ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ 384-393

28458847_860513964130604_703080124_n (1).png

ՈՅԺ

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը գտնեմ ես զիս ապրուստի հոգերով ծանրաբեռն մարդոցմով լի հանրակառքի մը մէջ, ետեւը՝ բարձր նստարանին վրայ խցկուած: Եւ ինչպէ՞ս տոմսակավաճառը կը ճեղքէ խառնիճաղանճը: Եւ ահա մէկը կ’ըսէ՝ «Հինգ հատ, խնդրեմ»: «Ո՞վ կայ հետդ», անխուսափելիօրէն կը հարցնէ չարչարակոծ պաշտօնեան: «Մարդ չկայ: Ես եմ»: «Եւ հի՞նգ հատ կ’ուզես»: «Այո, հինգ, ա՛ռ դրամը»: Տոմսակավաճառը հանդիպած ըլլալու է շատերու, որ կը ջանան ճամբորդութիւնը վայելել անվճար՝ հնարքով կամ պատրուակով կամ խնդրանքով: Նաեւ՝ փախուկներու, որոնց նախընտրելի է գթալ…: Բայց ահա ա՛յս փախուկը տարբեր կը թուի, թէեւ քովինները, իրենց անձնական հարցերուն մէջ ընկղմած, մնան անտարբեր: Արդարամիտ տոմսակավաճառը մէ՛կ տոմսակ կու տայ մարդուն ու կը վերադարձնէ մնացորդը եւ կը ջանայ այլ կողմ դարձնել իր մարմինը, բայց մարդը չ’արտօներ: «Ես ամէն բան հինգ, ամէն բան հինգ-հինգ ունիմ», կը բացագանչէ ան, շուրջը նայելով, թող բոլորը իմանան: Մարդիկ անտարբեր են դեռ, խենթերը շա՜տ: Կը նետէ իր ռումբը՝ «Հինգ կին ունիմ», ու կը հասնի նպատակին: Բողոքի ձայներ՝ «Հի՞նգ կին… կրօնքը միայն չորս կ’արտօնէ… մէկ հատ իսկ չունի»: Օ, մարդիկ սկսած են մոռնալ իրենց հոգերը ու հետաքրքրուիլ յիսուննոց, երեսը չածիլած, տարտղնուած զգեստով այս մարդուկով, որ ոգեւորեալ կը շարունակէ՝ «Այո, հինգ կին, բայց անոնցմէ միայն մէկը կը սիրեմ՝ Ղատա Ապտէլ Ռազէքը»: Միլիոններ հրապուրած դերասանուհիին նշումը կը սրէ մարդոց լսողութիւնը եւ անշուշտ բաւարար ալ փաստ է մարդուն փախուկութեան: «Իրեն միշտ նուէրներ կու տամ՝ հինգ յարկաբաժին, հինգ ինքնաշարժ, հինգ առձեռն հեռաձայն, հինգ սառնարան, հինգ հագուստ, հինգ զոյգ կօշիկ, հինգ վզնոց, հինգ ապարանջան, հինգ խուլխալ, հինգ… հինգ… հինգ… եւ հինգ հատ ալ տղայ…»: «Միայն տղա՞յ»: Խնդուքի ձայներ ու ծաղր բարձրացած են: «Ինչպէ՞ս թէ միայն տղայ: Հինգ հատ ալ աղջի՛կ»: Ու կը սաստկանան: Բայց մէկն ալ ահա կը բացագանչէ՝ «Իր վիճակին ձգեցէք մարդը: Դուրս հանեց մեզ մեր հոգերէն: Յաջողեցաւ խնդացնել, ուրախացնել մեզ: Շնորհակալ ենք, շատ շնորհակալ ենք: Այդ ամէնը առիր Ղատայիդ համար, շնորհաւոր ըլլայ»: Սակայն կ’երեւի մարդը այս գնահատանքը կը համարէ նախանձի արտայայտութիւն ու հետեւաբար չար աչքի հրաւէր, ընդվզած կը պոռչտայ՝ «Հինգ մատնե՜րս թշնամիին աչքին մէջ»:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը նեղսրտիմ որ հետս աղմուկն է որ կը շրջի, փոփոխուող այլ միշտ անտանելի աղմուկը փողոցներու, վաճառատուներու, հաճոյավայրերու, եւ ո՛չ ինչպէս ֆիլմերու մէջ՝ երաժշտութիւն: Անսպասելիօրէն անկարելի այդ բաղձանքս կ’իրականանայ: Երաժշտութիւնը հետս կը շրջի ո՛ւր որ երթամ, տարբեր կացութեանց ընդմիշտ յարիր: Օ՜, գեղեցիկ է, ու խռովիչ, ու խրախուսիչ, բայց եւ… քիչ մը ցած, խնդրեմ, չեմ կրնար կոր նոյնիսկ ինքզինքս լսել:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը գտնեմ ես զիս վանքի մը ծիծղուն ծաղիկներով լի պարտէզը: Ես եմ ու նեկտարասէր մեղուներ: Բանաստեղծական ինչ պատկեր: Բայց ոչ՝ աստուածային ինչ խորհուրդ… որովհետեւ, կ’անդրադառնամ, դարձեր եմ յիսուսանուէր կուսակրօն մը, որ շնաբարոյ կենցաղէ մը ետք որոշեր է կեանքն իր անցընել մեղքէ ու մեղսապարտ աշխարհէն հեռու…: Բայց… կը կարծեն թէ աւետիս մըն է զոր կը հաղորդեն, մինչ գո՜յժ է ընկճող: Գնահատելով առաքինի ընթացքս ու արդարակորով դատողութիւնս, շնորհեր են ինծի եպիսկոպոսի աստիճան ու կը վերցնեն զիս յայնկոյս եւ կը կապեն հաւատացեալներու հօտի մը, զոր պէտք է կառավարեմ ալեկոծ ծովուն վրայ մեղքի, որ գիտեմ թէ կը սպառնայ նաեւ ինծի: Եւ մեղուները կը ծծեն ու կը ծծեն ծաղիկները…

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը տեսնեմ ես զիս դատարանը: Փաստաբանն եմ ամբաստանեալի մը, որ կը թուի անմնացորդ վստահութիւն ունենալ իմ վրայ: Յայտնի է որ կը վայելեմ վարկ ու հռչակ: Ահա նոյնիսկ դատաւորը կը հրաւիրէ զիս իր քովը նստելու: Սիրով կ’ընդունիմ մեծարանքն ու աստիճանի բարձրացումը: Դատը կը սկսի ու կ’անդրադառնամ, որ այս նոր դիրքս կը խլէ ինձմէ պաշտպանողի հանգամանքը: Եւ անխուսափելի է դատապարտումն ամբաստանեալին:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Ոմանց ձօնած եմ ես բանաստեղծութիւններ, ինչո՞ւ ինծի ուղղուած բանաստեղծութիւն չկայ: Ե՞ս պէտք է շփացնեմ զիս: Նման հոգւոյս ճարտարապետին, որ ամէն առտու, հայելիին դէմ, առանձին, կը շփացնէր ինքզինք, քանի պէտքն ունէր շփացուելու ու ո՛չ ոք կար զինք շփացնող՝ «Այսօր ի՞նչ պիտի ընենք, համովիկս, եկո՛ւր, ինքնաշարժ նստինք եւ պտոյտ մը ընենք Գահիրէի առաւել լքեալ փողոցներուն մէջ ու թերեւս քչաթիւ անցորդներ տեսնեն քեզ ու ողջունեն, մինչ կ’անցնիս»:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Ի՜նչ երջանկութիւն, դրախտը պատկերող մետաղադրամով մը կը վարձատրեն զիս: Միւս կողմ կը դարձնեմ՝ դժոխքն է: Կ’ըսեմ՝ «Ո՛չ ոք պիտի ընդունի»: Կ’ըսէ՝ «Ընդհակառակը, միայն ասով է որ արժէք կը ստանայ ու կրնաս գնել ինչ որ սիրտդ ուզէ»:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Բայց դարձեալ մօրս մօտ եմ… մեռած չէ՞ր… ու դարձեալ պիտի կատակեմ եւ ըսեմ՝ «Հակառակ քու կամքին ու Աստուծոյ քմայքին՝ պիտի ապրեցնենք քեզ», եւ ան դարձեալ պիտի պատասխանէ՝ «Մեռան մեծե՜ր, ե՞ս է որ պիտի չմեռնիմ», եւ ես դարձեալ պիտի չգիտնամ, թէ կատակս բայցեւայնպէս զուարթացուցած է զինք, եւ ցրուած եմ արդէն ու ինքզինքիս հետ է որ կը խօսիմ՝ «Կը կարծե՞ս,- կ’ըսեմ,- որ աւելի պիտի կարենամ վայելել կեանքը, եթէ տարինե՜ր յետաձգուի կեանքս: Այո, թերեւս աւելի առիթն ունենամ վայելելու ինչ որ պատահած է եւ ո՛չ ինչ որ պիտի պատահի, որովհետեւ ոչինչ պիտի պատահի տարբեր, ա՜հ, ե՛ս որ այլեւս անկարող եմ ըլլալու տարբեր, խոստովանի՛մ», ու պիտի դարձեալ տեսնեմ զինք, ժիր իր կեանքէն քաշուած անկիւնը բազմոցին, հաշտութեան ձեռք կ’երկարէ մահուան, սպասելով սակայն որ անձնատուութիւնն արգիլեմ:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Ատրճանակ մը կայ ձեռքս: Յայտնուած է ինչպէ՞ս: Բայց բռնած եմ այնքան բնականօրէն, անբաժանելի՜ է անձէս: Կանգնած եմ կարկամած, կարծես շշմա՛ծ մէկ նոր գործած ոճիրէս: Կը սկսիմ կասկածիլ, որ բառը գոյացուցած է զայն: Քանի պէտք է պայքարինք ընդդէմ լեզուի անկումին՝ առաջնորդե՜մ պայքարը պայքարողներուն: Տարօրինակ բառ է «ատրճանակ»ը: Ո՞վ ստեղծած է: Մեր հին մատենագրութեան մէջ չկայ: «Ատրուշան»ներու երկրէն եկած «ատրաշէկ»ը կայ, «ատր» կը նշանակէ «կրակ», «ատրաշէկ»՝ «կրակի պէս կարմիր»: Եւ ո՞վ չի գիտեր «ճան»ը, դարձեալ անցեալի մեր մեծ զարմիկէն, կը նշանակէ «սէր», եւ այնքան քիչ բառերու մէջ գործածուած է՝ «դաւաճա՜ն» եւ… «ճա՛կաճան», որ «իգամոլ»ն է, քանի «ճակ» բառի իմաստն է «էգ», մասնաւորապէս «էգ ձի»…: Ատրճանակ… դաւաճան… ճակաճան… ես ընտրեր եմ ատրճանակը, ճի՞շդ ընտրութիւն է, անշո՛ւշտ՝ Ոսկեղինիկի դաւաճաններուն դէմ… բայց… ճի՞շդ էր անտեսել ճակաճանը… թէ իսկական դաւաճանութիւնը այդ չընտրելն էր…

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կ’աճապարեմ բարձրանալ, կարծես կը հասնիմ… շուրջս անտառապատ լեռներ են… արեւը քաղցրութիւն կը ծորէ զով օդին… ալ ի՞նչ ուզեմ կեանքէն… հարկ է որ բարձրանամ տակաւին… կ’անգիտանամ բայց ճամբան… այս պատճառո՞վ հոս է ան… կը վարանիմ մօտենալ աղջկան… գեղեցիկ է այնքան… կանգնած է պատուհանի մը ետին… կը շրջանակէ կիսանդրին… պիտի հաճի՞ պատասխանել հարցումին… բայց կը խօսի արդէն… «Չդպչիս պատուհանի եզերքին, տաք-կրակ է արեւէն»… ուրախութեամբ կը վառիմ… ուրեմն ո՞ւր դպչիմ… վարդաշուրթն է ու ժպտուն… «Չեմ յայտներ ամէնուն»… շոյուած եմ այդ պահուն… շնորհն ինծի՞ է միայն… եւ ինչպէ՞ս հաւատամ… «Քիչերէն ես դուն»… կո՜չ է մտերմութեան… ցոյց կու տայ ճամբան…

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s