ԿԱՂԱՆԴ, ՍԻՆԵՄԱ

26037117_828564370658897_174076689_o.jpg

ԱՆԻ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

– Ասոր խաֆային (գլուխ) պան մը ընկեր է զաար…:

– Ի՞նչ եղաւ, մեծ մայրիկ:

– Քա՛, տահա ի՞նչ պիտի ըլլայ, հանըմը սինեմա պիտի էրթամ տէյի դուդդուրմուշ (պնդել) ըրաւ:

– Է՞, ի՞նչ կայ քի:

– Է՜, հատէ դուն ալ գնա՛ պարէմ (այն ատեն), քա այսօր տարւոյն առաջին օրն է, քա՛, քու լուսդ չչորնայ, մարդ սինեմա՞ կ’երթայ ասանկ օրով…:

– Հա՜… հասկցայ հիմա…:

Մայրս վրայ հասաւ ճիշդ այդ պահուն․ իսկապէս մեծ մայրս դիւրին չէր զայրանար, այսինքն չիլէէն չէր ելլեր (շատ բարկանալ):

Մօրաքոյրս որոշած էր սինեմա երթալ, տարւոյն առաջին օրը․ իբրեւ պատճառաբանութիւն ան կ’ըսէր, թէ տարւոյն առաջին օրը սինեմա երթալ կը նշանակէ, թէ ամբողջ տարին շատ զուարճալի կ’անցնի: Ուրկէ՞ իմացած էր, որմէ՞ խելք առած էր՝ տեղեակ չեղանք: Սակայն իսկապէս ելաւ, գնաց:

Մեծ մայրս կը տռտռար դեռ.

– Մեղալա՜ր օլսուն (մեղաներ ըլլան) քի պան մը հասկցայ…:

– Քա՛, եթէ ֆիլիմը տխուր պան մըն է նէ՝ ի՞նչ պիտի ըլլայ, պիւթիւն (ամբողջ) տարին պիտի լա՞նք… վա՜յ պաշըմա կէլէնլեր:

Տարւոյն առաջին օրը, նախաճաշի սեղանին շուրջ հաւաքուած «Տէրունական աղօթք»ը ըրած էինք, որով արդէն մայրս, հայրս եւ ես եկեղեցի պիտի երթայինք քիչ վերջ: Այս էր անփոփոխ օրէնքը մեր տան եւ յանկարծ այս փանտօմիման փրթաւ:

Ամբողջ գիշեր զուարճացած էինք երգելով ու թօմպալա խաղալով: Արդէն ամբողջ օրը յոգնած էին մերինները․ խոհանոցի եռուզեռը, իրարանցումը եւ մօրս տօնածառը զարդարելու իրարանցումը…: Մայրս տօնածառը Դեկտեմբերի վերջին օրը կը զարդարէր: Պահարանին մէկ անկիւնէն կ’ելլէր կեղծ ու քիչ մը հինցած մեր տօնածառը, ու մայրս զայն կը շտկէր, ես ալ անոր կ’օգնէի: Ամենէն վերջն ալ ծառին գագաթը կը դնէր աստղ մը եւ մէկ կողմէն կ’ըսէր, թէ այս աստղը մեզի բերաւ Յիսուս մանուկը. աչքս այդ փայլուն զարդին տնկած կը խորհէի, թէ այս պզտիկ ու փայլուն առարկան ինչպէ՞ս մեզի բերած էր այն Յիսուս մանուկը, զոր բոլորս որքա՛ն կը սիրէինք:

Մեր տան երկրորդ յարկը կը բնակէին մեծ մայրս, մօրաքոյրս ու քեռայրս: Հակառակ մօրս կամքին, մօրաքոյրս օրեր առաջ բերել կու տար իսկական եղեւին մը: Ատիկա շալակը առած կը բերէր մօրաքրոջս գործատեղիէն տեղացի աշխատաւոր մը: Երբեք չեմ մոռցած այդ տայտայը, զոր կը կոչէի Աւնի տայտայ: Աստուա՛ծ իմ, այդ ի՞նչ եռանդ ունէր մարդը․ կարծես քրիստոնեայ ըլլար…: Մերինները կ’ըսէին, թէ «դարձած» (տէօնմէ) է, ես չէի հասկնար, մարդը ո՞ւր դարձած էր….: Շատ վերջը հասկցայ, որ սեւծովեան բնակիչ այդ պանդուխտը, հայկական ընտանիքէ մը սերած էր: Կանչ մը զայն կ’առաջնորդէր կարծես ու ան ամէն տարի գրեթէ նոյն եռանդով մեզի կը բերէր եղեւիններ, կարծես իր պապերէն մնացած աւանդութիւն մը ըլլար այդ…: Յետոյ կարգը կու գար տուփերը բանալուն, այս տուփերը իրենց մէջ կը պահէին կախարդական Կաղանդը: Կաղանդի գոյնզգոյն զարդերը կը շարէի մօրաքրոջս օգնութեամբ ծառին վրայ. փետրաւոր հրեշտակներ, մոմեր, թռչուններ…: Եւ մենք հարսի մը նման կը զարդարէինք ծառը փայլուն թելերով: Մեր տան մէջ միայն ծառը չէր որ հարս կը դառնար, հարս կ’ըլլար նաեւ անուշապուրը․ գիշերուընէ քիչ մը եփած ցորենը կը դրուէր վառարանին քով ու վրան ալ բարակ լաթով մը կը փաթթուէր. այո՛, հարսը պատրաստ էր:

Կաղանդն ու Ս. Ծնունդը վերջանալէ յետոյ, եղեւինը հօրս օգնութեամբ կ’իջնէր պարտէզ ու կը տեղաւորուէր հողին մէջ: Մեր պարտէզը գրեթէ փոքր անտառ մը դարձած էր, քանի որ այդ փոքրիկ եղեւինները ամրան կիզիչ տաքուն մեզի կը հրամցնէին իրենց զովութիւնը:

Տարիներու հոլովոյթին մէջէն, անմոռանալի Կաղանդները գացին ու յիշատակներու փաղանգին մէջ մտան: Բազմանդամ ընտանիքէս այսօր ո՛չ մէկը կ’ապրի: Մենք բոլորս կեանքի պայմաններու բերմամբ ասդին-անդին քշուեցանք, այդ տունն ու պարտէզը այժմ չկան… անոնց տեղ հիմա տնկուած է խոշոր շէնք մը:

Ես անշուշտ երկա՜ր տարիներ ընտանիքիս հետ բոլորեցի շատ Կաղանդներ: Սակայն մենք այլեւս ստիպուած էինք ապրելու յարկաբաժինի մը մէջ: Չկար եղեւինը, որ շունչ կ’առնէր կարծես մեզի հետ: Մենք կը բոլորուէինք կրկին կեղծ ու լուսաւոր տօնածառի մը շուրջ: Ճաշեր կ’եփէինք, կը զուարճանայինք, սակայն պակաս էր բան մը, զոր պատմել կարելի չէ: Արդիական պայմանները մեզի շատ ու շատ դիւրութիւններ պարգեւեցին. ունեցանք ջեռուցուած տուներ, տաք ջուր եւ հանգիստ պայմաններ: Ասոր փոխարէն սակայն մենք բոլորս վրայ տուինք անցեալի մեր համն ու հոտը, զորս այսօր կարելի չէ գտնել: Ատեն-ատեն ակնթարթի մը տեւողութեամբ համ մը, հոտ մը կ’ընդգրկէ մեր էութիւնը ու կ’ըսենք.

– Ի՜նչ երանելի օրեր ունեցեր ենք․․․։

Բեթղեհէմի ժիր հովիւներ, Յիսուս Մանուկը կ’երթան տեսնել։
Ելէ՛ք, ելէ՛ք, ալ մի՛ ննջէք։
Բէթղեհէմի աստղը տեսէք:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s