ՄԵՐ ՆՈՐԱԿԱԶՄ ՄԻՈՒԹԻՒՆԸ

Գէորգ Մարաշլեան (1931-2017)


ԳԷՈՐԳ ՄԱՐԱՇԼԵԱՆ

Դամասկահայ հանգուցեալ ազգային գործիչ Գէորգ (Ճորճ) Մարաշլեանի (1931-2017) սոյն խաղին բնագիրը, ինչպէս նաեւ հետեւող կարճ կենսագրականը շնորհակալութեամբ ստացանք Անոյշ Քէօրէօղլեան-Մարաշլեանէն։ Ձեռագրին գրաշարումը կատարած է հեղինակին թոռնուհին՝ Նուէր Մարաշլեանը։ Կը մաղթենք, որ հեղինակին միւս թատերախաղերն ալ Նուէրը նոյն թափով գրաշարէ ու մեր տրամադրութեան տակ դնէ, որուն համար՝ կանխայայտ շնորհակալութիւն։ Գրութեան խորագիրը մենք աւելցուցած ենք, քանի ձեռագրին մէջ խորագիրը կը պակսէր։

Գէորգ Մարաշլեան ծնած է 12 Մարտ 1931ին, Դամասկոս։ Ուսումը ստացած է Հայ Աւետ. Վարժարանին մէջ, ապա յաճախած է աւետ. իրլանտական վարժարանը։ 1954ին տիրացած է Սուրիոյ առողջապահութեան նախարարութեան կողմէ օգնական դեղագործի վկայականին։
2012-2016 պատրաստած է «Սուրհանդակ» համակարգչային բառարանը, որ կ’ընդգրկէ աւելի քան 38․000 հայերէն բառ։ Տիրապետած է հայերէնի կողքին՝ անգլերէնի, ֆրանսերէնի, արաբերէնի եւ թրքերէնի։ Երկար տարիներ ծառայած է Ճինիշեան հաստատութեան մէջ։ Եղած է Նոր Սերունդ Մշակութային Միութեան երկար տարիներու ատենադպիր եւ ատենապետ։ Շրջան մը եղած է ՀՄՄի ատենապետ, ինչպէս նաեւ Դամասկոսի Հայ Աւետ. Կենաց Վարժարանի հոգաբարձութեան անդամ եւ եկեղեցւոյ խնամակալ։ Մահացած է 27 Նոյեմբեր 2017ին, յետ երկարատեւ հիւանդութեան։

ՀԱՅԵՐԷՆ ՊԼՕԿ

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԻՆՔ

ԳԵՂԱՄ (ատենապետ)
ԿԱՐՕ
ՀԱՅԿ-ԱՐԱՄ
ՍԻԼՎԱ
ՍՈՆԱ
ԽԱՉԻԿ (դռնապան)

Տեսարանը կը ներկայացնէ երիտասարդական միութեան մը վարչութեան սենեակը։ Վարչականները նստած են։ Բացակայ է միայն Խաչիկ։

ԳԵՂԱՄ Ընկերնե՛ր, ընկերուհինե՛ր։ Երիտասարդական Միութեան առաջին նիստը փակուած է։ Եթէ որեւէ հարցումներ ունիք՝ կրնաք հարցնել։

ՍՈՆԱ Պրն. Գեղամ, կ՚ուզէի հասկնալ, թէ ի՞նչ է միութեան ծրագիրը։

ԳԵՂԱՄ Մեր նորակազմ միութեան ծրագիրն է հայ երիտասարդն ու երիտասարդուհին ի մի հաւաքել ու ձեռնարկներ, պտոյտներ, պարտիզագնացութիւն, ծովագնացութիւն կազմակերպել, միասնաբար TV դիտել, տիսքօ երթալ, ուտել, խմել, զուարճանալ։

ԿԱՐՕ Օրինակի համար, այս երեկոյ ֆութպոլի մեծ մրցում մը կայ Ինթեր Միլան ընդդէմ Ռէալ Մատրիտի, շատ տաք ու հետաքրքրական մրցում մը պիտի ըլլայ, կրնանք բոլորս միասին դիտել TVէն։

ԳԵՂԱՄ Այո, այո, շատ գեղեցիկ ֆութպոլի մրցում մը պիտի ըլլայ, ես Ռէալ Մատրիտը քաջալերողն եմ։

ԿԱՐՕ Ես ալ… իսկ դո՞ւն, Հայկ Արամ։

ՀԱՅԿ-ԱՐԱՄ Ես ֆութպոլը շատ չեմ սիրեր, ես կը նախընտրեմ հայկական կամ դասական երաժշտութիւն։

ՍՈՆԱ Սակայն, պրն. Գեղամ, պրն. Կարօ, վաղը Ապրիլ 24 է, իսկ այս երեկոյ ալ Սբ. Սարգիս եկեղեցւոյ մէջ հսկում կայ։ Վաղը բոլորս եկեղեցի պէտք է երթանք, ներկայ ըլլանք սուրբ պատարագին, մտիկ ընենք օրուայ քարոզը, աղօթենք, մոմ վառենք, խունկ ծխենք ու երկիւղածութեամբ խոնարհինք մեր նահատակներուն անմահ յիշատակին առջեւ։

ՀԱՅԿ-ԱՐԱՄ Իրաւացի է Սոնան, պէտք չէ մոռնանք մեր նահատակները, եկեղեցւոյ մէջ Ապրիլ 24ի հոգեհանգստեան պաշտօնէն ետք, բոլորս թափօրով պէտք է ուղղուինք դէպի գերեզմանատան մէջ բարձրացած Ապրիլեան յուշարձանը, աղօթենք, մոմ վառենք ու խոնարհինք մեր նահատակներուն խնկելի յիշատակին առջեւ։

Դուռը կը թակեն։

ԳԵՂԱՄ Մտէ՛ք…

Խաչիկ ներս մտնելով կը կանգնի դրան մուտքին։

ԳԵՂԱՄ Քիչ մը բարձր խօսեցէք, մեր բարեկամ Խաչիկին ականջը քիչ մը ծանր է, լաւ չի լսեր։

ԽԱՉԻԿ Ի՞նչ կրնամ հիւրասիրել ձեզի. թէյ… սուրճ… միլօ… ծաղկեջուր։

ԳԵՂԱՄ Ես սուրճ կ՚ուզեմ (բարձր ձայնով)։

ԿԱՐՕ (բարձր) Ես ալ…

ՀԱՅԿ-ԱՐԱՄ (բարձր) Ես թէյ կ՚ուզեմ։

ԽԱՉԻԿ Իսկ դո՞ւք՝ օրիորդներ…

ՍԻԼՎԱ (բարձր) Մեզի սուրճ բեր, հաճիս։ Ես վստահ եմ, որ Սոնան միայն սուրճ կ՚առնէ։

ՍՈՆԱ (բարձր) Այո՛, այո՛, հաճիս ինծի ալ սուրճ բեր…

Խաչիկ դուրս կ՚ելլէ։

ՀԱՅԿ-ԱՐԱՄ Կէս մնաց մեր խօսակցութիւնը, ես համաձայն եմ, որ բոլորս եկեղեցի երթանք ու մաս կազմենք գերեզմանատուն ուղղուելիք թափօրին։

ԳԵՂԱՄ Վազ անցէք, ճանըմ, սա հին աւանդութիւններէն ու սովորութիւններէն, մեռնողը մեռեր-գացեր է, հիմա կեանքը տարբեր է, այլ խօսքով՝ կեանքը ի՛ր ճամբով, մահը ի՛ր ճամբով։ Աւելի քան իննսուն տարիներ անցած են այդ սեւ օրերէն, մոռնանք անցեալի ցաւալի օրերը, այլեւս ուրախանանք, զուարճանանք ու մեր կեանքը վայելենք։

ՍԻԼՎԱ Սակայն, պրն. Գեղամ, ան, որ իր անցեալը մոռնայ, վաղը կը մոռնայ նաեւ իր հայութիւնը, կը մոռնայ իր լինելութիւնը, կը մոռնայ իր արմատները, իր լեզուն, իր մշակոյթը, կը մոռնայ հայ երգն ու երաժշտութիւնը։ Յարգելի՛ ընկերներ, ան որ իր անցեալը կը մոռնայ, դաւաճանած կ՚ըլլայ իր ազգին ու իր հայրենիքին։

(Ոտքի ելլելով) Բարեկամնե՛ր, եթէ այս է նորակազմ միութեան ծրագիրը, կը ներէք ինծի, ես չեմ կրնար մաս կազմել այս միութեան։

ԿԱՐՕ (ոտքի ելլելով) Խնդրեմ, օրդ. Սիլվա, հանդարտեցէ՛ք։ (Կը նստի)։ Օրդ. Սիլվա, շատ շուտ կը բորբոքիք ու կը վշտանաք, այս պահուս կարծիքներու փոխանակում կ՚ընենք եւ ոչ թէ որոշումներ կ՚առնենք։ Իւրաքանչիւր անդամ ազատ է իր կարծիքը յայտնելու։ Օրդ. Սիլվա, ինծի լա՛ւ մտիկ ըրէք, Գեղամը արդէն յայտնեց միտքը․ ներկայիս դարը փոխուած է։ Ժամանակին հայ կանայք ու օրիորդներ եկեղեցի չէին մտներ առանց իրենց գլուխը ծածկելու, իսկ հիմա դուք ինձմէ լաւ գիտէք, որ եկեղեցին կարգ մը օրիորդներու ու տիկիններու համար ինքնացուցադրութեան վայր մը եղած է, դժբախտաբար, անցեալի մեր բարեպաշտական սովորութիւնները մոռցուած են։ Եկեղեցի, պատարագ, աղօթք, գերեզմանատան այցելութիւն լաւ սովորութիւններ են։ Սակայն, դուն տեղեակ ես, գերեզմանատան թափօրին մասնակցող երիտասարդ- երիտասարդուհիներ, ինչպէս նաեւ ընտանիքներ, տէր եւ տիկին իրենց զաւակներով հանդերձ գերեզմանատան յուշարձանին առջեւ կատարուած հոգեհանգստեան պաշտօնը հազիւ աւարտած, գիտես ո՛ւր կ՚երթան։ Կ՚երթան Ղութայի գեղատեսիլ պարտէզ-ճաշարանները ուտել-խմելու, զուարճանալու ու գաւաթ մը օղի կոնծելու ի յիշատակ մեր նահատակներուն։

ԳԵՂԱՄ Օրիորդներ, վաղը՝ Ապրիլ 24ին, մտէք տիսքոներէն ներս, գացէք Աէյտնաիայի մայրուղիին վրայ գտնուող ճաշարանները եւ հոն պիտի տեսնէք օտարացած ու հայութենէ պարպուած հայ աղջիկը օտար երիտասարդի մը հետ։ Նոյնպէս պիտի տեսնէք հայ երիտասարդը օտար աղջկայ մը հետ։ Տակաւին, շարունակեմ…

Դուռը կը թակեն։

ԳԵՂԱՄ Մտէ՛ք…

Ներս կը մտնէ Խաչիկ, սուրճի ափսէն ձեռքին ու կը հիւրասիրէ ներկաները։ Պահ մը խօսակցութիւնը կը դադրի, իւրաքանչիւրը իր գաւաթը կ՚առնէ։ Գեղամ ձեռքով նշան կ՚ընէ, որ Խաչիկ քիչ մը սպասէ։ Խաչիկ ոտքի կանգնած է։

Մինչ սուրճը կը խմեն՝

ԿԱՐՕ Պրն. Խաչիկ, դուն ֆութպոլի ո՞ր խումբը կը քաջալերես. Ռէալ Մատրի՞տը, թէ Ինթեր Միլանը։

ԽԱՉԻԿ Շիտակը ես քիչ առաջ սեղանը սրբեցի. մատիտը հոն սեղանին ծայրն էր, սակայն մելան չտեսայ սեղանին վրայ․․․։

ՍՈՆԱ (քիչ մը ցած ձայնով) Մարդուն ականջը քիչ մը ծանր է, կ՚ըսէք։ Այս մարդը խուլ է, խո՛ւլ…

ԽԱՉԻԿ Այո՛, օրիորդ, ֆուլը շատ կը սիրեմ, մանաւանդ ձէթով, թթուով եւ սխտորով շատ համով կ՚ըլլայ։ Այս առտու կերայ, շատ համով էր։

ՍԻԼՎԱ Խեղճ մարդ, պրն. Խաչիկը երբէ՞ն ի վեր դռնապան է հոս։

ԽԱՉԻԿ Այո՛, օրիորդ, հըմմոս ալ շատ կը սիրեմ, բայց հիմա շատ սուղ է, քիլօն 80 ս. ո․ կ՚արժէ։

ՀԱՅԿ-ԱՐԱՄ Պրն. Խաչիկ, Կիրակի օր եկեղեցի կ՚երթա՞ս, դպրաց դասը մտիկ կ՚ընե՞ս։

ԽԱՉԻԿ Այո՛, պրն. Հայկ-Արամ, ամէն օր միքրօ պասով կու գամ Ժարամանայէն, փառք Աստուծոյ, պասերը շատ են։

ՍՈՆԱ Խեղճ մարդ, ցաւալի վիճակ մը ունի։

ՍԻԼՎԱ (ցած ձայնով) Խեղճ մարդ, լսողութիւնը լման կորսնցուցած է պրն. Խաչիկը։

ԳԵՂԱՄ (բարձր ձայնով) Լաւ, պրն. Խաչիկ, կրնաս պարապ գաւաթները առնել։

ԽԱՉԻԿ (գաւաթները ափսէին մէջ դնելով) Ուրիշ բան մը կ՚ուզէ՞ք, պրն. Գեղամ։

ԳԵՂԱՄ Շնորհակալ ենք, պրն. Խաչիկ։

Խաչիկը դուրս կ՚ելլէ։

ՍԻԼՎԱ Իրաւ որ շատ դժուար է չլսելը։ Խեղճ մարդ, Աստուած բժշկութիւն տայ։

ՀԱՅԿ-ԱՐԱՄ Բարեկամնե՛ր, դառնանք մեր խօսակցութեան։ Երկուստեք ձեր կարծիքը յայտնեցիք, Գեղամին եւ Կարոյին կարծիքը լսեցինք, Սիլվային ու Սոնային միտքն ալ լսեցինք, այս հարցով ես ալ կ՚ուզեմ իմ գաղափարներս ու միտքս յայտնել։

Մեր նորակազմ միութիւնը միայն ուտելու, խմելու, TV դիտելու, ուրախանալու ու զուարճանալու միութիւն մը պէտք չէ ըլլայ։ Առածը կ՚ըսէ. «Ամէն բանի ժամանակը կայ․ ե՛ւ ուրախութեան, ե՛ւ պտոյտի, ե՛ւ երիտասարդական ձեռնարկներու, միեւնոյն ատեն պիտի չմոռնանք մեր մշակութային ձեռնարկները, դասախօսութիւնները, այլեւ պէտք չէ մոռնանք մեր անցեալը, մեր աւանդական սովորութիւնները, պէտք չէ մոռնանք մեր նահատակները, պէտք չէ մոռնանք մեր մայրենի լեզուն, տոհմիկ երգերն ու երաժշտութիւնը, պէտք չէ մոռնանք մեր եկեղեցին, մեր հոգեպարար շարականները, որոնք կռուան են մեր գոյատեւման եւ լինելիութեան։ Ապրիլ 24ը այլեւս սգատօն չէ մեզի համար։ Ապրիլ 24ը մեզի համար ոյժն ու զօրութիւնն է գոյատեւելու, ծաղկելու եւ ուռճանալու. վկայ ներկայ Հայաստանը, որ թօթափելով իր դժուարութիւնները, այսօր կը ծաղկի ու կը բարգաւաճի։

Ընկերնե՛ր, ընկերուհինե՛ր, վաղը Ապրիլ 24 է, իսկ այս գիշեր հսկումի գիշեր է. երթա՛նք եկեղեցի, աղօթե՛նք, մոմ վառե՛նք ի յիշատակ մեր նահատակներուն։ Մասնակցինք հսկումի գեղարուեստական յայտագիրին։ Վաղը, Ապրիլ 24ին, կը մասնակցինք Ապրիլ 24ի բոլոր ձեռնարկներուն։ Այս կերպով փաստած կ՚ըլլանք, թէ մեր երիտասարդական միութիւնը ազգասէր, եկեղեցասէր միութիւն մըն է… համաձա՞յն էք խօսքերուս։

ԲՈԼՈՐԸ Այո՛, այո՛, համաձայն ենք։

Դանդաղօրէն կը ղօղանջէ եկեղեցւոյ զանգը, որուն կը յաջորդէ «Տէր Ողորմեա»ն…

ՍՈՆԱ Հսկումը արդէն սկսած է. երթա՛նք…

ԲՈԼՈՐԸ Երթա՛նք… երթա՛նք…

Դուրս կ՚ելլեն, մինչ կը շարունակուի «Տէր Ողորմեա»ն։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s