ԿԸ ՍՊԱՍԵՆՔ ԿՈՏՈՅԻՆ

waiting-for-godot

ՎԱՀԷ ԱԲԷԼԵԱՆ

“Waiting for Godot” («Սպասելով Կոտոյին») թատերգութիւն մըն է, որ ոչ տեսած եմ, ոչ ալ կարդացած եմ, բայց թատերգութեան մասին կարդացած եմ, այլապէս պիտի չհամարձակէի այսպէս վերնագրել յօդուածս։ Գրական այս գործը կը նկատուի իրլանտացի Սամուէլ Պէքէթ (Samuel Becket) անունով թատերագիրի մը լաւագոյն գործը, ուր երկու, այսպէս ասած հերոսները՝ Vladimir եւ Estragon կը սպասեն մէկու մը կամ վիճակի մը, որ լուծումը պիտի ունենայ իրենց հարցերուն, բայց եւ սպասուածը չի գար։

Կրնանք որոշ վստահութեամբ ըսել որ հանրութեան ջախջախիչ մեծամասնութիւնը թատերգութիւնը, ինծի նման, ոչ տեսած է եւ ոչ ալ կարդացած, բայց հաւանաբար անոր խորագրին գործածութեան ծանօթ է որպէս ակնկալութեան, թէ բան մը պիտի պատահի կամ անձ մը պիտի գայ այս ներկայ վիճակէն ձերբազատելու համար, բայց այդ չ’իրականանար։

Ահաւասիկ այս յատկաբանութիւնը, անգլերէնով պիտի ըսէի՝ idiom-ը միտքս ինկաւ, երբ դիմատետրին վրայ կարդացի Վարուժան Բամպուքճեանի (Varujan Pambukhchyan) «Քւէն Արժէ՞ք է» յօդուածը, որ աղերս ունի Հայաստանի մէջ կայանալիք սահմանադրական նոր դրութեամբ հաստատուած նախարարական դրութեան ընտրապայքարին հետ։ Հասկնալի որ Հայաստանի մէջ կայանալիք ընտրութիւնը այս օրերուն մեր լրագրութեան կիզակէտներէն է։

Սրտցաւ յօդուած մըն է Վարուժանին գրութիւնը, ուր կը գրէ՝ «Վօղբէրգոթյոն է մէր ժօղօւրդի համար, ւօր հրապարակոմ չկա հոսալի մի ոժ, ւօրի օգտին կարէլի լինի սրտանց քւէարկէլ»: Ուղղագրական սխալները ինծի ենթադրել կու տան, որ յօդուածագիրը արհեստով լրագրող մը չէ, այլ պարզ հայ մը եւ իր սղագրած միտք բանին իսկապէս կը ներկայացնէ տիրող հոգեբանութիւնը, որ ժողովուրդին քով վստահութեան պակաս կայ։ Իր խօսքով՝«Այժմ բօլօր ոժէրը, ւօրօնք ձգտոմ էն ընտրոթյոննէրի միջօցօւ ինչ-ւօր բանի հասնէլ, անւէրջ խօսոմ էն իրէնց բացառիկ գաղափարնէրի, ժօղօւրդի շահէրին անսահման նւիրւածոթյան, իրէնց անցած փառաւօր ողինէրի մասին յէւ այլն: Բայց ամէնքն էլ պէտք է հասկանան, ւօր մէր ժօղօւորդը չի քւէարկոմ ընտրոթյանը մասնակցօղ ոժէրի գաղափարախօսոթյոննէրի, հայտարարւօղ նւիրւածոթյոննէրի, փառահէղ, թէկոզ՝ հարյորամյա, պատմոթյոննէրի օգտին, այլ կօնկրէտ անձանց ո նրանց կատարած գօրծէրի օգտին»։

Իսկապէս ողբերգական վիճակ մընէ է. իսկ ողբերգութիւնն ալ այն է որ հայաստաբնակ ժողովուրդը կը թուի կորսնցուցած ըլլալ իր վստահութիւնը։ Եթէ չես վստահիր, վստահելիներ չկան։

Բայց այս երեւոյթը յատուկ չէ միայն Հայաստանին․ թերեւս հոն աւելի շեշտուած եւ բացայայտ ըլլայ ան, հասկնալի պատմական հոլովոյթին հետեւանքով։ Քաղաքական տեսութիւնները կը թուին սպառած ըլլալ լուծելու 21րդ դարու ընկերային եւ տնտեսական վիճակները եւ այժմ կը փնտռուի գերանձ մը, որ ունենայ դարմանը բարդուող ընկերային եւ տնտեսական ընդհանրացող վիճակներուն եւ բերէ արագ լուծումներ։ Արդեօք բարձրացող պատերը  ազդանշաններ չե՞ն։ Նոյն այս ընդհանրացող հոգեբանութիւնը չէ՞ որ տեղ տուած է Էրտողանի, Ալիեւի եւ նոյնիսկ Թրամբի երեւոյթներուն։ Կը կասկածիմ որ սխալած պիտի ըլլամ ըսելով, թէ Յունուար 20էն ի վեր Մ.Նահանգներու քաղաքականութիւնը կը վարէ նորընտիր նախագահը գործադիր կանոնագիրներով (executive orders): Չմոռնանք որ երկրի նախագահական դրութիւնը, որուն յաճախ կ’ակնարկուի որպէս «կայսերական նախագահութիւն» (Imperial Presidency), նման իրաւասութիւն տուած է նախագահին:

Կոտոյի մը սպասման ժամը հասած կը թուի, այս անգամ ոչ թէ թատերաբեմին վրայ, այլ քաղաքական դրութեան մը գագաթը բազմած: իսկ Կոտոն ալ, շրջող եւ ապրող չաստուածի մը (god) տարբերակն է։ Պէտք չէ զարմանանք որ նոյն այս հոգեբանութիւնը տիրական է ներկայիս Հայաստանի մէջ ալ եւ ոչ մէկ դրութիւն, ըլլայ ան նախագահական, կամ ինչպէս ներկայիս՝ հանրապետական, պիտի անմիջապէս փարատէ այդ հոգեբանութիւնը, ընտրական վիճակներ ստեղծելով։

Ալ Աստուծմէ բարին։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s