«ՍԱՏԱՔՕ»

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

– Օրիո՛րդ, ձեզի թռչուն մը կրնա՞մ նուիրել:

– Հարկաւ, դո՞ւն շինեցիր:

– Այո՛, օրիորդ, այս թռչունը Սատաքոյին թռչունն է: Ճաբոնի մէջ ասկէ հազար հատ շինողին փափաքը կը կատարուի եղեր:

Նաթալին, սիրելի աշակերտուհի մը հայ վարժարանի, հայաստանցի է. թէեւ Ռուսաստան ծնած, սակայն Հայաստանէն եկած է ու «հայաստանցի եմ», կ’ըսէ: Ռուսական անցագիր ունի: Լա՛ւ, գոնէ ունի պատկանելիութիւն մը, որովհետեւ շատ փոքր տարիքէն եկած ըլլալով Թուրքիա, չէ կրցած առնել թրքական հպատակութիւն: Չեն տար: Իրաւունք ունի յաճախելու հայ վարժարան, սակայն տեղացի հայ աշակերտներուն համահաւասար իրաւունքները չունի: Տարեվերջին վիճակացոյց չ’առներ եւ ուսման աւարտին պիտի չունենայ օրինաւոր վկայական, այլ միայն ստորագրուած թուղթ մը դպրոցի տնօրէնութենէն․ որ թերեւս վաւերացուած ըլլայ կրթական նախարարութեան կողմէ:

Ուսուցչուհին սպիտակ թուղթէ շինուած թռչունը առաւ: Կռունկ էր. Սատաքոյին կռունկը… հնչեց ականջին մէջ «Կռունկ»ը Կոմիտասին:

Կռունկ, ուստի՞ կու գաս, ծառայ եմ ձայնիդ,
Կռունկ, մեր աշխարհէն խապրիկ մի չունի՞ս։

Սատաքոյին կռունկը եւ Կոմիտաս վարդապետինը… ո՞ր մէկը աւելի բախտաւոր եղած է: Սատաքոն՝ ճաբոնցի այն հիւանդ փոքրիկը, որ իր հիւանդ սենեակին մէջ թուղթէ շինած կռունկներուն թիւը հազարի չհասցուցած, առանց յաղթահարելու իր հիւանդութիւնը աչքերը փակած էր: Եթէ թռչունները հազարի հասած ըլլային, պիտի շարունակէ՞ր կեանքի պայքարը:

Կոմիտասին կռունկը խապրիկ մը պիտի բերէ՞ր վարդապետին, որպէսզի ան վստահ գիտնար, որ ամէն բան կարգին էր՝ երկիրը, մարդիկը, ժողովուրդը շէն էին: Տուներուն, հիւղակներուն ծխնելոյզէն ծուխ կ’ելլէ՞ր, ոչ թէ ամէն ինչ աւեր, աւերակ դարձած էր եւ հաւասարած գետնի մակարդակին:

– Գիտե՞ս, Նաթալի, Կոմիտաս կ’երգէ կռունկին երգը եւ լուր մը կ’ուզէ այն կռունկէն, ոչ թէ հազարէն, այլ միայն մէկէն:

– Այո՛, օրիորդ,- կը պատասխանէ ան խանդոտ,- մեծ մայրիկս պատմած է ինծի Կոմիտասին մասին:

Ուսուցիչը կը շոյէ Նաթալիին մազերը եւ կը մտածէ, որ այս խելացի, արթնամիտ եւ աշխատասէր աղջիկը թաքուն կը պահէ այն ամբողջ դժբախտութիւնը, որ կ’ապրի ան դեռ իր մատղաշ տարիքին: Ան կը ջանայ ըլլալ դիմացկուն, հասուն եւ չարքաշ՝ կեանքին բացասական անցուդարձերուն հանդէպ:

Կաղանդի նախօրեակ է: Բոլոր աշակերտները տուն կ’ուղղուին վարժարանի Ամանորի աւանդական հանդէսէն ետք: Շատերը կը դիմաւորուին իրենց մօրը, մեծ մօրը կամ ազգականին կողմէ, ուղղուելու համար տուն, իսկ Նաթալին կը գործածէ դպրոցի սերվիսը, մինչեւ որոշ տեղ մը, ուրկէ կը քալէ երկար ճամբայ մը առանձին: Հոգ չէ, ինք ուրախ է, որովհետեւ տուն պիտի հասնի:

Մայրիկը սեղանը պիտի պատրաստէ նուշ ու չամիչով, պիստակ ու շաքարով: Ուսուցիչը սպիտակ թուղթէ կռունկը տեղաւորած է տօնածառին կանաչ ճիւղերուն վրայ:

Նաթալին կը շարժէ ապակիէ ձիւնագունդը, որուն ջուրին մէջ շարժման կ’անցնին փայլուն, փլասթիք կտորներ: Գունդը որքան որ շարժի, այնքան ձիւն կը տեղայ: Գետնէն վեր բարձրացած փաթիլներ կամաց-կամաց վար կ’իջնեն հանդարտ, աչք շլացնելով: Նաթալին կը ժպտի քուն մտնելէ առաջ ուսուցչուհիին նուիրած ձիւնագունդին եւ Կաղանդի ծրարին նայելով, որ տեղաւորած է անկողինին քով: Կը համբերէ եւ աչքերը կ’ըլլան քուն:

Փափաքները պիտի իրականանան: Ժամը տասներկուքին պիտի հնչեն զանգակներ եւ նոր մաղթանքներ պիտի տեղան երկինքէն դէպի ցամաք, տանիքներուն վրայ: Աշխարհ պիտի լուսաւորուի ճառագայթներով եւ անգամ մը եւս պիտի թնդայ մարդոց զուարճութեան պոռչտուքով ու ծափահարութեամբ:

Ինչպէս ուսուցիչը կռունկը տեղաւորած է եղեւինին ճիւղերուն վրայ, Նաթալիին կռունկն ալ կը հանգչի բարձին տակ: Ան նոր յոյսերով պիտի արթննայ վաղ առաւօտ:

Դուրսը ձիւնը փաթիլ-փաթիլ կ’իջնէ:

Վաղը Կաղանդ է:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s