ՀԱՄՆ ՈՒ ՀՈՏԸ

26132625_829024953946172_1830433847_o.jpg

ՍԻՐԱԿԱՆ ՀԱՊԻՊ
Պէյրութ, Ազգային Միացեալ Վարժարան, 12րդ դասարան

Պանան, խնձոր, ծիրան,տանձ,
Կաղին, ընկոյզ, չիր, չամիչ…

Փողոցները մարդոցմով կը վխտան, եռուզեռ, անվերջ գնումներ, մանուկներ իրենց
ծնողներով գոհունակութեամբ դուրս կու գան խանութներէն, թեւերնուն տակ՝ տոպրակներ:

Ամանոր է, Հալէպ, հայրս տան մէջ ամենակարեւոր գործը կ’ընէ՝ Կաղանդի ծառը կը կազմէ, կարծես աղջիկը հարս կը հագցնէ․ մենք՝ ես ու քոյրս ծառին զարդերն ու լոյսերը կը շարենք մեր մաղթանքներուն հետ ու ծառը իր պսպղուն զգեստով պչրոտ հարսի կը նմանցնենք, յետոյ, ըստ սովորութեան, ծառին տակ մեր նուէրները կը զետեղենք չարաճճիութիւններով՝ փորձելով կարդալ նուիրատուին անունը (քեռի, հօրքուր) կամ գուշակելով ծրարներուն մէջինը: Անդին, շագանակը վառարանին վրայ, մեր այտերուն նման կարմրուն ու քրտնած, ոստումներով կը պարէ եւ ծիծաղեցնելով մեզ կը չթչթայ:

Մինչեւ իրիկուն մենք՝ փոքրիկներս իրարու ետեւէ կը վազենք, կը խաղանք ու կը վայելենք Կաղանդի արձակուրդը, մեծերը՝մայրս, հօրաքոյրերս, քեռկինս եւ դրացիները խոհանոցն են, հոնկէ տարածուած կերակուրներու անուշ բոյրը գլխապտոյտ կը պատճառէ եւ մեր համբերութիւնը կը գրգռէ: Տասը տեսակ աշխատանք իրարու օգնելով կ’ամբողջանայ եւ մեր ծնողներուն առօրեայ մտահոգութիւնները այդ օր կը չքանան:

Տինկ-տանկ… ժամը տասներկու է, քսան բերաններէ միաբերան «Հայր մեր» կը բարձրանայ երկինք, բոլորը կ’ողջագուրուին եւ կը շնորհաւորեն Նոր Տարին:

․․․Տինկ-տանկ, ժամը տասներկու է դարձեալ, համանդամները՝ սեղանին վրայ, չունին համ ու հոտ, ծառը լոյսերուն մէջ առանձին է, շագանակը… մերկ է ու անկեղեւ, չունի իր նախկին կարմրութիւնը, զուարթութիւնը, որովհետեւ պատրաստ գնուած է: Փոքրիկները նուէրներով ուրախանալ կը կեղծեն, որովհետեւ խորքին մէջ «I Phone» է որ կ’ուզեն:

Կաղանդի ճոխ սեղանին շուրջ «անհոգի» հինգ հոգիով նստած աշխարհի չորս ծագերուն մնացեալ մեր 15ի Նոր Տարին կը շնորհաւորենք skype-ով, whats up-ով եւ դեռ չեմ գիտեր ինչո՞վ:

Ամէն ինչ կորսնցուցած է իր նախկին բոյրը:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԱՆՇՈՒՆՉ ՍԷՐ

