ԽՆԴՐԵՄ, ԻՄ ՔԱՂՑԸՐ ԻՊՍԻԹԻԼԱ

Որմնանկար՝ Պոմպէյ Ա. Դար

ԿԱՅԻՈՒՍ ՎԱԼԵՐԻՈՒՍ ԿԱՏՈՒԼՈՒՍ

Խնդրեմ, իմ քաղցըր Իպսիթիլա,
Իմ բերկրալի, իմ բաղձալի,
Արտօնէ՛ գամ միջօրէին.
Եթէ այո, հաճոյ է քեզ,
Քաշէ՜ սողնակը դրան,
Բայց չելլես դուրս պտոյտի,
Այլ տանըդ մէջ պատրաստուէ
Ինն անդադրում զուգաւորմանց:
Աճապարէ՛, մի՛ դանդաղիր,
Լաւ մը կերած ու պառկած եմ կռնակիս վրայ,
Գայլիկոնըս պարեգօտըս կը ծակէ:

Անգլերէնէ եւ լատիներէնէ թարգմանութիւն՝
ՈՅԺ

AMABO, MEA DULCIS IPSITHILLA
Gaius Valerius Catullus (84 – 54? BC)

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

Advertisements

ԹՈՒՂԹ

#.png

Յակոբ Անանիկեան (1919-1977)
Դէպի Օտարութիւն
Ժամանակակից արուեստի թանգարան, Երեւան

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ

Ամէն մեկնում
ետդարձ մըն է,
կու գամ հոնկէ ուր կ’երթամ,
ամէն սլացք
փախուստ մըն է դէպի զիս
զոր չունիմ.
կը հաշուեմ՝
տուեալ չկայ,
եւ ինչ որ կայ
վեր է ամէն հաշիւէ.
ինչո՞ւ ըսիր տուածդ,
երբ կորուստ են չտուածներդ նոյնիսկ.
ստայօդ է արահետը դէպի տուն,
տունն ալ՝ թուղթէ

ինչո՞ւ անոր վրայ պատմութիւն մը գրեցիր,
երկաթաթաթ,
ու բեռցուցիր հէգ ուսերուն ճաթռտած.
ո՞վ յանդգնի տառերուդ մէջ օձապտոյտ սողալու,
ո՞վ իջնէ թանաքիդ մէջ կարապընթաց լողալու,
գրչիդ բոյրը շան մը նման գետինները հոտուըտալով ո՞վ պիտի գայ գտնելու

թղթատունդ բացերուն մէջ շնորհքի պէս կը պարզես
կարծելով որ կը հաւատամ անոր փխրուն ամրութեան
օրօրներդ դեռ քանի՞
արշալոյս գիշերներու մէջ կլլեն,
դեւերն անգամ ձանձրացած են այլեւս
իրենց ցանած հեքիաթէն,
դուն դեռ անկուշտ, անստամոքս, ախորժակդ
սիրողներուդ կը պահես.
երբ զիս կ’ուտես անխնայ,
հաշմ ուղեղիս ո՞ր պատառով
փողոց ելլեմ քեզի համար մասունք մը սէր մուրալու։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

 

 

ԾԱՌԸ ՏՈՒՆԷՆ ՆԵՐՍ

22119892_1636129659770398_422860043_o.jpg

Յ․ ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Սարգիս իր հօրմէն կը ժառանգէր հողաշերտ մը, որուն վրայ կար ծիրանի ծառ մը.  ծառը ցանած էր Սարգիսին հայրը, երբ իր անդրանիկ որդին ծներ էր, եւ զայն կոչեր էր Սարգիսին ծառը:

Սարգիս ծիրանի ծառին տակ խաղալով մեծցաւ. մեծցաւ նաեւ ծառը:

Երբ Սարգիս իր ապագայ տունը կառուցեց, ծիրանին արմատախիլ չըրաւ, այլ ծառին շուրջ պատերը հիւսելով ծառը պահեց:

– Ծիրանին արեւ պէտք է տեսնէ,- ըսին բարեկամները, երբ եկած էին նորակառոյց տունը տեսնելու:

