաւ, գեղարուեստէ չէք հասկնար, ըսաւ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես նեղուի՞մ, ես… անյիշաչար եմ – Սրբազանին հարցուցած եմ այս բառը: Ես նեղուի՞մ, եթէ ի՛նքը գեղարուեստէ հասկնար` Տորան կ’առնէ՞ր: Ի՞նչ կ’ըսեմ կոր, ի՞նչպէս նեղուէի երբ ետեւս նստած էիր ու տաք շունչդ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Միայն մէկ անգամ ետեւ դարձար… կինդ քովդ էր, կը վախնայիր կոր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Մատնէի՞ մեզ… ախ, շունչդ, շունչդ բաւական էր… շունչդ… քաջալերուեցայ… եկայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Եթէ շունչս չըլլար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ասանկ ինքնավստահ չպիտի ըլլայի…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ես սկիզբը ետեւդ նստած էի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ե՞տքը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ետքը… ելայ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տաք շունչդ հապա՞…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ես Տորան կանչեցի, նստեցուցի տեղս, այդքան զօրաւո՞ր է իր շունչը ուրեմն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տորա՞ն… ետե՞ւս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Տորայի տաք շունչն էր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ո՜չ…

Դադար: Անուրը մնացած է ՓԻՍՈՅԵԱՆԻ ձեռքը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Ինքնավստահութիւնը կորսնցուցած) Չպիտի առնե՞ս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ (Պչրոտ) Ոչ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ինչո՞ւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ոչ, պիտի առնեմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Ալ չկրնալով զսպել ինքզինք) Ուրեմն… ե՞րբ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մի՜ աճապարեր… նախ փորձեմ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Փորձէ. փորձէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հիմա չէ… մի՛ աճապարեր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չաճապարե՞մ: Երեք ամիս սպասեր եմ: Երեք ամիս ամէն տեսակ հանդէսներու գացի: Քանի՜ քանի՜ հանդէսի գացի, թէեւ օրուան նախագահը չէի: Գիտե՞ս ինչ չարչարանք է`հանդէսի երթալ առանց օրուան նախագահը ըլլալու: Աս ակումբին, ատ ակումբին Կիրակի օրուայ ճաշերուն անգամ սկսայ երթալ, շատ մարդ զարմացաւ, բայց մարդ չհասկցաւ ինչո՜ւ: Ինչպէ՞ս չաճապարեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Աճապարելով չեմ գար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այսինքն եթէ չաճապարեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նախ պէտք է փորձեմ… ապո՛ւշ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ապո՛ւշը Ժխտմեանն է, որ գեղարուեստի գրգիռը կ’ըսէ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Դուն ի՞նչ կ’ըսես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ինչի՛նը կ’ըսեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինչի՞նը կ’ըսես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գրգիռին ինչի՞նը կայ, գրգիռ է, գրգի՜ռ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ոչ, կ’ուզեմ որ դուն ալ գեղարուեստի՛ գրգիռը ըսես:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ատ է ուզածդ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հիմա՛…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գեղարուեստի գրգիռը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Անգամ մըն ալ, անգամ մըն ալ

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գեղարուեստի գրգիռը… գեղարուեստի գրգիռը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հիմակուհիմա…

 

 

Գ․ ՏԵՍԱՐԱՆ

ԺԽՏՄԵԱՆի յարկաբաժինը:

ԺԽՏՄԵԱՆ եւ ՏՈՐԱ:

ԺԽՏՄԵԱՆ (Կրքոտ) Տեսա՞ր, տեսա՞ր ինչ ըսի ատ սրիկաներուն…

ՏՈՐԱ (Ցրուած) Ո՞վ են որ ատ սրիկաները…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ո՞վ, ո՞վ, Սրբազանը, թեմականի ատենապետ ըսուածը, քաղաքականի ատենապետ ըսուածը… տեսա՞ր ինչ ըրի իրենց…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Չլսեցի՞ր: Ըսի որ առաջին շարքը նստողները գեղարուեստէ չէին հասկնար, գեղեցիկի ընբռնումը չունէին…

ՏՈՐԱ Հասկցա՞ն որ խօսքը իրենց ուղղուած է:

ԺԽՏՄԵԱՆ Անշո՛ւշտ թէ հասկցան: Ապո՛ւշն ալ պիտի հասկնար: Դուն ասանկ ես…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ եմ, ի՞նչ եմ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՛նչ ալ ընեմ`չես հաւնիր: Գաղութին մեծերը ամպիոնիս բարձունքէն եւ ի լուր ժողովրդեան պախարակեցի, գետնէ գետին զարկի, քուրջի կտորի վերածեցի, ի՜նչ մեծ համարձակութիւն համեստ ուսուցիչէ մը: Իրենք ալ շփոթեցան, անճրկեցան, ինչ ընելնին չգիտցան, պոչերնին ոտքերնուն մէջտեղ, գլխիկոր ելան սրահէն դուրս: Մինչեւ վար իջայ, սրահ իջայ, արդէն գացած էին, մարդու երես չէին ուզեր կոր տեսնել…

ՏՈՐԱ Ա՜հ, ինչ աղուոր արտայայտութիւն է, ասանկ բաներ երկար տարիներէ ի վեր ըսած չունէիր դուն…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ո՞ր, ո՞ր մէկ արտայայտութիւնը…

ՏՈՐԱ (Իմաստալի մօտենալով ԺԽՏՄԵԱՆին) Պոչերնին ոտքերնուն մէջտեղ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ձգէ՛… պոչս… դասախօսութեանս մէջ որեւէ արտայայտութիւն չհաւնեցա՞ր…

ՏՈՐԱ Հաւնեցա՜յ, հաւնեցա՜յ, գեղարուեստի գրգիռը, գեղեցիկին գրգիռը, չէ՞ որ ես գեղեցիկ եմ, Բրլանթի ըսուածին պէս տգեղ չեմ, ըսէ՛` չէ՞ որ ես գեղեցիկ եմ, չէ՞ որ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Անշուշտ, չէ որ… անշուշտ, շատ գեղեցիկ ես…

ՏՈՐԱ Ուրեմն ինչո՞ւ չես ըսեր կոր, ամուսնութենէն առաջ կ’ըսէիր կոր… առտու-իրիկուն կ’ըսէիր կոր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Աւելի` գիշերները, լոյսերը մարելնէս ետք…

ՏՈՐԱ Ամուսնութենէն ետք շատ ժլատ դարձար, երեսունըերկու տարի է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Երեսունըերկու տարի, դո՛ւն ալ կը հաշուես կոր…

ՏՈՐԱ Ժլա՛տ, ժլա՛տ, ժլա՜տ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Չսկսինք նորէն…

ՏՈՐԱ Հոգեպէս, զգացապէս, մարմնապէս, պէս պէս, նայէ՛, նայէ՜…

ԺԽՏՄԵԱՆ Տեսած եմ ոտքդ, շատ… գեղեցիկ է…

ՏՈՐԱ Գեղեցի՞կ… ատ չէ՛ տեսնելիքդ, նայէ` ծակա՛ծ է գուլպան, ծակած գուլպայով ես կը ստիպուիմ կոր հանդէսի երթալ:

ԺԽՏՄԵԱՆ Շատ պզտիկ ծակ մըն է, մարդ չի նշմարեր:

ՏՈՐԱ Լաւ դիտողը կը նշմարէ: Շատեր այսօր սրունքներուս կը նայէին կոր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Հաւատալս չի գար…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ, սրունքներս գեղեցիկ չե՞ն…

ԺԽՏՄԵԱՆ Շատ գեղեցիկ են, բայց…

ՏՈՐԱ Այո, որովհետեւ գիտես որ պատուաւոր է կինդ, հոգդ չէ, թէ ոչ շատեր պիտի հետաքրքրուէին սրունքներովս, զիստերովս, թեւերովս, պարանոցովս, ծոցովս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Տորա, ատենը չէ…

ՏՈՐԱ Ատենը ե՞րբ պիտի գայ: (Սիրալիր) Ի՞նչպէս ատենը չէ, գեղարուեստ ըսիր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Այո, գեղարուե՛ստ ըսի…

ՏՈՐԱ Եւ միթէ՞ ես ատակ չեմ թրթռալու գեղարուեստի սիրով…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ատակ ես…

ՏՈՐԱ Ըսէ՛, չե՞մ կրնար ես ալ սովորականէն ոստոստել անսովորին…

ԺԽՏՄԵԱՆ Անշուշտ թէ կրնաս…

ՏՈՐԱ Երկրայինէն բարձրանալ երկնայինին…

ԺԽՏՄԵԱՆ Անկասկած կարող ես ատոր…

ՏՈՐԱ Գրգիռի բարձրակէտը պիտի զլացուի՞ ինծի…

ԺԽՏՄԵԱՆ Բնաւ երբեք, բարձրակէտին վրայ պիտի ըլլաս համակ փրփուր ու թրթիռ…

ՏՈՐԱ Ո՞ւր է, ո՞ւր է, լքած ես զիս… բայց հոգ չէ, կը բաւէ որ գեղարուեստի գրգիռը արթնցուցիր մէջս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կը բաւէ՜…

ՏՈՐԱ Գիտե՞ս ինչ լաւ կ’արտասանեմ ես…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ա՜… այո…

ՏՈՐԱ Ամուսնանալնէս առաջ կ’արտասանէի, կը յիշե՞ս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Այո, լաւ որ…

ՏՈՐԱ Բայց յետոյ` զաւակները, հոգը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Յետոյ` զաւակները, հոգը…

ՏՈՐԱ Կը պարէի ալ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կը պարէի՞ր ալ…

ՏՈՐԱ Դասական պալէի դասընթացքներու հետեւած եմ ես աղջկութեանս ժամանակ… նայէ…

ՏՈՐԱ մէկ ոտքի վրայ կը ջանայ կանգնիլ, միւսը բանալով:

ՏՈՐԱ Կը տեսնա՞ս որքան կրնամ բանալ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գոցէ… գոցէ…

ՏՈՐԱ Եւ դեռ` ասմունքէն ու պարէն զատ… կ’երգեմ ալ: Ուրախ չե՞ս որ այս բաները կը յայտնաբերուին կնոջդ մէջ, արուեստագիտուհի կնոջդ մէջ, ամուսնութենէն երեսունըերկու տարի ետք, քու շնորհիւդ, յիշեցուցիր որ գեղարուեստը մէջս կ’ապրի եւ ժամանակն է այլեւս որ դուրս ելլէ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ելլէ թող…

ՏՈՐԱ Ա՜հ, ա՜հ, շնորհակալ եմ… երգ, պար, ասմունք` արուեստագիտուհի Տորա, մեծ յայտնութիւն մը պիտի ըլլայ գաղութին արուեստասէր հասարակութեան, Կոկոզեան ակումբի բեմէն…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կոկոզեա՞ն… այսօրուայ ելոյթէս ե՞տք…

ՏՈՐԱ Այո, Կոկոզեա՛ն, մեր շրջանակի ակումբն է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Եւ ո՞վ պիտի արտօնէ որ ելոյթ ունենաս Կոկոզեանի բեմէն…

ՏՈՐԱ Ատենապետը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ատենապե՞տը…

ՏՈՐԱ Ռոպէրը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Պիտի երթաս եւ Փիսոյեանին ոտքերը պիտի իյնաս որ արտօնէ քեզի ելո՞յթ ունենալ Կոկոզեանի բեմէն…

ՏՈՐԱ Ոտքերը ինչո՞ւ իյնամ, ի՛նքը ոտքերս կ’իյնայ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ամուսինդ տնօրէն չընող մարդուն պիտի երթաս…

ՏՈՐԱ Այո, դուն ըսիր գեղեցիկ դասախօսութեանդ մէջ` գեղարուեստը նկատի չ’առներ անցողիկ որեւէ շահ, գեղարուեստի՛ն պէտք է զոհուին մարդկային բոլոր տկարութիւնները: Անցողիկ չէ՞ տնօրէնութիւնդ, նոյնիսկ եթէ տարի մը չըլլար, տա՛սը տարի ըլլար: Եւ տնօրէն ըլլալ ուզելդ միթէ՞ տկարութիւն մը չէ մարդկային:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ատ սրիկայի՞ն պիտի երթաս դուն…

ՏՈՐԱ Գեղարուեստի սիրոյն…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կ’արգիլե՛մ…

ՏՈՐԱ Ուրեմն դո՛ւն սիրէ զիս, սիրէ զիս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կ’արտօնեմ…

ՏՈՐԱ Դիւրին համոզուեցար…

ԺԽՏՄԵԱՆ Համոզելու կերպը գիտես… գեղարուեստի սիրոյն ե՛ս ալ գիտեմ զոհուիլ…

 

 

Դ․ ՏԵՍԱՐԱՆ

Կոկոզեան ակումբի հիւրասենեակը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ նստած է, սուրճ կը խմէ: ՏՈՐԱ ոտքի է, անհանդարտ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Տիկին Տորա, տիկին Տորա…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ կայ, ի՞նչ կայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Խնդրեմ, դո՛ւք ըսէք` ի՞նչ կայ…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ կայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այսօր ձեզ քիչ մը անհանդարտ կը տեսնեմ կոր…

ՏՈՐԱ Ոչ, հանդարտ եմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Եղունգներնիդ կը կրծէք կոր…

ՏՈՐԱ Ո՛չ… երէկ կրծած էի…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կ’երթաք կու գաք կոր…

ՏՈՐԱ Չեմ երթար կոր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Լաւ, եկէք նստեցէք, խօսինք քիչ մը` ինչ կայ-չկայ…

ՏՈՐԱ Չկայ, բան մը չկայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գրգռուած վիճակի մէջ էք…

ՏՈՐԱ Այո՜, այո՜…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ, գրգռուա՞ծ ես…

ՏՈՐԱ Այո՜…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչն է որ գրգռեց…

ՏՈՐԱ Գեղարուեստը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գեղարուե՞ստը, ամուսինի՞դ գեղարուեստը…

ՏՈՐԱ Այո՛…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Բախտաւոր կին, որ ամուսինէն կը գրգռուի…

ՏՈՐԱ Ո՛չ` ամուսինէն… գեղարուեստէ՛ն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսինին գեղարուեստէն: Ես ո՛չ ամուսին ունիմ…

ՏՈՐԱ Շատ կը ցաւիմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ո՛չ ամուսինի գեղարուեստ…

ՏՈՐԱ Իրաւ որ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ո՛չ ալ գեղարուեստ: Իսկ դուն բոլորը ունիս, բախտաւոր կին…

ՏՈՐԱ Բախտաւոր եմ ես…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո, բախտաւոր ես եւ եղունգներդ կը կրծես…

ՏՈՐԱ Երէկ էր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ է հարցը, ըսէ, ըսէ, պատմէ ինծի: Ամուսինդ գեղարուեստի գրգիռը արթնցուց մէջդ, գեղարուեստական գետնի վրայ գրգռեց քեզ, ուրիշներու ալ բարկացուց, շատ բարկացուց…

ՏՈՐԱ Ճիշդ ատ է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մանաւանդ օրուան նախագահը, Ռոպէրը, ը՜, պարոն Փիսոյեանը, չափազանց բարկացած կը թուէր կոր ըլլալ…

ՏՈՐԱ Ճիշդ ատ է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Թող ուզածին չափ բարկանայ, հոգդ դուն…

ՏՈՐԱ Ինչպէ՞ս թէ հոգս: Ես կ’ուզեմ պարել, ցատկել…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պարէ՜, ցատկէ՜…

ՏՈՐԱ Երգել, ասմունքել, խօսիլ, խաղալ, խնդալ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Խաղա՜, խնդա՜, ձեռքդ բռնո՞ղ կայ…

