ԿՌԻՒԸ

զէնք

Յ. ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Սագօն մեր թաղի ամենալուրջ երիտասարդներէն մէկն էր: Ան սուսիկ-բուսիկ գործէն տուն եւ տունէն գործի կը մեկնէր: Թաղեցիները տարբեր համարում եւ սէր ունէին այս երիտասարդին նկատմամբ:

Պատահեցաւ որ Կիրակի օր մը Սագոյին հայրը անակնկալ հիւանդացաւ, եւ բժիշկ տուն բերին: Բժիշկը Թաթուլ էմմին լաւ մը քննելէ ետք, դեղագիր գրեց եւ տնեցիներուն պատուիրեց, որ Թաթուլը լռութիւն կ’ուզէ, պէտք է քնանայ, որպէսզի կազդուրուի. «Կրցածնուդ չափ տան մէջ ձայն մի հանէք», ըսաւ եւ վարձքը ստանալէ ետք սեւ պայուսակը շալկելով Սագոյենց տունէն դուրս ելաւ:

Սագօն իր մօր հետ ձեռքի նշաններով կը խօսէր, որպէսզի չխանգարէր հօր հանգիստը. մէյ մըն ալ դրացի Մկրտիչին տունէն լսելի եղաւ ձայնասփիւռին բարձր ձայնը: Մկրտիչենց տունէն ելած ձայնը առողջ մարդուն իսկ նեղութիւն կը պատճառէր, ո՞ւր մնաց՝ հիւանդի մը:

Սագօն մօրը դիմեց, որ Մկրտիչենց տունը երթայ ու խնդրէ, որ ձայնասփիւռին ձայնը իջեցնեն.

– Մամա՛, Մկրտիչին ըսէ՛, որ հայրս հիւանդ է եւ կը քնանայ:

Տիկին Ալիս տղուն պատուէրը գործադրեց, սակայն առանց արդիւնքի տուն վերադարձաւ: Մկրտիչ ձայնասփիւռին ձայնը աւելի բարձրացուց, առանց կարեւորութիւն տալու հիւանդին:

Սագօն անմիջապէս, վրդոված, բարձին տակէն ատրճանակը առնելով Մկրտիչենց տունը յարձակումի գնաց, առանց նոյնիսկ մօր պոռչտուքին կարեւորութիւն տալու:

– Մկրտի՛չ, եթէ էրիկ մարդ ես, դուրս ելի՛ր,- ըսելով Սագօն երկու կապար օդը կրակեց:

Մկրտիչենց տան ձայնասփիւռը անմիջապէս լռեց, իսկ տունէն ոչ ոք դուրս եկաւ:

– Ձայնասփիւռդ մարելու համար կրակո՞ց կուզէիր, անզգա՛մ, չըլլա՛յ որ երեսդ ինծի ցոյց տաս, տեղւոյն վրայ կը սատկեցնեմ քեզ,- ըսաւ ու վերադարձաւ տուն:

Սագոյին հայրը ո՛չ ձայնասփիւռի ձայն լսած էր, ոչ ալ տղուն կրակոցը, ան մշիկ-մշիկ քնացած էր:

Յաջորդ օր՝ Երկուշաբթի, Սագօն դրացիներէն լսեց, թէ Մկրտիչը գիշերով տունը պարպեր ու թաղէն մեկներ է:

Սագոյին կրակոցն ու կարդացած ասպարէզը Մկրտիչը փախցուցած էր թաղէն:

Սագօն եւ Թաթուլ էմմին Երկուշաբթի առաւօտ կայտառ գործի գացին:

Թաթուլ էմմին առողջացած էր եւ ճամբան Սագօն կը մեղադրէր, կատարած արարքին համար:

Ամիս մը ետք թաղեցիները լսեցին, թէ Մկրտիչը Եւրոպա գաղթած է, Սագոյէն ընդմիշտ ազատելու համար:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԱՐՈՒԵՍՏ ՔԵՐԹՈՒԹԵԱՆ 11

փշաթել

ՈՅԺ

ՓՇԱԹԵԼԵՐԸ

Նոյնիսկ երբ ունիմ մղում իմ մէջ
Եւ արագ ու առոյգ կը մօտենամ,
Տարիներու փորձն իսկ կրնայ ցնդիլ,
Կրնամ նոյնիսկ մոռնալ որ բանաստեղծ եմ:

Ոչ, բանաստեղծութիւնը չի հեղեղիր թուղթին,
Որ դուն ալ արագ ու առոյգ հեռանաս
Եւ ըսես՝ դառնանք մեր գործին,
Կամ՝ եղաւ, վայելենք հիմա կեանքը:

Մոռցիր որ աւարտ ունի օրը
Եւ յառէ աչքերդ առաջին տողին
Մինչեւ որ մինչեւ աւարտ երկարի:

Բառերու պղտոր հեղեղ մը, այո,
Բայց միայն տասնեւչորս տող թուղթին վրայ,
Փշաթելերու պէս պաղ ու պսպղուն:

 

26 Ապրիլ 1991

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ

ԻՆՉՊԷ՞Ս Կ’ԸՆԴՈՒՆԻՆՔ ՄԵՆՔ ՄԵԶ

կատու

ՅՈՎԻԿ ՇԷՀԻՐԵԱՆ

Սուրիոյ վեցամեայ պատերազմի արտադրանքներէն էին ճամբու եզերքի մուրացկան փոքրիկները: Փոքրիկներու ճիչը աւելի նեղացուցիչ էր, քան իրենց խնդրանքը՝ դրամը: Հալէպի մէջ հանրային փոխադրակառքի մէջ երբեք չէի հանդիպած այդ փոքրիկներուն, այլ անոնց ներկայութիւնը սահմանափակուած էր որոշ տեղերու մէջ, ինչպէս՝ հրապարակներու վրայ եւ մզկիթներու դիմաց:

Դամասկոսի խճողուած փողոցներէն մէկուն մէջ փոխադրակառքը կանգ առած էր, խուզարկման ենթարկուելու համար տեղւոյն անցարգելներէն մէկուն պատասխանատուներուն կողմէ: Սպասելու զզուելի պահը ընդհատեցաւ, երբ փոքրիկ աղջիկ մը մօտս գալով առաջարկեց. «Կը փափաքի՞ս ձիւթ ունենալ»: Պահ մը մուրացկան կարծելով, յիսուն ս.ո. տալով քշեցի զինք: Փոքրիկ աղջիկը վերստին մօտենալով ըսաւ. «Ես մուրացկան չե՛մ, այլ՝ վաճառող: Փափաքս է, որ առնես ձիւթը իբրեւ փոխադարձ նուէր միայն այն պատճառով, որ ես մուրացկան չեմ: Խըտհա պի մահապպէ (ընդունիր իբր սիրոյ արարք պատահածը)»։ Փոքր աղջկան գործածած արաբերէն նախադասութիւնը թերեւս ալ իրմէ մեծ էր, նոյնիսկ՝ ինձմէ, որուն համար կ’արժէր խոկալ: Քիչ մը ծուռ նայուածքով ու մեղմ ժպիտով հեռացաւ փոքրիկ աղջիկը, նուիրելով ինծի երկու հատիկ ձիւթ:

Այս անգամ սովորական մուրացկան չէր ան: Չեմ կրնար մոռնալ անոր փոխանցած կեանքի դասը, որ սորվեցուց, թէ իւրաքանչիւրիս վկայականը, հանգամանքը, արտաքինը, նիւթականը եւ ուրիշ շատ բաներ չեն կրնար փաստել, թէ մենք ո՛վ ենք: Փոքրիկ աղջկան ծուռ նայուածքը այն պատճառով էր, որ արտաքինէն դատած էի զինք: Բոլորս ալ կը դատենք եւ կը դատուինք արտաքինէն, չգիտակցելով մեր ներքին անձին արժէքին ու տեղին:

Երբեք ուրիշը չի կարողանար ներկայացնել անձնաւորութիւնդ, այլ՝ հաւատքդ, որ ունիս անձիդ հանդէպ, կրնայ ընել այդ։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ

ԽՆՁՈՐՆԵՐ ԽՆՁՈՐՆԵՐ

խնձոր

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Երկինքէն ազրպէյճանական խնձորներ ինկան
Երեւանի շուկան
Ուրկէ՞ ինկան
Երկինքէ՛ն երկինքէ՛ն
Չլսեցի՞ր
Լաւ կամ գէշ խնձորներ են
Կանաչագոյն
Բայց ազերի խնձորներ
Հարկաւ խնձորն ալ ինքնութիւն ունի
Մէկը նետած է նորէն մեր գլխուն երկինքէն
Կը պատահի
Ծօ հապա ձե՞ր խնձորները
Որ ողողած են արդէն ձեր շուկան
Եւ միւսնե՞րը
Թրքականնե՞րը
Հա
Անոնք խնձոր չեն
Միայն խնձո՞ր
Հագուստ-կապուստ
Խմիչք-մմիչք
Մէյ մը դարձէք Երեւանի շուկաներն ու վաճառատուները
Եթէ ձանձրանաք
Լիբանան անցէք
Միայն Երեւա՞ն
Պէյրութէն Իսթանպուլ օդանաւերը մտա՞ծ էք
Լման խնձորներով լեցուն են
Երկինքէն սխալմամբ կամ պատահմամբ Երեւան ինկած
Խնձորներո՞ւն մնացիք
Հապա ձեր կախած երկու խնձորը
Վերէն կամ վարէն
Ըստ սեռի տարբերութեան
Թերեւս պակասաւոր ալ էք
Կամ խնձորախիլ խնձորահատ
Խնձոր կ’իյնայ երկինքէն
Խնձոր կը հասնի ձեր ուղեղէն

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ

ԵՐԿՈՒ ՔԵՐԹՈՒԱԾ

ընձիւղ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

ԱՆԳՈՅՈՒԹԻՒՆ

կը մսի
միս ու ոսկորէ
գոյութիւնը՝ հագեր պատմուճան
ծածկուած շքեղ:
Երգ մը կը հնչէ ականջին
պիտի չթեթեւնայ մարմինը
միս ու ոսկորէ
քարի չափ ծանր
ծանր է լռութիւնը
շրջապատած:
Աղիքներն են խառնիխուռն
երգին ձայնը որովայնէն
անօթի եւ անկուշտ
կ’երգէ, կը խօսի
կը մսի՞
մարմինը
միս ու ոսկորէ.
կը մսի
անծածկոյթ
պատմուճանն ալ
մորթն է՝ կաշի
կեղտ քսուած
աղտ անցեալի, ուրկէ
դուրս կը հոսին թոյնը
ներկային մաղձը
եւ գալիքին փսխունքը:
Չկայ փափաք
կը մսի մարմինը
միս ու ոսկորէ
պատեանով ծածկուած
հող պիտի դառնայ
չգոյութիւնը
գոյութենէ:

 

ԿԱՐԵԼԻ ՉԷ

ինչպէ՞ս
չեն լռեր
շրթները
եթէ չեն
բանտարկուած
խօսք
կարծիք
գաղափար
կը չքանա՞ն
անխօս շրթներէն
աչքեր
կոյր
կը դիտե՞ն
շուրջբոլոր
անտես
աննշմար
անտարբեր
ու տարակոյս
չկայ
կասկա՞ծ
երբեք, եթէ չեն քուն
ժամանակը կը հոսի
հունին մէջ
իր կարգին
եւ շրթները լուռ
անտես աչքեր
ինչպէ՞ս տենչալ
անդամալոյծ դարձած
ազատութիւն.
ո՞ւր է կարելին
երգել՝ խօսք եւ
արցունք հոսեցնել
չքացած են բոլորն ալ:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ

ՏԱՐԵԴԱՐՁԷՆ ԵՏՔ ԿՌԻՒ

տարեդարձ

Յ. ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Մեր ընկերոջ՝ Կարպիսին տարեդարձը կը տօնէինք, իրենց բնակարանը, չորրորդ յարկը:

Քսանի չափ տղաք ու աղջիկներ էինք բոլորս, երգելով, պարելով ամբողջ թաղը մեր աղմուկով լեցուցինք։ Ամառ օրով թաղի բնակիչները պատուհանները գոցեցին, որպէսզի մեր աղմուկը նուազագոյնի իջեցնէին:

Գիշերուան ժամը մէկին հազիւ տարեդարձը աւարտեցինք, աղմկելով Կարպիսենց տունէն դուրս եկանք:

Երբ գետնայարկ հասանք մեր աղմուկը կրկնապատկեցինք, այս անգամ երգելով, իսկ մեր թմբկահար Գէորգը սկսաւ իր թմբուկին շատ զօրաւոր հարուածել:

Շէնքին մուտքը պարահանդէսի վերածած էինք, պարողները մէջտեղ գալով մեծ ոգեւորութեամբ դարձեալ պարելու սկսան, իսկ թմբուկին ձայնը ամբողջ շրջանը ողողած էր:

Մէյ մըն ալ տան մը դուռը բացուեցաւ ու մես-մերկ մարդ մը սկսաւ հայհոյել ու մեր վրայ պոռալ ու կանչել:

Մեր տղաքը, եղածէն դժգոհ, մերկ մարդուն վրայ յարձակեցան եւ իրենց գօտիներով ծեծեցին զայն. անպատկառ մարդուն նոյնիսկ տփոց տուողներ եղան, ու զայն գետին ձգելով, լռիկ-մնջիկ հեռացանք թաղէն:

Մեր տղաքը լաւ դաս մը տուին մերկ մարդուն:

Պատահէր որ մեր ընկերուհիներն ու քոյրերը մեզի հետ չըլլային, թերեւս մարդուն ծեծը խնայէինք ու բաւարարուէինք ծիծաղելով իր վրայ:

Ես ու Կարպիսը այս պատահարը երբ յիշենք՝ քահքահ կը խնդանք:

Մեր ուրախ տարեդարձը մերկ մարդը խանգարեց այդ գիշեր, ստանալով յիսունի չափ կաշիի հարուած ու անհամար տփոցներ:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԱՐՈՒԵՍՏ ՔԵՐԹՈՒԹԵԱՆ 10

ծով ն

ՈՅԺ

ՆԵՐՇՆՉՈԻՄ

Թերեւս որեւէ բանէ աւելի
Աւելի նոյնիսկ գիտնալէն՝
Կարծեցեալ նպատակը կեանքիս,
Ես կը փնտռեմ… ներշնչումը:

Ահա այս տողերէն ետք
Արդէն ցամքած է ակը՝
Պիտի գործածած չըլլայի
Ցամքած ակին պատկերը:

Բայց անշուշտ անհրաժեշտ էր այդտեղ
Գործածուած պատկերին գործածումը
Եւ կ’ուզեմ որ ակը յորդի:

Ներշնչումը… ներշնչման պէս բնական,
Բայց միայն մէկ շունչ… իմացեալ,
Եւ… արտաշնչում է մնացեալը:

27 Օգոստոս 1991

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: