ԹԵՐԵՒՍ ՕՐ ՄԸ․․․

Աւետիս Նազարեան (1930-2019)
Երաժիշտ, երգահան

ՍԵՒԱՆ ՆԱԶԱՐԵԱՆ

Անորոշ քայլերս կանգ առին Ե. Չարենցի անուան Գրականութեան եւ Արուեստի Թանգարանին առջեւ։

Անցեալին մտած էի այնտեղ ու դիտած մշակութային մեր արժէքները, յուզուած մեծերու ձեռագրերու պատառիկներով։

Այս անգամ մտահոգ էի․ թակե՞լ դուռը, մտնե՞լ տնօրէնութեան սենեակ, թէ… շարունակել քայլերու անորոշ ճամբան։

Պարտականութիւն ստանձնած էի, գոհացնել երաժիշտ հօրեղբօրս մէկ փափաքը՝ այցելել թանգարան, գտնել, ստուգել, հաստատել «ապահով ձեռքերու մէջ» ըլլալը ամբողջ կեանքի արգասիք՝ իր երաժշտական ձեռագրերուն, հոն ուղարկուած երաժշտական արխիւներուն։

Այդ օր ի՛ր աչքերով պէտք է նայէի անոնց, որովհետեւ ինք այլեւս անկարող էր սեփական ակնակապիճներով տեսնելու այդ ամէնը…

Ուրիշին, նոյնիսկ եթէ այդ ուրիշը շատ հարազատ անձ մըն է, այդ թուղթերուն դիմաց ունենալիք հոգեկան ապրումները փորձել ապրիլը մղձաւանջի վերածուած էր մէջս։
Այդ ծանր բեռը շալկած, որոշեցի հրել դուռը։

Ընդունման սենեակի պաշտօնեան զիս առաջնորդեց դէպի տնօրէնութիւն։ Յայտնեցի այցիս նպատակը։ Քանի մը վայրկեան ետք դէմ յանդիման էի արխիւներու պատասխանատու տիկնոջ։

Նոյն տողերը, գոց սորվածի պէս կրկնելէ ու զիս լսելէ ետք, վարանումով յայտնեց, թէ դժուար է այդ բոլորը փոխադրել։ Ստիպուած, մէկ հատուածը տեսնելով բաւարարուած էի, երբ թելադրեց սպասել։

Միշտ սպասողին համար կ’երկարին վայրկեանները։ Իսկ պատասխանին անորոշութիւնը անհանգստութիւն մըն ալ աւելցուցած էր վիճակիս։

Յանկարծ, նոյն տիկինը, ժպտադէմ աւետեց, որ հետեւիմ իրեն, արտօնութիւն ստացած էր զիս պահոց առաջնորդելու։

Երկիւղածութեամբ, ակնածանքով ոտքս դրի ներս։

Դրան բացուածքէն անմիջապէս ետք, դէմս գտնուող ցուցափեղկերէն իրենց անունները սկսան տալ երաժշտական գործիքներուն տէրերը, որոնք հանգչած էին հոն, ո՞վ գիտէ քանի տարիէ ի վեր։ Շփոթէս ոչինչ կրցայ կարդալ․ չէ՞ որ այդ տարածքէն ներս աչքերէ հեռու պէտք է մնային անոնք։

Երկու յարկի վրայ դարաններ, կոկիկ դասաւորուած, կողք-կողքի շարուած էին հայ երաժիշտներու Կեանքեր…

Տիկինը առանց տատամսումի ու արագօրէն գտաւ հօրեղբօրս արխիւներու թիւը։ Անկուշտ ակնարկով խնդրեցի բանալ թղթածրարներէն մին։ Շօշափելու կարիք ունէի այդ թուղթերը, հպելու պահուան, երբ ծնած էին անոնք… ու նաեւ՝ այդ ապրումը իմ մորթէս անցընելով, հեռաւոր ուղղումով, վերադարձնելու տիրոջը։

Առաջին բացուած թուղթը Գիրն էր, ծանօթ, գեղեցիկ ձեռագիրը, երբ տակաւին չէին ծռած տողերը, կը գործէր գէթ մէկ աչքը…

Զգացումներս շուտ արտայայտող մէկը չեմ, սակայն հակառակ այդ օտար կնոջ ներկայութեան, չկրցայ մնալ անտարբեր…

Յուզուած պատմեցի արուեստագէտին կեանքը, կարծէք կ’ուզէի, որ ան դուրս ելլէր այդ պատերէն, շնչէր, իրեն ծանօթանային այդ երկրի բնակիչները եւս, որոնց ինք ամբողջութեամբ անծանօթ մըն էր։

Տիկնոջ փոխանցած ամբողջական տեղեկութիւնները արխիւներուն մասին, նաեւ անունը այն արուեստաբանին, որ յօդուած ստորագրած էր անոր երաժշտական վաստակը յայտնաբերող, զարմացուցին ու խրախուսեցին զիս։ Հեռաւոր ափեր ապրող հայ արուեստագէտը չէր կորած այդ խուլ անկիւնին մէջ, զինք ճանչցող եւ ուսումնասիրող կար։

Վերադարձիս, փորձած էի բառերով գոհացնել իր հոգիի անյագ ծարաւը, ապրեցնել զգացած տուայտանքս, տալ զգացումիս գէթ ակնթարթային յուզումը։

Յոյսի նշոյլի մը վերապրումը փոխանցուեցաւ այդ համեստ, բայց աննկուն կամքի տէր արուեստագէտին։ Շնորհիւ այդ տիկնոջ բարեխիղճ աշխատանքին, ամիս մը ետք ել-գիրերուս մէջ կը տրուէր հասցէ մը. խմբավար մը ցպիկի շարժման մէջ պիտի դնէր լռած էջերը…

Այո՛, այդ ուրախութիւնը եղաւ հօրեղբօրս վերջինը…

Լոյսին փակուած աչքերը, նախքան յաւիտենական մթութեան անցնիլը փայլեցան, ճառագայթեցին, որովհետեւ թէեւ օտար արուեստասէրները միշտ ալ գնահատած էին զինք ու արժեւորած, սակայն գոհունակութիւնը ունէր նաեւ հասնելու պարտադրաբար իրմէ խլուած իրեններուն։

Հոգիի աչքերը բաց են ակնդրելու շարունակութիւնը։

Կողք-կողքի հայ մեծեր կը սպասեն լոյս աշխարհ գալու, իրենց երկունքը պատմելու։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

One thought on “ԹԵՐԵՒՍ ՕՐ ՄԸ․․․

  1. Զուսպ բայց տպաւորիչ գրութեանդ համար շնորհակալութիւն սիրելի՛ Սեւան: Երանի գիտնայինք, թէ Ե՞րբ, ո՞ւր և որո՞ւ կողմէ պիտի ներկայացուին մեծ երաժիշտին գործերը:

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s