ՏՈՐԱ Լալ, ողբալ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Լա՞լ, ողբա՞լ…

ՏՈՐԱ Այո, բեմին վրայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Բեմի՞ն վրայ, Կոկոզեանի՞…

ՏՈՐԱ Այո, ես աս ակումբի աղջիկն եմ, յիսուն տարի է… ը՜, երեսուն տարի կարծեմ… Կոկոզեան կը յաճախեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո, աղջիկ ես: Ուրեմն, բեմ ելլելու համար պէտք է դիմես պարոն Փիսոյեանին, Կոկոզեանի վերջին… քսանըհինգ տարիներու ատենապետին…

ՏՈՐԱ Այո…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Բայց Փիսոյեանը շատ բարկացած է ամուսինէդ…

ՏՈՐԱ Այո…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Եւ ուրեմն դուն ալ կը վախնաս որ մերժէ քեզ…

ՏՈՐԱ Այո…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Խե՜ղճ Տորա…

ՏՈՐԱ Կը տեսնե՞ս որ բախտաւոր չեմ, այլ անբախտ եմ: Գեղարուեստը հիմա այնքան, ո՜հ, կը գրգռէ զիս, գրգռած է զիս, բայց չեմ կրնար կոր գոհացում տալ, չեմ կրնար կոր գոհացում ստանալ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ռոպէրը գոհացում պիտի տա՛յ գեղարուեստական գրգիռիդ…

ՏՈՐԱ Ի՞նչպէս, չէ՞ որ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ռոպէրը քինախնդիր չէ, ամուսինին վրէժը կնիկէ՞ն պիտի լուծէ: Մանաւանդ որ ակումբը պէտք ունի գեղարուեստական երեկոներու: Միայն ճաշ ու թղթախա՞ղ պիտի ըլլայ ակումբին մէջ: Ոչ, ոչ, ընդհակառակը, պարոն Փիսոյեանը, իբրեւ Կոկոզեանի ատենապետ, պէտք է բեմ հրաւիրէ քեզ, որ երգես ու պարես, խաղաս ու խնդաս, լաս ու ողբաս:

ՏՈՐԱ Կը կարծե՞ս:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Վստա՛հ եմ:

ՏՈՐԱ Ուրեմն ըսեմ իրեն, առաջարկեմ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Անշուշտ… բայց…

ՏՈՐԱ Բայց…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մինչեւ հիմա իբրեւ տիկին Ժխտմեան ճանչցած է քեզ…

ՏՈՐԱ Ամուսի՞նս ձգեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Թող մնայ անիկա… պէտք է նո՛ր կերպարանքով մը ներկայանաս Փիսոյեանին: New look կ’ըսեն…

ՏՈՐԱ New look…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո՛… արուեստագիտուհի՛ Տորա… պիտի պարես, չէ՞…

ՏՈՐԱ Այո…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այսինքն գեղեցիկ սրունքներդ պէտք է ցցնես, զիստերդ… կարճ շրջազգեստ մը… օ՜, ես շատ կարճ շրջազգեստներ ունիմ, կու տամ…

ՏՈՐԱ Իրա՞ւ, իրա՞ւ… բայց յարմար… գուլպայ չունիմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գուլպա՞յ, չե՛նք ուզեր գուլպայ, ճերմակ միսըդ պէտք է երեւնայ: Բայց… առանց մազի: Եւայի ածելիներ կան…: Ամուսինդ կ’ածիլուի, չէ՞: Չէ՛, ամուսինիդ ածելիները մի՛ գործածեր: Ամուսինդ նոյնիսկ թող չգիտնայ: Էրիկ մարդոց մտքէն խենթ բաներ կ’անցնին, ետքը կ’ելլէ կ’ըսէ որ Ռոպէրին աչքը մտնալու համար կ’ածիլես կոր սրունքներդ: Մինչ դուն գեղարուեստի տարրական պայմանները գոհացնելու համար է որ պիտի ածիլես սրունքներդ: Ես Եւայի ածելի ունիմ, կու տամ:

ՏՈՐԱ Չի՞ ցաւցներ… Եւայի ածելին…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Քիչ մը… առանց ցաւի արուե՞ստ կայ: Եւ մազերդ, մազերդ, ասանկ շատ գեղեցիկ են` արծաթագոյն… բայց գեղարուեստը կը պահանջէ որ ներկես: Գեղարուեստը արծաթով չի՛ գոհանար, գեղարուեստը ոսկի՛ կը պահանջէ:

ՏՈՐԱ Ես ալ այդպէս կը կարծեմ: Տարիքէս չէ որ մազերս ճերմկած են, շատ փոքր տարիքէս մազերս ճերմկիլ սկսան:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո…

ՏՈՐԱ Պէտք է ներկեմ մազերս ուրեմն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Օ՜, շատ ներկեր ունիմ ես…

ՏՈՐԱ Սեւ, գիշերուան նման սեւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ես ուրիշ պատկերացում մը ունիմ մազերուդ մասին: Կարմի՜ր, կրակուբոց կարմիր: Կեղծ եղունգներ անշուշտ: Բարձրակրունկ կօշիկներ: Ունիմ ես, ամէնը ունիմ:

ՏՈՐԱ Օ՜հ, ամէ՞նը… բայց… ոչ… ամուսինս ի՞նչ պիտի ըսէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսի՞նդ… բախտաւո՛ր կին, անանկ ամուսին մը ունիս որ…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ տեսակ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ տեսակ… ըսե՛մ քեզի: Դուրսէն քիչ մը չոր կ’երեւնայ, քիչ մը վանողական, քիչ մը ձանձրացուցիչ, քիչ մը… փակ:

ՏՈՐԱ Շատ ճի՜շդ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Բայց զինք մօտէն ճանչցողը իր մէջ կը յայտնաբերէ մի՛ւս մարդը, թաց մարդը, հաճելի մարդը, պերճախօս մարդը, ա՜հ կնոջ մը բարդ նրբութիւնը ճանչցող մարդը, մէկ խօսքով` գեղարուեստի մարդը: Չորութի՞ւն, ո՛չ` էրի՛կմարդութիւն: Վանողակա՞ն, ո՛չ, այլ թափանցող իր նայուածքով դիմացինը մերկացնող: Ձանձրացուցի՞չ, ո՛չ, այլ համբերատար, մինչեւ որ հասնի իր նպատակին: Փա՞կ, ո՛չ, այլ ճիշդ ժամանակին ու ճիշդ չափով բացուող ճի՛շդ անձին: Ա՜հ, եթէ գիտնային… ա՛ս է ամուսինդ:

ՏՈՐԱ Ա՞ս է… ամուսինս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ա՛ս է:

ՏՈՐԱ Դուն որտեղէ՞ն գիտցար:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ո՜չ, ո՜չ, միտքէդ ատանկ բան չանցընես, ամուսինդ պատուաւոր է:

ՏՈՐԱ Այսինքն եթէ պատուաւոր չըլլար…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կարծեմ գաղութի կիներուն կէսին հետ յարաբերութիւն մշակած պիտի ըլլար, բախտաւոր կին: Չէիր գիտեր որ բախտաւոր ես, չէ՞:

ՏՈՐԱ Չէի գիտեր, հիմա ալ վստահ չեմ: Բայց դուն ինչպէ՞ս այսքան մօտէն կը ճանչնաս ամուսինս:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մի՜, մի՜ անցըներ միտքէդ: Ուսուցիչս եղած է, չէ՞: Հայերէնի ուսուցիչս քսանըհինգ տարի առաջ:

ՏՈՐԱ Քսանըհինգ տարի առաջ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո, տասը տարեկան էի…

ՏՈՐԱ Հա՜…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հանգստացա՞ր, եկուր երթանք ուրեմն, որպէսզի new look-ով մը օժտեմ քեզ:

ՏՈՐԱ Չպիտի նեղուի Մինասը ուրեմն:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նեղուի՞, ընդհակառակը ծունկի պիտի գայ առջեւդ, պիտի պաշտէ քեզ: Բախտաւոր կին, ժամանակ չկայ կորսնցնելու, եկո՛ւր շուտ, քանի Ռոպէրը չէ եկած դեռ: Չհանդիպինք իրեն հիմա: Քեզ ա՛լ այսպէս չտեսնայ, այլ ուղղակի, յանկարծակի` new look:

ՏՈՐԱ New look, new look… երթանք, երթանք… բայց տասը տարեկանիդ ինչպէ՞ս կրցար գիտնալ որ Մինասը հասկցած է կնոջ մը նուրբ բարդութիւնը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նուրբ բարդութիւնը չէ, բարդ նրբութիւնը… հա՜, գաղտնիք է, գաղտնիք…:

 

 

Ե․ ՏԵՍԱՐԱՆ

Կոկոզեան ակումբի հիւրասենեակը:

Նստած են ՍԵՍԻԼ եւ ՄԱՐԳԱՐԻՏ:

ՍԵՍԻԼ Ահ, շատ տաք է օդը դուրսը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ես թեթեւ կը հագնիմ:

ՍԵՍԻԼ Ես ալ կ’ուզէի թեթեւ հագնիլ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Է, հագուէ՜…

ՍԵՍԻԼ Պիտի ըսեն`քաղաքականի ատենապետին կինը նայեցէք ի՞նչ հագուեր է, աչքը դուրսն է:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այսինքն`իմ աչքս դո՞ւրսն է:

ՍԵՍԻԼ Դուն կը վայլեցնես կոր, աղուորս, դուն երիտասարդ ես:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Երանի ես ալ քեզի չափ աղուոր մնամ… քանի՞ տարի ետք…

ՍԵՍԻԼ Մերսի, հոգիս, տասնըութ, տարիքս չեմ պահեր, դուն` երեսունըհինգ, ես` յիսունըերեք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ է գաղտնիքը…

ՍԵՍԻԼ Ինչի՞ն գաղտնիքը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Փայտ բռնենք, շատ լաւ է մորթդ…

ՍԵՍԻԼ Մածունի դիմակ կը դնեմ երեսիս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ես ալ պէտք է սկսիմ, կարծեմ…

Ներս մտած է ՏՈՐԱ, իր նոր կերպարանքով:

ՍԵՍԻԼ Ատ… կինը ո՞վ է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ո՞վ…

ՍԵՍԻԼ Հիմա ներս մտաւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Տիկին Տորան չէ՞… տիկին Տորան է:

ՍԵՍԻԼ Քիչ մը փախուկ էր կարծեմ, հիմա բոլորովին խելքը թռցուցեր է:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինչո՞ւ, ի՞նչ ունի…

ՍԵՍԻԼ Կարծեմ բժիշկ պէտք է կանչենք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հանգիստ ձգէ կնիկը, ուզածը փոփոխութիւն է… կարելի է…

ՍԵՍԻԼ Կարելի է… մարդ որսալու նպատակ ունի… խնդալու նիւթ մը աւելցաւ, հիմա տիկինները կու գան…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Էրի՛կմարդ ըսել կ’ուզես…

ՍԵՍԻԼ Ոտք ոտքի վրայ ալ դրաւ, տակէն վարտիկը կ’երեւնայ կոր: Կարմիր մազ, կարմիր վարտիկ, porno ֆիլմ մը պիտի դարձնեն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Բարի կին մըն է ան, չար մի՛ ըլլար…

ՍԵՍԻԼ Ո՞վ կ’ուզէ դիտել porno ֆիլմ, որուն հերոսուհին անճոռնի վհուկ մը ըլլայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Սիրողը կը գտնուի, ատ ֆիլմերուն տեսակները կան…

ՍԵՍԻԼ Ա՜հ, հասուն տիկիններու…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նոյնիսկ փտտա՜ծ տիկիններու…

ՍԵՍԻԼ Կարճ փէշ, բարձր կրունկ, ոտքի մատներուն եղունգներն ալ գոյնզգոյն են…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նարնջագոյն, կապոյտ, կարմիր, կապոյտ, նարնջագոյն…

ՍԵՍԻԼ Աչքդ սո՛ւր է, Հայաստանի դրօշակը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հայրենասէր կին է…

ՍԵՍԻԼ Երկար կեղծ եղունգներ մատներուն վրայ, տեքոլթէ, տակէն ալ ծիծերը երկու ռումբերու վերածած կրծքկալ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ձգէ՛ կինը, թող վայելէ կեանքը:

ՍԵՍԻԼ Հա, հա, հա…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինչո՞ւ կը խնդաս կոր…

ՍԵՍԻԼ Դասախօսութիւնը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ դասախօսութիւն…

ՍԵՍԻԼ Էրիկին դասախօսութիւնը մտիկ չըրի՞ր` Գեղարուեստի Գրգիռը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կը կարծե՞ս…

ՍԵՍԻԼ Գեղեցիկին սէրը… կինը պարզապէս ամուսինին ըսածներուն կը հետեւի կոր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ  Ըսէ՛ որ ամուսինը ընտրած է աս զգեստները մինչեւ կարմիր… վարտիկը…

ՍԵՍԻԼ Ո՞վ գիտէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսինը գրգռելու համա՞ր է…

ՍԵՍԻԼ Կը գրգռուի՞ ատ մարդը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մի՛ դատեր արտաքինէն, թերեւս կատղած ցուլ մըն է…

ՍԵՍԻԼ Օ՜, չէ՜…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կարմիր վարտիկէն կը կատղի…

ՍԵՍԻԼ Օ՜, չէ՜… Ժխտմեանը ատ վիճակին մէջ չեմ կրնար կոր երեւակայել:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Երեւակայութեան պակաս…

ՍԵՍԻԼ Հոս հրաւիրենք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Խնդրեմ, ոչ…

ՍԵՍԻԼ Ինչո՞ւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պիտի խնդամ… պիտի վիրաւորուի…

ՍԵՍԻԼ Պիտի կանչեմ… Տորա, Տորա…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ոչ, ոչ…

ՏՈՐԱ ոտքի կը կանգնի, երկու տիկիններուն կը մօտենայ, բայց անոնց քովէն անցնելով, եւ անոնց հետեւող նայուածքին առջեւ, կը մօտենայ ներս մտնող ՓԻՍՈՅԵԱՆին:

ՏՈՐԱ Պարոն Փիսոյեան…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Չի ճանչնար) Տիկին…

ՏՈՐԱ Այո, տիկին…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկի՞ն…

ՏՈՐԱ Այո…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Նո՞ր հասաք…

ՏՈՐԱ Քիչ առաջ… շատ չսպասեցի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ո՞ւր չսպասեցիք…

ՏՈՐԱ Հոս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ո՞ր երկրէն էք…

ՏՈՐԱ Ահ, պարոն Փիսոյեան, ատքան փոխուած եմ ուրեմն, չճանչնալու կու գաք կոր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չեմ ուզեր կոր ճանչնալ…

ՏՈՐԱ Բայց ես եմ` Տորան…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկին Տորա… աս ի՞նչ… հրաշալի փոփոխութիւն է…

ՏՈՐԱ Ա՜հ, հրաշալի՜ է ըսիք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, այո… շատ… շատ…

ՏՈՐԱ Եկուր… նստինք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Նստինք, մանաւանդ որ աս բարձր կրունկներով… ինձմէ բարձր… ահ, շատ գեղեցիկ են… քիչ մը վեր կը ստիպուիմ կոր նայիլ…

ՍԵՍԻԼ եւ ՄԱՐԳԱՐԻՏ կը դիտեն ու կը մեկնաբանեն ՏՈՐԱ-ՓԻՍՈՅԵԱՆի լսողութենէն հեռու:

ՍԵՍԻԼ Ռոպէր, խոստովանէ որ կարճ ես…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այր մարդոց համար այդքան բարձր կրունկով կօշիկ չկայ…

ՍԵՍԻԼ Երեւակայէ, Ռոպէրը, օրօրուելով քալէր բարձր կրունկներու վրայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մարդդ կ’առնէ կը տանի կոր…

ՍԵՍԻԼ Թող առնէ, թող առնէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Չես նախանձիր կոր…

ՍԵՍԻԼ Allons, աս մէկէն չէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հապա եթէ աչքերուդ առջեւ զգլխէ ամուսինդ…

ՍԵՍԻԼ Զգլխէ՞…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գլուխը դարձնէ…

ՍԵՍԻԼ Թող դարձնէ… մինչեւ որ փրթի…: Մեղք որ չպիտի կրնանք լսել ի՞նչ կ’ըսեն կոր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Տեսա՞ր, չհաւնած կինդ խելացի փրթաւ, ամուսինդ առաւ-տարաւ մեր ականջներէն հեռու:

ՍԵՍԻԼ Բարձր խօսին`կը լսենք կարելի է:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ (Քիչ մը բարձր) Բարձր խօսեցէք…

ՍԵՍԻԼ Լռէ, լռէ… մեզի նայեցաւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Սաստող նայուածքով մը… մի՛ խառնուիր`ըսել կ’ուզէ կոր քեզի:

ՍԵՍԻԼ Չե՛մ խառնուիր, ուզա՛ծդ ըրէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Նստեցէք…

ՏՈՐԱ Չէ, խնդրեմ, դուք նստեցէք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նայէ, նորէն ոտքը ոտքին վրայ դրաւ, կարմիր դրօշակը բացաւ ամուսինիդ դիմաց:

ՏՈՐԱ Քիչ առաջ կը դողայի կոր, ոտքերուս վրայ չէի կրնար կոր կենալ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չէք վարժուած կ’երեւի բարձր կրունկներու:

ՏՈՐԱ Ոչ, ատ չէ, գիտէք, այսինքն թէ ինչպէ՞ս պիտի մօտենայի ձեզի, ինչպէ՞ս բերանս պիտի բանայի`խօսելու համար:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Կարմիր վարտիկին ի տես) Տիկին Տորա, կարծեմ աւելի լաւ կ’ըլլայ եթէ ոտքի կենանք…

ՏՈՐԱ Ոչ, ոչ, նստինք որ աւելի հանգիստ կրնանք խօսիլ: Պրկուած չըլլանք:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հրամեցէք։

ՏՈՐԱ Բայց երբ կատակով խօսեցաք հետս, այնպէս մը ըրիք որ չճանչցաք զիս, վրաս զօրութիւն մը եկաւ: Կիները լաւ հասկցող մարդ մըն էք դուք։

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո…

ՏՈՐԱ Եւ կարծեմ հիմա պիտի կրնամ խօսիլ… եւ դիրքորոշուիլ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Արդէն կը խօսիք կոր եւ շատ լաւ ալ դիրքորոշուած էք…

ՏՈՐԱ Սիրտբացօրէն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Միայն սի՞րտբացօրէն…

ՏՈՐԱ Գիտնալով որ մեր միջեւ ըլլալիքը բոլորովին անջատ պիտի նկատէք ձեր եւ իմ ամուսնին միջեւ եղած հակակրութենէն:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Բարձր, լսելի) Նայեցէք, եթէ եկած էք Ժխտմեանին համար միջնորդելու որ ամսականի յաւելում տանք, մերժուած է: Խնդիրը դրամ չէ, խնդիրը սկզբունքն է: Ես ձեզի տասը հազար ոսկի կու տամ, իրեն հինգ ոսկիի յաւելում չեմ ըներ:

ՏՈՐԱ Ա՜հ… չեմ կրնար ընդունիլ ձեզմէ տասը հազար ոսկի… մարդիկ ի՞նչ պիտի ըսեն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ըսելու ձեւ մըն էր…

ՏՈՐԱ Ուրի՛շ բան է ուզածս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ուրի՞շ… բան…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Շատ հետաքրքրական բաներ կը պատահին կոր ամուսինիդ եւ մեր պչրուհիին միջեւ: Ամուսինդ տասը հազար կ’առաջարկէ կոր եւ Տորան կը մերժէ կոր:

ՍԵՍԻԼ Ուրիշ բան կ’ուզէ կոր… անպատկառը… քեզի ըսի` բոլորովին խենթեցած է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ո՞վ գիտէ…

ՍԵՍԻԼ Ի՞նչ գիտէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կարելի է Ռոպէրը անոր մի՜ւս ուզածը կու տայ:

ՍԵՍԻԼ Միւս ուզածը ի՞նչ է:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ գիտնամ:

ՏՈՐԱ Ամուսինիս դասախօսութեան մէջ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գոցե՛նք այդ նիւթը, խնդրեմ…

ՏՈՐԱ Չէ, պիտի ըսեմ… ձեզի ուղղուած անարգական մաս մը կար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չ’արժեր խօսիլ ատոր մասին…

ՏՈՐԱ Բայց բոլորովին անիրա՜ւ էր Մինասը, ձեզի հանդէպ ունեցած իր հակակրութենէն մղուած էր, դուք շա՛տ լաւ գիտէք ի՛նչ է գեղարուեստը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Մեռսի…

ՏՈՐԱ Գիտէք գեղեցիկը վայելել…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, գեղեցի՛կը…

ՏՈՐԱ Դուք հովանաւոր էք գեղարուեստի եւ ես եկած եմ ձեր հովանաւորութիւնը խնդրելու…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Շատ կը մօտենաք կոր…

ՏՈՐԱ Անուշ չէ՞ շունչս… պարոն Փիսոյեան, ես ուրախ եմ, ես երջանիկ եմ, ես գրգռուած եմ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գրգռուա՞ծ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գրգռուած եմ`կ’ըսէ, հիմա ամուսինիդ գիրկը պիտի ցատկէ:

ՍԵՍԻԼ Թո՛ղ ցատկէ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Անգամ մըն ալ թող ա՛ս տեսակը ցատկէ:

ՍԵՍԻԼ Արժանի պատիժ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մի՛ ըսեր, կարելի է տարաձայնութիւններ են…

ՍԵՍԻԼ Տարաձայնութիւննե՞ր… անմեղ աղջիկ ես դուն…

ՏՈՐԱ Այո, չէ՞ք հասկնար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Կը հասկնամ…

ՏՈՐԱ Գեղարուեստով… ես գրգռուած եմ գեղարուեստով…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գեղարուեստո՞վ…

ՏՈՐԱ Այո, հապա ի՞նչ, միայն ու միայն գեղարուեստով, ամբողջովին գեղարուեստով, եւ դուք պիտի հովանաւորէք զիս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Սիրով, սիրով…

ՏՈՐԱ Շնորհակալ եմ, ահ, շնորհակալ եմ… ես կ’ուզեմ պարել, ես կ’ուզեմ ցատկել, երգել, ասմունքել, ես կ’ուզեմ Կոկոզեան ակումբին մէջ, որուն ատենապետն էք դուք, տալ a one woman show:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ե՞րբ կ’ուզէք:

ՏՈՐԱ Ես սկսած եմ արդէն իմ փորձերը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ե՞րբ պատրաստ կ’ըլլաք, ամի՞ս մը ետք…

ՏՈՐԱ Երանի թէ հիմա, հիմա…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսինդ կնիկին գրգռեց, հիմա հիմա`կ’ուզէ կոր, եւ կամ ալ արդէն`հիմա հիմա կը պոռայ կոր: Նոյնիսկ Տորայի՞ն յաջողեցաւ…

ՍԵՍԻԼ Չեմ ուզեր լսել…

ՏՈՐԱ Գիտեմ, հիմա կարելի չէ, պատրաստ չեմ, պէտք է մարզանքներ ընեմ, մարմինս, ահ, մարմինս պէտք է վերագտնէ իր ճկունութիւնը, որպէսզի մէկ ոտքի վրայ կենալով`միւս ոտքս բանամ… (կատարելով) ա՛յսպէս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ոտքերը բացաւ, հարցը կատակ չէ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Բեմին վրայ, բեմին վրայ ուզածնի՜դ ըրէք…

ՏՈՐԱ Ուրեմն համաձայն էք, ուրեմն չէք մերժեր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկին Տորա, ինչպէ՞ս կրնամ մերժել արուեստագիտուհի մը, որ կը փափաքի իր արուեստը փոխանցել մեր ժողովուրդին, որ այնքան փափաք ունի արուեստի, զոր դուք այնքան… հմայիչ ձեւով պիտի ներկայացնէք ներկայ հասարակութեան:

ՏՈՐԱ Ա՜հ, ա՜հ, ինչ անո՜ւշ կը խօսիք կոր հետս:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսինդ անուշ-անուշ կը խօսի կոր հետը: Մարդդ չխրտչեցաւ, չմերժեց, չվռնտեց, անուշ-անուշ կը խօսի կոր հետը: Ասոր հե՞տ ալ ուրեմն կրցաւ անուշի կապել:

ՍԵՍԻԼ Կը կարծէի որ ամէն ինչ գիտեմ Ռոպէրին մասին:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Իրաւ որ կը նախանձիմ կոր: Մարդդ այնքան virile է, կարծեմ հոգեվարքի մէջ եղող ծերունազարդ կնոջ հետ ալ կրնայ ընել, եւ ան երջանիկ կը մեռնի:

ՍԵՍԻԼ Գանելիք բաներ կ’ըսես կոր…

ՏՈՐԱ Ես առաջուան Տորան չեմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ, չես…

ՏՈՐԱ Ես ուրիշ կին մըն եմ, գեղարուեստով թրթռացող կին մըն եմ, եւ քու շաքար խօսքերէդ գինովցայ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ, խնդրեմ…

ՏՈՐԱ Ամիս մը ետք ուրեմն, որպէսզի կատարելագործեմ արուեստս:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ծանուցում կ’իջեցնենք թերթին մէջ, գրեցէք դուք…

ՏՈՐԱ Ա՜հ, իրարու հետ պատրաստենք ծանուցումը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հարկ չկայ ատոր…

ՏՈՐԱ Կայ, կայ, եւ ես իմ փորձերը կ’ուզեմ կատարել քու նկատո՜ղ, գնահատո՛ղ աչքերուդ առջեւ, կարծիքդ կ’ուզեմ իմանալ ամէն մի շարժումիս, ամէն մի նայուածքիս, ամէն մի հեւքիս մասին…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հարկ չկայ ատոնց, վստահ եմ շատ գեղեցիկ պիտի ըլլայ, եւ… բոլորիս համար ալ… անակնկալ կ’ըլլայ…

ՏՈՐԱ Ա՜հ, անակնկալ, անակնկալ, ա՜հ…

ՏՈՐԱ ինքն իր շուրջը դառնալով դուրս կ’ելլէ, ՓԻՍՈՅԵԱՆ կը նայի ՄԱՐԳԱՐԻՏի եւ ՍԵՍԻԼի կողմը, մինչ

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Անակնկալ թող ըլլայ ըսաւ, գնաց…

ՍԵՍԻԼ Ի՞նչ անակնկալ է արդեօք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ամուսինիդ աչքերուն մէջ նայելէն գլուխը դարձաւ, դէմքին վրայ գերագոյն երջանկութեան արտայայտութիւն մը կայ եւ մեծ, մե՜ծ ժպիտ մը…

ՍԵՍԻԼ Վերացած է, վերացած է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գեղարուեստի գրգիռէն:

 

 

Զ. ՏԵՍԱՐԱՆ

Ձախին եւ աջին`ՄԱՐԳԱՐԻՏի եւ ԺԽՏՄԵԱՆի յարկաբաժինները:

Իւրաքանչիւրը իր յարկաբաժնին մէջ է: ՄԱՐԳԱՐԻՏ կը հեռաձայնէ, զանգը կը հնչէ ԺԽՏՄԵԱՆի մօտ եւ ան կը վերցնէ ընկալուչը: Չարաճճի է ՄԱՐԳԱՐԻՏ:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ալօ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պարոն Մինա՞սն է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Այո, պարոն Ժխտմեանն է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հայերէնի ուսուցի՞չը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Հայերէն լեզուի եւ գրականութեան աւա՛գ ուսուցիչը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Շատ ուրախ եմ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ո՞վ է խօսողը, խնդրեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Չճանչցա՞ք զիս ձայնէս:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ոչ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Քանի մը բառէն ինչպէ՞ս պիտի հասկնաք… բայց մենք… նեղուած եմ… իրարու հետ անցեա՛լ ունեցած ենք…

ԺԽՏՄԵԱՆ Անցեա՞լ… ի՞նչ տեսակ անցեալ… ես ոեւէ մէկուն հետ անցեալ չեմ ունեցած…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ունեցած էք… հետս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Պիտի գոցեմ հեռաձայնը, օրիորդ կամ տիկին…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գոցէ՛ հեռաձայնը եւ ամէն ինչ կը պատմեմ տիկնոջդ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ է ձեր ուզածը, օրիորդ կամ տիկին…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Օրիո՞րդ`քեզ ճանչնալէս ետք, Մինա՛ս:

ԺԽՏՄԵԱՆ Պարոն Ժխտմեա՛ն: Պզտիկ անունս մի՛ առնէք ձեր բերանը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պզտիկ անո՞ւնդ մնաց, որ առնէի իմ բերանը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ ըսել կ’ուզէք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ճի՛շդ հասկցածդ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ կ’ուզէք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Խօսիլ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Սովորութիւն չունիմ հեռաձայնով խօսելու:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հանդիպինք:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ոչ, ոչ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Խօսի՞նք հեռաձայնով…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ըսէք ի՞նչ կ’ուզէք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կ’ուզեմ, կ’ուզեմ… որ յիշես զիս… թէ ոչ տիկինիդ կ’ըսեմ, եւ մէկ բա՜ն, օ, միայն մէկ բա՜ն որ տիկինդ կապած է քեզի… ի՞նչ է ատիկա…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ինչ է ատիկա՞…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Սէ՞րն է, է-ով եւ ր-ով… ոչ…: Սե՞ռն է, ե-ով եւ ռ-ով… ոչ…: Կը տեսնես`շատ լաւ եմ հայերէնի մէջ, մանաւանդ բառապաշարի եւ ուղղագրութեան: Բան մը չ’ըսե՞ր ատիկա քեզի…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչպէս… սեռը չէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Օ՜, չէ որ տիկինդ ամէն ինչ պատմեց ինծի…: Մի՛ վախնար, կը կատակեմ կոր, չպատմեց, օր մը կը պատմէ… բայց միայն սեռը, ե-ով եւ ռ-ով, չի կրնար կապել կին մը իր ամուսնոյն, անձնական փորձառութեամբ գիտեմ ես: Ասիկա՞ ալ բան մը չ’ըսեր քեզի…: Եւ դեռ`դրա՞մը`ո՜չ, դրամ չկայ, դրամ չտուի՜ն, դրամ կու տա՞ն հայերէնի ուսուցիչին…: Դի՞րքն է`ո՜չ, ոչ ատենապետ եղար, ոչ ատենադպիր, ոչ իսկ տնօրէն Մոֆսէտեան ազգային վարժարանի…: Սէրը չէ, սեռը չէ, դրամը չէ, դիրքը չէ, հապա ի՞նչ է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ է, այլեւս ըսէ՛ք ի՞նչ է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հաւատարմութիւնը… խեղճը կը հաւատայ որ հաւատարիմ ես, բայց եթէ յայտնաբերէ որ չես…

ԺԽՏՄԵԱՆ Անհաւատարի՞մ… տիկի՛ն, ոեւէ կին չի հետաքրքրեր զիս:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այր մարդ չըլլայ… կը կատակեմ կոր… արդէն այս ամէնը կատակ է…: Մի՛նաս, մեր յարաբերութիւնը կայ, պէտք է յիշես, օգնե՞մ քեզի…

ԺԽՏՄԵԱՆ Օգնէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ատքան արագ չէ: Նախ ըսեմ թէ ինչո՞ւ կը հեռաձայնեմ կոր, ինչո՞ւ ուզեցի խօսիլ հետդ աւելի քան քսան տարուան լռութենէ մը ետք: Չե՞ս գիտեր, անզգա՛յ, ինչո՞ւ գրգռեցիր զիս եթէ վճռած էիր անզգայ մնալ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ես գրգռեցի՞, ի՞նչ խօսք է ասիկա…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ա՛յո, գրգռեցի՛ր, տոտիկիս մատիկներէն մինչեւ գլխուս մազերը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ան-ան-անպատշաճ խօսքեր կը լսեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ան-ան-անպատշաճ… դուն բացէ ի բաց, բեմէն, սիրալիր հրաւէրով եկած հասարակութեան յայտարարես որ նպատակդ գրգռել է, իսկ երբ մէկը խոստովանի թէ գրգռուեցաւ, պարծենայ թէ գրգռուեցաւ, երախտապարտ ըլլայ թէ գրգռուեցաւ, կ’ըսես թէ ան-ան-անպատշա՞ճ է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Դասախօսութեա՞նս կ’ակնարկէք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ապրի՛ս, Մինասիկ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Մինասիկ մի՛ ըսէք… պարոն Ժխտմեան…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Չըսե՞մ… վաթսուն տարեկան պիտի ըլլաս, հանգստեան պիտի կոչուիս, քեզի պատուոյ երեկոյ մը անգամ զլացան, շնորհակալութեան խօսք մը անգամ չըսին, ամսականդ մնաց ինչպէս որ է, տարի մը տնօրէն կրնայիր ըլլալ`երազիդ մէջը ըսին… հիմա անուշիկ տիկին մը քեզի կը հեռաձայնէ, կը փաղաքշէ՜ – կը տեսնե՞ս ինչ լաւ եմ հայերէնի մէջ – ըսելով`Մինասիկ, եւ դուն կ’ընդվզի՞ս իբրեւ թէ: (Աղաչական) Չոր մի՛ ըլլար հետս, կակուղցիր քիչ մը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Տիկին… զգացուած եմ անշուշտ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Զգացուած ես, զգացուած ես, ուրեմն այլեւս անզգայ չես, գոնէ հետս անզգայ չես…

ԺԽՏՄԵԱՆ Զգացուած եմ անշուշտ որ ներկայ գտնուեցաք դասախօսութեանս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ (Լալու պէս) Ա՞տ է միայն… ա՞տ է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ոչ, միայն ատ չէ, զգացուած եմ որ յաջողեր եմ ձեր մէջ արթնցնել գեղարուեստի գրգիռը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո, ասա՛նկ խօսէ, ահ, դուն շատերու մէջ արթնցուցիր գեղարուեստի գրգիռը…

ԺԽՏՄԵԱՆ (Շոյուած) Իսկապէ՞ս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Օ՜, դուն չես գիտեր, դուն վերն էիր: Վարը, ներկաներէն շատեր, մանաւանդ տիկիններ, մանաւանդ ինծի պէս երիտասարդ տիկիններ, բոլորն ալ գրգռուած էին, այո, գրգռուած…

ԺԽՏՄԵԱՆ Եւ… յետոյ… շարունակեցէ՛ք, խնդրեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ընդունէ՛ որ դո՛ւն էիր գրգռողը, որ շարունակեմ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կ’ընդունիմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ըսէ ետեւէս` ե՛ս եմ գրգռողը:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ե՛ս եմ գրգռողը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ապրի՛ս, Մինասիկ: Ներկաները, ներկայ տիկինները, երիտասարդ տիկինները կ’ըսեմ` գրգիռ մը կը զգան իրենց մէջ, կարծես թէ ձեռք մը կը շոյէ կոր եղեր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կը ծաղրէք կոր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ո՜չ, քիչ մը կը կատակեմ կոր, ատ ձեռքին մասին վստահ չեմ, իմ մասիս միայն կրնամ վկայել, բայց չեմ ըսեր որպէսզի չշփանաս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Մի՛ ըսէք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Նորէն չորցար, կարծեցի պիտի ըսես` ըսէ, ըսէ, շփանալ կ’ուզեմ, քսան տարիէ չեմ շփացած, քսան տարի անցաւ, Մինասի՛կ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Աս խաղին վերջը պիտի չգա՞յ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պիտի գայ, կու գայ կոր: Ուրեմն, գեղարուեստի գրգիռն էր որ մղեց զիս հեռաձայնել եւ ընդառաջել, բայց քեզի ըսեմ որ դուն էրիկ մարդոց մէջ բացառութիւն մը կը կազմես, որովհետեւ գեղարուեստի գրգիռը կարելի չ’ըլլար կոր արթնցնել էրիկ մարդոց մէջ, իսկ կանայք, ընդհակառակը, կը գրգռուին կոր, բայց եւ կը չարչարուին կոր, որովհետեւ իրենց ատ գրգիռին գոհացում տուող չկայ, եթէ գրգիռ կայ`պէտք է ըլլայ նաեւ գրգանք, չէ՞… տեսա՞ր ինչ լաւ է հայերէնս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Տիկին, չշփոթե՛նք, յիշեցնեմ որ գեղարուեստի՛ գրգիռին մասին էր խօսքս եւ ոչ սեռային…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Տարբերութի՞ւն կայ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կայ… ճի՛շդ է որ գրգիռ բառը ես փոխ առի սեռայինէն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ապրի՛ս, Մինասիկս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Որպէսզի կարողանամ մարմնականէն սկսելով բարձրացնել հոգեկանին, երկրայինէն սկսելով բարձրացնել երկնայինին…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո, այո… բայց կարեւորը, հիմնականը գեղեցիկին պաշտամունքը չէ՞…

ԺԽՏՄԵԱՆ Արդարեւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ես գեղեցիկ եմ, ուրեմն իրաւունք ունիմ պահանջելու որ մարդիկ զիս պաշտեն: Կատա՜կ է, բայց դեռ չգիտցա՞ր թէ ով եմ, այսքան լաւ հայերէն գիտնալէս չկռահեցիր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Աշակերտած էք ինծի…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ապրիս, Մինասիկս, այո՜, գրգռիչ չէ՞…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ես տակաւին այս հեռաձայնին նպատակը չկրցայ հասկնալ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ձեզի աշակերտած ըլլալո՞ւս համար հայերէնս լաւ է: Ուրիշ շատերու դասաւանդած էք եւ շէնք շնորհք գրել-կարդալ չեն գիտեր, էգ գրել չեն գիտեր, արու գրել չեն գիտեր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ասոր վե՞րջը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ասոր սկիզբը` որ շատ լաւ կը պատրաստէի դասերս եւ միշտ տասը խաչ կու տայիր ինծի: Գերազանց աշակերտուհի էի, բայց տակաւին չես յիշեր կոր դուն զիս, ուհու, ուհու…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ներողամիտ գտնուեցէք որ չեմ կրնար կոր յիշել:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ո՞վ իր տետրակին մէջ կը գրէր` Ես սիրեցի, բայց ոչ ոք սիրածներէս գիտցաւ թէ ես զինք որքան սիրեցի… ո՞վ կը գրէր` Հուսկ իրարու կը միանանք մենք համբոյրով մը հզօր… ո՞վ կը գրէր` Պարոն, պարոն, առանց մեզի կը մեռնիս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ա՞տ ալ դուն էիր գրողը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Յիշեցի՞ր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Մէկ չարաճճի աղջիկ մը կար, անունը` Մարգարիտ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Րիրի՜…

ԺԽՏՄԵԱՆ (Հայրական) Րիրի, աղջիկս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ աղջիկս, ես երեսունըհինգ տարեկան մանկամարդ տիկին մըն եմ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Տիկին Մարգարիտ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Տիկին Րիրի, Րիրի…

ԺԽՏՄԵԱՆ Տիկին Րիրի, շատ զգացուած եմ որ չէք մոռցած ձեր հայերէնի ուսուցիչը, որ ան ձեր սրտին մէջ տեղ մը ունեցած է միշտ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Օ՜, պարապ խօսքեր, Մինասիկս, տիկինները գրգռող Մինասիկս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Նորէն աս խօսքերը: Չի՜ վայլեր, Րիրի:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Բայց ամենէն շատ գիտե՞ս զով գրգռեցիր, այո, որուն չէ, այլ զով, հայցական զով եւ ոչ սեռական որուն, մաքուր հայերէն խօսինք…

ԺԽՏՄԵԱՆ Զո՞վ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Զո՜վ…: Ամենէն շատ` ի՜նչ զարմանք` տիկինդ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գիտեմ ես…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Գիտե՞ս… վերջերս տեսա՞ր տիկինդ:

ԺԽՏՄԵԱՆ Կարծեմ թէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ե՞րբ տեսար…

ԺԽՏՄԵԱՆ Առաւօտուն տեսայ, դուրս ելլելէս առաջ:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ուրեմն բան մըն ալ չես տեսած: Կինդ բոլորովին կերպարանափոխուած է, այո` կեր-պա-րա-նա-փոխուած, թերեւս դուն ալ չկարենաս ճանչնալ զինք, շատեր չեն կրնար կոր հաւատալ աչքերնուն: Կարծիքս կ’ուզե՞ս` մի՛ քնանար, որպէսզի երբ վերջապէս հաճի տուն մտնել` տեսնե՜ս:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՛նչ է, ակումբը չէ՞…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այո, եւ որո՞ւն հետ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կարծեմ գիտեմ որուն պիտի երթար…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ատ մէկուն աչքը խածնելու համար ի՞նչ ըրած է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ, խածնելո՞ւ, կրկի՛ն անպատշաճ խօսքեր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Պատշաճ է ուրեմն բարձր կրունկով կօշիկը, պատշաճ է կարճ շրջազգեստը, ծունկէն երկու ափ վեր, պատշաճ է կրծքկալը…

ԺԽՏՄԵԱՆ (Ընդվզելով) Տիկին, կը բաւէ՛…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Որ ծիծերը վերածած է ռումբերու…

ԺԽՏՄԵԱՆ (Հանդարտելով) Կատակ կ’ընէք կոր նորէն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Լուրջ եմ հիմա, շատ լուրջ: Ես արժանապատուութիւնս վիրաւորուած կը տեսնեմ, իմ, իմ ուսուցիչս, որ հաւատարմութեան բարձր բարոյական ջամբած էր մեր մատաղատի սրտերուն, իմաստունի եւ… գեղագէտի՛ իր գլխուն վրայ ունենայ երկու… կոտո՞շ: Մէկ խօսքով, Մինասիկս, կինդ քու մեծագոյն թշնամիիդ հետ շնանալու ճամբուն է: Նայէ՛, ի՞նչ պիտի ընես:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ ընկալուչը, թրաք, կը զետեղէ: ԺԽՏՄԵԱՆ ալ, սեւեռուն, յօնքերը պռստած, կը զետեղէ ընկալուչը: ՄԱՐԳԱՐԻՏ կրկին կը հեռաձայնէ: ԺԽՏՄԵԱՆ կը վերցնէ ընկալուչը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ուր որ է, պիտի գայ: Չքնանաս:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ ընկալուչը, թրաք, կը զետեղէ: ԺԽՏՄԵԱՆ ալ կը զետեղէ ընկալուչը: ՄԱՐԳԱՐԻՏ կրկին կը հեռաձայնէ: ԺԽՏՄԵԱՆ կը վերցնէ ընկալուչը:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Մնամ հաւատարիմ աշակերտուհիդ, Րիրի:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ ընկալուչը, թրաք, կը զետեղէ: ԺԽՏՄԵԱՆ կը մնայ ինչպէս որ է: ՄԱՐԳԱՐԻՏ երգելով դուրս կ’ելլէ տեսարանէն:

ԺԽՏՄԵԱՆ Կը կատակէ կոր, վրաս կը խնդայ կոր…

Բանալին կղպանքին մէջ կը դառնայ, դուռը կը բացուի եւ ձախէն ներս կը մտնէ ՏՈՐԱ իր նոր կերպարանքով եւ գլուխը քիչ մը թեթեւ:

ԺԽՏՄԵԱՆ (Առանց այլեւայլի, յարձակողական) Աս ի՞նչ վիճակ է:

ՏՈՐԱ Բացատրութի՞ւն կը պահանջես:

ԺԽՏՄԵԱՆ Եթէ ի վիճակի ես:

ՏՈՐԱ Հա, հա, ի վիճակի, ի վիճակի… ի վիճակի եմ… վիճակս բացատրելու… գեղարուեստի գրգիռն է…

ԺԽՏՄԵԱՆ Գինովցա՞ծ ես, գինարբուքի՞ մը մասնակցեցար…

ՏՈՐԱ Հա, հա, գինարբուք, միշտ կը չափազանցես, գինարբուք… երկու-երեք-չորս գարեջուր էր եղածը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Չորս գարեջո՞ւր, դրամը ուրկէ՞…

ՏՈՐԱ Ըսի որ պէտք էր տօնել, գարեջուր մը ապսպրէ ըսի, չկրցաւ մերժել… մերժել… բայց գարեջուրը չէ միայն պատճառը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Հապա ի՞նչն է…

ՏՈՐԱ Գիտե՜ս, գեղարուեստի գրգիռը:

ԺԽՏՄԵԱՆ Աս կերպարանքովդ ալ փողոցներուն մէ՞ջ կը քալէիր կոր, կրնայիր ձերբակալուիլ…

ՏՈՐԱ Ո՜չ, ո՛չ, ո՛չ, ինչ փողոց, ես` փողո՞ց, ըսի որ հասցնէ ինծի, աս կրունկներով կրնայի՞ փողոցը քալել… ոչ, անիկա իր ինքնաշարժով հասցուց ինծի:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ինքը ուզեց հասցնել քեզ…

ՏՈՐԱ Այո, ուղիղ… երբ իրեն ըսի` շատ ուշ է ժամանակը եւ փողոցները լեցուն են… փոսերով… հասցուց զիս…

ԺԽՏՄԵԱՆ Աս շապիկով եւ աս փէշով իր քո՞վը նստար…: Ասո՞նք ալ իր դրամով են…

ՏՈՐԱ Իր դրամով, ի՛ր, ի՛ր, ի՛ր, ո՜չ, ասոնք… ասոնցմով ես ներկայացայ իրեն… բայց գաղտնիք է, չեմ կրնար ըսել… ասոր կ’ըսեն new look…

ԺԽՏՄԵԱՆ New look…

ՏՈՐԱ Այո, new look… անգլերէն է… բայց որպէսզի չբարկանաս – շատ բարկացած կ’երեւաս կոր – հայերէնով կ’ըսեմ` մի՛ բարկանար, դուն հայերէնի ուսուցիչ ես, աւագ ուսուցիչ, ներողութիւն… նոր տեսք…: Ես արուեստագիտուհի եմ, չէի՞ր գիտեր… եւ դուն բոլորովին սխալ էիր, ամբողջովին, բացարձակապէս… հա, հա, հա… անիկա… ատ մարդը… էրիկ մարդը… անունը պիտի չըսենք, չէ՞, ընդունեց…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ ընդունեց…

ՏՈՐԱ Որ իբրեւ արուեստագիտուհի փայլիմ Կոկոզեան ակումբի բեմէն` երգով, պարով եւ ասմունքով…

ԺԽՏՄԵԱՆ Եւ աս կերպարանքով…

ՏՈՐԱ Իմ new look-ով, մի՛ բարկանար` նոր տեսքով… ընդունեց…

ԺԽՏՄԵԱՆ Կ’երեւի ասպէս կ’ուզէ կոր վրէժ լուծել ինձմէ: Ես վերէն վար, արգահատանքով, արհամարհանքով նայիմ իր վրայ, դուն երթաս ինքզինքդ խաղք-խայտառակ ընես եւ ոտքերուն նետուիս…

ՏՈՐԱ Մի՛ նախանձիր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Որ բեմերէն խայտառա՞կ պիտի ըլլաս…

ՏՈՐԱ Որ դուն միայն խօսքով գեղարուեստի գրգիռ կ’ըսես, բայց ինքը, ահ, ինքը գործնականօրէն կ’ուզէ քաջալերել գեղարուեստը, գործնականօրէն կ’ուզէ ճամբայ բանալ գեղեցիկին` ինծի՜…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ես, ես կ’արգիլե՛մ…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ, ի՞նչ, ի՞նչ, կ’արգիլե՞ս… ես երեսուն տարի ծառայեցի քեզի… ո՛չ, երեսունը շատ է, քսան տարի… ի՞նչ, ատքան մե՞ծ եմ… տասը տարի… ծառայեցի, ծառայեցի, ճաշերդ եփեցի, լուացքներդ ըրի, գիշերները խռկոցդ մտիկ ըրի եւ առտուներն ալ հայերէնի դասերդ… դուն ի՞նչ տուիր ինծի, սէ՞ր՝ երբեք, սե՞ռ՝ առանց… գեղարուեստի, դրա՞մ՝ չխնդամ, դի՞րք՝ օր մը օրանց չկրցայ հանդէսի մը առաջին շարքը նստիլ… բայց եւ այնպէս շնորհակալ եմ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ինչո՞ւ արդեօք…

ՏՈՐԱ Վասնզի արթնցուցիր իմ մէջ գեղարուեստի գրգիռը: Բայց կը բաւէ, ո՛չ մէկ խօսք, վասնզի պիտի քնանամ հիմա: Այսօր ուրիշ տեղ պառկէ, խռկոցդ չեմ ուզեր լսել, այսօր կ’ուզեմ երազե՜լ ես, երազե՜լ…

ՏՈՐԱ դուրս կ’ելլէ աջէն:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ խաղ է աս, ցնդեցար դուն, կնիկ…

ՏՈՐԱ (Գլուխը ներս դնելով) Չարթնցնէիր իմ մէջ գեղարուեստի գրգիռը: (Դուրս):

ԺԽՏՄԵԱՆ (Բոլորովին շուարած) Ի՞նչ ընեմ հիմա…:

 

 

Է. ՏԵՍԱՐԱՆ

Ազգային առաջնորդարան: ՍՐԲԱԶԱՆին գրասենեակը:

Հանգստաւէտ բազկաթոռներու մէջ նստած են, սուրճ կը խմեն ու սիկարէթ, սիկառ կը ծխեն ՍՐԲԱԶԱՆ, ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ եւ ՓԻՍՈՅԵԱՆ, անվրդով: Իրենց դիմաց, աթոռի մը վրայ նստած է ԺԽՏՄԵԱՆ, հասկնալիօրէն քիչ մը ջղային:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Պարոն Ժխտմեանին այցելութիւնը կը վայելենք կոր: Սուրճ մը ապսպրենք պարոն Ժխտմեանին:

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Բայց շաքարով կ’ուզէ կամ առանց շաքարի` իրեն հարցնելու է:

ԺԽՏՄԵԱՆ Սրբազան Հայր, սուրճ խմելու չեմ եկած ես:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ինչպէ՞ս թէ, հապա միշտ ուսումնական ժողով կ’ըլլայ, ծնողք-ուսուցիչ ժողով կ’ըլլայ, խորհրդակցական ժողով կ’ըլլայ` կը նստէիր, չէիր խօսեր, բայց սուրճդ կը խմէիր, շաքարով տային` կը խմէիր, առանց շաքարի տային` կը խմէիր…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Արմաւենի ըլլար` կ’ուտէիր…

ՍՐԲԱԶԱՆ Քաղցրաւենի…

ԺԽՏՄԵԱՆ Սրբազան Հայր, ատենապետներ պատկառելի թեմական եւ քաղաքական ժողովներու…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Դժգոհանքներու, բողոքներու, տրտունջի ատենը չէ, Աստուածդ սիրես, դեռ նոր կը սկսինք կոր մեր օրը, որ ամբողջովին նուիրուած է մեր ազգային հարցերուն, հոգերուն, ցաւերուն…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ամսականի յաւելման համար չեմ եկած ես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Բարելաւում կայ ուրեմն…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ոչ ալ տնօրէնի պաշտօնին համար…

ՍՐԲԱԶԱՆ Գերազանց բարելաւում մը…: Ի՞նչ է ուրեմն հարցը…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Հոգը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ցաւը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Անձնական…

ՍՐԲԱԶԱՆ Տեսա՞ք, չէի՞ ըսեր որ անձնական հարցերով ալ իրենց Սրբազան Հօրը կու գան մեր գաղութին զաւակները…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Որոնց բոլորին ալ իր խրատներն ու խորհուրդներն անպակաս կ’ընէ մեր Սրբազան Հայրը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Սրբազան Հայր, քաղաքականի ատենապետը իմ կնոջս գլուխը դարձուց:

ՍՐԲԱԶԱՆ Գլո՞ւխը դարձուց, ատ ի՞նչ խօսք է, ո՞ր կողմը դարձուց, արեւե՞լք թէ արեւմուտք, հիւսի՞ս թէ հարաւ, թէ՞` հարաւ արեւելք կամ հիւսիս արեւմուտք… աս ի՞նչ անհեթեթ բաներ կը լսենք կոր հայերէն լեզուի եւ գրականութեան աւագ ուսուցիչէ մը:

ԺԽՏՄԵԱՆ Գլխէ հանեց…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ձեր տիկի՞նը… որ կարծեմ կը մօտենայ վաթսունի սահմաններուն: Մեր քաղաքականի ատենապետին ճաշակը փոխուեցա՞ւ, ի՞նչ է: Չէ, թիւրիմացութիւն մը ըլլալու է, պարոն Ժխտմեան: Նայէ՛, պատկառելի քաղաքական ժողովի ատենապետը կը ժպտի կոր:

ԺԽՏՄԵԱՆ Կինս պատուաւոր կին մըն էր…

ՍՐԲԱԶԱՆ Հիմա ալ պատուաւոր է, միշտ ալ պատուաւոր կը մնայ կամօքն բարձրեալն Աստուծոյ:

ԺԽՏՄԵԱՆ Կինս հիմա կարճ փէշ կը հագնի կոր… մազը կարմիր ներկած է… շապիկը վեր հանգրիճած է…

ՍՐԲԱԶԱՆ Հանգրիճած է… շատ չի գործածուիր աս բառը հիմա… բայց կ’երեւի ճշգրիտ բառն է, գործածողը հայերէն լեզուի եւ գրականութեան աւագ ուսուցիչ է վերջապէս:

ԺԽՏՄԵԱՆ Վեր հանգրիճած է, պորտը ցոյց տալու համար…

ՍՐԲԱԶԱՆ Պորտը… հարցը բաւական լուրջ է ուրեմն: Կանչե՛նք մեր ջղային-մկանային-հոգեկան հիւանդութիւններէ տառապող… ըսել կ’ուզեմ` հիւանդութիւններու մասնագէտ Տոքթոր Մահտեսեանը: Եթէ փափաքիս կնիկէդ ազատիլ, վկայական մը կը գրէ, խենթ է կ’ըսենք, կ’ամուսնալուծուիք: Մեր եկեղեցին, հայաստանեայց առաքելական սուրբ եկեղեցին աւելորդ խոչընդոտներ չի դներ ամուսնալուծման դիմաց:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Սրբազան…

ՍՐԲԱԶԱՆ Այո, պարոն Փիսոյեան… չկարծէք թէ վայրկեան մ’իսկ կը կասկածիմ որ դուք էք պատճառը տիկին Ժխտմեանի այս տարօրինակ եղափոխութեան: Ո՞ւշ ունեցաւ ան menopause – հայերէն, շատ լաւ գիտնալու էք դուք, դաշտանադադար – կ’երեւի եւ անյուսալիօրէն կ’ըղձայ – արմատն է իղձ – երիտասարդանալ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Սրբազան, աս հարցին մէջ ես մատ չունիմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Հաւատք կ’ընծայեմ ես քաղաքականի ատենապետին այս հաստատման:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տորան եկաւ ինծի: Չեմ գիտեր ինչո՞ւ կը բարկանայ պարոն Ժխտմեանը, երբ ընդհակառակը պէտք է ուրախանար, հրճուէր, ցնծար… լա՞ւ է, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ասկէ լաւը չկայ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկինդ տաղանդաւոր է եղեր, պարոն Ժխտմեան: Գիտէ եղեր պարել, երգել, ասմունքել, պէտք է տեղ տայի իրեն, պէտք է քաջալերէի, Կոկոզեան ակումբի բեմը սիրայօժար յատկացնէի: Հա՜, դուն մեզ կը հարուածես, մենք գեղարուեստէ չենք հասկնար եղեր, կ’ըսես, բայց մենք, ընդհակառակը, տեղ կու տանք մեզ հարուածողին տիկինին որ փայլի մեր բեմին վրայ: Տեսա՞ր որ սխալ էիր դուն, անձնական հաշիւներով չենք շարժիր մենք, այլ… այլ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ընդհանրական…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ընդհանրական: Մենք ոչ միայն գեղարուեստէ կը հասկնանք, այլեւ գեղարուեստ կը քաջալերենք: Մենք գործո՛վ կը պատասխանենք մեր դէմ եղած յարձակումներուն, այնպէս չէ՞, Սրբազան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ո՞վ կրնայ հակառակը պնդել… (ԺԽՏՄԵԱՆի) կրնա՞ս հակառակը պնդել: Մենք այսպէս իր տրամախոհական եզրակացութեան կը յանգեցնենք գեղարուեստի գրգիռը:

ԺԽՏՄԵԱՆ ոտքի կ’ելլէ եւ բարկացած կը մեկնի:

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Տեսա՞ք, մնաք բարով մը անգամ չըսաւ:

ՍՐԲԱԶԱՆ (Կը խնդայ) Սուրճ ըսինք, չհրամցուցինք: (ՓԻՍՈՅԵԱՆի) Չես խնդար կոր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Սրբազան, հարցը լուրջ է, կնիկը փակած է ինծի:

ՍՐԲԱԶԱՆ Է, օր մը քու հռչակաւոր garçonnière-դ տար: Կը կատակեմ կոր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես շատոնց, շատո՜նց գոցած եմ garçonnière-ը, Սրբազան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Տիկինդ կը կասկածի կոր` ոչ: Մե՜ղք, մեղք որ գոցեր ես, շատո՜նց, Տիար Մատրուպեանը կը փափաքէր կոր այցելել օր մը:

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ (Սարսափած) Ի՞նչ կ’ըսես կոր, Սրբազան, ատանկ տե՞ղ երթամ ես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկին Բրլանթին… կը կտրէ՛…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ (Ինքզինքը գտնելով) Արդէն կտրա՛ծ է, երթամ ի՞նչ ընեմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Տիար Փիսոյեանին ականջը կը քաշես, որ զգոյշ, օր մը խայտառակութիւն կ’ըլլայ, ազգային իշխանութի՛ւնն ալ կը վարկաբեկուի:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գոցեցի՛նք ըսինք, Սրբազան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Կը կատակեմ: Սրբազանդ բնաւ չկատակէ՞ այսինքն:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հարցը լուրջ է, շատ լուրջ է:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ատա՞նկ է: Սրբազանդ ունի լուծումը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ըսէ՛, Սրբազան, ոտքդ պագնեմ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ոտնլուայէն ետք աւելի յարմար կ’ըլլայ կարծեմ… մոռցայ որ ես ոտքերը կը լուամ… չար կ’ըլլամ կոր, կը կատակեմ կոր: Ժխտմեանին տոքթոր Մահտեսեանին դիմել առաջարկեցինք, դուն կը գործադրես, Ռոպէ՛ր: Մահտեսեանը կը քննէ տիկին Ժխտմեանը, խենթանոցի արժանի կը նկատէ, վկայական մը կը գրէ եւ… խաղաղութիւն ամենեցուն…

ՄԱՏՐՈՒՊԵԱՆ Եւ ընդ հոգւոյդ քում… Ծնունդին եւ Զատիկին եկեղեցի երթալէս սորված եմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Սրբազան, բերանդ պագնեմ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ոտքս պիտի պագնէիր հապա… եւ յետոյ` բերանս… չ’ըլլար, չար լեզուներ չեն պակսիր… եւ այսպէս ամէ՛նքս ալ վերջապէս կ’ազատինք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տորան քեզի՞ ալ փակաւ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Գեղարուեստի գրգիռէ՛ն…

 

 

Ը․ ՏԵՍԱՐԱՆ

Շշնջուն, երբեմն յայտնօրէն տռփական հեռաձայնային խօսակցութիւն միջեւ ՓԻՍՈՅԵԱՆի եւ ՄԱՐԳԱՐԻՏի:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Րիրի՞…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Րիրի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Խուլխալը սիրեցի՞ր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Սիրեցի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Պիտի հանդիպի՞նք…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հանդիպինք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես յարմար տեղ մը ունիմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կ’ուզեմ գալ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ահ, ահ, հասցէն տամ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Երանի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Նուպար փողոց, թիւ 666, եօթներորդ յարկ, յարկաբաժին թիւ 41… պիտի հաւնիս…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Garçonnière-դ… շատոնց է կ’ուզէի տեսնել…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Իրա՞ւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Այլեւս կ’ուզեմ գալ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ե՞րբ, ե՞րբ… հաւատալս չի գար կոր…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հաւատա, հաւատա…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ե՞րբ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Երբ որ կ’ուզես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հիմա, հիմա…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Հիմա չ’ըլլար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ինչո՞ւ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կարգադրուելիք բաներ մը կան…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Վաղը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Վաղը չէ միւս օրը, կարգադրուելիք բաներ մը կան…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Վաղը չէ միւս օրը…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ է, ծոցատետրիդ մէջ կը գրես կոր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Քու ծո՛ցատետրիդ մէջ կ’ուզեմ կոր գրել…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Կ’ուզեմ որ գրես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ահ, ահ, հաւատալս չի գար կոր… ժամը քանիի՞ն…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ութին լա՞ւ է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Լաւ է, շատ լաւ է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Երկար ժամանակ կ’ունենանք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես ալ բան մը պէտք է պատրաստեմ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ի՞նչ է, ի՞նչ է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Անակնկալ պիտի ըլլայ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ես ալ անակնկալ մը ընե՞մ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, այո, ըրէ, ըրէ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Միայն թէ Տորան պիտի նախանձի եթէ գիտնայ, այնքան կապուած է քեզի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես ատ կնիկէն պիտի ազատի՛մ ալ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինչպէ՞ս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տոքթոր Մահտեսեանը պիտի քննէ զինք, եւ վկայական մը պիտի գրէ որ խենթ է…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Տոքթոր Մահտեսեանը համաձա՞յն է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դրամը որ տեսաւ, համաձայնեցաւ… ըսաւ որ պէտք է քննէ անշուշտ… եւ եթէ իսկապէս խենթ է… բայց արդէն գիտե՛նք որ խենթ է:

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Քանի՞ տուիր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հազար ոսկի…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ե՞րբ պիտի քննէ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Վաղը, ժամը եօթին, ակումբը… պիտի ազատի՜մ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինձմէ՞ ալ… ետքը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Քեզմէ՜ ազատի՞մ, քեզմէ չե՛մ ուզեր ազատիլ… քեզմէ ազատում չկա՜յ…

ՄԱՐԳԱՐԻՏ Ինձմէ ազատում չկայ:

 

 

Թ․ ՏԵՍԱՐԱՆ

Կոկոզեան ակումբի հիւրասենեակը:

Բազմոցին վրայ, ՏՈՐԱ նստած է մօտը ՓԻՍՈՅԵԱՆի: ՍԵՍԻԼ նստած է անդին, առանձին, կը հետեւի:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկի՛ն Ժխտմեան…

ՏՈՐԱ Տորա ըսէ, Տորա…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկի՛ն Տորա…

ՏՈՐԱ Միայն Տորա…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տորա, քիչ մը շատ կը մօտենաս կոր ինծի:

ՏՈՐԱ Քի՛չ մը շատ, քի՛չ մը շատ: Երանի աւելի կրնայի մօտենալ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Օդ շնչելու տեղ, շունչդ կը շնչեմ կոր:

ՏՈՐԱ Եւ անուշ չէ՞ արդեօք շունչս, ակռաներս լաւ չե՞մ լուացած:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տիկինս ալ անդին նստած է, զարմանքով մեզի կը նայի կոր:

ՏՈՐԱ Թող նայի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Բայց անիկա կը կասկածի կոր որ մեր միջեւ բան մը կ’անցնի կը դառնայ կոր:

ՏՈՐԱ Թող կասկածի, ճշմարտութիւնը չէ՞:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ի՞նչ ճշմարտութիւն:

ՏՈՐԱ Որ դուն կինդ չես սիրեր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ատ ո՞վ ըսաւ քեզի:

ՏՈՐԱ Կին մը կը հասկնա՜յ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ինչպէ՞ս թէ կինս չեմ սիրեր: (Բարձրաձայն) Սեսիլս գա՜նձ մըն է: (ՏՈՐԱյի) Ատիկա միայն իմ կարծիքս չէ, կինս է ըսելով չեմ ըսեր կոր, ատիկա բոլորին կարծիքն է, եւ ատոր համար երանի՜ կու տան ինծի ատանկ գանձ չունեցողները:

ՏՈՐԱ Չես կրնար խաբել զիս, կինդ չես սիրեր, զի՛ս կը սիրես:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (ՍԵՍԻԼի նշան ընելով) Կարծեմ աս կինը բոլորովին կորսնցուց իր խելքը:

ՏՈՐԱ Այո, խելքս կորսնցուցի, դո՛ւն ես պատճառը: Խելացի կին մըն էի ես, հիմա խելակորոյս եմ: Գիտե՞ս ինչ ըսել է խելակորոյս` խելքը կորսնցուցած:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Լա՛ւ որ կանչեցինք տոքթոր Մահտեսեանը: Քիթս մի՛ մտնար, խնդրեմ:

ՏՈՐԱ Անուշիկ է քիթդ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ո՞ւր է, ո՞ւր է տոքթոր Մահտեսեանը: Եկո՛ւր` ըսինք, այցեգինդ ի՛նչ է` կու տանք: Ինչո՞ւ կ’ուշանայ կոր: Կոկոզեան ակումբ մտնելու համար կրկինը կ’առնէ եղեր, ինք ըլլալով Յուսա՜դեռ ակումբէն… երեսունի տեղ` վաթսուն…: (Կը բացագանչէ) Նա՛, նա՛, տոքթոր Մահտեսեանը:

Կը մտնէ ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ, որ միշտ աճապարուած ըլլալու կերպարանք մը ունի:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, այո, բարեւ ձեզ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տոքթոր, տոքթոր, լաւ որ եկար տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, այո, աս կողմը անցնինք, որպէսզի ազատօրէն կատարեմ քննութիւնս:

ՏՈՐԱ Եկուր, տոքթոր, ա՜հ, այո՜, լաւ որ եկար, կ’ուզեմ որ քննութիւն կատարես, կ’ուզեմ որ ախտաճանաչես զիս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ախտաճանաչե՞մ… խնդրե՛մ, եթէ դժուար բառեր պիտի գործածէք, կը ձգեմ կ’երթամ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Տոքթոր Մահտեսեա՛ն…

ՏՈՐԱ Շատ ներողութիւն, շատ ներողութիւն, բայց ի՞նչ կրնամ ընել` ամուսինիս ազդեցութիւնն է: Ամուսինս ինծի ոչ սէր տուաւ, ոչ դրամ, ոչ դիրք, բայց հայերէնս բարելաւեց, դժուար բառեր սորվեցուց: Հանուի՞մ, տոքթոր: Մի՛ երթար, Ռոպէր, մինակս մի՛ ձգեր զիս: Քու ներկայութեանդ մարմնիս մէջ ընթացող կենսաբանական երեւոյթները կը սաստկանան:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ (Կասկածոտ) Ի՞նչ են որ կենսաբանական երեւոյթները:

ՏՈՐԱ Կենսաբանական – նորէն, նորէն ամուսինս, որքան կը ջանամ ազատել էութիւնս ամուսինիս հայերէնէն, ապարդիւն:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ կ’ուզէ փախչիլ:

ՏՈՐԱ Կեցի՛ր, թէ ոչ տոքթորին քննութիւնը բան մըն ալ չպիտի յայտնաբերէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Կը կենամ:

ՏՈՐԱ Հանուի՞մ, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Արդէն հանուած չե՞ս: (Մատով դպնալով ՏՈՐԱյին եւ ցնցուելով) Աս ի՞նչ է…

ՏՈՐԱ Տեսա՞ք, տեսա՞ք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Վախցած) Ի՞նչ կայ, տոքթոր: Վտանգաւոր է ուրեմն հարցը:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Աս ի՞նչ է, ո՛ւր որ դպնամ… կրնա՞մ ուզած տեղս դպնալ:

ՏՈՐԱ Եթէ Ռոպէրը չ’առարկեր: Չես առարկեր, չէ՞, Ռոպէր: Գիտութեան համար է:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դպիր, դպիր, ուզած տեղդ դպիր, եթէ կրնաս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Սիրտդ ո՞ւր է, չեմ գտնար կոր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ի՞նչպէս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Տիկինին ամբողջ մարմինը թրթռացման մէջ է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես եմ թրթուռը…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Եւ ատ թրթռացումը ելեկտրական հոսանքի պէս բան մը կ’արտադրէ կոր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Չուզելով հաւատալ) Տարօրինակ բաներ կ’ըսես կոր, տոքթոր Մահտեսեան:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ահ, տարօրինակ, այո, շատ չի պատահիր, ճիշդ է, բայց կը պատահի, պատահեցաւ: Հայերու մէջ քանի քանի տարի է չէր պատահած, բայց պատահեցաւ: Ինծի համար տարօրինակ բան չկայ, օրինակները շատ են:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Ա՛լ չհաւատալով) Այսինքն տեղացի ժողովուրդին մօ՞տ ալ նշմարելի է այս թրթռացումը:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Տեղացի ժողովուրդին խօսքը չընենք, հայերը կը բաւեն: Ասկէ երեսուն տարի առաջ ես նման պարագայի մը հանդիպած էի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Եւ ի՞նչ ըրիք…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Հետը ամուսնացայ: Ուղղակի բուժուեցաւ, ո՛չ ելեկտրականութիւն մնաց մէջը, ո՛չ շարժում, ո՛չ… ինչո՞ւ իմ գաղտնիքներս ձեզի կը հաղորդեմ կոր… որմէ համոզուեցայ որ այս հիւանդութիւնը պէտք չէ բուժել, շատ լաւ բան մըն է այս հիւանդութիւնը: (Դարձեալ հոս ու հոն դպնալով) Ահ, նորէն ելեկտրահար եղայ: Նորէ՛ն, նորէ՛ն: Ինչպէս կը նշմարէք, պարոն Փիսոյեան… պարո՛ն Փիսոյեան… մի՛ ամչնաք, նայեցէք որ նշմարէք…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ի՞նչ նշմարեմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Աս թրթռացումը տեղ-տեղ աւելի ուժեղ է: Անշուշտ զարմանալի չեմ գտներ որ… (դպնալով) ա՜…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Աս ըսածներուդ ես չեմ հաւատար կոր, աղուորս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Չե՞ս հաւատար, ես երեսուն տարի առաջուան փորձառութիւն ունիմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չեմ հաւատար: (Ինքն ալ կը դպնայ) Ինծի ինչո՞ւ չի պատահիր կոր: Հա, ինչո՞ւ, ինչո՞ւ, լաւ մտածէ պատասխանը` կը գտնաս, կը գտնա՞ս թէ ոչ կը գիտնաս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Իրա՞ւ, («անկիրթ» տեղ մը նշելով) հոստեղ դպիր նայիմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չեմ դպնար:

ՏՈՐԱ Դպի՜ր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Դպի՛ր, դպի՛ր, բժշկական հարց մըն է քննածնիս:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Բայց եւ այնպէս դպնալով) Դպայ, բան մըն ալ չեղայ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Չեղար, որովհետեւ դուն ալ թրթռացումներ ունիս:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ե՞ս ալ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո՜, նոյն fréquence-ին վրայ կը թրթռաք կոր:

ՏՈՐԱ Ա՜հ, նոյն յաճախականութեան…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Եւ իր մարմնին թրթռացումը իր շարունակութիւնը կը գտնէ կոր քու մարմնիդ թրթռացումին մէջ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դո՞ւն ալ, Մահտեսեա՛ն:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ոչ, ես ոչ, ես թրթռացում բնաւ երբեք չունիմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հազար ոսկի՛ն, Մահտեսեան:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Դրա՞մ, դրամի՞ խօսքը կ’ընէք:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, կեանքիդ նպատակը դրամը չէ՞:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անշո՛ւշտ, ո՛չ, ես մարդկութեան կը ծառայեմ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դրամով չե՞ս վարձատրուիր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ես վարձատրուեցայ, ետքը եկայ: Ա՛ռ հազար ոսկիդ: Ես երկուքով վարձատրուեցայ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Որմէ՞…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բժշկական գաղտնիք է, մենք երդում ըրած ենք գաղտնիքները դուրս չհանել:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Մահտեսեան, Սրբազանին պիտի ըսեմ որ այլեւս իր անձնական բժիշկը չըլլաս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Հա՞, ես ալ ծերանոցին հիւանդները չեմ դարմաներ, եւ անոնք ալ երկու տարի, երեք տարի ապրելու տեղ, քսան տարի կ’ապրին, երեսուն տարի կ’ապրին, որով իրենց կտակներն ալ, որոնցմէ կ’օգտուին ազգային առաջնորդարանը եւ ազգային առաջնորդարանը բռնողները, առկախ կը մնան:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Լաւ, լաւ, լաւ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Լաւ, լաւ, որ լաւ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Թրթռացո՞ւմ, հա…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, թրթռացում…

ՏՈՐԱ (ՓԻՍՈՅԵԱՆի) Որ կը սաստկանայ քու ներկայութեանդ, հո՛գիս: Բայց անշուշտ բուն պատճառը դուն չես:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հա, ես չեմ, հապա ո՞վ է:

ՏՈՐԱ Ոչ թէ ո՞վ, այլ ի՛նչ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Է, ի՞նչ…

ՏՈՐԱ Գեղարուեստի գրգիռը:

 

 

Ժ․ ՏԵՍԱՐԱՆ

ՓԻՍՈՅԵԱՆի garçonnière-ը: Հիւրասենեակ-ննջասենեակ:

 ՓԻՍՈՅԵԱՆ առանձին է:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Հայելիի առջեւ. երգելու պէս) Լա լա լա լի՜… լա լա լա լի՜… ես որ, ես որ շուկային մէջ ութսունըվեց վաճառական խաբած եմ, ես որ, ես որ ազգային հարցերու մէջ յիսունըեօթ խարդախութիւն ըրած եմ, ես որ, ես որ Սրբազանին քիթին հինգ անգամ խնդացած եմ, ես որ, ես որ քանի կնիկ garçonnière-ս բերած եմ, քանի՞ կնիկ, քանի՞ կնիկ, ես ալ, ես ալ չեմ գիտեր, հիմա, հիմա, Րիրին, Րիրին, ո՛ւր որ է, ա՛հ, պիտի գայ, ես ալ, ես ալ պիտի իրեն…

Հեռաձայնին զանգը կը հնչէ: Փիսոյեան կը վերցնէ ընկալուչը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ալօ՜, Րիրի, Րիրի… անուշս, ո՞ւր ես… ճամբան ես… հա, ինքնաշարժէն կը հեռաձայնես կոր… քանի՞ վայրկեան… կը սպասեմ կոր, կը սպասեմ կոր… պատրա՛ստ եմ… ամբողջ գիշերը, ամբողջ գիշերը… յուսախաբ չես ըլլար…: (Ինքզինքին)  Քիչ մնաց հատիկը պիտի մոռնայի, կապոյտ հատիկ կարմիր գիշերուան համար: (Հատիկ մը կը նետէ բերանը)  Տասը վայրկեանէն հոս պիտի ըլլայ, մէկ հատ մը նախ համը տանք: (ՄԱՐԳԱՐԻՏին) Այո, հոգիս, խուլխալը հետդ է, չէ՞, միայն խուլխալով կ’ուզեմ տեսնել քեզի… այո՜…: (Հարցը կը փոխուի) Դուն պիտի չգաս… բայց ուրիշ մէկը պիտի գայ… ո՞վ կը սիրէ եղեր ինծի քեզմէ աւելի… ի՞նչ կատակ է աս… ի՞նչ խաղ է աս…

Դուռը կը զարնուի:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չեմ բանար դուռը, մինչեւ չտեսնամ ո՛վ է…: Դուռը կը բացուի կոր… բանալիէն օրինա՞կ մը…

Ներս կը մտնէ ՏՈՐԱ:

ՏՈՐԱ Անհաւատարիմ, դաւաճան, անբարոյ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ի՞նչ իրաւունք ունիս հոս մտնելու, դո՛ւրս ելիր նայիմ:

ՏՈՐԱ երկու ձեռքերով կը քաշէ ՓԻՍՈՅԵԱՆի օձիքէն:

ՏՈՐԱ Կարճո՛ւկ: Ուրիշին հետ կը խաբես ինծի, հա՞:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ասիկա խաղ մըն է, նայէ, հեռաձայնը…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ ընկալուչը կը մեկնէ ՏՈՐԱյի:

ՏՈՐԱ Ո՞վ է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Րիրին…

ՏՈՐԱ (Ընկալուչը առնելով) Ալօ Րիրի, ես Տորան եմ… ալօ, Րիրի, Րիրի… (ընկալուչը ՓԻՍՈՅԵԱՆի գլխուն նետելով) մարդ չկայ: Սուտ բաներ կ’ըսես կոր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ, սուտ չե՜մ` Րիրին էր, ինքը հեռաձայնեց: (Անդրադառնալով) Ծօ, քեզի ինչ, դուրս ելիր:

ՏՈՐԱ Նախ նայիմ ո՞վ կը պահես կոր աստեղ, garçonnière-իդ մէջ: Լսեցի որ տեղացի աղջիկներ կը պահես կոր եղեր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ի՞նչ տեղացի աղջիկներ…

ՏՈՐԱ Կովու ծիծերուն պէս մեծ ծիծերով…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ո՛չ մեծ ծիծերով, ո՛չ պզտիկ ծիծերով…

ՏՈՐԱ Ոստիկանութեան յայտնե՞մ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Գնա՛, հիմա գնա, յայտնէ՛… ասանկ հագած գնա…