26104897_828966040618730_487076085_o.jpg

ՍԻՒԶԱՆ ԲՌՆԱԼԵԱՆ

Սէրը ամէն բանի կը դիմանայ։

Սէրը կը յուսայ, առանց ձեռնթափ ըլլալու։

Սէրը կը ներէ։ Լա՛ւ, ո՞վ պիտի դիմանայ սիրոյն։ Ո՞վ պիտի կռթնի անոր։ Ո՞վ խնամք պիտի տանի, որպէսզի սիրտը չկոտրի։ Ո՞վ պիտի լռեցնէ տգէտ խօսակցութիւնները, որոնք ինքնութիւնը կը փճացնեն։ Ո՞վ ներողութիւն պիտի խնդրէ։ Անձ մը, որ խի՞ղճ չունի։

Չար սատանաները պիտի վերցնե՞ն աչքին վարագոյրը։ Սէրը այնքան զօրաւոր ըլլալու պարտաւո՞ր է, որ կարենայ դիմանալ ամէն բանի։

Ցաւը դադրեցել, որպէս մխիթարանք…։ Ծակերը կարկտուած հագուստը կրկին ու կրկին հագնիլ…:

Որքա՜ն միամիտ ես, սէ՛ր, վաղը դարձեալ պիտի մոռնաս ամէն ինչ․ եւ որքա՛ն զօրաւոր, որ մարդկային տկարութիւնները կը կլլես։ Ոչ ոք պիտի նայի ստամոքսիդ, որպէսզի տեսնէ, թէ ինչո՞վ կը կշտանաս։

Դժբախտաբար սէրը չի կշտանար սիրով։ Ան իր փորը կը լեցնէ միայն աղբերով, որպէսզի մարդիկ կարծեն, թէ մաքուր աշխարհի մը մէջ կ’ապրին։ Գոնէ անոնց մէկ մասը…։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԿԱՂԱՆԴ, ՍԻՆԵՄԱ

26037117_828564370658897_174076689_o.jpg

ԱՆԻ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

– Ասոր խաֆային (գլուխ) պան մը ընկեր է զաար…:

– Ի՞նչ եղաւ, մեծ մայրիկ:

– Քա՛, տահա ի՞նչ պիտի ըլլայ, հանըմը սինեմա պիտի էրթամ տէյի դուդդուրմուշ (պնդել) ըրաւ:

– Է՞, ի՞նչ կայ քի:

– Է՜, հատէ դուն ալ գնա՛ պարէմ (այն ատեն), քա այսօր տարւոյն առաջին օրն է, քա՛, քու լուսդ չչորնայ, մարդ սինեմա՞ կ’երթայ ասանկ օրով…:

– Հա՜… հասկցայ հիմա…:

Մայրս վրայ հասաւ ճիշդ այդ պահուն․ իսկապէս մեծ մայրս դիւրին չէր զայրանար, այսինքն չիլէէն չէր ելլեր (շատ բարկանալ):

Մօրաքոյրս որոշած էր սինեմա երթալ, տարւոյն առաջին օրը․ իբրեւ պատճառաբանութիւն ան կ’ըսէր, թէ տարւոյն առաջին օրը սինեմա երթալ կը նշանակէ, թէ ամբողջ տարին շատ զուարճալի կ’անցնի: Ուրկէ՞ իմացած էր, որմէ՞ խելք առած էր՝ տեղեակ չեղանք: Սակայն իսկապէս ելաւ, գնաց:

Մեծ մայրս կը տռտռար դեռ.

– Մեղալա՜ր օլսուն (մեղաներ ըլլան) քի պան մը հասկցայ…:

– Քա՛, եթէ ֆիլիմը տխուր պան մըն է նէ՝ ի՞նչ պիտի ըլլայ, պիւթիւն (ամբողջ) տարին պիտի լա՞նք… վա՜յ պաշըմա կէլէնլեր:

Տարւոյն առաջին օրը, նախաճաշի սեղանին շուրջ հաւաքուած «Տէրունական աղօթք»ը ըրած էինք, որով արդէն մայրս, հայրս եւ ես եկեղեցի պիտի երթայինք քիչ վերջ: Այս էր անփոփոխ օրէնքը մեր տան եւ յանկարծ այս փանտօմիման փրթաւ:

Ամբողջ գիշեր զուարճացած էինք երգելով ու թօմպալա խաղալով: Արդէն ամբողջ օրը յոգնած էին մերինները․ խոհանոցի եռուզեռը, իրարանցումը եւ մօրս տօնածառը զարդարելու իրարանցումը…: Մայրս տօնածառը Դեկտեմբերի վերջին օրը կը զարդարէր: Պահարանին մէկ անկիւնէն կ’ելլէր կեղծ ու քիչ մը հինցած մեր տօնածառը, ու մայրս զայն կը շտկէր, ես ալ անոր կ’օգնէի: Ամենէն վերջն ալ ծառին գագաթը կը դնէր աստղ մը եւ մէկ կողմէն կ’ըսէր, թէ այս աստղը մեզի բերաւ Յիսուս մանուկը. աչքս այդ փայլուն զարդին տնկած կը խորհէի, թէ այս պզտիկ ու փայլուն առարկան ինչպէ՞ս մեզի բերած էր այն Յիսուս մանուկը, զոր բոլորս որքա՛ն կը սիրէինք:

Մեր տան երկրորդ յարկը կը բնակէին մեծ մայրս, մօրաքոյրս ու քեռայրս: Հակառակ մօրս կամքին, մօրաքոյրս օրեր առաջ բերել կու տար իսկական եղեւին մը: Ատիկա շալակը առած կը բերէր մօրաքրոջս գործատեղիէն տեղացի աշխատաւոր մը: Երբեք չեմ մոռցած այդ տայտայը, զոր կը կոչէի Աւնի տայտայ: Աստուա՛ծ իմ, այդ ի՞նչ եռանդ ունէր մարդը․ կարծես քրիստոնեայ ըլլար…: Մերինները կ’ըսէին, թէ «դարձած» (տէօնմէ) է, ես չէի հասկնար, մարդը ո՞ւր դարձած էր….: Շատ վերջը հասկցայ, որ սեւծովեան բնակիչ այդ պանդուխտը, հայկական ընտանիքէ մը սերած էր: Կանչ մը զայն կ’առաջնորդէր կարծես ու ան ամէն տարի գրեթէ նոյն եռանդով մեզի կը բերէր եղեւիններ, կարծես իր պապերէն մնացած աւանդութիւն մը ըլլար այդ…: Յետոյ կարգը կու գար տուփերը բանալուն, այս տուփերը իրենց մէջ կը պահէին կախարդական Կաղանդը: Կաղանդի գոյնզգոյն զարդերը կը շարէի մօրաքրոջս օգնութեամբ ծառին վրայ. փետրաւոր հրեշտակներ, մոմեր, թռչուններ…: Եւ մենք հարսի մը նման կը զարդարէինք ծառը փայլուն թելերով: Մեր տան մէջ միայն ծառը չէր որ հարս կը դառնար, հարս կ’ըլլար նաեւ անուշապուրը․ գիշերուընէ քիչ մը եփած ցորենը կը դրուէր վառարանին քով ու վրան ալ բարակ լաթով մը կը փաթթուէր. այո՛, հարսը պատրաստ էր:

Կաղանդն ու Ս. Ծնունդը վերջանալէ յետոյ, եղեւինը հօրս օգնութեամբ կ’իջնէր պարտէզ ու կը տեղաւորուէր հողին մէջ: Մեր պարտէզը գրեթէ փոքր անտառ մը դարձած էր, քանի որ այդ փոքրիկ եղեւինները ամրան կիզիչ տաքուն մեզի կը հրամցնէին իրենց զովութիւնը:

Տարիներու հոլովոյթին մէջէն, անմոռանալի Կաղանդները գացին ու յիշատակներու փաղանգին մէջ մտան: Բազմանդամ ընտանիքէս այսօր ո՛չ մէկը կ’ապրի: Մենք բոլորս կեանքի պայմաններու բերմամբ ասդին-անդին քշուեցանք, այդ տունն ու պարտէզը այժմ չկան… անոնց տեղ հիմա տնկուած է խոշոր շէնք մը:

Ես անշուշտ երկա՜ր տարիներ ընտանիքիս հետ բոլորեցի շատ Կաղանդներ: Սակայն մենք այլեւս ստիպուած էինք ապրելու յարկաբաժինի մը մէջ: Չկար եղեւինը, որ շունչ կ’առնէր կարծես մեզի հետ: Մենք կը բոլորուէինք կրկին կեղծ ու լուսաւոր տօնածառի մը շուրջ: Ճաշեր կ’եփէինք, կը զուարճանայինք, սակայն պակաս էր բան մը, զոր պատմել կարելի չէ: Արդիական պայմանները մեզի շատ ու շատ դիւրութիւններ պարգեւեցին. ունեցանք ջեռուցուած տուներ, տաք ջուր եւ հանգիստ պայմաններ: Ասոր փոխարէն սակայն մենք բոլորս վրայ տուինք անցեալի մեր համն ու հոտը, զորս այսօր կարելի չէ գտնել: Ատեն-ատեն ակնթարթի մը տեւողութեամբ համ մը, հոտ մը կ’ընդգրկէ մեր էութիւնը ու կ’ըսենք.

– Ի՜նչ երանելի օրեր ունեցեր ենք․․․։

Բեթղեհէմի ժիր հովիւներ, Յիսուս Մանուկը կ’երթան տեսնել։
Ելէ՛ք, ելէ՛ք, ալ մի՛ ննջէք։
Բէթղեհէմի աստղը տեսէք:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԶԻՄԶԻՄՕՆ ԱԼԱՖՐԱՆԿԱ ՏԱՐԱԶՈՎ

ngare.jpg

Յ․ ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

Զիմզիմօն երբեք այդ կերպարանքով չէր տեսնուած մեզի՝ թաղեցիներուս:

Փայլուն, կարմիր, գծաւոր շապիկ, երկնագոյն տաբատ, ճերմակ փողկապ, կանաչ ժիլէ եւ սուր քիթով ճերմակ կօշիկ:

– Այս ինչ հմայիչ եւ նախանձելի արտաքին ունիս, Զիմզիմօ՛, կ’ըսէ տիկին Վիոլէթ, քթին տակէն խնդուք արձակելով:

– Ասոր կ’ըսեն ալաֆրանկա զգեստ, ազնուականներու յատուկ է միայն. իմ ալ արմատներս ազնուական ըլլալնուն համար երբեմն ասպէս կը հագնիմ, որպէսզի միշտ յիշեմ ազնուական ծագումս:

– Զիմզիմօ, ալաֆրանկադ ամբողջական ըլլալու համար պէտք է գլխուդ գլխարկ եւ ձեռքիդ ալ գաւազան ունենաս:

Զիմզիմo անմիջապէս գրպանէն ծալուած գլխարկ մը հանելով կը շտկռտէ այն, ապա գլխուն կ’անցընէ, յետոյ միւս գրպանէն կարճ գաւազան մը հանելով կը ժպտի:

Տիկին Վիոլէթ հազիւ գլխարկով եւ գաւազանով կը տեսնէ Զիմզիմօն՝ քահքահ մըն է դուրս կու տայ․

– Զիմզիմօ, այդ գլխարկը ուրկէ՞ ճարեր ես:

– Ֆրանսայէն հօրաքոյրս ղրկած էր ասկէ տարիներ առաջ:

Տիկին Վիոլէթ չի դիմանար եւ բարձրաձայն կը խնդայ:

– Տիկին Վիոլէթ, ինչո՞ւ է այս խնդուքդ չեմ հասկնար,- Զիմզիմօ կը հարցնէ լրջացած:

– Զիմզիմօ, այդ դրած կարմիր գլխարկդ իմս է, ասկէ տարի մը առաջ տանդ առջեւի աղբանոցին մէջ նետած էի․ ի՞նչ հեքիաթ կը պատմես՝ Ֆրանսայէն-Իտալիայէն նուէր ղրկեր են քեզի․ այդ գլխարկը Մահմուտին պալիայի խանութէն գնած եմ, գինն ալ այսօրուայ պէս կը յիշեմ․ ան ինձմէ մէկ ոսկի առած էր որպէս փոխարժէք:

Զիմզիմօ անյարմար վիճակ մը կը ստանայ եւ անմիջապէս գլխարկը կը հանէ եւ տիկին Վիոլէթին կերկարէ․

– Գլխարկը գլուխդ անցո՛ւր, ես անոր պէտքը չունիմ․ եթէ պէտք ունենայի՝ չէի թափեր: Միայն թէ ստախօսութիւն մի ըներ․ եթէ կ’ուզես՝ պահարանիս բոլոր գլխարկները քեզի կու տամ:

Զիմզիմօ կը կարմրի եւ արագօրէն կը հեռանայ, տուն կը մտնէ, ալաֆրանկա հագուստը կը հանէ եւ իր առօրեայ սովորական հագուստով կ’երթայ յաճախորդներ որոնելու, զանոնք նկարելու համար:

Այդ օրուընէ Զիմզիմօն ալֆրանկա տարազէն հրաժարած էր, քանի տիկին Վիոլէթ լաւ մը պախարակած էր զայն:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ՀՐԵՇՏԱԿԸ

26038071_828468224001845_1768941424_o.jpg
Յակոբին կռիւը հրեշտակին հետ. Էօժէն Տէլաքրուա, 1861

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ

երբ հրեղէն լեզուովը
իր վերերէն վար կ’իջնէ
ուժերուս հետ չափուելու
հանգոյց-հանգոյց կը սեղմուին ջիղերս

անոր թուրը կարօտն է
զգեստները շարական
տաճար մը անիրական, ամայի
ուր անցեալն աստանդական
ծուղակներով կը բացուի

կայծակնային ժամանումը
կը պատռտէ
պինդ շղարշը զգաստութեան բարակուկ
որ իր տխեղծ մերկութեան մէջ պարպուած
կասկածներէն յօշոտուելու կը տրուի

մարմին մըն է հրասոյր
ամպէ լոյսէ մեղեդի
եթերային բարկութենէ առաքուած
սիրոյ կառչած մարդկութեանս
կուրծքը ճեղքել եկած է
ու կը բաժնէ օդը անգամ երկուքի
երկու նժար որուն ամէն մէկ ափին
մենք՝ երկու քէն ախոյեան
ուժգին թափով կ’օրօրուինք

գութն անկիւնէն
պարտութիւնը սուտերուս
ինձմէ խլել կ’աշխատի
ու սուտ մըն ալ
հրեշտակիս ուսին կը բացուի

տեսիլքները կը հայհոյեն իրարու
մինչ սուտերը մեր վրայէն սահելով
քիչ մը անդին ծառի տակ
սիրաբանիլ կը սկսին

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱՅ ԳԻՐԵՐՈՒ ԳԻՒՏԻ ՅՈԲԵԼԵԱՆ

Գիրերու գիւտ.png

Խմբանկար հայ գիրերու գիւտի եւ հայ տպագրութեան յոբելեանական հանդէսի, կատարուած 1913 Սեպտ. 15ին, առաջին հայ տպագրիչ Մեղաւոր Յակոբի ծննդավայր Եւդոկիայի Ս. Յովհան Ոսկեբերան վանքին մէջ.

«Շանթ», կիսամսեայ հանդէս գրական եւ գեղարուեստական, պատկերազարդ․ խմբագրապետ՝ Մերուժան Պարսամեան, Կ. Պոլիս, թիւ 48, Հոկտեմբեր, 1913։