ԿԱՐՃ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄՆԵՐ․ ՅԱԿՈԲ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆԻ ՀԵՏ

ՓԱՆՈՍ ՃԵՐԱՆԵԱՆ

Մեր մտերմութիւնը սկիզբ առաւ վաթսունական թուականներուն, «Բագին» ամսագրի խմբագրատան մէջ տեղի ունեցած դասախօսական հանդիպումներուն ընթացքին։ Խոշոր սեղանի մը շուրջ կը բոլորուէին գրողներ եւ մտաւորականներ, ինչպէս Եդուարդ Պօյաճեան, Վահէ Օշական, Յ․ Գեղարդ, Պօղոս Սնապեան, Տօքթ․ Բաբգէն Փափազեան, Մելքոն Էպլիղաթեան, Կարօ Սասունի, օրակարգի վրայ գտնուող հեղինակի մը գիրքը քննարկելու․ Համաստեղ, Յակոբ Օշական, Լեռ Կամսար եւ այլն։ Վիճաբանութիւն տեղի կ’ունենար, երբեմն՝ աղմկոտ։ Վահէ Օշական կը մնար դրօշակակիրը բուռն քննադատութիւններու։ Ամենավերջը Կարօ Սասունի կը համադրէր կարծիքները ու մթնոլորտը կը հանդարտէր։ Հանդիպումները կը տեւէին մինչեւ ուշ գիշեր։

Յակոբն ու ես, ըլլալով նոյն թաղի բնակիչներ, միասին հետիոտն կը վերադառնայինք Նոր Մարաշի մեր բնակարանները։

Այն տարիներուն Պէյրութ տակաւին խաղաղ էր։ Գիշերները լուսաւոր էին, մանաւանդ կեդրոնական շուկաներու շուրջ, ուր գինետուներն ու շարժանկարի սրահները կը գործէին մինչեւ կէս գիշերուան ժամերը։ Մենք գրեթէ ժամ մը միասին կը քալէինք մինչեւ Նոր Մարաշ։

Յակոբ բարձրագոյն ուսում ստացած էր Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը, մասնագիտանալով անգլիական գրականութեան ճիւղին մէջ։ Որոշ ժամանակ, որպէս այցելու ուսուցիչ անգլերէն լեզուի, պաշտօնավարեց Նոր Մարաշի Շամլեան-Թաթիկեան վարժարանին մէջ, ապա պաշտօնավարեց լիբանանեան Միտըլ Իսթ օդանաւային ընկերութեան մէջ։ Մեր բնակարանները մօտ էին իրարու․ յաճախ իրարու այցելելու առիթ կ’ունենայինք։

Յակոբ ընդհանրապէս ներամփոփ կեանք մը կը վարէր։ Ամուսնալուծուած ըլլալով, իր դստեր եւ քրոջ հետ միասին կ’ապրէր։ Կը կարծեմ, թէ ամուսնալուծումը իր հոգւոյն մէջ վէրք մը պահած էր։ Ընդհանրապէս տխրադէմ էր ու թերահաւատ ընկերային նիւթերու շուրջ, իր արտայայտութեանց մէջ կը զգացուէր այդ։ Զգայուն էր։ Քնարերգական իր քերթուածներուն առարկաները կը կազմէին սէրը, կինը, գեղեցիկը, հայրենիքն ու բնութիւնը։ Երկու ժողովածոներ հրատարակեց՝ «Լուսնային Ճանապարհով» (Պէյրութ, 1971) եւ «Անրջական Վաղորդայն» (Անթիլիաս, 1979)։ Կը ստորագրէր նաեւ գրախօսականներ «Բագին» ամսագրին մէջ։ Կը սիրէր կարդալ նաեւ օտար հեղինակներու գործերը։ Կը յիշեմ, երեխայի նման ուրախացաւ տօնական օր մը, երբ իրեն նուիրեցի Gérard de Nervalի Les chimères բանաստեղծական գիրքը։

Օր մը, Պօղոս Սնապեան զիս հրաւիրեց ներկայ ըլլալու իր տան մէջ Հայաստանի Գրողներու Միութեան նախագահ Լեւոն Անանեանի այցելութեան առթիւ հիւրասիրութեան մը ու խնդրեց, որ փորձեմ Յակոբ Մանուկեանը հետս բերել։ Կրցայ համոզել Յակոբը, որ այդ երեկոյ ընկերանայ ինծի։ Երկու շիշ գինի եւ օղի շալկած ուղղուեցանք Սնապեանենց, որ մեր տուներէն երկու թաղ անդին կը գտնուէր։ Հրաւիրեալ սեղանակիցներն էին՝ Լեւոն Անանեան, Թորոս Թորանեան, Սարգիս Կիրակոսեան, Յակոբը եւ ես։ Տիկին Սնապեան ճոխ սեղան մը պատրաստած էր։ Բաժակաճառեր եւ ջերմութեամբ լի կենացներ շարունակ փոխանակուեցան Սնապեանին եւ հիւրերուն միջեւ։ Ճաշի ընթացքին արծարծուող նիւթերն էին Հայաստանի մէջ ազատութեան ամրապնդումը, գրողներու անկաշկանդ արտայայտութիւնը եւ սփիւռքահայ գրողներու գործերուն տպագրութիւնը հայրենիքի մէջ։ Պօղոս Սնապեանի առաջարկով Յակոբ եւ ես մեր բանաստեղծութիւններէն արտասանեցինք, գովասանական խօսքեր լսելով Անանեանէն եւ Թորանեանէն։ Կէս գիշերուան մօտ բաժնուեցանք։

Ես բնաւ հաշիւ չէի ըրած, որ Յակոբ ալքոլի հանդէպ ինձմէ աւելի տկար կրնար ըլլալ։ Հազիւ փողոց ելանք, փոխանակ արեւմտեան կողմ ուղղուելու, Յակոբ՝ ձախ ու աջ նետուող քայլերով սկսաւ դէպի արեւելեան կողմ քալել։ Ես հետեւեցայ։ Այդ գիշեր, մինչեւ լուսածագ, մենք երկուքով Պուրճ-Համմուտի փողոցները շրջեցանք, Սնապեանի բնակարանէն երկու քայլ անդին գտնուող մեր տուները փնտռելու․․․։

4 Մայիս 2019


Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:    

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s