– Օր մը պիտի չորնայ ծիրանիդ, Սարգիս:

– Իմ կառուցած տան մեծ պատուհաններէն թափանցող արեւը թոյլ չի տար որ չորնայ ծառս:

Բարեկամները սուրճերնին խմեցին, տունը շնորհաւորեցին, մեկնեցան:

Ծիրանին Սարգիսին հիւրասենեակին հմայքն էր դարձած։ Ան երբ գործէն վերադառնար, իր ծիրանիին տակ նստելով կը հանգստանար ու կը խմէր համեղ սուրճը:

Ծիրանին հազիւ տարի մը ողջ մնաց, բարեկամներուն կանխատեսածին պէս եղաւ, մեծ պատուհանները կեանք չկրցան տալ ծիրանիին, ան տկարացաւ ու չորցաւ, դառնալով միայն ճիւղերու ամբողջութիւն:

Մեր հնարամիտ Սարգիսը ծիրանին այդ վիճակին մէջ պահեց, ամէն Նոր Տարիի ծառը տօնածառի կը վերածէր, լոյսեր եւ զարդեր հագցնելով անոր:

Այսօրուայ պէս կը յիշեմ, երբ տարի մը ծնողքս եւ Սարգիսին ընտանիքը համաձայներ էին միասին տօնել Նոր Տարին: Այդ գիշեր յատուկ քէֆ ըրինք, մինչեւ առաւօտ այդ ծիրանիին տակ մեր խաղալիքներով խաղալով:

Իմ տեսած բոլոր տօնածառերէն տարբեր հմայք մը ունէր Սարգիսին Նոր Տարուայ ծիրանի տօնածառը:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

ԱՊՐԻՄ-ՄԵՌՆԻՄ

22054303_1635207739862590_995880414_n.jpg

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Հնավաճառի խանութները. օ՜, որքա՛ն գոյնզգոյն եւ խորհրդաւոր կեանք կը բուրեն: Անցեալը ներկային կը կապուի հոն կամ ներկան՝ ապագային. ժամանակը օղակ առ օղակ կը շղթայուի իրերուն, այդ ցուցափեղկերուն մէջ, ուր կը հանդիպինք երփներանգ առարկաներու, ապրումներու, յիշատակներու, որոնք ապակեայ փեղկերու ետեւ կը ցուցադրուին, կը հանգչին սպասումի մէջ, զգեստաւորուելու համար շունչով ու եռանդով, հոգուով ու փառքով:

Ցուցափեղկին մէջ տեսայ գիրք մը, որուն կողքը սրճագոյնէն դէպի շէկը զարնող, առինքնող գոյն մը ունէր: Միջին հաստութեամբ գիրքին եզերքը՝ էջերը եւ կողքին վերնագիրը ոսկեգոյն, ոսկեզօծ էին:

Յանկարծ արթնցաւ այն զգացումը, որ պէտք էր այդ գիրքը ձեռքս առնէի, շօշափէի եւ տաքութիւնը զգայի ափերուս մէջ: Վիքթորեան շրջանի գիրքերուն տեսքը ունէր ան: Մտայ խանութ ու պաշտօնեային յայտնեցի, թէ կը հետաքրքրուիմ շիկագոյն գիրքով եւ կ’ուզեմ քննել զայն: Իրօք մէջս արթնցեր էր փափաքն ու հետաքրքրութիւնը, որ զգայի շէկ կողքին կարծրութիւնը, ոսկեզօծ տառերուն նրբութիւնը եւ էջերուն մէջ պահուած գաղտնիքը:

Ափերս բացի գիրքը առնելու համար, ինչպէս կարմիր բարձի վրայ կը հրամցուի այն առարկան, որ յարգի է թագաւորի մը, հոգեւորականի մը եւ կամ պսակուող զոյգի մը համար, ինչպէս խաչ մը, բանալի մը կամ հարսնիքի մատանի մը. ան ալ միեւնոյն աստիճանի փափաքելի էր ինծի համար:

Ո՜հ, ահա՛ ձեռքերուս մէջն է ան: Բանաստեղծութեան գիրք մը. քիչ մը մաշած է եւ թերեւս՝ հազար անգամ թղթատուած: Բանաստեղծութիւն, բանաստեղծութիւններ քաղուած են անոր մէջէն արտասանելու համար նշանածի մը, սիրելիի մը կամ փոթորկոտ կռիւէ մը վերջ իր սիրածը, իր կինը սիրաշահելու համար կամ… կամ… պարզապէս հաճոյքի համար: Կափարիչին գոյնը կ’այրէ մատներուս ծայրերը: Կը թղթատեմ: Տառատեսակը այնքան նուրբ, գլխագիրները զարդարուած, թեթեւ դեղնած էջերով կը զգլխեն: Կը թերթեմ ու ետեւի էջերուն մէկուն մէջէն յանկարծ կ’իյնայ ծաղիկ մը ափիս մէջ: Էջերուն մէջ չորցած մարգարտածաղիկ մը, որուն ծաղկափոշին էջերուն մէջ սեղմուած է:

Խանութը անձայն է. անհանգիստ ընող չկայ եւ առանձին եմ գիրքին հետ: Կը զգամ, թէ սկսած եմ նուաղիլ: Կը նուաղիմ, զգալով սիրոյ վառ շունչը թառամած մարգարտածաղիկին թերթիկներուն վրայ: Կը նուաղիմ անծանօթ տղուն թեւերուն մէջ: Կը նուաղիմ անծանօթ աղջկան սիրատենչ համբոյրներուն ներքեւ, կը նուաղիմ ես իմ անձիս հետ առանձին, ես իմ անձիս հետ գլուխ գլխի:

Չեմ անդրադառնար, թէ որքա՞ն ժամանակ է անցեր:

Կը վազէ մարգարտածաղիկներով զարդարուած դաշտին վրայ: Ան ալ կը հետապնդէ զայն. կը նստին ծառի մը տակ: Մարգարտածաղիկներու փունջ մը կայ անոնց գիրկը: Ապրիմ-մեռնիմ կ’ընեն թերթիկներով հատիկ-հատիկ: Ձեռք ձեռքի են, իրարու փարած եւ կամաց-կամաց անոնց շրթները կը մօտենան իրարու արեւուն ջերմ շողերուն ներքեւ: Մարգարտածաղիկէն հատ մը կը կցէ մազերուն ու կը հոտուըտայ երկար, անոր թարմ հոտը քաշելով իր մէջ: Մարմիններուն ջերմութիւնը եւ մէջքին փաթթուած թեւին սեղմումը, շոյանքը ալիք-ալիք կը բարձրանան վեր, դէպի վե՜ր: Ջինջ առուակներ կը գլգլան, հովը կը փչէ եւ սարերէն վար կ’իջնէ թարմ, հոտաւէտ ծաղիկներուն բուրմունքը ու կը լսուին սարին վրայ արածող ոչխարներուն, գառնուկներուն բոժոժիկի ձայները: Զեփիւռը կը փչէ, կը փչէ, կը փչէ՜ եւ յանկարծ… քամիի կը վերածուի:

Սուր, շա՛տ սուր աղաղակ մըն է ականջներուս մէջ…:

Ինքնաշարժի մը արգելակին սուր ճիչը կը խանգարէ մթնոլորտին կայուն երջանկութիւնը: Ականջ կը ճանկռտէ: Աղաղակ, ճիչ, գոռում-գոչում իրարու կը խառնուին: Արցունքները կը հոսին տեղատարափ անձրեւի նման: Երկինքը փուլ կու գայ անծանօթին եւ սիրուհիին գլուխն ի վար: Ճամբուն գիծը կ’երկարի շա՜տ հեռու եւ ճամբան կը տանի դէպի անծանօթ վայր մը…: Ինքնաշարժներ իրարու կը բախին: Արցունքները արեան գոյն ունին եւ աղի չեն, այլ կը հալեցնեն այն աղբիւրները, ուրկէ վար կը հոսին. եւ վերջ…:

Այս վախճանը… չէ՛, չէ, չէ. չ’ընդունիր ուղեղս եւ վանել կը ջանայ բոլոր ժխտական խորհուրդները:

Գիրքը կը գոցեմ: Կ’այրին մատներուս ծայրերը: Մարգարտածաղիկը, որուն վրայ դեռ թարմ էր սիրոյ վառ շունչը, կը ձգեմ նոյն էջին մէջ:

Անծանօթներուն ջերմ համբոյրները կը տաքցնեն մթնոլորտը:

Մարգարտածաղիկին վերջին թերթիկը կը փրթի եւ ականջներուս մէջ կը հնչէ միայն. «Կը սիրէ»:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԼԱՒ ՄԸ Կ’ԸՆԹՐԵՍ, ՖԱԲՈՒԼՈՒՍ, ՏԱՆՍ ՄԷՋ

22052951_788199024695432_648641035_n
Բուրմունքի շիշ, Հռոմ, Ա․ դար

ԿԱՅԻՈՒՍ ՎԱԼԵՐԻՈՒՍ ԿԱՏՈՒԼՈՒՍ 

Լաւ մը կ’ընթրես, Ֆաբուլուս, տանս մէջ,
Մօտ օրէն, եթէ աստուածներն հաճին,
Եւ եթէ դո՛ւն բերես ախորժաբեր ու ճոխ
Ընթրիքը, հետն ալ աղջիկ մը համովիկ,
Եւ դեռ՝ գինի ու սուր միտք ու խնդուք:
Բերե՛ս ասոնք, իմ սիրելի բարեկամ,
Լաւ մը կ’ընթրես, զի քսակը Կատուլուսի
Լի է սարդի ոստայններով:
Եւ փոխարէնն ալ կը ստանաս զուտ սէր,
Եւ, առաւել վայելուչ ու քաղցր,
Շիշ մը բուրմունք, զոր սիրելւոյս
Նուիրած են դիցուհիք ու դիք,
Հոտուըտացի՞ր, պիտի խնդրես անոնցմէ
Ամբողջովին քիթի փոխակերպուիլ:

Անգլերէնէ եւ լատիներէնէ թարգմանութիւն՝
ՈՅԺ

CENABIS BENE, MI FABULLE, APUD ME
Gaius Valerius Catullus (84 – 54? BC)

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀՈՂԸ

22016750_787516041430397_119389485_o.jpg

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ

Բառէն ժայթքած կտորներ քարի
ռումբէ արձակուած գամերու թափով
սուրսրացին կոխուելու սիրտը հողին
ուր շիթ մ’արիւն չէ մնացած այլեւս
երէկ իրիկուն
հոսեցաւ երկար, պարապի,
պարապին մէջ,
չունէր տեղ մը՝ երթալու.
տապկուող մսակտորի նման
հողաշերտը ցնցուեցաւ
մորթն ուռեցաւ
հիւթը վազցուց
ու ինքն իր մէջ եփուելէն
դատարկեց իր տալիքը.
ալ բան չկայ յորդելիք

հատիկները մէկիկ-մէկիկ
դիակնացող մարմնի մը պէս
աղիները քակելով
փչեցին մոլոր շնչիկներն իրենց
պլլուեցան
նմանեցան իրարու
մէկը միւսին մէջ կորաւ.
մածուցիկ տափակ լերդանման մոռցուելիք պատմութիւն

ո՞վ ըսաւ հողին
որ գիրկը բանայ
ամէն «քեզ կը սիրեմ» ըսողին.
խաղերու վերջն է ահա
բայց ան, դարձեալ
պիտի բանայ գիրկն անճար
– իրեն վազող շատ երգ կայ –
բայց այս անգամ պիտ’ լափէ
ընդերքին մէջ մաղէ պիտի ոսկորները
մասնիկ-մասնիկ
«սէր» գոռալով
զինք եւ ինքզինք խաբողներուն.
փշրէ պիտի
փչէ օդին, հովերուն
իրարու մէջ պլլուած
զիրար կրկնող
հատիկները
մածուցիկ տափակ լերդանման մոռցուելիք պատմութեան

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: