ԱՆՄՈՌԱՆԱԼԻ ԱՅՑ ՄԸ ՄԱՐՕ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆԻՆ (1915-1999)

23379796_806152859566715_958556631_oՄ․ Մարգարեան՝ թոռնուհիին հետ

23377099_806152972900037_731254330_oՁախին՝ Հրանդ Մաթեւոսեան

23379756_806153106233357_191576973_oՆկարիչ Յ․ Յակոբեան, իր աջին՝ Զ․ Պօղոսեան

ԶԱՐՄԻՆԷ ՊՕՂՈՍԵԱՆ

1984ի Օգոստոս ամիսը, հայրենի հողի վրայ մեր բնակութիւնը անմոռանալի յիշատակներով հարստացուց մեր կեանքը: Սփիւռքահայութեան հետ Մշակութային Կապի Կոմիտէին հրաւէրով աշխարհի բոլոր ցամաքամասերէն ուսուցիչներու տեսակ մը աւանդական դարձած վերապատրաստման ծրագրին մասնակից էի ես ալ, Միացեալ Նահանգներու արեւելեան ափէն, հայ լեզուի դասատուներու այդ տարուան հինգ անդամներէն մին ըլլալով: Մերը 22րդ խումբն էր: 56 ուսուցիչներս, բոլորս ալ այդ օրերու հայրենի կառավարութեան հիւրերն էինք:

Ամէն օր հայրենի նշանաւոր եւ մասնագէտ դասախօսներուն մեզի տրուած դասընթացքներէն ետք, մեր օրերը հարստացնող փորձառութիւններ էին նաեւ տեսարժան վայրերու, թանգարաններու այցելութիւնները: Այդ բոլորին հետ, շատ անգամ փախստականի պէս, մէջընդմէջ, շատ փոքր խումբով մը մեր կատարած զանազան այցելութիւնները այս կամ այն սիրուած անհատին, անմոռանալի յուշերով իմաստաւորեցին մեր միամսեայ կեցութիւնը հայրենի հողին վրայ:

Մեզմէ ոմանք անհամբեր էին մեր սիրած անձնաւորութիւններուն, արուեստագէտներուն եւ գրողներուն հետ հանդիպում ունենալու: Յատկանշական էին մեր մասնաւոր այցերը Ճօն Կիրակոսեանին, իր գրասենեակին մէջ, Յակոբ Յակոբեանին, իր արուեստանոցին մէջ, Հրանդ Մաթեւոսեանին եւ Մարօ Մարգարեանին՝ Մարոյին եւ իր ամուսնոյն՝ Բայանդուրին հետ, իրենց հիւրընկալ բնակարանին մէջ:

Մարօն իր բանաստեղծութիւններուն պէս ջերմ, ջինջ եւ քնքոյշ ներկայութիւն էր, սիրով լեցուն, հիւրասէր, հիւրընկալ, տանտիկին հայուհի մը արդարեւ:

Փոքրիկ խումբ մըն էինք՝ Սեպուհ Աբգարեան, Զաւէն Գրիգորեան, Անգինէ Մուրատեան եւ ես:

Թոռնիկները սիրով իր շուրջը կը դառնային: Հրանդ Մաթեւոսեանը լուռ կ’ունկնդրէր մեզի տրուած հարցումներուն պատասխանները, արտասահմանեան կեանքին մասին մեր պատմածները, հայ դպրոց-աշակերտի հետ մեր փորձառութիւնները եւ ընդհանրապէս համայնքային հարցերը:

Իմ լուսանկարչական գործիքս հետս էր, մի քանի լուսանկարներ առի: Նիւ Եորք վերադարձին մի քանի նամակներ կրցանք փոխանակել իմ սիրելի բանաստեղծուհիիս հետ: Մեծ սիրով իր եւ իր թոռնիկներուն նկարներէն ղրկեցի: Պատասխանեց իրեն յատուկ նոյն ջերմութեամբ:

Երեք տասնամեակ արդէն անցած է այդ օրերէն: Այս օրերուն, երբ թղթածրարներու «զտում»ի մէջ եմ… իր նամակին ու ձեռագրին հետ աչքիս առաջ մունջ շարժանկարի արագութեամբ կը տողանցեն Մարոյին թռվռուն խօսակցութիւնը, Մաթեւոսեանին ծանրախոհ, զննողական հետեւիլը մեր պատասխաններուն:

1984ին հայրենի տուն իմ առաջին այցս ուխտագնացութիւն մըն էր կարծես: Իսկ ինծի հետ Հայաստան մեկնած Միացեալ Նահանգներու արեւելեան ափի ուսուցիչներս, երբ զիրար տեսնենք, դեռ զիրար կ’ողջունենք՝ «Լոյս Քոյր», ըսելով:

Այդ թուականէն ետք մի քանի անգամ եւս առիթ ունեցած եմ այցելելու հայրենիք, սակայն այդ այցին ազդեցութիւնը անմոռանալի կը մնայ: Իսկ այսօր՝ թուղթերու մէջ կորսուած վիճակիս մէջ… կը վերանորոգուիմ իմ սիրած բանաստեղծուհիներէս Մարոյին այս ձեռագիր տողերը վերստին կարդալով եւ իր ջերմ խօսքերուն արձագանգը ականջիս կը վերանորոգէ մեր առաջին հանդիպումին խռովքն ու խանդավառութիւնը:

Ստորեւ Մարօ Մարգարեանի նամակը։

Շնորհավոր Նոր Տարիդ,
Զարմինե, սիրելիս, ջերմ ու
հուզառատ անգին հայուհի,

Հիմա աղջիկս, ես այն տարիքին եմ, և այն հոգեվիճակում, որ թվում է թե բոլորդ իմ զավակներդ եք:

Ես անչափ զգացվել էի քո սիրառատ նամակից – պատասխանեցի միայն մի փոքր երկտողով և հետո հասցեդ կորցրի:

Այսօր Նոր Տարվա քարտեր գրելիս, գտա մի հասցե՝ Միսակ Զարմինե Պողոսյան – «Կարծում եմ» այս գտածս ձեր հասցեն է, ուրեմն սրտանց շնորհավորում եմ ձեր Նոր Տարին[,] ցանկանում եմ երջանիկ լինեք բոլոր հարազատներով:

Հիշում եմ ձեզ մեր տանը այնքան սրտառուչ, ջերմագին, միշտ այդպես լինեք, որ ուրախացնեք ձեր շրջապատի մարդկանց: Կյանքի իմաստը արդեն դրա մեջ է: Եվ հետո[,] ամենակարևորը[,] ջերմ[,] սիրառատ մարդիկ ջերմացնում են նախ եւ առաջ իրենց կյանքը, ապա ուրիշների:

/Էջ 2/ Զարմինե ջան[,] տարիքիս հետ հիշողությունս վատանում է, ինձ մի բժիշկ բարեկամ ասաց[՝] շատ կարևոր է ուրախ զգացումներ ունենալ, դժբախտաբար կյանքում ավելի շատ հակառակն է լինում:

Մենք ոչինչ որ դժվար ժամանակներ ապրեցինք, ձեզ[՝] երիտասարդներիդ ցանկանանք ուրախ[,] երջանիկ օրեր:

Ջերմագին բարևներ հաղորդիր բոլոր ծանոթներին:

Եթե դժվար չի[,] ուղարկիր ինձ համար ձեր առաջնորդ Թորգոմ Մանուկյանի[1] հասցեն:

Եվ գրիր անպայման գոնե մի փոքր նամակ, որ գիտենամ իմ նամակը ստացել ես:

Շատ ուրախացա՝ թոռնիկիս հետ նկարածդ լուսանկարի համար:

Բարևիր ամուսնուդ[,] բոլոր հարազատներիդ. Սիրով.

Մարո Մարգարյան

14/ I 88

 

[1] Թորգոմ Արքեպս․ Մանուկեան (1919-2012), Պատրիարք Երուսաղէմի, 1966-1990՝ Առաջնորդ Ամերիկայի Արեւելեան թեմին։

 

23423793_806154082899926_1948217905_o.jpg

23379430_806154122899922_604322967_o.jpg

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s