ԹԵՐԹԵՐԳ

ԹԵՐԹԵՐ

ԿԱՐՕ ՄԱՐՏՈՒՆԻ

Թերթե՜ր ու թերթե՜ր,
Հայրենի բերդե՞ր․
Ծակոտկէն պարիսպ,
Աղբակուլ հանգիստ․
Խիղճ ու խիպ ծախած,
Ինչպէս ամէն քած․
Թափառուն եւ ծոյլ,
Աշխարհը ի՞նչ փոյթ․
Լեզուն խառնելով,
Հասկըցողը՝ ո՞վ,
Տաքցուր-փակցուր դուն
Կըղկըղանք սորուն․
Յետոյ համտեսէ՛
Համը ծանօթ չէ՞․
Վայելքը միշտ կայ,
Լեզուէն միշտ դուրս, հա՛․
Չըմըտնէք տաճար,
Ձեր բանը հանճար
Յանկարծ չունենայ
Խախտում ակամայ,
Բայց Աղբասա՜ր կայ
Ձախ ճամբուն վրայ,
Խոչընդոտ մը մեծ,
Իբրեւ համով ծեծ․
Երթաք միշտ յառաջ,
Համր ու խըլացած,
Զի գըրելն ի՞նչ է,
Եթէ ոչ՝ խնջէ՛,
Սա տարածքը քեզ
Միշտ վեր կը պահէ,
Ծովու մակերես,
Թարմ, տաք, սըփռեալ մէզ։
Սիրելի՜ թերթեր
Ո՞վ պիտի փետէր,
Ձեր օ-ն ճաճանչէր․
Լուրջը, ոչ սուրճը,
Թառած սեղանին
Գտնէ՜ր, վերհանէր․
Արեգակն արդար
Տես մեր սա պազար,
Ան որ անգութ էր՝
Կրնար հրդեհել,
Ազատէինք ա՛լ,
Ձեր մահը՝ հալա՛լ․
Անբան դուք քարեր,
Ծանր ու աներեր։

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

Advertisements

ԱՆՕԹԻՆԵՐՈՒՆ ԲԻԲԵՐԸ

Լեռնա նկար

ՆԱԶԸՄ ՀԻՔՄԷԹ

Քանի մը հատ չէ,
հինգ-տաս չէ,
երեսուն միլիոն
անօթին
մերն է:

Անոնք
մերն են.
մենք՝
անոնցը.
ալիքները՝
ծովուն.
ծովը՝
ալիքներուն:

Քանի մը հատ չէ
հինգ-տաս չէ
30.000.000
30.000.000:
Անօթիներ շարուեր են, անօթինե՛ր:
Ոչ այր մարդ, ոչ կին, ոչ մանչ, ոչ աղջիկ
ճղճիմ, վտիտ
ծուռ ու մուռ ճիւղերով
ծուռ ու մուռ ծառեր:
Ոչ այր մարդ, ոչ կին, ոչ մանչ, ոչ աղջիկ
Անօթիներ շարուեր են, անօթինե՛ր:

Ասոնք
քալող կտորներն են
այդ անջրդի
հողերո՛ւն:

Ոմանք
ոսկոր
ծունկերուն գամուած
կլոր
փոր մը
կը կրեն:

Ոմանք
մորթ… մորթ
միայն
կ’ապրին
աչքերը:
Հեռուէն
սեփ-սեւ սրութիւնը
կէտ առ կէտ երկարելով երակին կը մխրճուի
խոփ-խոշոր պայտի մը մեխին նման
խելագար բիբերը
բիբերը:
Մանաւանդ ասոնք,
մանաւանդ ասոնք այնպիսի ցաւ մը ունին որ․․․
ասոնք
այնպէս կը նային որ…
Մեր ցաւը մե՛ծ է.
մե՛ծ
մե՛ծ:
Սակայն
մեր հաւատքին ալ չի շառաչեր ապտակ:
Երկաթ դարձաւ մեր կուրծքը,
որովհետեւ մեր ցաւը՝
30.000.000
խելագար բիբ,
Բիբե՛ր:
Հէ՜յ,
զիս
բերանաբաց
ունկնդրող
մա՛րդ.
թերեւս ետեւէս զիս՝
այս սիրտը պոռչտացողը
«փախուկ»
կոչող մա՛րդ․
եթէ դուն ալ
միւսներուն
նման սագ ես,
եթէ իմաստ մը չտաս
խօսքերուս,
գոնէ նայէ՛ աչքերուս,
ասոնք
խելագար բիբեր են.
Բիբեր:

 

Թրքերէնէ թարգմանութիւն
Լեռնա Գարագիւթիւք

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԱՅՐԻԿ ՉՈՒՆԻՄ

Մայրիկ չունիմ նկար

Յ. ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Մեր համեստ թաղին մէջ կ’ապրէր միայնակ Արամը: Տխուր աչքերով, բարձրահասակ, ազնիւ, լուրջ արտայատութեամբ տիպար թաղեցի մը:

Տարիներ անցան, Արամ մնաց նոյն օտարը թաղին. ոչ ոքի հետ կ’առընչուէր, ոչ ոքի հետ կը յարաբերէր. պատահէր որ իրեն բարեւ տայինք՝ գլխու պզտիկ շարժումով կը փոխադարձէր մեր բարեւին. այնպէս որ ձայնի գոյնին իսկ ծանօթ չէինք: Օրը երկու անգամ կը տեսնէինք զինք. մէյ մը առաւօտ կանուխ, մէյ մըն ալ երեկոյեան, տուն վերադարձին: Կը մտնէր տուն, շատ չանցած լոյսերը կը մարէր ու թաղեցիներուս քով հետաքրքրութիւն կը ստեղծէր իր այս ապրելակերպին նկատմամբ:

Օր մը տարեց Համբար էմմիին հարցուցի Արամին մասին, թէ ինչո՞ւ է անոր այս ապրելաձեւը, սակայն ան չկրցաւ գոհացում տալ հարցումիս. ան իսկ չէր գիտեր Արամին առեղծուածին մասին:

Օր մը, մեր թաղին ծայրը Քերոբենց տան պատին տակ Արամին կը սպասէի. երեկոյեան իր վերադարձի ժամն էր․ի զուր ժամեր սպասեցի: Քերոբ նկատելով իմ սպասումս, պատուհանէն ինծի ձայնեց.

