ՀԱՄՇԷՆ, ԿԷՕՆԻՒԼ ԱՊԼԱ (Ա.)

35078215_1909858835730811_5775337322002251776_n.jpg

ԱՆԻ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

Կառքը զառիվեր կը բարձրանար, ճամբան խիտ ծառերով ողողուած էր, ծառեր, որոնք անցեալէն բաներ մը փսփսալու մտահոգութեամբ կը շարժէին: Շարժավարը խօսուն մէկը չէր, ի՜նչ փոյթ… մենք՝ երեք կին այնքա՜ն կը շաղակրատէինք որ…: Է՜հ, դադարի ելած էինք, ամէն ինչ Պոլիս ձգած կ’երթայինք ընդառաջելով հրաւէրի մը…: Մեզ հրաւիրած էր Կէօնիւլ ապլան: Ան ինծի հետ ունէր խնամիական կապ: Այո՛, Կէօնիւլը՝ ծագումով հայ համշէնցի խնամիս…: Կ’երթայինք անոր Մաքրեւիչ կոչած թաղը. Համշէնի մէջ թաղերէն մէկը: Յանկարծ կառքը կեցաւ, ճամբան հոս վերջ գտած էր… մէկզմէկու նայեցանք, մեր շուրջը տուն եւ կամ որեւէ բան չկար:

– Հայտի տա, ինելիմ, պուրտան սօնրասը այաղընըզա քուվվէթ (Իջնենք, հոսկէ վերջ ոտքերնուդ ոյժ տուէք),- ըսաւ շարժավարը ու յետոյ վար իջեցուց մեր ճամպրուկները…: Աստուա՜ծ իմ, ինչպէ՞ս պիտի կրէինք այդ ծանր ճամպրուկները:

Շարժավարը, քիթին տակէն խնդալով պահ մը, կորսուեցաւ թաւուտին մէջ:

Ընկերուհիներս բարկացկոտ ինծի կը նայէին, քանի որ ես պատճառ եղած էի այս ճամբորդութեան:

– Օտքդ պագնեմ, մարդը ո՞ւր գնաց քա՛, աս ճամբուն թէփէն (գագաթ) ի՞նչ պիտի ընենք հիմա:

– Ճանըմ, կեցէ՛ք մէյ մը, մռլտացի սրտնեղած:

Այդ միջոցին մարդը մէջտեղ ելաւ ու աճապարանքով փաթթուեցաւ մեր ճամպրուկներուն:

Առասանի մը ծայրը կապուած էր ուղղանկիւնաձեւ խոշոր կողով մը. մարդը վարժ շարժումներով ճամպրուկները տեղաւորեց կողովին մէջ, յետոյ աղաղակ մը արձակեց:

– Քա՛, Ափրիկէ՞ եկանք, չէնէ մի Սեւ Ծով եկանք,- ըսաւ ընկերուհիս:

Արդէն ճամպրուկները անհետացած էին: Շարժավարը առջեւէն, մենք ետեւէն մագլցիլ սկսանք: Յաճախ անձրեւոտ սեւծովեան կլիմային պատճառով հողը կպչուն էր: Չիյնալու համար մէկզմէկու բռնած կը յառաջանայինք:

– Աս տարիքէն վերջ ալ սաֆարի ընելը մտքիս ծայրէն չէր անցներ,- կ’ըսէր Ազնիւը:

Յանկարծ մեր դիմացը կանգնեցաւ խնամի Կէօնիւլը․ Աստուա՜ծ իմ, որքա՛ն ճարպիկ կը քալէր եւ անշուշտ տարիքով ալ մեզմէ բաւական մեծ էր: Կարծես քանի մը ժամ առաջ բաժնուածի պէս դիմաւորեց մեզ, կարծես տարիներով անոր հետ ապրած էինք:

Ահաւասիկ եկած էինք իսկական ապարանքի մը առջեւ, եռայարկ շէնքը մեզ դիմաւորեց կարծես շատ ուրախ դէմքով, եւ անշուշտ՝ դրան առջեւ կեցող կիներն ալ:

– Քա՛, կէլի՛ն, խնամի, օթուրո՛ւն շու պալքոնտա, եօրկունսունուզ (Եկէ՛ք, սա պատշգամը նստեցէ՛ք, յոգնած էք):

Մեր զարմանքը յոգնութեան հետ գիրկընդխառնուած էր, քանի որ կիները ամէն մէկ բառին առջեւ «քա» կ’ըսէին:

Երբ ցերեկուան ճաշի համար առաջնորդուեցանք սեղանատուն, մեր զարմանքը իր գագաթնակէտին հասած էր արդէն: Մենք կարծես կը նստէինք մեր նախնիներուն հետ կը ճաշէինք. կարծես մեր ազգականներուն հետ ճաշերուն տեսակը, համն ու հոտը, ամէն ինչ մեզ կը տանէր մեր մանկութեան օրերուն: Անշուշտ կիները թրքերէն կը խօսէին, սակայն իրենց գործածած բառերը գրեթէ բոլորը մեզի ծանօթ էին:

– Քեռէկին (քեռկին), սփռոցը վե՛ր (տուր):

– Բիլիթատաքինի (փուռ) ունութմա՛ (մի մոռնար):

Ընտանիքի անդամներէն ոմանք կ’ընդունէին, թէ իրենց պապերը հայկական ծագում ունին, իսկ Կէօնիւլը արդէն կ’ըսէր, թէ ինք հայ է: Ան շատ ուրախ էր իր ինքնութիւնը վերագտնելուն համար: Միւսները զգոյշ էին, իսկ ան ազատ-համարձակ եւ հպարտ կը պատմէր, թէ ինչպէ՞ս տեղեկացած էր իր հայ ինքնութեան մասին:

Դեռ շատ պզտիկ՝ Կէօնիւլ լսած էր իր մօրը դրացիին հետ կատարած խօսակցութիւնը. մայրը ըսած էր, որ իրենք հայ են, սակայն այս մէկը պահելու են ու երբեք պէտք չէ արտայայտուին ատոր մասին:

Կէօնիւլ իր սրտին մէկ անկիւնը պահելով այս գաղտնիքը հասած էր որոշ տարիքի մը: Արդէն հոն, այդ լեռներուն մէջ պահուըտած այս տուներուն մէջ ամուսնութիւնները կը կնքուէին ազգականներու հետ: Ան ալ ամուսնացած էր իր մէկ ազգականին հետ: Պարտաւոր էին անոնք այսպէս ամուսնութիւններ կնքելու:

Վեհ լեռներուն մէջ պահուըտած իրարու մօտ քանի մը տուն ու անտառ մըն էր իրենց կեանքը: Անոնք հոն իրենց տուներուն մէջ կը կատարէին իրենց ծննդաբերութիւնը: Գոց աշխարհներ ունէին եւ երբեք դժգոհ չէին: Ամառները արդէն պարտէզներու մէջ կ’աշխատէին, զանազան բանջարեղէններ, պտուղներ կը հասցնէին: Թէյի տերեւներ հաւաքելով կը ծախէին, իրենց ապրուստը հոգալու համար: Սակայն այս ամբողջը բաւարար չէր ըլլար անշուշտ եւ անոր համար տուներուն այրերը կ’երթային դէպի Պաթում, հոն արհեստ սորվելու համար: Անոնցմէ շատեր արդէն հոնկէ վերադարձած էին կարկանդակ եւ ծաղ շինելու արհեստը սորված: Իսկ ձմեռն ալ տուներուն մէջ տեսակ մը բանտարկեալի կեանք էր, որ կ’ապրէին…: Տղաքը դպրոց կ’երթային քալելով, աւելի ճիշդ սահելով ու մագլցելով, այսինքն մեր կառքով եկած ճամբան ամէն օր այդ ձեւով կը կտրէին: Անշուշտ կարգ մը դիւրութիւններ կը յօրինէ մարդ արարածը, եթէ հետզհետէ անտանելի դառնան կեանքի պայմանները: Անոնք ալ այդպէս յօրինած էին այն կողովը, որ մեր ճամպրուկները վեր փոխադրեց արագօրէն: Ճախարակ մը եւ կողով մը եւ ահա հրաշալի վերելակ մը պատրաստ էր, գոնէ ծանրութիւնները փոխադրելու :

Եռայարկ շէնքը թաղուած էր գիշերուան մութին մէջ: Թեթեւ անձրեւ մը կար դուրսը, մենք մտած էինք մեր հանգիստ անկողիններուն մէջ: Բոլորս ալ մտածումներու հեղեղին տակն էինք…. տխուր էինք: Իրականութեան մէջ դադարի եկած էինք, սակայն…

– Բա՛թ, բաա՛թ, բա՛թ…

Գիշերուան մութին մէջէն եւ շատ մօտէն հրացանի ձայն մըն էր խելագար. դուրս ելանք սենեակէն, սակայն տան մէջ ոչ մէկ շարժում կար: Ի վերջոյ դուռ մը բացուեցաւ, մենք վերէն կը պոռայինք, հասկնալու համար, թէ ի՛նչ էր պատահածը: Կէօնիւլ մեղմ ձայնով վարէն վեր ըսաւ.

– Արջը քօրքութթում (արջը վախցուցի):

Արջ եղբայրը գիշեր ատեն այցելութեան կու գար յաճախ, պարտէզը ուտելիք փնտռելու համար: Իսկ Կէօնիւլ զայն կը հեռացնէր հրացանի փամփուշտներ արձակելով:

Չեմ գիտեր, թէ արջ եղբայրը որքա՜ն վախցաւ, սակայն մեր լեղին փրթած էր արդէն:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s