ՏՈՐԱ Հա՜, տեղացի չկայ: Ուրեմն հայեր կան: Նայինք ո՞ր կարեւոր կամ անկարեւոր մարդուն տիկինին հետ յարաբերութիւն կը մշակես կոր: Հա՜, անկողինիդ մէջ ո՞վ կայ հիմա, Սրբազանի՛ն պիտի ըսեմ:

ՏՈՐԱ անկողինը իրար կ’անցնէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Համբերատար) Անկողինին մէջ մարդ չկայ…

ՏՈՐԱ Անկողինին տա՞կը մտաւ… (Գլուխը մահճակալին տակը կը դնէ):

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ ալ անկողինին տակը: Գնա կորսուէ՛, եւ այլեւս երեսդ չտեսնեմ, ակումբ ալ չմտնես` հեռո՜ւ Կոկոզեանէն, հանդէսդ ջնջուած է, ո՛չ պիտի երգես, ո՛չ պիտի պարես, ո՛չ պիտի ասմունքես:

ՏՈՐԱ Մարդ չկայ տունը… բայց Րիրին ըսաւ որ անկողինիդ մէջ մեծ անակնկալ մը պիտի գտնեմ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Րիրի՞ն, հա, Րիրին…

ՏՈՐԱ Կը ճանչնա՞ս Րիրին…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Չգիտնալով ինչ պատասխանել) Այո, ոչ…

ՏՈՐԱ Սուտ խօսեցաւ ուրեմն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, սուտ խօսեցաւ…

ՏՈՐԱ Կ’երեւի նախանձէն է…: Արդէն կը զգայի կոր որ պատճառ մը ունէր… ի՛նք է եղեր նախանձող…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, ինքն է…

ՏՈՐԱ Ուրեմն պիտի ներես ինծի, հոգի՜ս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չեմ ներեր, դուրս ելիր:

ՏՈՐԱ Ինչո՞ւ հոգիս, ինչո՞ւ: Ինչո՞ւ չես ուզեր հասկնալ հոգեբանական վերիվայրումները կնոջ մը, որ կը կարծէ թէ իր սիրած տղամարդը զինք կը խաբէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ինչո՞ւ պիտի խաբեմ կամ չխաբեմ քեզի… ինչպէ՞ս ազատիմ ես աս խենթէն…

ՏՈՐԱ Խենթ եմ սիրովդ, սիրովդ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Լաւ, տոքթոր Մահտեսեան, լաւ…

ՏՈՐԱ Ի՞նչ է, տոքթոր Մահտեսեա՞նը հոս է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, հոս է…

ՏՈՐԱ Ո՞ւր է, ի՞նչ կ’ընես կոր հետը…

ՏՈՐԱ աջ-ձախ կը փնտռէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես իրեն հազար մը տուի, բայց Րիրին իրեն հազար մը աւելի տուեր է…: (Պոռալով) Մարդ չկայ աստեղ:

ՏՈՐԱ (Ուզելով հաւատալ ու ՓԻՍՈՅԵԱՆը սիրաշահիլ) Ուրեմն աստեղ կիներ չես ընդունիր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Չեմ ընդունիր:

ՏՈՐԱ Ինչո՞ւ համար է ուրեմն աս յարկաբաժինը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ը՜, աստեղ կու գամ երբեմն` մտածելու համար…

ՏՈՐԱ Մտածելո՞ւ համար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, միայն մտածելու համար, կ’առանձնանամ ես աստեղ` մտածելու համար:

ՏՈՐԱ Շատ առանձնութիւնը սիրող մարդ մը չէիր երեւնար կոր, հո՛գիս:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Երբեմն կը սիրեմ առանձնանալ, մտածելու համար:

ՏՈՐԱ (Խելացի անդրադարձով մը) Կինդ գիտէ՞ որ կը սիրես առանձնանալ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Անշուշտ գիտէ, կնոջմէս գաղտնիք չունիմ ես, սիրելի կողակիցէս…

ՏՈՐԱ Գիտէ որ աս յարկաբաժնին մէջ կը սիրես մտածել…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Պահ մը ետք) Ատ մէկը չի գիտեր…

ՏՈՐԱ Աս յարկաբաժնին մասին չի գիտեր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Ստիպուած) Աս յարկաբաժնին մասին չի գիտեր…

ՏՈՐԱ Ինչո՞ւ, հոգիս…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Որովհետեւ պիտի չհաւատար որ աստեղ մտածելու կու գամ: Ոեւէ կնոջ պէս պիտի կասկածէր որ ես ուրիշ նպատակի համար կու գամ…

ՏՈՐԱ Բայց դուն մտածելու համար կու գաս:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես մտածելու համար կու գամ:

ՏՈՐԱ Կը հաւատամ քեզի, սիրելիս, եւ կնոջդ չպիտի ըսեմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Շնորհակալ եմ:

ՏՈՐԱ Միայն անշուշտ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Անշուշտ ի՞նչ…

ՏՈՐԱ Երբեմն ես…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Երբեմն դուն ի՞նչ…

ՏՈՐԱ Հոս պիտի գամ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հոս պիտի գաս ինչո՞ւ…

ՏՈՐԱ Որպէսզի ես ալ մտածեմ… երբ որ դուն ալ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես ալ ի՞նչ…

ՏՈՐԱ Հոս ըլլաս, չէ՞… իրարու հետ պիտի մտածենք:

ՓԻՍՈՅԵԱՆի կլլած հատիկը հետզհետէ զգալի կը դարձնէր իր ազդեցութիւնը: ՓԻՍՈՅԵԱՆ կը ջանար պարտկել: Բայց ահա ՏՈՐԱյի աչքը…

ՏՈՐԱ Ահ, հոգի՜ս, ես… գրգռեցի քեզ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ, ո՜չ…

ՏՈՐԱ Ո՞չ, կը կարծես որ ասանկ բանի չե՞մ հանդիպած: Ճիշդ է որ տասը տարիէ ի վեր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ո՜չ կ’ըսեմ, ոչ, չե՛մ գրգռուած…

ՏՈՐԱ Լաւ, չես գրգռուած…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, չեմ գրգռուած…

ՏՈՐԱ (Բռնելով ՓԻՍՈՅԵԱՆԻ օձիքէն, պառկելով անկողնին վրայ եւ ջանալով վար, իր վրայ քաշել զայն) Եկուր այն ատեն, եկուր, եկուր մտածե՜նք, իրարու հետ: Ահ, աս անկողինը մտածելու ի՜նչ աղուոր տեղ է: Եկուր, եկուր… օհ, թրթռացումները կը շատնան կոր: Եկուր, եկուր… ասմունքե՞մ քեզի համար…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ձգէ՛ ինծի… (աղաղակելով) աս ի՞նչ պատիժ է, Աստուած…

ՍՐԲԱԶԱՆ (Դուրսէն) Այո, պատիժ է: Հի՞մա Աստուածդ յիշեցիր…:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ի՜նչ է, ի՞նչ է աս, ձայներ կը լսեմ:

ՏՈՐԱ Ես բան մը լսած չունիմ, անուշս…

ՍՐԲԱԶԱՆ ներս կը մտնէ բաց մնացած դռնէն:

ՍՐԲԱԶԱՆ Պարոն Փիսոյեան, աչքերուս չեմ հաւատար կոր, ուրեմն ճի՞շդ է եղեր…

ՏՈՐԱ Այսինքն չէիր գիտեր, Սրբազան Հայր, որ ես Ռոպէրին հոմանուհին եմ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դուն ինչպէ՞ս ներս մտար…

ՍՐԲԱԶԱՆ Տիկինդ ըսաւ որ անպայման կը սպասես կոր ինծի հոս, եւ հասցէն տուաւ: Ուրեմն աս է հռչակաւոր – տխրահռչակ պէտք է ըսեմ – garçonnière-դ: Չե՞ս գոցած ուրեմն: Սուտ խօսեցար մեզի, մենք ալ, տիար Մատրուպեանն ու ես, հաւատացինք միամտօրէն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Մոռնալով իր տնկուած մասը եւ ոտքի կանգնելով) Ես ուզածս կ’ընեմ, Սրբազան…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ի՞նչ, ի՞նչ կը տեսնեմ… հաւատա՞մ աչքերուս որոնք օր մը որդերուն կեր պիտի դառնան…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Կարծած պատճառովդ չէ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Վա՛ր առ ատ բանը երբ կը խօսիս ինծի…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Վար չ’առնուիր, ատենը պէտք է գայ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ատե՞նը պէտք է գայ…: Ատե՞նը պէտք է գայ…: Եկեղեցականի մը կ’ըսուի՞ նման բան մը…: Վա՛ր առ, վա՛ր առ կ’ըսեմ կոր…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես ալ`ատենը պէտք է գայ կ’ըսեմ կոր…

ՍՐԲԱԶԱՆ (Ողբերգական) Խայտառակուինք պիտի, ոչ միայն դուն, այլ – որովհետեւ ազգին բարձրագոյն դիրքերէն մին կը զբաղեցնես – խայտառակուի պիտի ազգային իշխանութիւնը:

ՏՈՐԱ Սրբազան Հայր, թող գաղտնիք մնայ, ես պատրաստ եմ խորանին վարագոյրը ասեղնագործելու:

ՍՐԲԱԶԱՆ Դուն անմեղ զոհ մըն ես, աղջիկս: Ի՞նչ կ’ըսեմ կոր… Ռոպէր, ամօ՛թ ալ քեզի, ճաշակի աս աստիճան անկում կ’ըլլա՞յ: (Անհոգ) Ինչ որ է, ինչ կ’ուզէք ըրէք: Յայտնի է որ կատակ մըն է ասիկա, գործնական կատակ մը, անգլիացիները practical joke կ’ըսեն: Ո՞վ է խաղացողը, ապրի, ապրի: Աղջիկս, խորանին վարագոյրը ասեղնագործուելու պէտք չունի, բայց դուն եթէ ապաշխարելու հարկը կը զգաս կոր, ապա ուխտ ըրէ, եկուր օր մը եւ եկեղեցիին գետինը լուայ, կամ ալ եկուր եւ եկեղեցւոյ տիկնանց խնամակալութեան անդամ եղիր: Ես գացի:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դուռը ետեւէդ գոցէ, Սրբազան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Դուն գոցէ:

ՍՐԲԱԶԱՆ դուրս կ’ելլէ:

ՏՈՐԱ Ես եկեղեցւոյ տիկնանց խնամակալութեան անդամ չեմ ուզեր ըլլալ, այնտեղ ինծի պէս գեղարուեստէ հասկցող տիկիններ չկան…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ես պիտի հասկցնեմ իրեն… վրէժս պիտի լուծեմ, անա՜նկ պիտի լուծեմ…

ՏՈՐԱ Սրբազանէ՞ն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Սրբազանէն չէ…

ՏՈՐԱ Հապա որմէ՞…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Հա, որմէ… Րիրիէն…

ՏՈՐԱ Մոռնանք Րիրին, հոգիս, մոռնանք: Թող նախանձի ան… (գիրկընդխառնուելով ՓԻՍՈՅԵԱՆին, վաւաշոտ, անզուսպ) եկուր, եկուր հոգիս, եկուր թեւերուս մէջ, եկուր… ծոցի՜ս մէջ… քեզի մաս մը ներկայացնեմ իմ գեղարուեստական երեկոյէս:

ՏՈՐԱ գրեթէ պիտի բռնաբարէ ՓԻՍՈՅԵԱՆը, երբ ներս կը մտնէ ԺԽՏՄԵԱՆ:

ԺԽՏՄԵԱՆ Անամօթ կին, անբարոյ կին:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Դո՞ւն ալ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Այո, ես ալ… ի՞նչ ըսել է` ես ալ… այսպէս ուրեմն` անբարո՛յ կին…

ՏՈՐԱ Ը՜, այո՜, ես անբարոյ եմ, սակայն ես երջանիկ եմ, ես թրթռացում եմ, ես գրգիռ եմ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Այս որջին մէջ…

ՏՈՐԱ Որջ չէ, դրա՜խտ է:

ԺԽՏՄԵԱՆ Ամէն ինչ հաստատուեցաւ, զրոյցները զրպարտութիւն չէին, այլ իրականութիւն, տնկուա՛ծ իրականութիւն: Մնաք բարով:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ո՞ւր, ո՞ւր կ’երթաս կոր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Տուն պիտի վերադառնամ: Հիմա որ վստահ եղայ թէ կինս անհաւատարիմ է, տուն պիտի վերադառնամ: Ժամանակը ուշ է ինծի համար, ես կանուխ անկողին կը մտնեմ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Սարսափած) Ո՞ւր կ’երթաս կոր առանձին, կնիկդ հետդ չպիտի՞ առնես:

ԺԽՏՄԵԱՆ Կնիկս կանուխ չի քնանար, պարզ է: Ցտեսութիւն:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ (Ծունկի գալով ԺԽՏՄԵԱՆի առջեւը) Պարոն Ժխտմեան…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ի՞նչ կայ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Կը խնդրեմ, կը պաղատիմ, առ կնիկդ:

ԺԽՏՄԵԱՆ Դժուարինս խնդրեցեր:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ամէն ամէն ուզածներդ պիտի կատարենք: Ամսականի յաւելում կ’ուզէիր կոր…

ԺԽՏՄԵԱՆ Այո, քսան տարի է կ’ուզէի կոր… քսան անգամ դիմած եմ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ենթադրելով որ ամէն անգամ ալ ընդունեցինք, ուրեմն պիտի…կրկնապատկե՛նք ամսականդ… եռապատկենք, քառապատկենք: Ես գրպանէս ծառայութեան աւարտի հարիւր հազար ոսկի պիտի տամ…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ոչ, ոչ, ոչ, ես համեստ կեանք մը վարած եմ, համեստ կեանք մըն ալ պիտի շարունակեմ վարել:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ձգենք ամսականի յաւելումը, կամ չձգենք, աւելի կարեւորը քեզի համար, աւելի կարեւորը մեզի համար, ամբողջ հայութեան համար, աշակերտութեան համար, որ դուք ըլլաք տնօրէն: Կ’աղաչեմ, կը պաղատիմ, ինծի համար չէ, մեր դպրոցը պէտք ունի վերելքի:

ԺԽՏՄԵԱՆ Հա, ասո՛ր նման վերելքի մը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, ոչ… ուսումնական վերելքի մը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Միայն ուսումնակա՞ն – բարոյակա՛ն ալ վերելքի մը, պարոն…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Այո, այո, բարոյական ալ վերելքի…

ԺԽՏՄԵԱՆ Խոստովանէ՛, որ բարոյականը կարեւոր է…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Անշուշտ թէ կարեւոր է, ամենակարեւորը բարոյականն է, միայն ա՛ռ աս կնիկը…

ԺԽՏՄԵԱՆ Ոչ, քեզի պահէ տնօրէնութիւնը, քեզի պահէ կնիկը: Երթամ հանգիստ քուն մը քաշեմ:

ԺԽՏՄԵԱՆ դուրս կ’ելլէ:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ոչ դրամ ոչ դիրք, հապա ի՞նչ, հապա ի՞նչ…

ՏՈՐԱ Վայելէ, սիրելիս, վայելէ…

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Ի՞նչն է որ պիտի վայելեմ…

ՏՈՐԱ Գեղարուեստի գրգիռը:

Պահ մը լռութիւն: Նախ` ՓԻՍՈՅԵԱՆը – անշո՛ւշտ – եւ ապա ՏՈՐԱ ականատես կ’ըլլան թէ ինչպէս կ’անցնի հատիկին ազդեցութիւնը:

ՓԻՍՈՅԵԱՆ Իջա՞ր վերջապէս:

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԱՐՏԱՀՐԱՒԷՐ

բեռնակիր

ԽԱԼԻԼ ՔԸՆՏԻԼ

Շուկային դիմացի մայթին վրայ երկնցած էր ան, կէսօրուան մրափին մէջ ընկողմանած, կօշիկները դրած աջ քունքին տակ. երկայնահասակ, նիհար ալեւորը կը շնչէր փոշիին մնացորդը, որ փակած եւ չորցած էր իր ռունգերուն դիմաց եղող կօշիկին կրունկին: Եւ շուքին սահմանները սկսան տկարանալ, երբ արեւուն ճառագայթները անցան ամպի մը ետեւէն, որ կը թուէր պատահական ըլլալ երկինքին մէջ: Բայց շուկային բարձր եւ ցած ձայները մղեցին զինք որ պարանը քաշէր, որ կը գործածէր բեռներ կրելու, եւ ոտքի կանգնէր: Մտաւ շուկային դարպասէն եւ չգիտցաւ թէ ինչո՞ւ  յիշեց առաջին անգամ իր շուկայ մտնելը: Թերեւս այն փափաքն էր, որ տարիքի յառաջացումին հետ մարդս կը քաշէ դէպի անցեալը, մանկութիւնը, երազը, երիտասարդութիւնը եւ անկէ անդին չգնաց ան… տեսաւ ինքզինք երիտասարդ, զօրաւոր, կենսայորդ, խորունկ շունչ մը քաշեց եւ շունչը պահեց կուրծքին մէջ, երբ անցորդներու շարժումը շուկային մէջ սկսաւ զինք հրապուրել: Իր ներսիդիին խորը տակաւին կար ուժ մը, որ անորոշ էր իրեն համար: Բայց կը զգար զայն ամէն արեւոտ լուսաբացի, երբ դէպի շուկայ կ’ուղղուէր: Ոյժ մը, որ ո՛չ տարիքին, ո՛չ ալ ժամանակի վերիվայրումներուն կ’ենթարկուի:

Բայց այս անիծեալ թուլութիւնը… պետական բժիշկը իրեն ըսաւ ուսեալի մը առոգանութեամբ, որ խօսքը կ’ուղղէ անուսի մը. «Պէտք է հանգիստ ընես, Նոման»:

Այն ժամանակ գլուխը շարժեց համաձայնելով բժիշկին հետ, զգուշանալով իր վիճակը բացատրելէ, որովհետեւ գիտէր թէ ողորմութիւն եւ օգնութիւն խնդրելն անօգուտ էր ժամանակի մը մէջ, երբ մարդիկ դարձած են հրէշներ, եւ ան պիտի շարունակէ շուկայ գալ եւ պիտի աշխատի մինչեւ որ իյնայ եւ քնանայ իր յաւիտենական քունը, իսկ իր պառաւը… ամէն տուն իր պահապան տէրն ունի: Միայն կը ցանկար չտեսնել զայն անօթի կամ անարգուած: Միշտ կը ցանկար չհիւանդանալ մահէն առաջ: Մահը գար զօրաւոր եւ անակնկալ ապտակի մը նման:

Շարժեց գլուխը օդին մէջ ջանալով վանել այս միտքերը. գլուխը դանդաղօրէն դարձուց շուկային մէջ բեռ մը փնտռելով, ուրախացաւ, հոն խանութին մէջտեղը կայնած էր մարդ մը կշիռքի մը վրայ դրուած երեք մեծ պարկերու քով, դիտեց պարկերուն տիրոջ աչքերը, որոնք կը դառնային իրենց կապիճներուն մէջ փնտռելով այն բեռնակիրը, որ պիտի կարենար շալկել երեք պարկերը միասին, որպէսզի չվճարէր երկու բեռնակիրի վարձք: Անոր նայուածքը ինկաւ Նոմանին վրայ, բայց գլուխը դարձուց անտեսելով զայն: Նոման զգաց մարտահրաւէրի խայթն ու ցաւը: Կը վախնար որ յանկարծ յայտնուէր այդ անիծեալ Աշուրը, մտածեց, ան չէր կրնար գալ հիմա, ամբողջ շուկային մէջ ան միակն էր, որ կրնար շալկել այս բոլոր պարկերը միասին, պէտք է օգտուիմ այս առիթէն… քիչ առաջ կին մը զայն առջեւը քշեց տարաւ: Անկասկած լաւ ընտրութիւն ըրած էր… Աստուած իմ: Ինչպէս երեւցաւ ան կնոջ իր հասակով եւ լայնքով. աչքերը եւ պինդ ու կլոր ծիծերը կուրծքին վրայ եւ վիզին վրայի դուրս ցցուած երակները, եւ այդ այրած կարմրութիւնը, որ շուկային զօրաւոր արեւը դրոշմած էր դէմքին վրայ: «Սատանան տանի երկուքն ալ, այս ապրանքը միայն ես պիտի շալկեմ, այո, պէտք է խորունկ շունչով մը լեցնեմ կուրծքս, եւ մեծ ու ինքնավստահ քայլերով մօտենամ մարդուն, մնացեալ բոլոր բեռնակիրները փոքր պատանիներ ու ծոյլ մարդիկ են»:

Երկու քայլ առաւ եւ կեցաւ: Ներսէն ձայն մը լսեց.

– Դուն ստախօս ես, Նոման, չես կրնար այդ երեք պարկերը միասին շալկել: Ասիկա կարելի էր, երբ դեռ երիտասարդ էիր, երբոր շուկային նեղ եւ դարձդարձիկ փողոցները լեցուած էին քու կանչովդ ու երգովդ՝ երբ դուն ալիւրի պարկերով լեցուած մեծ բեռնակառքեր կը պարպէիր: Իսկ հիմա, տարիքը իր տուրքը ունի: Կռնակիդ այս կորութիւնը եւ այս կնճռոտած ու թուլցած մորթդ, գանկիդ փոսին մէջ ինկած աչքերդ… եւ այս տխրութիւնը, որ քեզ կը հալածէ նոյնիսկ քունիդ մէջ:

Այս առաւօտ, երբ ծոյլ աչքերով կ’ողջունէր այն ճերմկութիւնը, որ լուսաբացին գոյնը փակցուցած էր պատուհանին վրայ, ոյժերը դաւաճանեցին իրեն, երբ ջանաց տեղէն ելլել եւ կայնիլ ըստ իր սովորութեան: Վերմակին տակ պառկած մնաց հայեացքը սեւեռած կիսամութին, որ սկսած էր անհետանալ սենեակին հնամաշ կահոյքին մէջ: Դարձաւ պառաւին կողմը, ուզեց պոռալ անոր երեսին. «Ինչո՞ւ համար ծնունդ չտուիր տղու մը, որ այս տարիքիս բեռը թեթեւցնէր»:

Բայց կնոջ բեկբեկուն ձայնը, որ Աստուծոյ մէկութիւնը կը փառաբանէր, ստիպեց իրեն որ Աստուծոյ ներողամտութիւնը հայցէր: Եւ երբ իր սովորութեան համաձայն վերմակը վերցուց զայն արթնցնելու համար, քիթը լեցուեցաւ վերմակին տակ հաւաքուած գաղջ ու ծերացած հոտով, լսեց անոր քնաթաթախ ձայնը.

– Կանուխ վերադարձիր, մարդ, պէտք է բաւականանաս միայն հացի պատառով:

Վերջին նախադասութիւնը՝ «հացի պատառ»ը մղեց զինք որ բոլորովին արթննայ եւ ոտքի կանգնի։

«Որքան երազներ մեծցան ու մեծցան, ապա պզտիկցան ու պզիտկցան մինչեւ որ անհետացան, Նոման»: Ուզեց ետեւ նետուած կեանքին շրջապտոյտը մտաբերել, բայց զգուշացաւ: Տունէն ելած ատեն տակաւին կը զգուշանար այդ փորձէն:

Եւ ահա հիմա ան շուկային մէջտեղն է, կը փորձէ մօտենալ պարկերուն քով կեցող մարդուն․ յառաջացաւ դէպի մարդը: Խանութին տէրը խնդաց եւ աչքերը կկոցեց, ապա ըսաւ ծաղրանքով. «Չես կրնար այս բոլորը շալկել, Նոման, Աստուած ողորմի հին օրերը»: Շուտով պատասխանեց. «Կրնա՛մ»:

Դեղին ժպիտ մը յայտնուեցաւ պարկերուն տիրոջը երեսին, եւ տեսակ մը անիմաստ յաղթութիւն երեւցաւ անոր դիմագծերուն վրայ: Գրաւին մէկ կողմը ըլլար կարծես:

Այդ պահուն Նոման շփոթած կանգնած էր իր արհեստին առջեւ, որով անցուցած էր իր կեանքին տարիները, առաջին անգամ էր որ այսպէս կը կանգնէր՝ խամրած ու կորաքամակ եւ իր անձին հանդէպ գութի զգացումով մը լեցուած էր իր ամբողջ էութիւնը:

Կը վախնար ընկճուելէ: Բայց իր կեցուածքը պարկերուն քով, իր դիմագծերուն շինծու տոկունութիւնը, մարտահրաւէրին երեւիլը աչքերուն մէջ, այդ բոլորը մղեցին զինք շարունակելու գրաւը: Սակայն խանութպանը զինք մեղմօրէն մէկդի քաշեց եւ ըսաւ․

– Չես կրնար, Նոման, միակ անձը որ կրնայ շալկել պարկերը՝ Աշուրն է:

Եւ հոս Նոման բարկացաւ ու ցանկացաւ որ ծնած չըլլար: Ձախ ձեռքը դողաց եւ վերի շրթունքը ցնցուեցաւ ակնյայտ ջղայնութեամբ մը: Ուզեց շալկել պարկերը եւ ցիրուցան ընել շուկային սալայատակին վրայ ու կոխկռտել զանոնք եւ հայհոյել բոլոր վաճառականներուն ու վազել… վազել ու նետել գլուխը կնոջ կուրծքին վրայ լալով: Բայց այդ բանը չպատահեցաւ, այլ խանութպանը յառաջացաւ ու սկսաւ կանչել ձայնը երկարելով շուկային մէջ.

– Աշո՜ւր, Աշո՜ւր:

Պատանիներէն մէկը մօտեցաւ խանութպանին եւ ըսաւ բարձր ձայնով.

– Մի քանի վայրկեանէն կու գայ Աշուր, մօտիկ տեղ մը բեռներ տանելու գնաց:

Նոմանի բազուկները խստօրէն պնդացան, ոտքերը գետնին վրայ ամրացան եւ դիմագծերը պրկուեցան: Այդ բանը նկատեցին շուկային մէջ գտնուող կարգ մը բեռնակիրներ եւ սկսան մօտենալ խանութին, մօտեցան նաեւ կարգ մը հետաքրքիրներ, եւ Նոման զգաց մարտահրաւէրին խորութիւնը եւ որոշեց չընկրկիլ, ինչ որ ալ ըլլար գինը:

Աշուր երեւցաւ շուկային դարպասին մօտ, Նոման տեսաւ զայն՝ երկայնահասակ երիտասարդ մը, զօրաւոր մկաններով, պարող աչքերով եւ արագ քայլերով: Ուրախութեամբ վազեց խանութին ուղղութեամբ եւ մօտեցաւ պարկերուն, յետոյ վիրաւորական ծաղրանքով մը ըսաւ.

– Հա… շալկէ, Նոման, եթէ կրնաս:

Նոման շունչ մը քաշեց եւ խիստ նայեցաւ Աշուրի աչքերուն մէջ, բայց պարկերուն տէրը միջամտեց խօսքը ուղղելով Աշուրի.

– Օ՛ն…

Աշուր շուտով հասկցաւ որ կացութիւնը գրաւէ զուրկ չէ:

Տարօրինակ լռութիւն մը իջաւ հոն եւ թուեցաւ որ հոն հաւաքուողներուն շունչը գրաւէն բռնուած էր: Աշուր հանեց պարանը եւ անով կապեց պարկերը եւ յետոյ կռնակը փակցուց անոր, քաշեց պարանը եւ փորձեց կայնիլ… բեռը շատ ծանր էր, պարկերը քիչ մը բարձրացան, Աշուր շունչ քաշեց, ուզեց ծռել մարմինը բայց յանկարծ թուլցաւ… եւ պոռաց ձայնով մը, որ Նոման առաջին անգամ ըլլալով կը լսէր. «Չեմ կրնար»:

Նոման յառաջացաւ եւ հանդարտ հեգնանքով մը հրեց Աշուրը եւ դարձաւ խօսելով պարկերուն տիրոջ հետ.

– Որքա՞ն կը վճարես:

– Տասը դահեկան, պայմանաւ որ ինքնաշարժին մէջ դնես:

– Լա՛ւ,- ըսաւ Նոման եւ կռնակը դարձուց ապրանքին․ պարկերը ոյժով կապեց եւ վարպետութեամբ պարանը բոլորակաձեւ դրաւ գլխուն փաթթուած կտաւին շուրջ, եւ կայնեցաւ նայուածքը սեւեռելով Աշուրին եւ հոն գտնուողներու դէմքերուն: Գլուխը քիչ մը քաշեց չափելու համար ծանրութիւնը, ոյժով քաշեց, որպէսզի ծանրութեան հետ հաւասարի: Զօրաւոր ձեռքերով բռնեց պարանը, եւ կայնեցաւ, սրունքները դողացին քիչ մը, բայց որեւէ քայլ չառաւ, կ’ուզէր մարմինը ամրացնել գետնին վրայ եւ չէզոքացնել այդ դողը, սրունքները գամերու նման հաստատուեցան խոնաւ գետնին վրայ եւ նետեց առաջին քայլը, ապա երկրորդը ապա երրորդը: Եւ ուրախութեամբ քալեց, բեռնակիրներն ալ՝ ետեւէն, պարկերը հանդարտօրէն դրաւ ինքնաշարժին ետեւի սնտուկին մէջ:

Պարանը քաշեց եւ դրաւ ուսերուն վրայ, գլխապտոյտ մը զգաց, դողացող ձեռքը երկարեց գանձելու համար տասը դահեկանը ոյժով: Դանդաղ քայլերով ուղղուեցաւ պատի մը, խորունկ շունչ մը առաւ:

Եւ յանկարծ կռնակը դարձուց շուկային ու տկար քայլերով քալեց դէպի տուն… ջանալով զսպել լալու զօրաւոր փափաք մը:

 

Արաբերէնէ թարգմանութիւն
Մարի Սամանլեան Փօլատեան

 

 

Խալիլ Քընտիլ

Բուն անունով Խալիլ Մուհամէտ Ալ Իսսա, ծնած է 8 Հոկտեմբեր 1951ին, Իրպիտ, Յորդանան: Արձակագիր եւ լրագրող, աշխատակցած է արաբական զանազան թերթերու, եղած է Արաբական Միացեալ Էմիրէութեանց Գրողներու Միութեան ընդհանուր քարտուղարը, «Ալ խալիժ» թերթի մշակութային կցորդը (1980–1990), աշխատակցած է «Ալ արաբ ալ եոմ» թերթին, Յորդանան (1996-1997), նաեւ «Ալ խալիժ» թերթին, Յորդանանէն (1997-2004), գլխաւորած է «Ալ տուսթուր» օրաթերթի մշակութային բաժինը (2004-2008) եւ 2009էն սկսեալ ամէնօրեայ գրութիւններով ունի իր յատուկ անկիւնը նոյն թերթին մէջ: Ան անդամ է Յորդանանի Գրողներու եւ Լրագրողներու Միութիւններուն եւ երկու անգամ եղած է Գրողներու Միութեան վարչութեան անդամ: Ունի պատմուածքներու վեց հատոր եւ գրական տարբեր գործեր:

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: