ՊԱՅՈՒՍԱԿԸ

45688887_186700608900288_4361270428430237696_n

ԱՆԻ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

– Անի՛, նայէ, աղջիկս, այսօր մեզի Տիկին Պայծառը այցելութեան պիտի գայ, ուրեմն շնորհքով կեցի՛ր ու պարկեշտ աղջիկ մը եղի՛ր:

– Սակայն, մեծ մամա, ես անշնորհք աղջիկ մը չեմ…:

– Անշուշտ, գիտեմ, սակայն ես անգամ մը եւս յիշեցնել ուզեցի:

Տարին մէկ կամ երկու անգամ Տիկին Պայծառը մեզի կ’այցելէր: Այն ատեն մեր տան մէջ արդէն սովորականէն դուրս եռուզեռ կ’ըլլար: Իրաւ է, որ մերինները հիւրասիրութիւն կը սիրէին ու ամէն ջանք ի գործ կը դնէին հիւրերը լաւագոյնս մեծարելու համար, սակայն Տիկին Պայծառին պարագան տարբեր էր: Արդէն օր առաջուընէ մաքրութիւնը կատարուած կ’ըլլար, յաջորդ օր տունը աղուոր մը աչքէ կ’անցընէին:

– Սը տեղը իմ ձեռագործս զետեղենք,- կ’ըսէր մեծ մայրս,- սը տեղն ալ Տիկին Արաքսիինը:

– Սեղանի ծածկոց ըլլալով ո՞ր մէկը դնենք, սա տանթէլալըն աղուոր է:

– Օ՜ֆ, հիմա ատիկա օսլայել պէտք է, գործը մեծցուցիք, ճանըմ:

– Քա՛, ընտո՞ր չմեծցնենք, կնիկը ինքնաշարժի ֆարի նման աչք ունի, ամէն թարաֆ կը նայի:

Տիկին Պայծառը քեռայրիս հարուստ ազգականն էր, հագուած-շքուած, իր անձնական ինքնաշարժով կու գար: Մասնաւոր շարժավար ունէր: Երբ ինքնաշարժը մօտենար մեր դրան, փողոցի ընկերներս մայթին վրայ շարուած կը դիտէին: Տիկինը կառքէն չէր իջներ կը սպասէր, որ մարդը դուռը բանար, յետոյ ձեռքի շարժումով մը կ’ըսէր, թէ չսպասէ իրեն:

Մայրս, մօրաքոյրս զինք կը դիմաւորէին ու կ’առաջնորդէին հիւրասրահ: Կինը ուշադրութեամբ կը նայէր շուրջը․

– Քէտիլէրի քովալատընըզ, տե՞ղիլ մի (կատուները վռնտեցիք, չէ՞):

Տիկին Պայծառը կատուներէն շատ կը վախնար ու կ’ըսէր.

– Ամա՛ն, ամա՛ն, ուղուրսուզ շէյլէր (չարաբեր բաներ):

Հակառակ որ քեռայրս մաքուր հայերէն խօսող մարդ էր, տիկինը թրքախօս էր: Հաւանաբար այլազգիի հետ կատարած ամուսնութեան արդիւնքն էր այս: Մերինները կ’ըսէին, թէ մարդը մեծահարուստ է ու երբեք չի խառնուիր իր կնոջ կրօնական ապրումներուն եւ աւելին, ինքն ալ Կաղանդ, Ծնունդ իր կնոջ հետ եկեղեցի կ’երթայ ու օժանդակութիւն կ’ընէ զանազան մարմիններու:

– Հա՛, հա՛, պիզիմ էֆէնտի (ամուսինս) «շէն մնաք, պայծառ մնաք» տէտիքլերինի տույտուքչա փարալարը աթըեօր թեփսիլէրէ («շէն մնաք, պայծառ մնաք» լսելուն՝ դրամները պնակներուն մէջ կը նետէ):

Հոգեկան յագեցում մը կը զգար, ո՛վ գիտէ:

Սուրճի սպասարկութենէն վերջ՝ կարգը կու գար լիքէօրին, անշուշտ բալի լիքէօրը արծաթեայ ափսէի վրայ, խմիչքի բիւրեղեայ գաւաթներով կու գար:

– Էլիզաճըմ էլլէրինէ սաղլըք (ձեռքերուդ դալար), փէք կիւզէլ (շատ աղուոր է), ամա քարանֆիլի պիրազ ֆազլա մը քաչմըշ (արդեօք մեխակը աւելի՞ եղեր է):

Պայման էր, որ փոքր քննադատութին մը ընէր… սակայն Էլիզան լիճի նման հանդարտ՝

– Օլապիլիր, աֆիյէթ օլսուն (կրնայ ըլլալ, անուշ ըլլայ),- կ’ըսէր:

Տիկին Պայծառը ամէն գալուն նոյն քաղցրեղէնը կը բերէր, միշտ նոյն խանութէն եւ նոյն քանակութեամբ ու կ’ըսէր, թէ ասիկա Էլիզային բերած է: Նուշի հիւթով ու զանազան պտուղներով համեմուած քաղցրեղէն մըն էր:

– «Ճէմիլզատէ»է, առած եմ,- կ’ըսէր գոհունակութեամբ ու անշուշտ կը սպասէր մերիններուն գովասանքին:

Չէի զուարճանար ու կը նեղուէի այս չափազանց լուրջ կնոջմէն: Արդէն աչքերս սեւեռած կ’ըլլային անոր թեւին անցուցած պայուսակին: Այդ պայուսակը երբեք ձեռքէն չէր ձգեր եւ ատեն-ատեն ալ մէջը կը բանար ու կը նայէր մէջը: Աստուած իմ, արդեօք ի՞նչ կար հոն…: Նոյն պահուն, սակայն, մեծ մօրս աչքերը կը զգայի վրաս, եւ դէպի վեր բարձրացած յօնքերը:

Գարնան բաւական տաք օր մը Տիկին Պայծառ կրկին այցելեց մեզի. ամէն ինչ կարգին էր, թէյասեղանն ալ՝ ըստ պատշաճի պատրաստուած: Այդ տարիներուն նախընթրիքի նման պատրաստութիւն կը կատարուէր՝ պանիրի տեսակներ, կարագ, սեր, քանի մը տեսակ անոյշ, մօրաքրոջս պատրաստած չէօրէկը, մեծ մօրս պէօրէկը եւ մօրս քէյքը: Ախորժակով ճաշելէ վերջ արդէն տիկինը կատարած էր իր քննադատութիւնները ու ըսելով, թէ օդը շատ տաք էր, փափաքած էր նստիլ բաց պատուհանին առջեւ: Ա՜հ, չար սաաթ (գէշ ժամ), կ’ըսէր մեծ մայրս քանի յիշէր պատահածը:

Իսկոյն մեր կատուներէն՝ Միքին, որ չափազանց հսկայ կատու մըն էր, պատուհանէն ներս ցատկեց: Մեզի համար սովորական էր, սակայն երբ Տիկին Պայծառ գիրկը տեսաւ Միքին, պոռալ սկսաւ:

– Ամա՜ն, չարաբեր է կատուն, ա՜հ, Էլիզամ, ներտէն կէլտի պու պաշըմա (ուրկէ՞ եկաւ ասիկա գլխուս):

Կինը վախէն կը դողար, սակայն ամենէն հետաքրքրականը այն էր, որ իր պայուսակը ձեռքէն չէր ձգած: Ուժով մը կուրծքին վրայ սեղմած էր զայն: Ափսո՛ս, խորհած էի, որ այդ փաթըրտըին (խառնիճաղանճ) պայուսակին մէջինները դուրս կրնային թափիլ:

Այսօր կը խորհիմ, թէ Փանտորայի տուփն էր, որ պիտի բացուէր ու տիկնոջ պայուսակէն ինչե՜ր ու ինչե՜ր դուրս պիտի թափէին՝ զինք լքող ընտանիքը, իր դժուար մանկութիւնը, բաւական կսկծալի երիտասարդութիւնը…:

Ա՜խ, չարաբեր կատուն նոյնիսկ չկրցաւ պայուսակը Տիկին Պայծառին թեւէն դուրս հանել․․․:

Լոյսերուն մէջ ննջեն բոլորն ալ:

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s