ՃԻՇԴ ԴԵՂԸ ՀԱՅԵՐԷՆԻ ԴԱՍԻՆ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ
Հայերէնի ուսուցչուհի, Իսթանպուլի Էսաեան Վարժարանի 7րդ դասարանի

Վաղը Ուրբաթ է. տղոց հետ հայերէնի դաս ունիմ, այնպէս բան մը ընեմ, որ տղաքը դասին չնեղուին, փոխուած եւ նոր բան մը ըլլայ, կը խորհէի Հինգշաբթի իրիկուն, երբ կը պատրաստուէի յաջորդ օրուան դասիս: Միշտ չէ, որ աշակերտները կը նեղուին հայերէնի դասերուն, սակայն նայելով այլ դասերու դասագիրքերուն, առարկաներուն, որոնք շատ աւելի արդիականացած, գունաւոր, հետաքրքրաշարժ են ու այժմէական, երբեմն անոնց ձանձրութիւնը զգալի կ’ըլլայ դասարանին մէջ գոյացած շշուկներէն:

Ահա՛, օգնութեան հասաւ այն բանաստեղծութիւնը՝ «Թէղը», որ կը պատկանէր Եփրեմ Սարգիսեանին: Պահ մը աչքերս շիլ դարձան, քանի վերէն վար ուղղագրական սխալներով լեցուն էր: Ուստի, յաջորդ օր, ուղղագրութեան բոլոր օրէնքները աչքէ անցընելով, մէկիկ-մէկիկ ծանրանալով սխալներուն վրայ պիտի սրբագրէինք զայն, խաղի պէս, եւ ահա՛, հարցումս ալ պատրաստ էր. ինչո՞ւ համար գրագէտը ուղղագրական սխալներով գրած էր այս քերթուածը:

– Բառարանները կրնաք գործածել. համակարգիչէն ալ «Նայիրի»ն բանանք: Ան որ բառարան չունի, կրնայ օգտագործել համակարգիչը:

Շշուկներ բարձրացան՝ «օ՜հ, համակարգիչէն գտնելը աւելի արագ է»: Անդիէն ձայն մը լսուեցաւ.

– Եթէ սխալ գրես՝ «Նայիրի»ն չի պատասխաներ:

Եթէ սխալ չգրէին, ճիշդը գտած պիտի ըլլային եւ առաջին լմնցնողներն ալ պիտի ստանային նիշը: Զոյգերը շուտով կազմուեցան եւ սկսան բառարանները թղթատել: Լուրջ եւ բծախնդիր աշխատանք տանելէ ետք, որոշուեցան առաջին, երկրորդ եւ երրորդ հանդիսացած զոյգերը, որոնք գոհունակութիւն կը զգային, որ լեզուն մաքրեր էին այդ աղտաւոր վիճակէն:

Հիմա կարգը հասած էր երկրորդ փուլին. վերոյիշեալ հարցումին պատասխանը գտնելու համար մէջտեղ պիտի բերէինք զանազան հարցեր եւ ջանայինք պատասխան տալ այդ հարցերուն. արեւմտահայերէնի գործածութիւնը, ուղղագրական հարցը, հայերէնի ուսուցիչին արժէքը միւսներուն քով եւ հայ վարժարաններուն սպառնացող փակման վտանգը: Ահաւասիկ, քառասուն վայրկեանի մէջ ինչպէ՜ս ոգեւորուեցան եւ հետեւեալ արդիւնքին հասան աշակերտներս, քերթուածին հարկ եղած սրբագրութիւնները ընելէ ետք:


ՀԱՅ ԼԵԶՈՒ
ՆԻՔՈԼ ԻՇԿԻՒԶԱՐ

Հա՛յ լեզու.
Չմոռնանք մեր հայ լեզուն,
Չմոռնանք մեր կեանքի լեզուն:

Հա՛յ լեզու.
Դպրոցներ կան քիչ,
Բայց չմոռնանք մենք մեր լեզուն:

Պէտք է բան մը ըսենք․
Թերեւս «բարեւ» մը․
Դժուար պէտք չէ ըլլայ․
Մեզ մե՛զ ընող հա՛յ լեզու:


ՀԱՅԵՐԷՆ
ՏԱՒԻՏ ԳԸԼԸՉ

Հայերէնը ի՞նչ է․
Հայերէնը գրել է,
Հայերէնը կարդալ է,
Հայերէնը մեր մայրենին է:

Հայերէնը շատ մարդ չի խօսիր,
Բայց պէտք է խօսի,
Որովհետեւ եթէ հայերէնը չգործածենք՝
կը կորսուի:

Մեր լեզուն ապրեցնելու համար
Հայերէն խօսինք:
Գոցուեցան շատ վարժարաններ․
Ինչո՞ւ մոռնալ մայրենին:


ՊԱՇՏՊԱՆԵՆՔ
ԱՐԷՍ ԼԻՍԱՆ

Պահպանենք մեր լեզուն․
Կը կորսուի ան.
Կը մոռնան մարդիկ
Խօսիլ Հայերէն:

Պաշտպանենք հայրենիքը․
Կը գոցուին դպրոցներ,
Կը նետուին գիրքեր,
Չմոռնանք մեր լեզուն:

Շատ քիչ մարդ կայ, որ
Հայերէն կը գործածէ․
Պաշտպանենք հայերէնը․
Ան մեր մայրենին է:


ՀԱՅԵՐԷՆ ԼԵԶՈՒԻ ՀԱՐՑԸ
ՏԻԱՆՏՐԱ ՏԱՏԵԱՆ

Մենք հայ ենք: Մենք պէտք է մեր մայրենի լեզուն գործածենք: Չմոռնանք:

Մենք ընտանիքին մէջ եւ ընկերներով խօսելու ենք հայերէնը: Որովհետեւ Իսթանպուլի մէջ կ’ապրինք, յաճախ կը գործածենք թրքերէնը: Մինչդեռ ականջը ոչ թէ թրքերէնը, այլ հայերէնը իմանալու պէտք ունի:

Պէտք է մեր լեզուն պահպանենք:


ՀԱՅԵՐԷՆ ԼԵԶՈՒԻՆ ՀԱՐՑԵՐԸ
ՀԷԼԷՆ ԱԼԱՇ

Հայերէն՝
Մեր մայրենի լեզուն․
Եթէ չխօսինք զայն՝
Ինչպէ՞ս սորվին մեր տղաքը:

Պէտք է լեզուն փոխանցել.
Քիչ մարդ հայերէն կը խօսի,
Բայց մենք կրնանք աւելցնել․
Պէտք է խօսինք հայերէն:

Աշակերտներս իրենց թուղթերը յանձնեցին: Հարցուցի, թէ սիրե՞ր էին այս աշխատութիւնը: Միաբերան պոռացին. «Այո՜»:

Ուրեմն, Պր. Եփրեմ, եթէ շարունակէք սխալներով գրել, թերեւս մենք ալ որպէս ազգ կ’անդրադառնանք մեր սխալներուն: Արդեօք ո՞ր սխալներուն:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s