–  Յովհաննէ՛ս,  այսքան երկար որո՞ւ կը սպասես։
–  Մեր թաղի Արամին:
– Արա՞մ, մեր տխո՞ւր Արամը:
– Այո՛, Արամը, Աղվինեանի տան դիմացի Արամը:

– Պարապի մի սպասեր, ան այսօր շատ ուշ կու գայ: Ան այսօր գերեզման այցի կ’երթայ իր հարազատներուն, այնպէս որ պարապի մի սպասեր. յետոյ Արամին հետ ի՞նչ գործ ունիս. ան երեսունը անց երիտասարդ, իսկ դուն մատ մը երեխայ:
– Կարեւոր խնդրի մը մասին իրեն հարցում մը ունիմ:
– Պարապի մի սպասեր, ան քու հարցումիդ կարեւորութիւն չի տար. ան ընդհանրապէս ոչ ոքի հետ կը յարաբերի. Արամ ինքն իրմով մարդ է: Տուն գնա, պարապի մի յոգնիր,- ըսաւ ու պատուհանը գոցելով ներս մտաւ զիս մաղուող անձրեւուն տակ առանձին ձգելով:

Հազիւ կը պատրաստուէի տուն վերադառնալ, մանուկ աչքերս հեռուէն եկող Արամը տեսան. ուրախութիւնս անսահման էր, պիտի տեսնուէի Արամին հետ:

Չար բախտէս անձրեւը սաստկացաւ: Պատշգամի մը տակ անձրեւէն պատսպարուեցայ, իսկ Արամը իմ տեսողութենէս աներեւոյթ դարձած, հաւանաբար շէնքի մը մուտքին ինքզինք կը պաշտպանէր անձրեւէն:

Չար բախտէս անձրեւը կատղած էր, կենալիք չունէր. կարծես կ’ուզէր մեր հանդիպումը ջնջել. մէյ մըն ալ ականջիս լսելի եղաւ մօրս ձայնը. ան զիս տուն կը կանչէր: Յուսահատած, դժկամանքով դարձայ տուն, մուկի նման թռչուելով, սրտնեղած ու ձախող մարդու հոգեբանութեամբ մտայ առանձնասենեակս ու սկսայ ատել անձրեւը, որ պատճառ եղած էր Արամին չհանդիպելուս:

– Մամա՛, գիտե՞ս դուրսը՝ թաղին ծայրը որու կը սպասէի:
– Ես ի՛նչ գիտնամ, տղաս:
– Մամա՛, Տխուր Արամին կը սպասէի:
– Դուն Արամին հետ ի՞նչ գործ ունիս:
– Կ’ուզէի մեր տուն հրաւիրել եւ հարցնել իր տխրութեան պատճառը:

– Քեզի՞ մնաց ուրիշին անձնական կեանքին խառնուիլը. ճիշդ չէ, տղա՛ս, յետոյ ամօթ է, մտիր, գիշերանոցդ հագիր ու ես ընթրիքդ պատրաստեմ:

– Մամա, հաճիս գնա, տխուր Արամը մեր տուն ընթրիքի հրաւիրէ, ես անոր հետ խօսիլ կ’ուզեմ, հաճիս գնա եւ կանչէ:
– Մայրս համոզուեցաւ եւ խոստացաւ յաջորդ օրը զայն հրաւիրել մեր տուն:

Մօրս խոստումը սիրտս հանգչեցուց ու գիշերանոցս հագնիլս, ընթրելս ու ննջարան մտնելս մէկ եղաւ:

Ամբողջ գիշեր մտքիս մէջ համադրեցի տխուր Արամին ըսելիքներս, հարցումներս:

Գիշերային սաստիկ անձրեւը, վախազդեցիկ կայծակները, ահռելի ցուրտը ու գիշերուան փոքր ժամերը աչքերուս դուռը կամաց-կամաց գոցելու հրաման կու տային եւ թիթեղեայ տուներուն վրայ թափող անձրեւը անուշ մեղեդի մը կը ստեղծէր. յանձնուեցայ քունին:

Յաջորդ օրը, ուշ արթննալուս համար դպրոցէն բացակայեցայ, ամբողջ օրը կը սպասէի մթնշաղին, տխուր Արամին տուն վերադարձին:

Վերջապէս հասաւ երեկոն. մայրս ձեռքէս բռնած, թեքուեցանք տխուր Արամին տունը:

Դրան զանգ չունենալուն պատճառով, մայրս ձեռքերով բախեց Արամին դուռը:

Բացուած դրան առջեւ յայտնուեցաւ բարձրահասակ, նիհարակազմ, տխուր դիմագիծերով գեղադէմ Արամը:

– Այո՛,  ինչո՞վ կրնամ օգտակար ըլլալ ձեզի,- ըսաւ ազնիւ կիրթ ձայնով:
– Պարոն Արամ, մենք ձեզի թաղեցի ենք, Յովհաննէսը տղաս կ’ըլլայ:
– Ուրախ եմ,- ըսաւ զարմացած,- ինչո՞վ կրնամ ձեզի օգնել:

– Օգնելու հարկ չկայ, մենք եկած ենք ձեզ մեր տուն ընթրիքի հրաւիրելու. տղուս փափաքն է, կը հաճէի՞ք հրամմել:

– Արամ պահ մը լուռ կեցաւ, ապա ազնուական ժպիտով մերժեց մեր հրաւէրը:
– Տղաս, պարոն Արամը կ’երեւի գործ ունի. ան մեր տունը պիտի չկարենայ գալ,- ըսաւ մայրս համոզիչ շեշտով:
– Մամա՛, տխուր Արամին հարցում մը ունիմ,- ըսի մօրս հազիւ լսելի ձայնով:

Մայրս դառնալով Արամին կատակով ըսաւ.

– Պարո՛ն Արամ, տղաս կ’ուզէ ձեզի բան մը հարցնել, մտիկ կ’ընէ՞ք:
– Ինչո՞ւ ոչ, ի՞նչ կ’ուզես հարցնել ինծի, ըսէ տեսնեմ:

Համարձակութիւնս վերիվայրում ունեցաւ ու կմկմալով հարցուցի Արամին.

– Պարո՛ն Արամ, դուք ինչո՞ւ միշտ տխուր էք, հաճէցէք ըսել ինծի:
– Ինչո՞ւ կ’ուզես գիտնալ:
– Բոլոր մարդիկ ուրախ են, իսկ դուք ինչո՞ւ տխուր պիտի ըլլաք, խնդրեմ ըսէք ինծի՝ ինչո՞ւ տխուր էք:

Արամ պահ մը լուռ մնաց, մէյ մը ինծի, մէյ մը մօրս նայելով տխրաձայն, հայեացքը վրաս կեդրոնացնելով ըսաւ․

– Այն մարդուն, որ մայր չունի, օրերը տխուր կը դառնան: Ես կանուխ կորսնցուցի մայրս՝ իմ պաշտպանս ու իմ կեանքի իմաստս: Առանց մօրս կեանքը իր իմաստը կորսնցուցած է ինծի համար: Ես չեմ կրնար գտնել մէկը, որ մօրս չափ զիս սիրէ, գուրգուրայ վրաս, իր պատառը կիսէ ինծի հետ, ցաւերուս դարման որոնէ: Աստուծոյ սէրը մօր միջոցով զաւկին կը փոխանցուի. մայրը փոխարինող մէկը չկայ այս ժամանակաւոր կեանքին մէջ:  Տիկի’ն, ձեր զաւկին անունը ի՞նչ է:

– Յովհաննէս:
– Յովհաննէ՛ս, մամայիդ յարգը գիտցիր ու անոր խրատը պահէ, որպէսզի ուրախ եւ անվտանգ անցնի կեանքդ,- ըսաւ եւ ներսէն շաքարաման մը բերելով իր տան սեմին վրայ մեզ հիւրասիրեց ու ներս մտաւ անվերադարձ:

Մօրս ձեռքէն ամուր բռնած վերադարձայ տուն՝ մինակ ձգելով տխուր Արամը:

Այդ օրէն մօրս սէրը աւելի իմաստաւորուեցաւ մէջս ու մայրս դարձաւ իմ Աստուածը երկրի վրայ:

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

ՄԱՀՖՈՒԶԻ ԵՐԱԶՆԵՐԸ

Նէճիպ

ՆԱԿԻՊ ՄԱՀՖՈՒԶ

Եգիպտացի վիպասանը`Նակիպ Մահֆուզ (1911-2006) մահափորձի կ’ենթարկուէր 1994ին, որմէ ետք կը գրէր միայն իր 206 ԱՊԱՔԻՆՄԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԵՐԱԶՆԵՐԸ:

ՄԱՀՖՈՒԶԻ ԵՐԱԶՆԵՐէն այս 33ը կու գան արաբերէն արձակէն:

 

Ա.

Օ, Նեղոսի կանանչ ափին զով գիշեր,
Ու ջուրերուն եւ լուսինին ալ միջեւ
Կանչն անվերջ էր, ու կը յորդէր ճաճանչներ:

Երազներուս գէթ մէկ անգամ այցելէր,
Իրակա՛ն էր՝ համոզուէի վերջապէս,
Եւ ոչ ցնորք՝ ցնորքներէս արբունքի:

Օ, հաճեցաւ, ու երեւցաւ սիրուհիս,
Կեանքս անցած չէր, կեանքս անցած չէր պարապի,
Քայլ մը առի, որ զինք ուժգին գրկէի:

Բայց զգեստը դատարկի շուրջ կը դառնար,
Գետին կ’իյնար չքնաղ գլուխն արդէն,
Կը գլտորէր իսկոյն մինչեւ Նեղոս,
Ծփուն՝ կ’երթար որպէս չքնաղ լոտոս,
Ձգելով զիս յաւերժօրէն շուար:

 

Բ.

Իջայ գնացքէն, սրտիս մէջ կարօտ,
Բայց գտայ ես զիս ամայութեան մէջ,
Ո՞ւր է ուրեմն պարտէզն աննման…

Բայց մարդ մը եկաւ ներկայանալի,
Կը յիշեմ որ ան հեռո՜ւ անցեալին
Ամուսնացած էր իմ սիրեցեալին…

Ըսաւ՝ «Կը ներես այսքան ուշացայ,
Պատերազմներէն՝ զիրար յաջորդող՝
Չկարողացայ խոստումս յարգել…
Ամիսէ մը, հոս, անապատին տեղ,
Պիտի տարածուի գեղագոյն պարտէզ…»:

Զարմանալի է որ կը հաւատամ.
Օրը պիտի գայ, երբ պարտէզին մէջ
Պիտի միանամ կորուսած սիրոյս:

 

Գ.

Նոր աղախինն եկաւ – ծնողքին հետ՝
Եկած ստուգելու տուն ու տանտէր,
Աղջիկն էր սիրունիկ որովհետեւ՝
Վտանգներէ պահել էր անհրաժեշտ:

Բայց սիրունիկն հազիւ մնաց մէկ օր
Գնաց ու ետ չեկաւ, եւ ո՛չ մէկ խօսք,
Ձգելով մեզ բարկաճայթ ու շփոթ:

Մինչեւ որ տեսայ զինք մէկ այլ գիշեր,
Շէնքէ մըն էր որ դուրս կ’ելլէր ծեքծեք,
Հեշտաբորբոք աղիճ անժխտելի,
Վաւաշ շուրթին ալ դեռ՝ երգ մը լկտի:

Անդրադարձայ թէ ի՛նչ կը փնտռէին,
Հայրն ու մայրն իր, տեսքով առաքինի,
Այդ առաջին, անմեղ հանդիպումին:

 

Դ.

Սեղանըս պատրաստեր եմ խմիչք ու խորտիկ,
Պատրաստելու համար մեզ ուրի՛շ ախորժակի,

Բայց աղջիկը կը փլչի՛ յանկարծ բազմոցին վրայ,
Գլուխը կը հակի ետ, ու թեւը կը թուլնայ…

Այտերը կը շփեմ, կը փնտռեմ սրտի զարկ,
Սահմռկած կը պոռամ՝ «Աստուա՜ծ իմ, մեռած է…»

Կը խաղա՜յ աչքիս առջեւ ոճիրի ուրուականն…

Արագ մը կը շալկեմ, կը տանիմ խոհանոց,
Եւ հոն, պատուհանէն կը նետեմ դուրս՝ փողոց:

Տանտէրն է, կը պատմէ յաջորդ առաւօտ՝
«Կին մըն էր փողոցն ինկած, տարին հիւանդանոց…»

Կ’ըսեմ՝ «Մեռած է…». «Ո՜չ, շուտով կը լաւանայ,
Քննիչն ալ պիտի գայ՝ գաղտնիքը պարզելու»:

Կը խաղա՜յ աչքիս առջեւ ոճիրի ուրուականն…:

 

Ե.

Երթն է այնքան տքնաջան
Ու կ’աւարտի փակ դուռով
Զոր կը հրեմ ես սակայն
Ու կը բացուի վերջապէս

Աչքիս առաջ լիճ մըն է
Ու կ’արձակուին հրթիռներ
Դէպի երկինք, կը պայթին
Կը ցայտեցնեն խաւարին
Լուսէ դէմքեր սէրերու

Երկինքն ի վեր լեցուեցա՜ն

Բայց կը սպասեմ տակաւին
Ճառագայթմանն այն դէմքին
Որ սորվեցուց ինծի սէր
Ու ներշնչեց յաւիտեան

 

Զ.

Բնակարանն է այս հին հոմանուհիիս,
Քրոջ աղջիկը կ’ըսէ՝ «Գացած է բժիշկին»․
Կ’ուզէ սուրճ պատրաստել, կը բռնեմ դաստակէն,
Առանձնութիւնը մեր ամէն ինչ կը յուշէ…

Բայց տանտիրուհին կու գայ անակնկալ,
Ու դէմքը կ’այլայլի պատահածին ի տես,
Կը պոռայ աղջկան՝ «Մօրըդ վերադարձիր».
Աղջիկը կը փախչի, դատապարտուած եմ ես:

Պայծառ երկինքն յանկարծ կը սկսի անձրեւել,
Կը խղճամ աղջկան, կը շտապեմ հետեւիլ,
Դէմքիս՝ արհամարհանք, աչքս առած ամէն ի՛նչ:

Աղջիկը կը կանչեմ տարափ անձրեւին տակ,
Ձայն մըն ալ ետեւէս ի զուր կը կանչէ զիս,
Հեղեղն է անողոք, կ’ընկղմինք երեքնիս:

 

Է.

Երբ տեսայ Օրիորդ Պէ-ն, սի՛րտըս էր, տրոփեց
Տրոփած էր ինչպէս երբ սէրն էր առաջին.
Ու՝ ծարաւ՝ ըմպեցի քաղցրութիւնը սիրոյ,
Եւ ցաւը զրկանքի, ու… ոչինչ աւելի…:

Քրոջըս աղջիկն է, ժպտուն կը հարցնէ՝
«Բայց մօրեղբայր, ըսէ՛, մինչեւ ե՞րբ ամուրի».
Առաջարկ ալ ունի՝ իր Պէ ընկերուհին…:

Միջնորդութիւնն անշուշտ Պէ-ին թոյլտուութեամբ է,
Երջանիկ զգացում եւ… վախ… անմեկնելի,
Որ կը մղէ փախչիլ, չքանալ աչքերէ…:

Մինչեւ որ տեսայ զինք փայլուն նկարին մէջ`
Պոչաւոր ու ճերմակ հարսանեկան զգեստով.
Արդ, դարձայ ըմպելու քաղցրութիւնը սիրոյ,
Եւ ցաւը զրկանքի, բայց հիմա… ապահով…:

 

Ը.

Տեսայ ես զիս Սիրոյ Փողոցին մէջ,
Ինչպէս կոչած էի այդ ժամանակ,
Պալատներուն, պարտէզներուն միջեւ,
Եւ բոյրերուն վարդի ու յասմիկի…

Ո՞ւր էր սակայն պալատը սիրածիս…
Ակնապարար մզկիթ մըն էր այնտեղ,
Մինարէն ալ նաշխուն ու սլացիկ…

Ապշանքիս մէջ հրաւէրը հնչեց,
Ես անվարան մտայ աղօթելու,
Բայց մնացի, դանդաղեցայ յետոյ,
Չէի ուզեր կարծես վայրը լքել…

Վերջինն էի դէպի դուռը գացող,
Յայտնաբերող… կորուստը կօշիկիս,
Առաջնահերթ էր արդ ելք մը գտնել…:

 

Թ.

Ահ ինչ կին է յանկուցիչ… մարդը կ’ըսէ ականջիս`
«Հրամանիդ կը սպասէ, հրամայէ՛, սիրելիս»:
Աչքերուն փայլքն էր վանող, եւ սակայն չմերժեցի:

«Կէսը կու տաս գումարին»: Տուի, եղանք ժամադիր,
Սակայն եկաւ առանձին՝ «Անհանգիստ է քիչ մը կինն,
Եթէ կ’ուզես՝ դրամըդ ա՛ռ, կամ ալ կնոջ տանք առիթ…»
Հաւատացի ես իրեն, թէեւ հարկ էր կասկածիլ…:

Կը հանդիպէր երբեմըն, յորդորելով համբերել…
Վարկաբեկո՛ւմ կը սպառնար կը տեսնէի անունիս,
Ուստի ըսի՝ «Չե՛մ ուզեր, պահէ՛ առած կանխիկդ ալ,
Չհանդիպինք այլեւըս»: Կը յարգէր այս որոշումն…
Ամէն տեղ ուր կ’երթայի նշան կ’ընէր հեռուէն…

Ճար չկար, արդ վճռեցի Աղեքսանդրիա հաստատուիլ,
Բայց գնացքէն երբ իջայ՝ հո՛ն էր, կարծես կը սպասէր…:

 

Ժ.

Ընկերուհիս ու ես
Գազանանոցին մէջ
Կը քալենք թեւանցիկ
Մինչեւ Թէյի Կղզին…

Ուր կը քաշուինք հեռու
Անկիւն մը ամայի,
Բայց կը հասնին մեզի
Ձայներ գազաններու…

Իւրաքանչիւր անգամ
Որ կը հասնի մեզի
Մռնչիւն կամ ոռնոց

Կը մատչինք աւելի
Կը փակչինք իրարու
Մինչեւ ձուլումն ի սպառ…:

 

ԺԱ.

Հետըս էր սենեակիս մէջ եւ սիրտս կը պարէր,
Գիտէի՝ երանութիւնն այս կարճ պիտի տեւէր,
Դուռը պիտի բացուէր եւ մէկը պիտի ներս մտնէր…

Ուզեցի իրեն ըսել՝ «Բոլոր պայմաններըդ գլխուս վըրայ,
Բայց ժամանակի կը կարօտիմ», բայց զգլխեց զիս,
Արդ, բան մը չըսի, այլ տենչըս կանչեցի…

Բայց դուռը բացուեցաւ, պարոնը մտաւ ու ըսաւ՝
«Ե՞րբ պիտի ըմբռնես ժամանակի իմաստը»:
Հիմնարկը կը գտնուէր հանդիպակաց շէնքին մէջ.
Ըսաւ՝ «Տասը ժամ փորձ՝ կատարեալ նուագելու համար»:

Դաշնամուրին առջեւ վարժութիւնս սկսայ,
Սենեակիս մէջ կը թափառէր սիրտս դեռ,
Եւ շուտով աշխատանքն ընկլուզեց զիս:

Երբ արտօնեց մեկնիլ՝ իրիկունն արդէն կ’իջնէր,
Աճապարանօք անցայ ճամբան, բայց չունէի դոյզն յոյս՝
Սպասէր պիտի ինծի՝ այդքան ատեն բացակայ…

Եւ ժպտումերես էր, երկարամօրուս՝ չինացին,
Որ դիմացըս ելաւ եւ ըսաւ՝ «Նուագածդ լսեցի,
Անկասկած որ կը սպասէ քեզի պայծառ ապագայ»:

Խոնարհեցաւ ու գնաց, շարունակեցի ես ճամբաս՝
Սարսռալով՝ առանձնութեան դատապարտուած:

 

ԺԲ.

Բաղնիքին մէջ հանրային
Թող քերթե՛ն աղտեղութիւնն
Հոգիիս մարմնիս կառչած

Շոգիի սենեակին մէջ
Մերկ կը սպասեմ մարձողին

Բայց աղջիկ մը կը մտնէ
Հրապոյրով պարարուն
Կը մերկանայ պարզունակ

Ա՜հ ինչ ճարպիկ ու ճկուն
Մատներն իր մարմնիս վըրայ
Ջիղերըս թող խաղաղին

Նախանձեցան ոմանք
Բայց ինչո՞ւ հոգս ըլլար
Բա՜խտն է՝ ինծի՛ ժպտաց

 

ԺԳ.

Կ’արթննամ ի՞նչ ձայներէ
Կը կանչեն զիս՝ անտարբեր
Պատկառանքին գիշերուան

Մէկիկ-մէկիկ կը ճանչնամ
Սիրուհիներս անցեալի
Կը մեղադրեն իրաւամբ
Եղած էի ժամադիր
Բարեհաճած չէի գալ

Սիրուհիներս կը կանչեն
Ժամանակէն առաջին
Գիշերանոցս կ’անցընեմ
Դուրս կը շտապեմ անյապաղ

Բայց փողոցն է ամայի
Եւ լռութիւնն՝ այնքան պաղ

 

ԺԴ.

Ճանապարհային հանրակառքերու
Եւ գնացքներու երկաթուղային
Բուռն մրցակցութեան պայմաններուն մէջ
Վերջինիս Վերին Մարմինն ի վերջոյ
Ժողով գումարեց, տուաւ որոշում
Դիմել արտակարգ, խիզախ միջոցի

Ամէն կառքի մէջ բաժին յատկացնել
Ուտել-խմելու, երգի ու պարի,
Որ զուարճանար, ցնծա՛ր ամէն ոք,
Նաեւ՝ առանձին կառք մը… ցոփութեան,
Բացարձակօրէն կապանքներէ զերծ…

Սկսայ խմել, երգել ու պարել,
Միշտ սպասելով պատեհ առիթին
Անցնելու եդեմն հեշտասիրութեան…:

 

ԺԵ.

Քէ-ն իր յօդուածով կը խծբծէ զիս.
Հարցուցի՝ «Տիկի՛ն, չե՞ս յիշեր ինչպէս
Կողքիդ կանգնեցայ ե՛ս ճգնաժամիդ»:

«Չեմ կրնար մոռնալ, միակն էիր դուն
Գիրքս պաշտպանող քննադատներու
Այնքան անողո՛ք յարձակումներէն,

Բայց ատեն մը ետք՝ հանդարտ ու խոհուն՝
Իրաւունք տուի դատապարտումիս,
Գործածած էի սեռ ու ցանկութիւն
Գիրքիս յաճախորդ գտնելու համար,

Մինչ անկողմնակա՜լ քու պաշտպանութեամբ
Ա՛յլ նպատակի էիր հետամուտ,
Այդպէս ալ ինկա՛ր աչքէս՝ վերջնապէս»:

«Տիկի՛ն, անողոք դաս մը տուիր դուն…»

 

ԺԶ.

Քոյրս է եկած մեզի այցելութեան,
Կ’ըսէ՝ «Որոշուեցաւ պսակել քեզ,
Գալ Հինգշաբթի կու գաս մեր տուն, յիշէ՛»:

Արդ, կը հասնիմ երբ որոշեալ ժամուն,
Հիւրասենեակ մուտքիս կ’ողջունեն զիս
Բուռըն ծափեր, յիշեցնելով յանկարծ
Որ չեմ գիտեր թէ ո՞վ է հարսնացուն,
Ու կ’ամչնամ քրոջըս հարցնել…

Հիւրերուն կը նայիմ՝ կինե՜ր անոնք`
Իրենց լոյսով կեանքըս լուսաւորած,
Սակայն ոմանք հիմա անյուսօրէն ծեր,
Իսկ ուրիշներ հրաժեշտ տուած կեանքին…

Բայց կ’որոշեմ որ հարկ է սպասել,
Ի՞նչ բախտ արդեօք վիճակուած է ինծի…:

 

ԺԷ.

Մահուան մահիճին վրայ
Քոյրըս է՝ պաղ պառկած,
Ես եմ՝ սիրածիս հետ՝
Կանգնած ենք երկիւղած.

Չքնաղ աղջիկ մը կայ
Մահիճին վրայ նստած,
Կ’երգէ սրտակեղէք:

Ու կ’անցնի ժամանակ…

Մահուան մահիճին վրայ
Սիրածըս է հիմա,
Ես եմ՝ քրոջըս հետ՝
Կանգնած ենք երկիւղած.

Աղջիկը շարունակ
Կ’երգէ սրտակեղէք:

 

ԺԸ.

Պարտիզակին մէջ մեր տան, նստած՝ բազմոցին,
Քոյրս գորտ մը կը դիտէր առուին մէջ լող,
Զգլխեցայ զեփիւռէն, յոյզէն խաղողի,
Հարցուցի՝ «Ի՞նչ կը սպասես», բայց չտուի առիթ,
«Չերթա՞նք սենեակը նստինք, ֆոնոկրաֆ լսենք»:
Նայուածքն իր նոյնը ընտրեց, բայց սենեակին մէջ
Զեփիւռը մեզ լքեց, տիրեց լռութիւն:

Նայեցայ, բայց քոյրըս չէր, այլ՝ Greta Garbo-ն,
Ֆիլմ-աստղըս պաշտելի, ի՜նչ ուրախութի՛ւն,
Բայց հիասքանչ կախարդանքն երկար չտեւեց.
Ըսի՝ «Հրաշքը կրկին կ’ուզեմ վայելել»:
Քոյրս չուզեց հետըս գալ, հարցուցի՝ «Ինչո՞ւ».
Ըսաւ՝ «Մայրս…», «Չի գիտեր», ընդմիջեցի ես:
«Ան ամէն ինչ գիտէ»: Վիշտը ծածկեց ամէն ինչ:

 

ԺԹ.

Վաթսունամեայ տիկին մըն է, կ’ամբաստանէ բարկաշեշտ՝
«Արգելք եղար՝ արժանանամ մրցանակին գրական»:

Տրտում իր դէմքն… ահ, կը յիշեմ, բայց ի՞նչ ըսել կ’ուզէ ան…
Շարունակեց՝ «Դատակազմը վէպըս մերժեց, վճռելով
Գողցած էի այնքան տարի առաջ տպուած քո՛ւ վէպէդ»:

Յստակացա՛ւ ալ ամէն ինչ… իր բախտն էր դեռ ձախողակ…
Շարունակեց՝ «Երդում ըրի՝ զիս մեղադրելն էր սխալ,
Քանզի վէպըս ի՛մ իսկ կեանքիս պատմութիւնն էր պարզապէս»:

Խռով սրտով ընդունեցի որ իրաւունքն իր հետ էր՝
«Ե՛ս էի որ վէպըս առի կեանքիդ դէպքէն իրական
Ուր ես եղայ, զիղջն ի՞նչ օգուտ, անարգագո՛յն մասնակից»:

Խնդաց տիկինն անզուսպ կերպով, եզրակացուց ծաղրաշեշտ`
«Առիթ մըն է զոհըդ ըլլամ այս իրական կեանքին մէջ
Եւ ոչ անգոյ ցնորածին աշխարհին մէջ պատրանքի…»:

 

Ի.

Նայեցայ՝ յայտնուեցաւ
Մթութենէն անցեալին,
Սիրոյս դէմքն էր լուսափայլ՝
Յիսուն տարի բացակայ:

«Նամակս արդեօք չստացա՞ր,
Շաբաթ մըն է կը սպասեմ,
Բայց պատասխան դեռ չառի»:

«Այո, սիրով կը յորդէր,
Բայց գիրըդ էր, մատնեց քեզ,
Կը վախնայիր դուն սէրէն,
Մատանիէ՛ն մանաւանդ:

Նոյնն էր ի՛մ ալ պարագան,
Ուստի չեկայ հանդիպման,
Գլուխս առի ու… փախայ»:

 

ԻԱ.

Ազատութեան Պարտէզ,
Ծաղիկները որուն
Սիրողնե՛րն են ջրած
Յորդ արցունքովն իրենց:

Ես եմ, կը պտտիմ
Կանանչ բաւիղներէն
Ազատ ու առանձին,

Ու շուրջս ամէնուր
Հառաչներ են սիրոյ,
Կանչեր մարտնչումի…

Անվրդով եմ սակայն
Վճռած եմ անդեդեւ
Մոռնալ առյաւէտ
Թէ՛ մարտնչում թէ՛ սէր…:

 

ԻԲ.

Ի՜նչ ընդարձակ հրապարակ, մարդ ու կառքով խառնակ
Թրամուէյի կայարանն եմ՝ թիւ 3ին սպաս
Որպէսզի տուն դարձնէ զիս, թէեւ չըլլայ հոն մարդ

Թիւերն ամէն կու գան-կ’երթան ուղեւորներն առած
Մութը կ’իջնէ ու կը յաղթէ լապտերներուն ցանցառ
3ին ի՞նչ պատահեցաւ, վերջինը ե՞րբ կու գայ

Եռուզեռը կը նուազի, կը մնամ ա՛լ մինակ
Թեթեւ ձայնէ մը կ’ընդոստում, աղջիկ մըն է եկած
Յաճախորդ է որ կը փնտռէ՝ տեսքը չի տար կասկած

Ալ աւելի՛ կը յուսհատիմ, մարդկութենէն լքուած
«Թիւ 3ին կայարա՞նն է», – հարցում կու տայ կամաց
Կ’ըսեմ՝ «Այո», կայարանէն հեռանալու պատրաստ

Թիւ 3ն է, հանդարտ կու գայ բոլորովին դատարկ
Չեմ մտներ ներս երբ կը կանգնի, կայարանէն կ’երթայ
Իսկ աղջիկը իր տեղն է դեռ, բայց աչքըս երբ կը զգայ

Նախ կը ժպտի, քայլ մը կ’առնէ, որ հետեւիմ ապա

 

ԻԳ.

Բակն է շրջանաձեւ, շուրջը կան տնակներ,
Արմաւենի մը սէգ կանգնած է իր մէջտեղ:

Մայրամուտէն առաջ դռները կը բացուին,
Դուրս կը թափին կիներն ու կը սկսի զրոյցն
Ամուսնութեան մասին, աղջիկներու բախտին:

Հեռուն կ’առանձնանամ ու կ’ունկնդրեմ գաղտնի,
Ինչ աշխարհ հրաշալի, բայց եւ վտանգալի…

Գիշերը բայց կ’իջնէ, քաղցը կը խածնէ զիս,
Վիճակըս կը հասկնայ միայն ընկերուհիս,
O, մանկութեանս ամբողջ եղած է սրտակից,
Պնակ մը կը բերէ՝ ազատքեղ ու պանիր,
Իսկոյն կը գործակցինք քաղցը դարմանելու,
Կ’ընկերանայ մեզի կանացի մեղեդին
Ամուսնութեան մասին, աղջիկներու բախտին:

 

ԻԴ.

Վերջապէս եկաւ թրամուէյը նոր
Կանանչ ու ճերմակ ներկուած փայլուն
Պատերը նաշխուն, բազմոցները ճոխ
Թրամուէյ չէ՛ այս, այլ գոհարատո՛ւփ

Բայց դժբախտաբար վարքը ճամբորդաց
Իր մակարդակէն չափազանց էր ցած…

Յօշոտել կ’ուզէր աղջնակն անմեղ
Երիտասարդ մը կարծես թէ օտար
Բայց յիշեցուցի որ մանուկ է ան

Պիտի յարձակէր վըրաս, երբ տեսաւ
Կին մը հմայիչ, գոչեց՝ I love you.
Իսկ կինը յայտնեց որ Լոնտոնի մէջ
Կենսագրութիւնն իր տպուած էր, ահա՛
Կողքին վըրայ ի՛նք՝ ամբողջովին մերկ:

 

ԻԵ.

Ֆոնոկրաֆէն սփռուած սիրած երգըս կ’ունկնդրեմ,
Աղջիկ մըն է գեղանի՝ ներս կը մտնէ բաց դռնէն,
Ոտքի կ’ելլեմ զարմանքէս եւ կը կանգնիմ իր առջեւ,
Նամակ մը կայ ձեռքին մէջ՝ երբ կը մեկնէ զայն ինծի,
«Բայց չեմ կրնար ես կարդալ, տեսողութիւնըս չ’օգներ,
Կը խնդրեմ որ դուն կարդաս»: «Կարդալ-գրել չեմ գիտեր,
Հայրըս գրեց իշխանին, մահէն առաջ պատուիրեց
Քեզի բերեմ անպայման, որ իշխանին հասցնես,
Անունն այստեղ գրուած է»: Կը զարմանամ աւելի՛.
«Ես իշխանըդ չեմ ճանչնար, կամ ալ իշխան ոեւէ…
Նամակիդ եւ իշխանիդ մասին, խնդրեմ, չխօսինք»:
Եւ անցաւ լաւ ժամանակ, բայց մնացի կասկածոտ,
Եւ կ’երեւէր որ ինքն ալ բնաւ զերծ չէր վախերէ,
Եւ յստակ էր՝ կ’ուզէինք փախչիլ ա՛յսպէս կամ ա՛յդպէս:

 

ԻԶ.

Այնքան անդորր կը քալէի
Գեղաքանդակ փողոցէն
Շրջապատիս անտեղեակ
Ձեռք մը ուսիս հպեցաւ

Տիկին մըն էր գեղանի
Զարմացայ ու ժպտեցաւ
Տեսայ արդէն կը մտնէր
Տուն մը կանանչ գեղակերտ

Պահ մը շուրջս նայեցայ`
Ինչո՞ւ չըլլալ ապահով-
Զինեալ ուժեր այդ պահուն
Խափանեցին իմ ճամբան

Բայց աչքս մնաց յառած
Գեղաճաշակ կանանչ տան

 

ԻԷ.

Կռիւը սաստկացաւ ճանապարհի եզրին,
Եւ աղմուկը ծածկեց ժխորն երթեւեկի,

Սպառած դարձայ տուն,
Յուսալով ամոքուիլ
Ջրցանին զով ջուրով,

Բայց մտնելով բաղնիք
Սիրածս հոն գտայ,
Կը չորցնէր իր մերկ
Մարմինն իմ սրբիչով…

Այլափոխուած իսկոյն՝
Արտորացի իրեն,
Բայց ան հեռու հրեց,
Եւ ըսաւ՝ «Ուշադի՛ր,
Աղմուկը կռիւին տանըդ կը մօտենայ»:

 

ԻԸ.

Հրապուրիչ այս կինն հազիւ տեսած՝
Խօսքեր կը փսփսամ իր ականջին,
Ամուսինն իր կը յարձակի վրաս
Եւ պիտի տանի ոստիկանատուն…

Մտերիմներէ ճանչցուած որպէս
Կողմնակից բացարձակ ազատութեան`
Մարդ մը կը միջամտէ, կ’ազատէ զիս,
Ու կը փախչիմ ես՝ դասըս առած,
Կը խուսափիմ այլեւըս կիներէ…

Մինչեւ որ կը հանդիպիմ նոյն կնոջ,
Փախչելէս առաջ կը թեւանցէ,
Եւ ի՛նք կը փսփսայ իմ ականջին՝
Ամուսինն ընդունած էր վերջապէս
Հրաւէրը բացարձակ ազատութեան:

 

ԻԹ.

Հըրապարակն ընդարձակ
Ռամլէ Կայարանին,
Եւ մարդոցմով միշտ խառնակ,
Տեսայ ես զիս՝ նշմարող
Մարդը, որուն բառերը
Կը կրկնեն հազարները,
Ցնծուհիի մը հետ,
Գինը կարծես սակարկող…

Փսփսացի ականջին
Խօսքը Մարգարէին՝
«Փորձուեցա՞ր, ծածկուէ՛»․
Ինքն ալ ըսաւ իր հերթին՝
«Աւելի լաւ ծածկոյթ
Կա՞յ իր զգեստէն»։

 

Լ.

Անցորդներէ դատարկ չեն փողոցներն ալ կողմնակի,
Ցուցափեղկերու առջեւ տիկին մը կը յամենայ:

Կը խափանեն իր ճամբան քսանէն վար չորս տղայ,
Կը նեղսրտի, կը խնդան, կը յարձակին իր վրայ,
Կը դիմադրէ, բայց մասեր կը մերկացնեն մարմինէն,
Օգնութի՜ւն կը պոռայ կինն, անցորդներէն ո՛չ մէկ ձայն:

Հետեւեցայ արկածին, զգալով վախ ու խորշանք,
Ուզեցի բան մը ընել, կամ ուրիշներն ընէին…

Բռնարարքն երբ վերջ գտաւ, ոճրագործներն ալ փախան,
Գտայ ես զիս, այլոց հետ, գրասենեակն սպային,
Համընկնեցան մեր խօսքերն, եւ երբ հարցուց ան մեզի՝
«Դուք ի՞նչ ըրիք, պարոնա՛յք», մենք չունէինք պատասխան…
Կանգնած էի ես ալ հոն՝ ամօթահար, ընկճուած,

Եւ երբ ըսաւ՝ «Ստորագրէ՛», տեսայ՝ ձեռքըս կը դողար:

 

ԼԱ.

