ՄԵԾ ՈՒ ՊԶՏԻԿ

ծովափ

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ

Մեծերը ﬔծերուն, պզտիկները պզտիկներուն քով կ’երթան, աղջիկները աղջիկներուն խաղերը կը խաղան, տղաքն ալ՝ տղոց։ Սա չգրուած օրէնք մըն է, բնութեան օրէնքն է։ Առածը կ’ըսէ՝ «Նման զնմանն գտանէ», աղաւնին՝ աղաւնիին, ճնճղուկը ճնճղուկին լեզուէն կը հասկնայ։

Թոռանս հետ ծովափ գացինք. տղաքը ոտնագնդակ կը խաղային աւազին վրայ. ﬔզի հետ գնդակ բերած էինք։ Թոռս ուզեց խաղալ տղոց հետ, բայց իրենց ծանօթ չէր. ինչպէ՞ս պիտի խաղար ֆրանսերէն խօսող տղոց հետ։

– Ձեզի հետ կրնա՞յ խաղալ, բայց անգլերէն կը խօսի, եթէ բան մը ուզէք ըսել ես կը թարգմանեմ։

Տղաքը ընդունեցին. Մանօն առանց որու ո՞վ ըլլալը գիտնալու, խաղին մէջ մտաւ եւ ուզեց բերդապահ ըլլալ, առանց նոյնիսկ ոտնագնդակ որսալու փորձառութեան. բերդին մէջ հանգիստ կը զգար, հոգը չէր որ ուժեղ հարուածները կ’ուղղուէին իր բերդը, եւ դժգոհ ընկերները կը նայէին իրեն․ հոգը չէր։ Կը նետուէր ու կը կասեցնէր գնդակները…:

Նկատեցի, որ իրենց մէջ ֆրանսերէն գիտցող, անգլերէն խօսող տղայ մը կար։ Երկուքը ընկերացան, խաղացին, քրտնեցան, ծով մտան ու ելան, ջրացայտքով զովացան ու տուն գացինք։

Յաջորդ օրը նորէն թոռս պնդեց, որ իրենց ըսեմ, թէ իրենց հետ խաղալ կ’ուզէ։

– Պէտք է սպասէ, ախոյեանութիւն է,- ըսին ﬔծերը։

– Եղած-չեղածը քանի՞ հոգի էք որ ախոյեան ըլլալ կ’ուզէք։

Անդին կեցած սպասող պզտիկները եկան ﬕջամտելու եւ ըսելու թէ այո՛, ախոյեանութիւն է, եւ իրենք յաղթական են ու կը սպասեն այս խաղի արդիւնքին…։

– Պէտք չէ որ պզտիկները խաղէն դուրս ձգէք,- ըսի ﬔծերուն,- դուք պզտիկ չէ՞ք եղած, եթէ պզտիկ ըլլայիք եւ ﬔծերը ձեզ խաղէն դուրս ձգէին՝ ինչպէ՞ս պիտի զգայիք…։

Գիտէին որ ըսածս ճիշդ էր, բայց իրենց հոգը չէր, հիմա իրենք ﬔծ էին եւ այս խաղը յաղթելէն ետք պզտիկներուն դէմ պիտի մրցէին։ Ախոյեանութիւն է։

Ինծի նման հայր մըն ալ կար, որ նեղուեր էր իր տղուն խաղէն դուրս ձգուած ըլլալուն համար, եկաւ ﬔծ տղոցը ըսելու, որ ձգեն որ տղան խաղայ։

Մտան։ Պզտիկները իրենց յատուկ ճարպիկութեամբ կը խաղային։ Մեծերուն ակնարկները ճանչցան ﬔզ ու հաշուի առին ﬔր ﬕջամտութիւնը։

Յաջորդ օրը բարեւեցին։

Հայրն ու զաւակները եկան, ու ան բարեւեց զիս, բաներ մըն ալ ըսաւ, չիմացայ. երաժշտութեան ընկալուչս հանեցի եւ հարցուցի թէ ի՞նչ կ’ըսէ։

– Բարեւ ձեզ, երէկ դուք լաւ ըրիք, լաւ է. այսպէս պէտք է որ երկուքս եւ ուրիշներ ալ ﬔծերուն հասկցնենք, որ պզտիկները խաղէն դուրս ձգելը լաւ բան մը չէ, կամաց-կամաց պիտի հասկնան, որ պզտիկներն ալ խաղալու իրաւունք եւ պաշտպան ունին…։

Գոհ էինք արդիւնքէն։

Քիչ ետք ﬔծահասակ մարդ մը գնդակովը դաշտ մտաւ իր զաւկին հետ ու երկուքով գրաւեցին դաշտին քառորդը. իրենց հոգը չէր, որ տղոց խաղը կը խանգարուէր։ Մեզի համար կարեւորն այն էր, որ ﬔծ ու պզտիկ տղաքը ﬕասին կը խաղային։ Աղջիկներն ալ դաշտ մտան ու իրենց գործիքներովը աւազը փորեցին, ջուր լեցուցին փոսերուն մէջ, տուն եւ դղեակ շինեցին։

Պզտիկներուն եւ իրենցմէ ﬔծ պատանիներուն խաղի կանոնները շատ նման են ﬔծ ու փոքր երկիրներու փոխյարաբերութեանց…։

Տան ճամբուն վրայ հացագործին մտանք։ Հայ տիկին մը բարեւեց ﬔզ, Նիսի ահաւոր ողբերգութեան մասին խօսեցանք եւ բաժնուեցանք. լաւ որ իր ֆրանսական հեռատեսիլի լրագրող աղջիկը հոս չէր այդ իրիկուն։ Այդ ի՞նչ բան էր որ եղաւ։

Քիչ ետք տիկինը եկաւ ﬔր ետեւէն եւ ուզեց, որ իրենց կառքը ելլենք.

– Վստա՞հ էք։

-Աման քա՛, անշուշտ վստահ եմ, Հայրապետին կառքը հոն է։

Ելանք կառքը…

– Ամա՛ն քա, ինչպէ՞ս կ’ըլլայ որ այս պզտիկ, աղուոր տղան հայերէն չի խօսիր։

– Որովհետեւ իր ապրած տեղը հայերէն խօսողներ չկան։

– Ամա՜ն, քա, ﬔղք չե՞ն ﬔր այս պզտիկները, որ հայերէն չեն խօսիր։

– Անշուշտ որ ﬔղք են, ﬔնք ալ ﬔղք ենք, կը ցաւինք, բայց, ի՞նչ ընենք, Սփիւռք կ’ապրինք. առաջ ան ﬔզի հետ հայերէն կը խօսէր, բայց ﬔր հոս գալէն ետք մոռցեր է։

– Է, լա՛ւ, եթէ հայերէն խօսիլ գիտէր, ուրեﬓ շուտ մը ետ կը սորվի խօսիլ։

– Այո, պզտիկները շուտ կը սորվին. ամէն բան շուտ կը սորվին պզտիկները։

Մեծը ﬔծին լեզուէն, հոգէն կը հասկնայ, հայը՝ հայուն, պզտիկը՝ պզտիկին, ճնճղուկը՝ ճնճղուկին։ Մեծ ու պզտիկ։

 

Նիս, 20 Յուլիս, 2016

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s