ՄԻՀԱԼԻՃ, ՀԱԼԷՊ, ՊՈԼԻՍ (Գ․)

43257427_2116085635323479_2832752801132576768_n.jpg

ԱՆԻ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

Եկեղեցւոյ քարոզիչը կը խօսէր Վարագայ Խաչին մասին. մեր թաղին երիտասարդ ու ժրաջան Հայր Սուրբը բացատրութիւններ կու տար, թէ ինչպէս պատահած էր այդ հրաշքը: Յանկարծ նախադասութիւն մը պատեց իմ ամբողջ էութիւնս՝ «կորսուածը գտնուեցաւ»: Քրիստոսի խաչէն մասնիկներ գտնուած էին հրաշքով: Այո՛, ես ալ, այսպէս, անշուշտ, ո՛չ հրաշքով, սակայն գտած էի նախնիներէս մնացած Սաղմոսարան մը: Սաղմոսարանը մերիններուն Պրուսայէն Հալէպ ու յետոյ Պոլիս ճանապարհորդութեան ընթացքին անոնց հետ աքսորուած էր ու երբեք չէր կորսուած: Կը յիշեմ Նազիկ մեծ մօրս տխուր ձայնը, որ կըսէր.

– Արսինէմլէն Կարպիսիմի Շամ էլլէրինտէ (Դամասկոսի գիւղերուն) քայպէթթիմ (կորսնցուցի):

Ան կորսնցուցած էր իր զաւակները, սակայն ամուր պահած էր Սաղմոսարանը իր կուրծքին: Կը խորհիմ, թէ ես ունեցած եմ Արսինէ եւ Կարպիս անունով հօրաքոյր ու հօրեղբայր ու կը յիշեմ մեծ մօրս խօսքերը.

– Էօլենլրին երինէ պիրեր դանէ տահա տօղուրտում (Մեռեալներուն տեղը ծնայ մէյ-մէկ հատ):

Սաղմոսագիրքին ետեւի էջերուն մէջ կարդացի Շամի մէջ մահացողներուն մահուան թուականները: Թաղուած էին, անշուշտ, ոչնչացած էին անոնց մարմինները, սակայն անմոռանալի էր անոնց յիշատակը իրենց վշտահար ընտանիքին քով:

Սաքաեանները Պոլիս եկած էին խեղճուկրակ վիճակով, իբրեւ գաղթական: Այդ ունեւոր մշակ ընտանիքը տեղաւորուած էր Գումգաբու (Պոլսոյ մօտիկ արուարձան մը), գետնայարկ մը: Օր մը, երբ հարսանիքի մը համար կ’երթայինք Մայր Եկեղեցի, հայրս պահ մը կեցաւ խարխուլ տան մը առջեւ ու գետնայարկը ցոյց տալով ըսաւ.

– Անի, հո՛ս աղուոր նայէ՛, մեր ընտանիքը աքսորէն վերջ եկաւ ու ամփոփուեցաւ հոս:

Ու յետոյ գլխարկը սանկ մը շտկելով յառաջացաւ դէպի եկեղեցի:

– Հայրի՛կ, պատմէ՛, ինչպէ՞ս էին այդ օրերը, սակայն ես գիտեմ թէ դուք սամաթիացի եղած էք:

– Հա՛հ, սկսար նորէն, «ահրէդ սուալճիսի» (վերջին դատաստանի հարցաքննող): Տասը փարա կու տաս, պերանը կը բանայ, հարիւր փարա տո՛ւր, չի գոցեր: Քալէ՛, քալէ՛, հարսնեւորը ժամէն պիտի ելլէ, դեռ հոս ենք:

Մեծ հայրս կօշկակար էր եւ անոնք հաւանաբար իրենց կեանքը վերստին կանգնելու ջանքով Սամաթիա փոխադրուած էին: Հոն հայրս յաճախած էր վարժարան մը, այժմ Նարլըգաբուի եկեղեցւոյ կից՝ Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի միութիւն: Հայրս կ’ըսէր, թէ շատ լաւ հայերէն սորված են ու կը կատարէր արտասանութիւններ զանազան: Երբ ես իբրեւ հայերէն լեզուի ու գրականութեան ուսուցիչ պաշտօնի կոչուեցայ, տամուկ աչքերով ան մօտեցաւ ինծի ու ըսաւ, թէ մայրենիին պիտի ծառայէի, ու ինքզինք շատ հպարտ կը զգար: Ատեն-ատեն տեղի-անտեղի հայերէն բառեր կ’արտասանէր, քիչ մըն ալ մայրս բարկացնելու նպատակաւ ու կ’ըսէր, թէ ինք քաջատեղեակ է մայրենիին: Մայրս, որ բնիկ պոլսեցի կրնար նկատուիլ, քիթին տակէն անհասկնալի բաներ մը կ’ըսէր: Սակայն հայրս իր նպատակին հասած կ’ըլլար մայրս բարկացնելով՝

– Փանտոմինա բռցնել եթէ ուզես՝ մօրդ ասանկ բաներ ըսէ, – կ’ըսէր ու կ’աւելցնէր.- մայրդ կը պատկանի Պոլսոյ ազնուական գերդաստանին: Չես նայիր քիչ վերջ մեզի դաշնակով րէսիթալ մը պիտի տայ:

– Քա՛, մա՛րդ Աստուծոյ, դաշնակը ո՞վ կորսնցուց տէ մենք պիտի գտնենք, հէմ մենք ալ վանեցի ենք, մեր պապերը Վանէն եկած են: Էսաս չալղըճին (իրական նուագածու) դուն ես: Արատա պիր (երբեմն) թրօմբէթիդ հետ պարտէզը օրօրտում (աղմուկ) կը հանես, դուռ-դրացի պատշգամներէն կամ պարտէզներէն դուրս կը թափես. կարծես վերջին շեփորը կը հնչեցնես:

– Կնի՛կ, ես Պեթհովեն նուագած մարդ եմ: «Իններորդ սեմֆոնին» նուագած եմ, հէմ տէ Թուրքիոյ առաջին սեմֆոնիք նուագախումբին մէջ:

– Գոռոզութիւն մի՛ ըներ…. մեղք է Աստուծոյ կիւճիւն կ’երթայ (Աստուած կը բարկանայ)։

– Հա՛հ, հիմա ալ քարոզիչ եղաւ մայրդ, իրաւ կ’ըսեմ, դուն մեր բողոքական Մաննիկ քեռկինին ճամբան բռնեցիր:

– Հայտէ՛, կը բաւէ՛, սա կրակարանը վառէ՛:

Հայրս պարտէզը կրակարանը կը վառէր: Կրակէն դուրս արձակուող բոցերուն կը խառնուէին իր դա-դա-դա՜մ, դա-դա-դա՜մ՝ «Իններորդ սեմֆոնի»ին մեղեդիները, ես ալ կ’ընկերանայի իրեն՝ դա-դա-դա՜մ…:

Անցեալ Շաբաթ, Սամաթիոյ Ս. Գէորգ Եկեղեցւոյ մէջ կար հրաշալի եռուզեռ մը: Եկեղեցւոյ նոր զանգակը կը տեղադրուէր, բազմաթիւ հաւատացեալներ եկած էին ունկնդրելու առաջին զանգակին ձայնը: Եկեղեցւոյ նախկին զանգակը արդէն իր պարտականութիւնը լիուլի կատարած, այլես կը հանգչէր եկեղեցւոյ պարտէզին մէջ: Ան շատ երկար տարիներ հրաւիրած էր հաւատացեալները պաշտամունքի եւ այլ առիթներու: Հայրս հոն շապիկ հագած, հոն ծանօթացած էր իր շատ սիրած նուագարանին՝ թրօմբէթին, քանի սամաթիացիք կազմած էին «Ֆանֆարը ֆամինէօր» երգչախումբը ու հաւաքած էին բոլոր երիտասարդները: «Այժմ պահը եկած է կրկին համախմբուելու ու կրկին վերակազմուելու», կ’ըսէր երիտասարդ Հայր Սուրբը: Վերագտնուած խաչը եղաւ հայուն ապագան. հիմա պահն է զանգակին ղօղանջով ուղղուելու դէպի ապագայ ու սնուցանելու սերունդներ՝ խաչի հոգիով: Խաչը անցեալէն ներկայ կամուրջ մը ըլլայ ու մեզ կապէ սիրոյ կապերով։ Ինչ որ այս օրերուն իսկապէս հաստատ կը զգանք՝ սիրոյ չգոյութիւնն է:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s