ՄԱՅՐԻԿ ՉՈՒՆԻՄ

Մայրիկ չունիմ նկար

Յ. ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Մեր համեստ թաղին մէջ կ’ապրէր միայնակ Արամը: Տխուր աչքերով, բարձրահասակ, ազնիւ, լուրջ արտայատութեամբ տիպար թաղեցի մը:

Տարիներ անցան, Արամ մնաց նոյն օտարը թաղին. ոչ ոքի հետ կ’առընչուէր, ոչ ոքի հետ կը յարաբերէր. պատահէր որ իրեն բարեւ տայինք՝ գլխու պզտիկ շարժումով կը փոխադարձէր մեր բարեւին. այնպէս որ ձայնի գոյնին իսկ ծանօթ չէինք: Օրը երկու անգամ կը տեսնէինք զինք. մէյ մը առաւօտ կանուխ, մէյ մըն ալ երեկոյեան, տուն վերադարձին: Կը մտնէր տուն, շատ չանցած լոյսերը կը մարէր ու թաղեցիներուս քով հետաքրքրութիւն կը ստեղծէր իր այս ապրելակերպին նկատմամբ:

Օր մը տարեց Համբար էմմիին հարցուցի Արամին մասին, թէ ինչո՞ւ է անոր այս ապրելաձեւը, սակայն ան չկրցաւ գոհացում տալ հարցումիս. ան իսկ չէր գիտեր Արամին առեղծուածին մասին:

Օր մը, մեր թաղին ծայրը Քերոբենց տան պատին տակ Արամին կը սպասէի. երեկոյեան իր վերադարձի ժամն էր․ի զուր ժամեր սպասեցի: Քերոբ նկատելով իմ սպասումս, պատուհանէն ինծի ձայնեց.

–  Յովհաննէ՛ս,  այսքան երկար որո՞ւ կը սպասես։
–  Մեր թաղի Արամին:
– Արա՞մ, մեր տխո՞ւր Արամը:
– Այո՛, Արամը, Աղվինեանի տան դիմացի Արամը:

– Պարապի մի սպասեր, ան այսօր շատ ուշ կու գայ: Ան այսօր գերեզման այցի կ’երթայ իր հարազատներուն, այնպէս որ պարապի մի սպասեր. յետոյ Արամին հետ ի՞նչ գործ ունիս. ան երեսունը անց երիտասարդ, իսկ դուն մատ մը երեխայ:
– Կարեւոր խնդրի մը մասին իրեն հարցում մը ունիմ:
– Պարապի մի սպասեր, ան քու հարցումիդ կարեւորութիւն չի տար. ան ընդհանրապէս ոչ ոքի հետ կը յարաբերի. Արամ ինքն իրմով մարդ է: Տուն գնա, պարապի մի յոգնիր,- ըսաւ ու պատուհանը գոցելով ներս մտաւ զիս մաղուող անձրեւուն տակ առանձին ձգելով:

Հազիւ կը պատրաստուէի տուն վերադառնալ, մանուկ աչքերս հեռուէն եկող Արամը տեսան. ուրախութիւնս անսահման էր, պիտի տեսնուէի Արամին հետ:

Չար բախտէս անձրեւը սաստկացաւ: Պատշգամի մը տակ անձրեւէն պատսպարուեցայ, իսկ Արամը իմ տեսողութենէս աներեւոյթ դարձած, հաւանաբար շէնքի մը մուտքին ինքզինք կը պաշտպանէր անձրեւէն:

Չար բախտէս անձրեւը կատղած էր, կենալիք չունէր. կարծես կ’ուզէր մեր հանդիպումը ջնջել. մէյ մըն ալ ականջիս լսելի եղաւ մօրս ձայնը. ան զիս տուն կը կանչէր: Յուսահատած, դժկամանքով դարձայ տուն, մուկի նման թռչուելով, սրտնեղած ու ձախող մարդու հոգեբանութեամբ մտայ առանձնասենեակս ու սկսայ ատել անձրեւը, որ պատճառ եղած էր Արամին չհանդիպելուս:

– Մամա՛, գիտե՞ս դուրսը՝ թաղին ծայրը որու կը սպասէի:
– Ես ի՛նչ գիտնամ, տղաս:
– Մամա՛, Տխուր Արամին կը սպասէի:
– Դուն Արամին հետ ի՞նչ գործ ունիս:
– Կ’ուզէի մեր տուն հրաւիրել եւ հարցնել իր տխրութեան պատճառը:

– Քեզի՞ մնաց ուրիշին անձնական կեանքին խառնուիլը. ճիշդ չէ, տղա՛ս, յետոյ ամօթ է, մտիր, գիշերանոցդ հագիր ու ես ընթրիքդ պատրաստեմ:

– Մամա, հաճիս գնա, տխուր Արամը մեր տուն ընթրիքի հրաւիրէ, ես անոր հետ խօսիլ կ’ուզեմ, հաճիս գնա եւ կանչէ:
– Մայրս համոզուեցաւ եւ խոստացաւ յաջորդ օրը զայն հրաւիրել մեր տուն:

Մօրս խոստումը սիրտս հանգչեցուց ու գիշերանոցս հագնիլս, ընթրելս ու ննջարան մտնելս մէկ եղաւ:

Ամբողջ գիշեր մտքիս մէջ համադրեցի տխուր Արամին ըսելիքներս, հարցումներս:

Գիշերային սաստիկ անձրեւը, վախազդեցիկ կայծակները, ահռելի ցուրտը ու գիշերուան փոքր ժամերը աչքերուս դուռը կամաց-կամաց գոցելու հրաման կու տային եւ թիթեղեայ տուներուն վրայ թափող անձրեւը անուշ մեղեդի մը կը ստեղծէր. յանձնուեցայ քունին:

Յաջորդ օրը, ուշ արթննալուս համար դպրոցէն բացակայեցայ, ամբողջ օրը կը սպասէի մթնշաղին, տխուր Արամին տուն վերադարձին:

Վերջապէս հասաւ երեկոն. մայրս ձեռքէս բռնած, թեքուեցանք տխուր Արամին տունը:

Դրան զանգ չունենալուն պատճառով, մայրս ձեռքերով բախեց Արամին դուռը:

Բացուած դրան առջեւ յայտնուեցաւ բարձրահասակ, նիհարակազմ, տխուր դիմագիծերով գեղադէմ Արամը:

– Այո՛,  ինչո՞վ կրնամ օգտակար ըլլալ ձեզի,- ըսաւ ազնիւ կիրթ ձայնով:
– Պարոն Արամ, մենք ձեզի թաղեցի ենք, Յովհաննէսը տղաս կ’ըլլայ:
– Ուրախ եմ,- ըսաւ զարմացած,- ինչո՞վ կրնամ ձեզի օգնել:

– Օգնելու հարկ չկայ, մենք եկած ենք ձեզ մեր տուն ընթրիքի հրաւիրելու. տղուս փափաքն է, կը հաճէի՞ք հրամմել:

– Արամ պահ մը լուռ կեցաւ, ապա ազնուական ժպիտով մերժեց մեր հրաւէրը:
– Տղաս, պարոն Արամը կ’երեւի գործ ունի. ան մեր տունը պիտի չկարենայ գալ,- ըսաւ մայրս համոզիչ շեշտով:
– Մամա՛, տխուր Արամին հարցում մը ունիմ,- ըսի մօրս հազիւ լսելի ձայնով:

Մայրս դառնալով Արամին կատակով ըսաւ.

– Պարո՛ն Արամ, տղաս կ’ուզէ ձեզի բան մը հարցնել, մտիկ կ’ընէ՞ք:
– Ինչո՞ւ ոչ, ի՞նչ կ’ուզես հարցնել ինծի, ըսէ տեսնեմ:

Համարձակութիւնս վերիվայրում ունեցաւ ու կմկմալով հարցուցի Արամին.

– Պարո՛ն Արամ, դուք ինչո՞ւ միշտ տխուր էք, հաճէցէք ըսել ինծի:
– Ինչո՞ւ կ’ուզես գիտնալ:
– Բոլոր մարդիկ ուրախ են, իսկ դուք ինչո՞ւ տխուր պիտի ըլլաք, խնդրեմ ըսէք ինծի՝ ինչո՞ւ տխուր էք:

Արամ պահ մը լուռ մնաց, մէյ մը ինծի, մէյ մը մօրս նայելով տխրաձայն, հայեացքը վրաս կեդրոնացնելով ըսաւ․

– Այն մարդուն, որ մայր չունի, օրերը տխուր կը դառնան: Ես կանուխ կորսնցուցի մայրս՝ իմ պաշտպանս ու իմ կեանքի իմաստս: Առանց մօրս կեանքը իր իմաստը կորսնցուցած է ինծի համար: Ես չեմ կրնար գտնել մէկը, որ մօրս չափ զիս սիրէ, գուրգուրայ վրաս, իր պատառը կիսէ ինծի հետ, ցաւերուս դարման որոնէ: Աստուծոյ սէրը մօր միջոցով զաւկին կը փոխանցուի. մայրը փոխարինող մէկը չկայ այս ժամանակաւոր կեանքին մէջ:  Տիկի’ն, ձեր զաւկին անունը ի՞նչ է:

– Յովհաննէս:
– Յովհաննէ՛ս, մամայիդ յարգը գիտցիր ու անոր խրատը պահէ, որպէսզի ուրախ եւ անվտանգ անցնի կեանքդ,- ըսաւ եւ ներսէն շաքարաման մը բերելով իր տան սեմին վրայ մեզ հիւրասիրեց ու ներս մտաւ անվերադարձ:

Մօրս ձեռքէն ամուր բռնած վերադարձայ տուն՝ մինակ ձգելով տխուր Արամը:

Այդ օրէն մօրս սէրը աւելի իմաստաւորուեցաւ մէջս ու մայրս դարձաւ իմ Աստուածը երկրի վրայ:

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s