ԱՐԱՔՍԻ ԵԱԵԱ

ԱՆԻ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

Մօրաքրոջս ամուսինը՝ Սմբատ քեռայրս, հօր կողմէ ակնցի էր: Ակն. հին ժամանակներու երազային քաղաքը…: Շատ մը բանաստեղծներու ծնունդ տուած, շատ մը բանաստեղծներու ներշնչման վայրը…: Իր հոյակապ բնութեամբ, արգասաբեր հողերու տէր Ակնը իր զուլալ ջուրերով զովացուցած էր մեր նախնիները: Ահաւասիկ այս հողերուն վրայ ծնած էր քեռայրիս հայրը՝ Յակոբ աղան։ Կեանքի դժուարին պայմանները անշուշտ անոր ընտանիքին ալ հասած էին: Բալանճեան ընտանիքը եկած ու հաստատուած էր Պոլիս, հացի դրամի համար: Հացի դրամը արդէն անոնք կը շահէին, նոյնինքն հացը ծախելով: Փռապան Յակոբ աղան անշուշտ կ’ուզէր ընտանիք կազմել: Այսպէս դուռ-դրացիի նախաձեռնութեամբ կ’երթան խնդրելու Արաքսի եաեային (մեծ մայրիկ) ձեռքը:

Արաքսիին ընտանիքը, պոլսեցի, համեստ պայմաններու տէր մարդիկ, սիրով կ’ընդունին այս աշխատասէր տղուն առաջարկը: Հաւանաբար խորհած էին, թէ հացը արդէն միշտ գոյութիւն ունի փռապան Յակոբին տունը, ուրեմն միւս բաներն ալ կամաց-կամաց կ’ըլլան: Այսպիսով նշանախօսութիւնը կը կատարուի: Արդէն այդ թուականներուն ո՞վ պիտի հարցնէր Արաքսիին կարծիքը:

– Արաքսի, աղջիկս, նայէ՛, ձեռքը հաց բռնող մարդ է,- կ’ըսէր հայրը:

– Այո՛, գիտեմ, հայրիկ, ամէն օր հաց կը ծախէ:

– Այդ իմաստով չըսի, ամբարտաւանութիւն մի՛ ըներ, Արաքսի, այս վախտին (ժամանակին) միլլէթը (ժողովուրդ) նեղ պայմաններու մէջ կ’ապրի, փարա շահող մարդ գտանք, կը բաւէ, հէ՛:

Արաքսի անձայն, սակայն շատ սրամիտ աղջիկ մըն էր: Շատ գեղեցիկ չէր, կը սիրէր երաժշտութիւնը եւ իսկապէս տաղանդ ունէր: Բարեկամի մը օգնութեամբ սորված էր քանոն նուագել: Յաճախ կը նուագէր թրքական երաժշտական օրինակներ: Արդէն այդ թուականներուն մեծամասնութեամբ հայ յօրինողներ էին, որոնք թրքական երաժշտութիւն կ’արտադրէին:

Հարսանիքը կատարուեցաւ Պաքըրգիւղի Ծնունդ Ս. Աստուածածնայ Եկեղեցւոյ մէջ: Արաքսի Յակոբին կինը դարձաւ: Սիրեցին մէկզմէկ կամ ոչ՝ չեմ գիտեր. կրկին այդ թուականներուն, մէկզմէկ սիրելը կարծեմ հրամանով էր: Բախտաւորուեցան մանչ զաւակով մը, որ Սմբատ կոչեցին: Իր ընտանիքը ամէն կարելիութիւն ի գործ դրաւ զինք լաւագոյն տեղ հասցնելու համար:

Ան յաճախեց շրջանի ամենալաւ ուսումը ջամբող Պէզազեան Վարժարանը: Ունեցաւ ընկերներ, որոնք աւելի ուշ հասան շատ լաւ դիրքերու, դարձան բժիշկ, իրաւագէտ եւ այլն: Տիկին Արաքսի, միշտ հնազանդ իր ամուսնոյն, այլես չնուագեց իր քանոնը: Ամէն ինչ Յակոբ աղային ուզածին պէս ըրաւ: Որքա՞ն ճիշդ է՝ չեմ գիտեր, սակայն ակնցիներուն համար կ’ըսուի, թէ կծծի մարդիկ են: Ահա՛, իմ մտքիս մէջ մնացած կարճ մէկ-երկու հարցում, որ կը յիշէր Արաքսի եաեան: Իրենց այցելութեան եկող հիւրերուն՝

– Սուրճին վախիտը անցաւ, թէյ մը կը խմէի՞ք:

– Նարի՞նջ մի կ’ուզէք, չէնէ մի նումայ:

Յակոբ աղան ի՜նչ հիւրասէր մարդ է եղեր…

Սմբատ քեռայրս մեր տունը փեսայ եկաւ, իր հետն ալ բերաւ մէկ հատիկ մայրիկը՝ Արաքսի եաեան: Յակոբ աղան մահացած էր արդէն: Մեր քով ապրեցաւ երկար տարիներ, մենք շատ սիրեցինք զինք: Ճերմակ ժանեակով սեւ զգեստ մը կը հագնէր: Երկար զգեստին փէշին ծայրը մատ մը ժանեակը անպայման պէտք է երեւէր: Ան եկող-գացողին հետ կը շաղակրատէր, բայց միշտ զուսպ էր: Իրիկուան ժամերուն զիս քովը կը կանչէր ու կ’ըսէր.

– Անի, հատէ ռատիօն բաց, ֆասըլը պիտի սկսի:

Ֆասըլը՝ թրքական երաժշտութեան տեսակ մըն էր, երկսեռ երգչախումբին կ’ընկերանային երաժշտութեան գործիքներ, որոնց մէջ շատ յայտնի էր քանոնին ձայնը:

Արաքսի եաեան իր ծեր ձեռքերով կարծես քանոն կը նուագէր այդ պահուն: Դէմքին վրայ նստած կ’ըլլար ժպիտ մը: Ան իր հօրենական տան մէջ ապրած օրերը կը վերյիշէր:

Բնական է, որ մարդ կ’ապրի զանազան տեղեր, կ’ունենայ աղուոր կամ գէշ օրեր. այս բոլորը կը պահէ իր սրտին, իր յուշերուն մէջ, սակայն ինքն իրեն կ’ապրի հոն, ուր իր անձը երջանիկ զգացած է: Հո՛ն, իր մտքին մէջ կը վերականգնէ վայր մը, որ ոեւէ մէկուն ծանօթ չէ: Ըստ իս, Արաքսի եաեային այդ անծանօթ վայրին մէջ կը բնակէին քանոնը եւ իր երազները:

Ան խոր ծերութեան մէջ հրաժեշտ տուաւ մեզի: Այսօր այցելեցի իր գերեզմանը․ վարդենի մը ու բալենի մը իրարու փաթթուած շուք կու տային իր շիրմին: Խորհեցայ, որ այս երկու տարբեր ծառերը, երկու տարբեր նուագարաններու նման, ներդաշնակ բուն մը հաստատած էին Արաքսի եաեային շիրմին քով:

Հողդ թեթեւ ըլլայ, Արաքսի եաեա:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s