ՍՐԲԱԶԱՆԸ ԻՐ ԴԱՄԲԱՐԱՆԸ Կ’ԱՊՍՊՐԷ Ս․ՊՐԱԿՍԷՏԻ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅՆ ՄԷՋ ՀՌՈՄ, 15- (1845)

եկեղեցի

ՌՈՊԸՐԹ ՊՐԱՈՒՆԻՆԿ

Ունայնութի՛ւն, կղերն ըսաւ, ունայնութի՛ւն:
Խմբուեցէք սնարիս շուրջ.Անսելմն հո՞ս է:
Եղբօ՞ր որդիք, որդի՞ք… Աստուած իմ, ի՞նչ գիտնամ…
Ան անցեալին կրնար ձեր մայրն եղած ըլլալ,
Կանտոլֆ կը նախանձէ՜ր, այնքան էր գեղանի՜:
Ինչ որ եղաւ՝ եղաւ, եւ դեռ՝ մեռած ալ է,
Մեռած՝ շատոնց, ես ալ եպիսկոպոս՝ ատկէ ի վեր,
Եւ ինչպէս ան մեռաւ, մենք ալ պէտք է մեռնինք,
Կը նշմարէք անկից որ երազ մ’է աշխարհ:
Կեանքն ինչպէ՞ս է եւ ի՞նչ: Մինչ կը պառկիմ այստեղ
Շքեղ սրահիս մէջ՝ դանդա՜ղ մահանալով
Ժամեր, երկար ժամեր անվերջ գիշերուան մէջ,
Կը հարցնեմ՝ ո՞ղջ եմ արդեօք: Խաղաղութի՜ւն:
Խաղաղութեան եկեղեցին է Սուրբ Պրակսէտն:
Ուրեմն գանք դամբարանիս: Ակռաժանիք
Ես կռուեցայ իմ որմնախորշն ունենալու:
Թէեւ զգոյշ, սակայն խաբուեցա՜յ Կանտոլֆէն
Ինչպէ՜ս ճանկե՛ց հարաւային անկիւնն, իր լէշն
Այնտեղ պանծացնելու: Անիծէ՜ զինք Աստուած:
Բայց իմ որմնախորշն ալ այնքան նեղանձուկ չէ,
Ամպիոնը կ’երեւնայ ընթերցուածքին կողմէն,
Եւ մաս մըն ալ դպրաց դասէն՝ լուռ աթոռներ,
Եւ վեր՝ գմբեթն եթերային, ուր հրեշտակներ
Կը բնակին, եւ ուր շող մ’ալ կը պահուըտի:
Եւ զետեղեմ պիտի պազալթասալս այնտեղ,
Եւ արդ հանգչիմ աղօթատանըս տակ,
Ինը սիւներն երկու կողմերս, երկու երկու,
Վերջինը ոտքիս մօտ, ուր Անսելմն է կանգնած:
Դեղձածաղիկ մարմար, անստգիւտ ու հասուն,
Ինչպէս ուժեղատրո՛փ թարմավարա՜ր գինի,
Հա հա, Կանտոլֆն իր խղճալի սոխաքարով
Դրաւ զիս ո՛ւր կարենայի նայիլ իրեն:
Դեղձ անթերի, վարդգոյն, արժա՜ն եմ պարգեւին:
Ահ մօտեցէք, եկեղեցւոյս մէջ այդ հրդեհն…
Ի՞նչ պակսեցաւ երբ այդքան բան ազատեցաւ…:
Որդի՛ք, ի՞նչ է՝ մա՞հս պիտի ըլլաք, գացէ՛ք
Ու փորեցէ՛ք այգիս, հոն ուր ձիթահանն էր
Կանգնած, կաթեցուցէ՛ք ջուրը մեղմիւ մինչեւ
Հողն ընկղմի, եւ թէ գտնէք… Աստուած իմ, ո՜հ,
Պահուած թզենիի փտուն տերեւի մէջ,
Ամուր ալ պարանուած ձիթենիի ճիւղով,
Աստուած իմ, զանգուած մը Լապիս Լազուլայի,
Մե՜ծ ինչպէս ծոծրակէն հատած հրեայի գլուխ,
Կապո՜յտ ինչպէս երակն Աստուածածնի ծիծին…
Որդիք, ձեզի եմ կտակած ի՛նչ որ ունիմ,
Ֆրասկատիի ամառանոցն՝ իր բաղնիքով,
Արդ, ծունկերուս մէջտեղ դրէք կապոյտ լազուարթն,
Երկրագունտին նման՝ ափին Հայր Աստուծոյ,
Զոր կը պաշտէք Եկեղեցւոյն մէջ Յիսուսի,
Տեսնէ՜ Կանտոլֆ ու նախանձէն ճաթռտկի:
Արագ են տարիներն՝ զերթ ջուլհակի կկոց,
Մարդուն վախճանն է գերեզման, եւ ո՞ւր է ան:
Պազա՞լթ ըսի, որդիք, որ շիրմաքարս ըլլայ,
Սեւ, այո, սեւ, հնաւանդ սեւ պէտք է ըլլայ,
Որ հակադրէք իր ներքեւի քանդակներուն,
Ձեր խոստացած հարթաքանդակը պըրոնզէ,
Պաներ, յաւերժահարսք, գուցէ նաեւ
Եռոտանի, սափոր, նիզակը Բաքոսի,
Փրկիչն իր քարոզին՝ լերան վրայ,
Սուրբ Պրակսէտն իր փառքով, Պաներէն մին պատրաստ
Հաւերժհարսին վերջին ծածկոյթը խլելու,
Մովսէսն իր տախտակով… սակայն գիտեմ՝ դուք չէք
Մտիկ ըներ: Անսելմ, պտուղն որովայնիս,
Ինչե՜ր քեզի կը փսփսան: Կը յուսաք, ա՜հ,
Շուայտանալ մենատանս մէջ, թող խեղդուի՜մ
Ես ալ մուրացիկի մգլոտ կիր-քարին մէջ,
Կանտոլֆն իր դամբանէն ծաղրէ ու ծիծաղի՜:
Ոչ, որդիք իմ, կը սիրէք զիս, յասպի՛ս ամէնն,
Յասպիս ինձ խոստացէք, կ’ուզէ՞ք որ կսկծամ,
– Բաղնիքըս, մե՜ղք, արտօնուած չէ հետըս տանիլ,-
Միակտոր, մաքուր կանանչ՝ պիստակի՜ պէս,
Յասպիս շատ կայ աշխարհի մէջ որեւէ տեղ,
Ականջները չունի՞մ Սուրբ Պրակսէտի, որ տայ
Ձեզի ձիեր, յունական մուգ մագաղաթներ,
Եւ աղջիկներ ողորկ, սահուն անդամներով:
Անշուշտ եթէ ճշդիւ տապանագիրս ըլլայ
Ընտիր լատիներէն, Տուլիէն ամէն բառ,
Եւ ոչ պճնոտ ինչպէս Կանտոլֆի երկրորդ տողն:
Տուլի՞, որդիք: Ուլպեանն ալ կը բաւէ:
Եւ յետոյ ես ինչպէ՞ս պիտի պառկիմ դարեր,
Լսեմ պատարագի մռմռուքներն օրհնեալ,
Ընդմիշտ տեսնեմ ինչպէս Աստուած կ’ըլլայ կ’ուտուի,
Զգամ բոցը մոմին ու ճաշակեմ խունկին
Ինչ լա՜ւ ու թա՛նձր, զօրեղ ծուխը շշմեցընող:
Մինչ պառկած եմ այստեղ, ժամե՜ր գիշերն ամբողջ
Մահանալով շքեղ բայց եւ այնքան դանդաղ,
Ձեռքերս ծալլելով անգոյ մականիս վրայ,
Ոտքերս մեկնելով ուղիղ, քարի նման,
Թոյլ տալով որ սաւանն իբրեւ մահակտաւ
Իյնայ լայն ծալքերով՝ քանդակի մը հանգոյն,
Ու մինչ մոմեր կը մարմրին, խելառ մտքեր
Կ’աճին ունկերուս մէջ շատ յստակ բզզիւնով՝
Ապրած կեանքիս մասին այս մէկ կեանքէն առաջ,
Եւ այս կեանքին՝ պապեր, կարտինալներ, հայրեր,
Սուրբ Պրակսէտն իր քարոզին՝ լերան վրայ,
Մայրդ երկար տժգոյն՝ խօսուն իր աչքերով,
Եւ ակաթէ ալ սափորներ՝ օրուան պէս թարմ,
Ու մարմարեայ լեզու, զուտ ու զգօն լատին,
Ահա՛, ՃԱՌԱԳԱՅԹՈ՞ՒՄ մեր բարեկամն ասէ,
Ո՛չ՝ Տուլի ըսի ես, այլ լաւագոյն Ուլպեան:
Չար ու հակիրճ եղաւ ուխտագնացութիւնն իմ:
Լազուա՛րթ ամէնն, որդիք, թէ ոչ Պապին կու տամ
Մենատուներս, ի՞նչ է, սի՞րտս պիտի լափէք:
Աչքերդ արագ էին մողէզի աչքին պէս,
Մօրդ աչքերն ալ պսպղացին հոգւոյս համար:
Կամ ալ աղքատ հարթաքանդակս ճոխացուցէք,
Սոված գիծերը դուրս բերէք, անօթըս լեցուցէք
Ողկոյզներով, աւելցուցէք դիմակ, տիտղոս,
Եռոտանւոյն, այո, լուսան մը կապեցէք,
Ազատելու ճիգով նիզակը նետէ վար,
Որ սփոփուիմ ես ալ վերնայարկիս վրայ,
Ուր հարկ է որ պառկիմ մինչեւ որ հարցնեմ՝
«Մեռա՞ծ եմ, դեռ կ’ապրի՞մ»: Գացէ՜ք, ձգեցէ՛ք զիս,
Երախտամոռութեամբ դաշունահարեցիք,
Այո, կը փափաքիք, մահըս կը փափաքիք:
Խճաքար՝ փշրուող: Կպչուն ու քրտնող,
Կարծես ներսի դիակն է որ դուրս կը մզի:
Այլեւս ո՛չ լազուարթ, որ աշխարհը բերկրէ՜ր:
Լաւ, գացէք, կ’օրհնեմ ձեզ: Աւելի նուազ մոմեր,
Բայց շարք կազմեն: Գացէ՛ք կռնակ տալով,
Նման ա՛լ հեռացող խորանապետերու,
Ձգեցէ՛ք զիս այստեղ՝ խաղա՜ղ եկեղեցին,
Որ անհապճեպ դիտեմ նայուածքը զազրելի՝
Սոխաքարէն ինծի՝ ոխակալ Կանտոլֆին,
Որ դեռ կը նախանձի, զի գեղանի՜ էր ան:

 

Անգլերէնէ թարգմանութիւն՝ Ոյժ
Յուլիս 2016

Robert Browning
The Bishop Orders his Tomb at St. Praxed’s. Rome. 15- (1845)

 

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s