Տուն կը դառնամ, սենեակիս մէջ
Քոյրս է եկած մեզի այցի,
Կը ձեռնուինք, աչքս կ’երթայ
Սիրելիիս պատուհանին,

Ուր այլեւս չէր երեւնար
Տարի մըն է… ահ, արդարեւ
Ամուսնութեա՛ն թուականէն:

Քոյրս կ’ըսէ՝ լուր մը ունի,
Որ սփոփէ թերեւս զիս.
Այն-ը մեռաւ առջինեկին
Ծնունդ տուած իսկ ժամանակ:

«Այն-ը մեռա՞ւ»… կ’իջնէ խաւար,
Կը սասանին երկինք երկիր,
Ու երազն ալ կը խափանի…:

 

ԼԲ.

Տեսայ՝ կը պտտիմ թաղին մէջ անցեալիս,
– Ապպասիա՜… երբ դեռ սէ՜ր էր ու յասմիկ –
Մտերմութեանը մէջ ծաղկող յիշատակի:

Եւ սիրտս տրոփեց՝ կսկիծ էր ու կարօտ,
Թող յայտնուէր ա՛ն ալ՝ Այն-ը լուսահոգի.
Տենչանքիս ընդառաջ՝ եկաւ աղբիւրին մօտ:

Հրաշք պահէն արբուն՝ ձեռքն առի ձեռքիս մէջ,
«Եկուր», ըսի,«ինչպէս ժամանակն առաջին
Լուսցընենք գիշերնիս Սրճարան Ֆիշաուի»:

Հին տէրը ողբացեալ փութաց դիմաւորել,
Յանդիմանեց բայց զայն՝ «Չեկա՜ր երկար ատեն»:
«Մա՛հն էր որ արգիլեց»՝ աղջիկը բացատրեց:

Բայց տէրը չընդունեց չքմեղանքն այս արդար`
Մահը պատրուակ չէ սիրողներուն համար:

 

ԼԳ.

Որոշած եմ կտրել Հովիտը Նեղոսի՝
Հետիոտըն, մինակ, հարաւէն հիւսիս:

Սկիզբները երթիս կը հանդիպի ինծի
Ընկերուհիս՝ մանուկ ու պատանի կեանքիս,
Գիրցեր է ահռելի, կու տայ խորհուրդն իր հին՝
Ամուսնանալ, փոխան այս ամուլ պտոյտին:

Շնորհակալ եղայ ու ճամբաս քալեցի,
Մինչեւ հանդիպեցայ Մեն-ին իմ բարեկամ,
Ծալլապատիկ նստած աղօթքի կապերտին,
Ապշեցայ մնացի, յիշեցուցի իրեն
Օ՜ օրերն անցեալի՝ անհաւատ ու շուայտ,
Ըսաւ որ ուղղութիւնն Աստուծմէ էր Բարձրեալ,
Արդ, բարին մաղթեցի, երթիս դարձայ կրկին:

Ճանապարհի կիսուն Պէ-ն էր՝ ընդառաջեց,
Ու ողջունեց, ըսաւ որ զինք նայուածքներով
Սիրահետած էի, համաձայնած էր ինք
Եւ սպասած՝ գայի ներկայանալ իր հօր,
«Բայց առիր ոչ մէկ քայլ, ի՞նչ է պատճառն արդեօք»:
Ըսի՝ «Հարցումը նոյն զի՛ս ալ կը չարչրկէ»:

Եւ քալեցի մինչեւ աւարտը պտոյտիս,
Այլեւըս ուժասպառ, ոտքերս արիւնոտած,

Բայց հո՛ն էր վերջապէս, մինչեւ մէջք ծովուն մէջ,
Յաւերժական իմ սէրն, լոյս կը ցաթէր իր շուրջ,
Կարեկցագին հարցուց իր երգեցիկ ձայնով՝
«Արդեօք ի՞նչ շահեցար այս դաժան պտոյտէն»:

Եւ ես ալ իմ կարգին հարցում տուի իրեն`
«Առանց դոյզն յոյսի՝ ինչպէ՞ս կը տեւէ սէրն
Այս դառնագոյն կեանքին ամբողջ տեւողութեան»:

 

Արաբերենէ թարգմանութիւն՝
ՈյԺ

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄՈՌՑՈՒԱԾ ՅԻՇԱՏԱԿՆԵՐ (Հատուած)

սուրճը

ՄԱՀՄՈՒՏ ՏէՐՈՒԻՇ

Սուրճը ցերեկի բանալին է անոր համար, որ մոլին դարձած է ինծի պէս:

Սուրճը, որուն ծանօթ ես այնպէս, ինչպէս ես, հաճելի է որ պատրաստես ձեռքերովդ, եւ ոչ թէ մատուցուի քեզի մէկու մը կողմէ ափսէով: Որովհետեւ սուրճը ափսէով բերողը խօսքն ալ կը բերէ, եւ խօսքը կը քայքայէ օրուան առաջին սուրճը, որ անդորր, խաղաղ առաւօտեան կոյսն է: Արշալոյսը՝ իմ արշալոյսս, խօսքի դէմ է:

Սուրճին հոտը տարածուելով ձայներուն հետ, կը չէզոքանայ, հոգ չէ թէ թեթեւ բարեւ մը ըլլայ այդ ձայնը: Սուրճը առաւօտեան հանդարտ լռութիւնն է, եւ միակն ես, որ պիտի կենաս ատոր ջուրին կողքին, նախընտրելով մեկուսի ծուլութեամբ մը ըլլալ ստեղծուած հոգիի խաղաղութեան հետ եւ սուրճի այլ առարկաներուն քով: Արդ, լեցուր դանդաղ, աւելի դանդաղ, պղնձեայ, մութ գոյնի, ծածուկ փայլքով, դեղնաւուն սրճագոյնի զարնող սրճեփի մը մէջ, յետոյ դիր թեթեւ կրակի վրայ…. ա՜հ, երանի ըլլար փայտէ կրակ:

Հեռացիր քիչ մը թեթեւ կրակէն, որպէսզի դիտես նոր զարթնած փողոցին եռուզեռը, մարդոց շարժուձեւերը, անոնց վազվռտուքը ամէնօրեայ հացին ետեւէն, այն օրէն, երբ կապիկը դատապարտուեցաւ իջնել ծառէն եւ քալել երկու ոտքերուն վրայ: Փողոցը լեցուն է կանաչեղէնի եւ պտղեղէնի կառքերով եւ վաճառականներուն ժխորը, գոռում-գոչիւնը ականջ կը ծակեն: Անոնք իրենց ծանուցումի բարձրաձայն եւ տկար արտայայտութիւններով կ’ուզեն իրենց ապրանքին արժէքը բարձրացնել, անոնց տալով որոշ յատկանիշ մը: Ներշնչէ դուրսէն եկած գիշերուան զով օդին թթուածինը եւ վերադարձիր թեթեւ կրակին: Ա՜հ, երանի փայտէ կրակ ըլլար, դիտէ եւ տես երկու նիւթեր ինչ հեշտութեամբ իրարու կը խառնուին: Կրակը գունաւոր տեսարան մը կ’առնէ, մէյ մը կանաչ, մէյ մը կապոյտ: Ջուրին երեսը կը ճմռթկի, կը փոթի եւ կը ծծէ գոյացած պզտիկ ճերմակ գնդիկները, որոնք կը վերածուին նուրբ մաշկի մը: Յետոյ կը մեծնան  դանդա՜ղ-դանդաղ, կ’ուռին եւ կը կազմուին պղպջակներ, որոնք կը պայթին եւ պատրաստ կ’ըլլան լափելու խոշոր հատիկներով երկու դգալ շաքարը: Հազիւ մուտք գործէ շաքարը ջուրին մէջ, կը դադրի եռքը, որպէսզի ակնթարթ մը ետք կրկին դառնայ եռքի նախկին վիճակին, ջուրին երեսը աղմկող, ծարաւ շրջանակներ կազմելով եւ պահանջելով երկրորդ նիւթը՝ սուրճը:

Հեռացուր սրճեփը դանդաղ կրակէն, որպէսզի տեղի ունենայ, իր առաջին փորձով, ծխախոտի եւ մելանի հոտէն սրբացած՝ անարատ ձեռքին զրոյցը, առաջին ստեղծագործութեան հետ, որ պիտի սահմանէ առաջին ակնթարթով, քու այդ օրուան համն ու բախտիդ աղեղը: Որովհետեւ սուրճը, սուրճի առաջին գաւաթը, ձեռքի հայելին է: Այն ձեռքին, որ կը պատրաստէ սուրճը եւ կը խառնէ շաքարն ու սուրճը, հոգին կը ցոլացուի մէջը: Ուստի սուրճը զայն պատրաստող անձին հոգիին մէջ բացուած գիրքին հրապարակային ընթերցումն է եւ օրուան գաղտնիքներուն բացայայտ հրապարակումը:

Տակաւին ծովուն կողմէն կը յառաջանան կապարի պայթիւնները, ձայնային զանազան տեսակներով, զորս լսած չեմ նախապէս: Ծովը ամբողջութեամբ լեցուած է հրթիռներով: Ան փոխած է իր արարչական բնութիւնը եւ վերածուած մետաղակերպ ծովու մը: Ա՞յս է մահը, որ կը կոչուի վերոյիշեալ զանազան անուններով: Ըսինք՝ պիտի ելլենք: Ինչո՞ւ կը տեղացնեն զանազան գոյնի՝ սեւ, կարմիր, մոխրագոյն անձրեւը անոնց վրայ, որոնք դուրս պիտի ելլեն, կամ անոնց վրայ, որոնք պիտի մնան, ըլլան անոնք մարդեր, ծառեր կամ քարեր:

Ըսինք՝ պիտի ելլենք:
Ըսին՝ ծովէն:
Ըսինք՝ ծովէն:

Հապա ինչո՞ւ կը լեցնեն ծովը թանկերով եւ տեսակաւոր հրազէններով, որպէսզի արագացնե՞նք մեր քայլերը դէպի ծով: Ուրեմն պէտք է քակեն շրջափակումը, պէտք է ճամբայ բանան մինչեւ վերջաւորութիւն, որ կարենանք դուրս գալ: Քանի որ ճամբայ չեն տար, պիտի մնանք: Ուրեմն սուրճ պիտի պատրաստեմ:

 

 

Արաբերէնէ թարգմանութիւն՝
Թագուհի Աթոքեան

Հալէպ, 26 Յունիս 2016

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

 

 

 

ՄԱՅԹԵՐ

մայթ

ՆԵՃԻՊ ՖԱԶԸԼ ՔԸՍԱԳԻՒՐԷՔ

Փողոցն եմ, ամայի փողոցի մը մէջտեղը,
Կը քալեմ, առանց ետիս նայելու կը քալեմ:
Ճամբուս մութին մխրճուած կէտին վրայ
Կարծես թէ ինծի սպասող երազ մը կը տեսնեմ:

Սեւ երկինքներ մոխրագոյն ամպերով փակուած,
Տուներուն ծխնելոյզները կը դիտեն շանթերը,
Բարի-չար ոգիները՝ քունի մտած, միայն երկու ուղեկից արթուն են.
Մէկը՝ ես, մէկն ալ սրիկայ մայթը:

Ներսիդիս շիթ-շիթ վախ կը կուտակուի,
Կը կարծեմ, որ իւրաքանչիւր փողոցին անկիւնը բռնած են հսկաներ…
Վրաս ապակիները, ամբողջ սեփ-սեւ, կը տնկեն
Աչքը ճաղով այրած, կոյրի նման տուներ:

Մայթեր՝ վշտոտ մենակներու մայր,
Մայթեր՝ ներսիդիս ապրած մարդ,
Մայթեր՝ կը լսուի դադրող ձայնին ձայնը,
Մայթեր՝ ներսիդիս օձապտոյտ լեզու:

Ինծի չ’իյնար շունչ տալ փափուկ գոգի մը մէջ.
Ես այս մայթերուն ծծկեր տղան եմ.
Ո՜հ, թող առաւօտ չըլլայ, այս մութ փողոցին մէջ,
Այս խաւար փողոցին մէջ ճամբորդութիւնս չվերջանայ:

Ես երթամ, ճամբան քալէ, ես երթամ, ճամբան երթայ,
Երկու կողմէս թող սահին հեղեղի նման լապտերներ
«Թա՛ք, թա՛ք» ոտնաձայնս թող լսեն անօթի շուները
Ճամբուս յաղթակամար զարդը՝ ստուերեայ քար կամարներ:

Ո՛չ առաւօտը տեսնեմ, ո՛չ ալ առտուն տեսնուիմ,
Ցերեկները ձեզի մնան, տուէ՛ք մթութիւնները:
Թաց վերմակի մը նման փաթթուիմ ջերմօրէն
Ծածկեցէ՛ք, ծածկեցէ՛ք վրաս, զով մթութիւնները:

Թող տարածուի մարմինս քարերու երկայնքին,
Թող առնեն սառի նման քարերը սա ճակտիս կրակը,
Խորասուզուիմ փողոցներուն չափ խորհրդաւոր քունի մէջ,
Թող մեռնի մայթերուն սիրահարուած սա մարդը…:

 

Թրքերէնէ թարգմանութիւն
Լեռնա Գարագիւթիւք

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

***

անվերնագիր

ՍԵՒԱՆ ԼԱԼԻՔՕՂԼՈՒ

Երբեմն էջերով բանաստեղծութիւն կը գրես,
Մէյ մը բարձրերը կ’ելլես գաղափարներուն,
Յետոյ յատակը կ’իջնես զգացումներուն:
Ըստ քեզի կը պատմես,
Կը պոռա՛ս, կը հայհոյես մարդկութեան:
Ճանապարհդ ճանապարհ չէ քու ընթացած
Կը փճացնե՛ս աշխարհը՝ կ’ըսես:
Կամ երբեմն
Աղուոր բառեր կ’ընտրես
Երջանիկ սէր մը որպէս կը պատմես:
Կ’ուրախանաս…
Երբեմն փշոտ բառեր կը հետապնդեն քեզ
Հանգիստ չեն ձգեր:
Անկարելի սէր մը կը պատմես,
Չեն կրնար միանալ սիրահարները իրարու
Կը յուզուիս…
Իսկ ամենէն դժուարը
Քու գրած քերթուածիդ
Վերնագիր մը գտնելն է:

Պոլիս

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: