ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (Թ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՁԱ․
Մեզի պէտք են ազգային հռչակագիր, համաձայնագիր, ուխտագիր, դաշնագիր, շնագիր, վեցգիր, որպէսզի ի վերջոյ հասկնանք թուղթի վրայ մեր միասնութիւնը, միասնական ազգ ըլլալը։ Առանց թուղթի ինչպէ՞ս կարելի է միասնութիւն ունենալ։ Մոռցա՞ք թուղթէ շերեփը։

ՁԲ․
Մենք քառորդ դարէ ի վեր երիտասարդներ կը հաւաքենք աշխարհի չորս ծայրերէն, հայութեան ինչ ըլլալը բացատրելու համար անոնց Հայաստանի ու Արցախի մէջ, միայն թէ մենք՝ կազմակերպիչներս, երկու բառ հայերէն վրայ վրայի չենք կրնար դնել։ Բայց ատիկա չէ հոս նիւթը։

ՁԳ․
Հիմակուհիմա մենք զբաղած ենք Ֆրանսայի մէջ դպրոցաշինութեամբ։ Երբոր դպրոցները կառուցուին, պիտի սկսինք հայ աշակերտ կառուցելու աշխատանքին։ Անկէ յետոյ ալ՝ ուսուցիչ պիտի կառուցենք։ Ճամբանիս երկար է, միայն թէ, ինչպէս որ կը տեսնէք, ճիշդ կողմէն սկսած ենք։

ՁԴ․
Ամսականս արդէն երկու ղրուշ է կամ երկու հազար տոլար, ինչ որ նոյն բանն է ինծի համար, բայց այդ երկու ղրուշս կամ երկու հազար տոլարս կը նուիրեմ հայ ազգիս։ Պէտք է անպայման յայտարարեմ երկու ղրուշի կամ երկու հազար տոլարի նուիրատուութիւնս։

ՁԵ․
Երաժիշտ էի, դարձայ գրող։ Բայց ինչպէ՞ս։ Շատ դիւրին է․ երբ ցնդագրես ցնդաթերթի մը համար, ինչպէ՞ս ցնդագրող չդառնաս։ Զօռով կը դարձնեն։

ՁԶ․
Որքան կրնանք, կը պատուազրկենք այդ տղոց ըրածը, ոչինչ ըսելով անոնց մասին։

ՁԷ․
Կ’ըսեն, որ շատ փայլուն եմ, ատոր համար ամէն մարդ հետս կ’ուզէ լուսանկարուիլ։

ՁԸ․
Իմ տարիներու վաստակս կերան, բայց հարց չէ, հայրենիքին մէջ ամէն ինչդ ալ կրնան ուտել։ Ուրախ պէտք է ըլլաս, որովհետեւ քեզմէ առաջ շատեր փափաքեցան տեսնել ազատ հայրենիք եւ ուտուիլ հայրենիքէն, հիմա դուն բոլորին երազը իրականացնողն ես։

ՁԹ․
Մեր արուեստագէտներուն մէջ կը փնտռենք մէկը, միայն մէկը, որ «ինքնուրոյն», «իւրայատուկ» եւ «ինքնատիպ» չըլլայ, եւ «ինքնուրոյն», «իւրայատուկ» եւ «ինքնատիպ» գործեր չունենայ։

Ղ․
Ժողովուրդ մը կայ, որուն մասին կ’ըսուի, թէ 10 միլիոն բնակչութիւն ունի, սակայն իր ամենէն ժողովրդական հաստատութիւնները, հիմնարկութիւններն ու համացանցային թերթերը 100.000 հետեւորդ իսկ չունին։ Լաւագոյն պարագային՝ հազիւ ունին։ Չունենալու պէս ունին։ Համացանց կ’ըսեմ, ուրիշ բան չեմ ըսեր։ Տեղ մը, ուր բացակայ մարդ գրեթէ չկայ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՄԵԿԱՐԱ

ՏԻԱՆԱ ԱՔՄԱՆ

– Մամա, կատու պիտի առնեմ,- օր մը եկաւ Լուսինս։

Անմիջապէս՝

– Ոչ, կատու-շուն չեմ ուզեր։ Տան ամէն կողմը կատուի աղուամազ կ’ըլլայ, տունը կը հոտի, գործն ալ ամբողջութեամբ վրաս կը մնայ։ Չեմ ուզեր։ Օր մը տունդ կ’ունենաս, ուզածիդ չափ կատու ալ կ’առնես, շուն ալ։

– Ոոոոչ, մամա, ուզած կատուս աղուամազ չունի, Սֆէնքս է։ 

– Աւելի գէշ. ատ տեսակը առաւել եւս չեմ ուզեր, մուկ կը կարծեմ ոտքիս տակ։ Ոչ, չեմ ուզեր։

– Հանգիստ ձգէ աղջիկը, եթէ կ’ուզէ՝ թող առնէ,- միջամտեց հայրը։ 

Երբ փոքր էի, տան մէջ մեծերուն խօսքը կ’ըլլար։ Հիմա, երբ մեծ եմ, փոքրերուն խօսքը կ’ըլլայ։ 

Քանի մը օր ետք, Լուսինը պայուսակով մը տուն եկաւ։ Կատուն մէջն էր։ Երբ հանեց պայուսակէն, հազիւ Լուսինին ափին չափ էր, այնտեղ կծկուած մեզի կը նայէր, կը դողար վախէն։ Այո, սովորական կատուներէ տարբեր էր տեսքը, գեղեցիկ ալ չէր, սակայն մեր աչքին շատ սիրունիկ երեւցաւ։ 

Անունը հարցուցի, «Մեկարա», ըսաւ։

– Անունն ալ տարօրինակ է իրեն պէս,- ըսի։ 

– Ոչ, մամա, տարօրինակ չէ, դիցաբանական անուն է։

Օրեր անցան։ Կատուն արագ մեծցաւ։ Ան՝ մեզի, մենք՝ անոր վարժուեցանք։ Մուկի նման պոչն անգամ չնկատել սկսայ։

Սիրուն, չարաճճի ընկեր մը եղաւ մեզի։ Սեղանին վրայ գտած ամէն ինչը թաթիկով կը հրէ, վար կը ձգէ։ Սուրճի բոլոր գաւաթներուս կոթերը կոտրած են․․․։

Օր մը, երբ մարդուն մէկը տեսաւ կատուն, ակնարկ մը նետեց.

– Չէ՞ք վախնար, ինչպէ՞ս կը սիրէք, գեղեցիկ ալ չէ։ 

Չկլլեցի.

– Մէկու մը տեսքը կը հաւնիս գեղեցիկ ըլլալուն համար, իսկ մէկը կը սիրես կեանքիդ մէջ տեղ մը ունենալուն համար, սիրելէդ ետք, անոր մէջ ա՛լ ուրիշ բան չես տեսներ։ 

Այսօր մեր ընտանիքին անդամներէն մէկն ալ Մեկարան է։ Քանի աղուամազ չունի, տան մէջ ասդին-անդին մազ չկայ. մարդամօտ է, չի սիրեր մինակ մնալ, ամենէն սիրած տեղը մեր ուսերն են, կը քնանայ ծունկերուս վրայ։ 

Այս տեսակ կատու պահել ուզողները իրենց անկողինին մէջ անոր համար տեղ ձգելու են։ 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԱՍՆՄԷԿԻԿ (Դ․)

ՍԳԱՐԱ ՆԱՈՒՄԱՆ

Ծիծեռնակը
Շատ վայելուչ
Բարձր կը թռչի
Եւ թռչող մժղուկները կ’ուտէ
Ազատութիւն

Ձին
Լման երամակը
Վայրի կը վազէ
Եւ անհոգ կը խայտայ
Ազատութիւն

Փոկը
Ծովուն բացը
Ու եզերքը չէ
Ջուրին մէջ կը սուզի
Ազատութիւն

Արծիւը
Շատ զօրաւոր
Եւ բարձրութիւնը կ’ըմբոշխնէ
Ձորին վերեւ կը շրջի
Ազատութիւն

Ես
Կը շարունակեմ
Աւելի զօրաւոր ըլլալ
Վերջապէս անցեալը կը գունաթափի
Ազատութիւն

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԾԻՐ ԿԱԹԻՆԻՆ ՄԷՋ ԿՈՐՍՈՒԱԾ

ԼԻՆՏԱ ՀՈԿԱՆ 

Մեզմէ ոմանք պարուրերակով[1] աճող ծառերու նման են 
իբրեւ թէ պատրաստուած ըլլան ոգիի ճամբորդութեան արահետին
դէպի աշխարհն ամէն հոգիներու։

Դիւրին արահետ չէ։
Բացուող համաստեղութեան առջեւ շուն մը կը կենայ
օգնող մեծ ձեռքէն անդին։

Շունը կ՚ուզէ գիտնալ՝
կենդանիի երբեւէ վնասեցի՞ր, արարած վիրաւորեցի՞ր,
կեանք խլեցի՞ր, որ չկերար։ 

Քարտէսիդ վրայ ասիկա առաջինն է։ Ուրիշ մը կայ,
որ ժողովուրդս ստեղծեց Մեծ Անդինէն,
որ այս աստղահոյլէն շատ աւելի հեռու կը գտնուի։

Աշխարհ մըն է, որ կարելի չէ երեւակայել սովորական միջոցներով։
Այս առաջինէն ետք
յաջորդը յաւիտենականութեան քարտէս մը կրնայ ըլլալ։

Քարտիսագրութիւն մը կրնայ ըլլալ
տարուան մէջ միայն քանի մը անգամ փայլող
զարդարանքի մեծ ոստայնի մը նման,

որ սարդ մը ինքն իրմէ դուրս բերաւ,
որպէսզի ճշմարիտ հետեւողութիւնդ վերյիշես,
ցուրտին մէջ առաջին ճերմակ շունչդ։

Յաջորդ դուռը կը բացուի, եւ Ծեր Կինը
սպիներդ կը հաշուէ։ Կը հետաքրքրուի անով, թէ ինչպէ՞ս
վիրաւորուեր ես եւ ոչ թէ մեղքի նման որեւէ բանով։

Աստղերու մէջտեղէն են բառերը, որ հիմա կը մերժենք՝ 
մինակութիւն, կարօտ, որեւէ տառապանք
որ կեանքիդ հետեւի երկինքին մէջ։

Անգամ մը որ անոնք անցնին, կեանքը
որ ունէիր կամքիդ դէմ՝ յոյսը, նոյնիսկ աղօթքները
քեզ կը տանին շրջադարձի մըն ալ երկինքի գետին շուրջ։

Linda Hogan, “Lost in the Milky Way”

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՃԵՍԻ ԱՐԼԷՆ


Բնագիրը՝ https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/poems/88744/lost-in-the-milky-way


[1] Հայերէն առաջարկ մը „spiral grain“ի թարգմանութեան։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵԿԵՂԵՑԻՆ ՀԱՅՈՑ

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Եկեղեցին քարեղէն կառոյց չէ
Եկեղեցին դրամի առաքելութիւն է
Հաւատք-մաւատք ծալեցէք գրպաննիդ դրէք
Հասկցէք այլեւս
Ով որ դրամ կու տայ
Անոր ժայռին վրայ կը բարձրանայ եկեղեցին
Անոր կառոյցն է եկեղեցին
Դրամը կ’առնես
Անունը խոշոր կը գրես պատին վրայ
Տուեալ տանղալախին
Մատթէոս Մարկոս Ղուկաս կամ Յովհաննէս
Բայց հայոց եկեղեցին ազգային նկարագիր ունի
Մեր ազգի տանղալախներուն եկեղեցին է
Մեր գանձը սանձը ցանցը չէ
Մեր ա՛նձն է եկեղեցին
Այդ անձին վրայ շինուած է
Այդ անձին համար շինուած է
Չես հաւատար
Ուրեմն անհաւատ ես

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԱՀԸ

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Փիոսեան ընտանիքը երեք տարի վերջ կրկին սուգի մէջ էր։ Անակնկալ մահ մը ունեցած էին։ Այնքան անսպասելի էր, որ ընտանիքին բոլոր անդամները զարմանքի մէջ էին։ Կարծէք թէ ուրիշ ընտանիքի մը տունը գլուխողջի գացած էին եւ այս ապրուած բոլոր պահերը անոնց մեռելին համար էին։ Մինչդեռ պարագան ճիշդ հակառակն էր։

Ամառ ըլլալուն պատճառով ամէն մարդ իր ամառանոցէն Պոլիս վերադարձած էր։ Ազգականները կրկին նոյն տունը հաւաքուած էին, ինչպէս երեք տարի առաջ։

Այդ մեծ ցաւը ոչ մէկը մոռցած էր։ Այնպիսի ցաւ մը, որ մարդուս սիրտը կը ճզմէր։ Երբ Ասլինը բակ ելաւ, նորէն նոյնը զգաց։ Կարծէք մէկը իր միսերը կը բզքտէր, իսկ սիրտը մէկու մը ափերուն մէջ կը ճմռուէր։

Խորունկ շունչ մը առաւ, քայլը մը նետեց դէպի հիւրասենեակ, ուր կ’իշխէր սեւ գոյնը։

Նոյն դէմքերը, նման խօսակցութիւնները…

Իւրաքանչիւր անձ գաղափար մը ունէր.

– Ճակատագիրը այսպէս է եղեր։

– Ժամանակը եկեր է, ընելիք բան չկայ։ Փառք տանք, որ դիակը գտաք։

– Թէ ոչ ի՞նչ կ’ըլլար ձեր վիճակը։ 

– Գերեզման անգամ չէր կրնար ունենալ,- աւելցուց անկիւնը նստողներէն մէկը։

Կարծէք թէ ցաւը կենդանի պահելու հանար մասնաւոր կը խօսէին։ Իսկ ընտանիքին անդամները միայն իրենց գլուխը կը շարժէին։ Ոմանք շարունակ սուրճ կ’եփէին։

Ասլինը, մօրաքրոջը քով նստած, գիտոսիկները մտիկ կ’ընէր։ Տունը բաւական տաք էր, բայց ան նորէն ալ մօրաքրոջը ձեռքը ափին մէջ առած էր։ Այո, ան ըսելիք շատ փայլուն եւ մեծ խօսքեր չունէր, չէր գիտեր նաեւ ամէն նիւթի շուրջ գաղափար յայտնել։ Այս պատճառով նախընտրեց միայն անոր ձեռքը բռնել… 

Յաջորդ քանի մը օրերը երազի պէս անցած էին․ ամէն գիշեր սեղան կը պատրաստուէր, դրացիներ, հեռու ազգականներ, բարեկամներ գլուխողջի կու գային։ Արտասահմանէն զարմիկներն ալ եկած էին։ 

Ասլինը զանոնք, մանկութենէն յետոյ, առաջին անգամ երեք տարի առաջ տեսած էր։ Շաբաթ մը միասին անցուցած եւ քիչ թէ շատ իրարու ծանօթացած էին։

Երբ զարմիկներէն մէկը, ամուսնութենէն յետոյ, արտասահման գացեր էր, Ասլինը տակաւին տասնմէկ տարեկան էր։ Ան շատ լաւ կը յիշէր այդ օրը։ Ամբողջ ընտանիքը տունը հաւաքուած էր, ամէնուն աչքը կարմրած էր։ Ասլինը յստակօրէն չէր հասկնար պատահածը, բայց ինքզինք գէշ կը զգար։ Տան մէջ յուզիչ մթնոլորտ մը կար։ Յետոյ տարիներու ընթացքին այդ յուզմունքին պատճառը շատ լաւ պիտի հասկնար…։

Զարմիկը յաջորդ անգամուն ուրախ առիթով մը հանդիպելու մաղթանքով բաժնուած էր։

Իսկ հիմա կրկին յուղարկաւորութիւն մը եւ նման զգացումներ…

Երբ Ասլինը զարմիկին հետ աչք աչքի եկաւ, երկուքն ալ նոյն մաղթանքը յիշեցին։ Անխօս յարաբերութիւն մը կար երկուքին միջեւ։ Իրարու փաթթուեցան։

– Բարի եկար։

– Բարի տեսանք։

Թաղման արարողութիւնը ալ աւելի դժուար եղած էր բոլորին համար։

Երբ Ասլինը Մայր Եկեղեցիին դուռը եկաւ, պահ մը վերյիշեց այդ օրը…։ Եղբօրը թեւը մտած էր։ Երբ հասան դրան առջեւ, աստիճաններէն վար պիտի իջնէին.

– Արտա, կեցի՛ր։

– Ի՞նչ եղաւ։ Պէտք է որ մտնենք։

– Պիտի չկարենամ քալել։ Ոտքերս կը դողան։ Քայլ մը անգամ չեմ կրնար նետել։

Հինգ-վեց վայրկեան այդպէս մնացին, քովէն անցնողներուն ճամբայ անգամ չկրցան տալ։ Յետոյ Ասլինը քայլ մը նետել փորձեց եւ ի վերջոյ ներս մտած էին։ Դէպի խորան քալեցին․ եղբայրը Ասլինը ձախ կողմը ձգելէ յետոյ, դէպի աջ, այր մարդոց գտնուած տեղը անցած էր…։ 

Եւ արդէն Ասլինը երեք տարի առաջուան արարողութենէն միայն այս պահը կը յիշէր։ 

Յետոյ ընտանեօք եկեղեցի մտան, արարողութիւնը սկսաւ…

«Տէ՛ր, տուր նրանց զգաստութեան հոգի, մխիթարութեան հոգի եւ մխիթարիր վշտակիր սրտերը եւ բժշկիր տրտմութեան վէրքերը։ Որպէսզի քո փառաց հաստատուն յոյսով տրտմութեան սգից առողջացածները փառաւորեն քեզ»։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (Ը․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՀԱ․
Այսօր տղաս կանչեցի ու ըսի իրեն․ «Նայէ, տղաս, ես մարդ չկրցայ ըլլալ, բայց դուն փորձէ ըլլալ։ Որքան լայք հաւաքես՝ այնքան մարդ ես, տղա՛ս»։

ՀԲ․
Եթէ սա բրիտանացի մարդուն պապը օսմանցի հայասէր թուրք եղած է, թոռնիկը վաղը անպայման հայ պիտի ըլլայ։ Յոյսերնիս չկտրենք։

ՀԳ․
Մեր տաճարը կը վերանորոգենք։ Հանգանակութիւն կազմակերպած ենք։ Միլիոններ ունինք, բայց ձեր մէկ ղրուշին պէտք ունինք։ Օ՛ն, ցնծացէ՛ք։

ՀԴ․
Երբ դպրոց մը չի կրնար վերապրիլ՝ կը փակուի, կրնաս զայն հասութաբեր կամ պատուաբեր, թէեւ «հասոյթ» եւ «պատիւ» հոմանիշ են, հաստատութեան մը վերածել, բայց պէտք չէ մոռնաս ատ ընելէդ առաջ այդ դպրոցը իբրեւ «բոլոր հայերուն տունը» մկրտելու, ուր կը մտնէ ամէն հայ իբրեւ․․․ վարձուո՛ր հարազատ, Մուշեղ Իշխան չըլլաս․․․։

ՀԵ․
Եկո՛ւր, աս ու ան գիրքը բա՛ց, ու աջէն-ձախէն տողեր ընդօրինակէ՛, ճիշդ-սխալ՝ կարեւոր չէ, ու մեծ պաշտպան դարձիր լեզուիդ։ Անոր ներկայութիւնը կ’ապահովես համացանցին վրայ։

ՀԶ․
Շատ կան այն միութիւններէն, որոնք իրենց առաքելութիւնը աւարտած կը համարեն՝ դրամ հաւաքելով, ճամբայ, շէնք, եկեղեցի ու լուացարան կառուցելով։

ՀԷ․
Ուրիշ բան մնա՞ց ընելիք։ Հիմա սա տղոց աճիւնները հայրենիք պիտի փոխադրենք։ Աճիւններու փոխադրութեան ամենակարեւոր շոգեկառքը չփախցնեն։ Ուշացեր են արդէն։ 

ՀԸ․
Երէկ կ’ուզէի կուսակրօն եկեղեցական դառնալ, այսօր սիրահարուած եմ թրքուհիի մը, վաղը պիտի ամուսնանամ հայուհիի մը հետ։

ՀԹ․
Հայոց պատմութի՞ւն ըսիր․ միա՛յն հերոսութիւն վարէն վեր ու վերէն վար․ Հայկ նահապետ, Պանք Օթթօման, Խանասորի արշաւանք եւ Մայիս 28: Վերջակէտ։ Եթէ բան մը մոռցայ՝ յիշեցուցէ՛ք։

Ձ․
Մենք ջուր շատ ունինք։ Կը մսխենք մեր ունեցածն ու չունեցածը, որքան որ կրնանք։ Ասոր անունը ուրախութիւն է։ Աւելի ճիշդ՝ ցնծութիւն։ Ցնծալ չգիտցողներն ալ թող լռեն։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: