ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ 344-353

27393686_844606775721323_284255315_o.jpg
Լուսարարը

ՈՅԺ

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Դարձեալ, պահե՜ր, մօտակայքն եմ Աղեքսանդրիոյ հայկական եկեղեցիին, բայց ի՞նչ օգուտ, երբ լուսարարին լուսանկարը հետս չէ, ու չ’ըլլար մի՛շտ: Աղջիկս էր քաշած… լուսարարը նստած է սեղանին ետին, մոմերու, յուշանուէրներու, սուրբ գիրքերու ընկերակցութեամբ, եւ եթէ այդպէ՛ս ալ նստի, լուսանկարն ալ կախուած ըլլայ պատէն…

Ուզած էի այդ անակնկալով ուրախացնել զինք, փողոց մը անդին ապրող բարեկամիս այցելելէ առաջ կամ ետք: Բայց չեղաւ ու բարեկամս մեռաւ… եւ լուսարարն իր տեղն իսկ չէ, ու կը հաղորդեն որ յիշողութիւնը կը կորսնցնէր հետզհետէ եւ կ’անգիտանար թէ ո՛ւր էր եւ ինչո՛ւ համար… ա՜հ, աւելի՜ հրամայական է հիմա գտնել զինք եւ լուսանկարով նշո՜յլ մը շողացնել յիշողութեան:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Նակիպ Մահֆուզ, ըստ իր անշեղ սովորութեան, սուրճէն մէկ ումպ առնելով միայն, ու բաւարարուած, գաւաթն ալ պնակին վրայ զետեղելէ ետք, կ’ըսէ՝ «Ամենէն համով մասը «երեսն» է»: Ի՜նչ լաւ մուտք, առիթը չպիտի փախցնեմ, կ’ըսեմ՝ «Բայց ընկերութեան յատակն ես ընտրած, մրուրը՝ վէպերուդ համար…»: Քահ-քահ կը խնդայ՝ «Փոխաբերութեան մը ծնունդի՜ն ականատես եղանք: Եթէ ես այդ կարողութիւնն ունենայի, բանաստեղծ կ’ըլլայի եւ ոչ վիպասան: Բայց շարունակէ՜, կրնա՞ս փոխաբերութիւնը շարունակել»: «Վարը մնացած այդ մարդկային նմոյշները տրորուած են ճակատագրէն, ճնշուած, խճողուած, հրմշտուքի մէջ ընդմիշտ, իրարու անհանդուրժելի, ոմանք բարձրանալ փորձող ընկերութեան օրէնքին հակառակ, երկրի՛ օրէնքին հակառակ, ու քիչեր, հատիկներ, մտնող միջին դասակարգի լուծոյթը ու աւելի քիչեր՝ քու սիրած «երեսը» հասնող…»: Կ’ըսէ, նոյն զուարթութեամբ՝ «Ա՜հ, ա՛յս փոխաբերութիւնները իմաստը այս ու այն կողմ կը տանին, եւ ո՛ւր որ ալ տանին՝ ճիշդ է: Կրնաս ըսել, որ ես ալ, որպէս վիպասան, կը խմեմ սուրճ-մարդկութիւնը, բայց երեսով չեմ բաւականանար, երեսը արագ մը լզած եմ, սուրճին ըմպելի մասը խմած, անով ալ չբաւականացած, եւ հիմա շրթներուս վրայ արդէն մրուրն է, անլուծելի հատիկները, կը լզեմ շրթներս, ու կը խմեմ դեռ, միշտ աւելի կոշտ ու կոպիտ… հատիկները համտեսելով: Հը, ի՞նչ կ’ըսես, փոխաբերութիւնդ յաջողապէս զարգացուցի՞»:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Մտային առուտուրի կարելիութիւն շատ չկայ այս կրօնաւորին հետ, մինչ ելեր ենք Վատիկանէն ու կը քալենք Հռոմի փողոցներէն: Անընթերցող գրադարաններու մէջ դարսուած կաշեպատ, ոսկետիտղոս գիրքերու մէջ աստուածաբանական, կրօնապատմական, ծիսասերտական ինչ-ինչ յօդուածներու հեղինակ է ան, եւ ես երեւակայութեամբս այդ գիրքերէն մին քաշելու եւ յօդուածի մը էջը բանալու համար կ’ըսեմ՝ «Վաղը Կիրակի է, եւ եկեղեցիներու մէջ ու այլուր լատիներէն dies Dominica կը տեսնեմ»: Բայց ան, փոխանակ այդ անուանման պատմականն ընելու, Տիրոջ օրուան իմաստասիրական ճանապարհներով երկարաճառ տարուելու, ձեռքի անհամբեր շարժումով մը կը լռեցնէ զիս եւ առ յաւէտ կը փակէ յարաբերելու որեւէ կարելիութիւն:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Որոշեր եմ գրել վէպ մը, որ պիտի կարդացուի միլիոններէ ու հարստացնէ զիս: Բայց մինչ կը փորձեմ պարպել ուղեղս ամէն ինչէ, որպէսզի վէպով միայն զբաղի, երազներս կու գան խանգարել: «Դաւաճա՛ն», կը պոռամ երեսնուն, բայց եւ կ’անդրադառնամ որ իրենց տեսանկիւնէն՝ ե՛ս եմ դաւաճանը: Հազարումէկ գիշերներու երազները կ’ամբաստանեն զիս, որ կը մերժե՜մ զիրենք, հոգ չե՛մ ըներ, որ աջ ու ձախ կը թափթփին, կը քշուին, կ’աւլուին հեռու…: Բայց ես ալ կը շարունակեմ՝ «Կը բռնաբարէք կոր զիս, ուրի՛շ բան չե՜մ կրնար կոր ընել»:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը տեսնեմ ես զիս քնացած, բայց կը զգամ որ շարժում մը կայ ինծի բոլորովին անծանօթ այս սենեակին մէջ, ուր պառկեր են նաեւ, կը տեսնեմ, կինս ու աղջիկս: Շարժումը մարդէ մըն է, անորոշ դիմագիծերով, բայց ձեռքն ունի, այո, ցօղացիր մը: Կնոջս ու աղջկաս կը մօտենայ: Ի՞նչ պիտի ցնցղէ, բուրումնաւէ՞տ գոլորշի, թէ միջատասպա՛ն: Պէտք է արգիլե՛մ: Կը ջանամ վերցնել ինքզինքս մահճակալէն, մեծ ճիգով կը խլեմ, կը հանեմ, ու կ’արթննամ:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Պահուըտուք չէ, ուրեմն ինչո՞ւ կը պահուըտիմ: Կը փնտռեն զիս, շատ չեն, ու մշտնջենապէս ալ չեն փնտռեր, կան, որ ետ կը մնան ու կը դադրին, թէեւ կու գան, կը յայտնուին նորեր: Հետքերու կը հետեւին, ես ձգած անշուշտ, ձգած եմ դիտմամբ, յուսալով որ կը հետաքրքրուին ու կը փորձեն գտնել… բայց երբ պատահի որ մօտենան, կը հեռանամ ես լաբիւրինթոսիս մէջ… իսկ երբ իրենք ներսն են, դուրսը զով օդ կը շնչեմ… դո՜ւրս եկէք դո՛ւք ալ…

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը գտնեմ ես զիս գինետուն մը, ուր սակայն խմելու չեմ եկած, այլ՝ գրելու: Այո, պաղ գարեջուր եւ ախորժաբեր աղանդեր, բայց պարզապէս լաւ տրամադրութեան մը մէջ դնելու համար զիս: Վայրը խճողուած է ու աղմկոտ: Առուծախով զբաղողներ կը թուին առաւելաբար: Եւ ես այստեղ եմ՝ փորձած ըլլալով շա՜տ ու տարբե՛ր միջավայրեր՝ պարտէզ, սրճարան, ստորերկրեայ մեթրոյի կայարան, անապա՜տ, լքուած բակը վարժարանին, բժիշկի մը սպասման սենեակը նոյնիսկ… ու միշտ ալ գրելու ձախողած…: Սպիտակ թուղթերու տրցակը առջեւս է, գրիչը՝ ձեռքս, երբ մէկն ու մէկը, յանկարծ, շրջապատի աղմուկէն բարձր կը յայտարարէ՝ «Շատե՜ր կը մեռնին ծնելէ առաջ»: Կը նայիմ, ինծի՛ ուղղուած է խօսքն, որ իմաստուն է անշուշտ, իմաստը շատ պարզ, հազարաւոր անգամ այնքան գրուած ու արտասանուած, որ… մեռած:

«Դուն ուրեմն ծնա՞ծ ես», կը հարցնեմ:

«Ծնելու վրայ եմ հիմա: Ասկէ առաջ ալ ծնած եմ քանի՜-քանի՜ անգամ»: Մարդը պատասխաններու պակաս չունի: Կը շարունակէ՝ «Իսկ դո՞ւն»:

«Դեռ չեմ մեռած»:

«Իսկ ծնա՞ծ»:

«Կը ջանամ կոր ծնիլ»:

«Բարի ծնո՜ւնդ կը մաղթեմ»:

Աժան քոնեաքի շիշը պարպուած է գրեթէ, գինովցած է անկասկած, իր մէջ ամբարուած ոգին պէտք է ձեւով մը բարբառէր: Կը բարձրացնեմ գարեջուրիս բաժակը եւ իր կենացը կը խմեմ: Բայց այս բազմիցս ծնած ու հիմա ալ ծնող մարդուն ներկայութեան ինչպէ՞ս կարենամ ե՛ս ալ ծնիլ:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը տեսնեմ ես զիս սենեակի մը մէջ՝ առանձին, եւ կարծես թէ երաժշտութեան սէրս գիտնալով՝ զիս իրենց ներկայութենէն հեռացուցած հիւրընկալներս կ’ուզեն զբաղցնել զիս դասական կտորով մը, զոր չեմ կրնար զատորոշել եւ որ կ’աւարտի եւ սկաւառակը պարապի կը սկսի դառնալ… ձայնարկղին ասեղուկը կը քսուըրտի ու խսրտոցը անդուլ կը կրկնուի: Երաժշտութենէն աւելի, ահա, կը նախըտրեմ այս խսրտոցը, որ կը հասնի հիւրընկալներուս ականջին, եւ անոնցմէ մին զարմացած ու զայրացած կու գայ, կը վերցնէ ասեղուկը, նաե՛ւ սկաւառակը ու նոր մը չի զատեր ու զետեղեր, ու կ’երթայ, զիս ձգելով լռութեան:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Ո՞ր յարկն ենք, բարձր բաւական, կը սպասենք վերելակին, որ անկասկած պիտի գայ, որքան ալ դանդաղ… աղջիկներու խնդուքն է, որ սակայն կը հասնի… վարէ՛ն, գաւիթէ՛ն… զուարթացման առիթ, ուղի՛ղ կանգնում… վերելակի՞ն կը սպասեն իրենք ալ ու թերեւս յայտնուի՞մ պիտի այդ թռվռուն տատրակներուն մէջ… թէ ելած են դուրս արդէն ու պահ մը, պահ մը ետք պիտի թռչին հեռու, խնդուքի պոչն ալ քաշելով ետեւնէն…

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Որոշած եմ հրաժարիլ դժոխք-դրախտ երկուութենէն ու հետեւիլ վերամարմնաւորման տեսութեան: Կը դիմեմ հնդիկ गुरु-ի մը ուղեցուցման ու ան կ’ըսէ՝ «Դուն Յակոբ Պարոնեանն էիր, բայց չեմ կրնար ապահովել թէ ո՛վ կամ ի՛նչ պիտի ըլլաս երբ վերածնիս»: Ես դժոխք-դրախտ երկուութենէն հրաժարած էի՝ ամբողջացնել կարենալու համար իմ գրական ծրագիրս, հապա եթէ գրող չծնիմ, այլ՝ օրինակ՝ շուն մը…»: Եւ հիմա դժոխք ու դրախտ ալ դռները փակած են առջեւս…:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s