ԱՆՍՊԱՍԵԼԻ, ԲԱՅՑ ՀԱՃԵԼԻ

ՌՈՒԲԷՆ ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ
Երեւան, Յակոբ Օշականի անուան թիւ 172 դպրոց, 9րդ դասարան

Կատուին բարձր մլաւիւնը լսելով՝ պատշգամ վազեցինք ես ու մայրս։ Մեր բակի կատուն էր, որ եկած էր մեր պատշգամը եւ շատ բարձր ձայնով «կու լար»։ Վազեցի սառնարանէն միս բերի, չկերաւ։ Զարմացանք ես ու մայրս եւ ներս մտանք։ Օրուան գործերով տարուած՝ այդ օրը անգամ մըն ալ պատշգամ չելանք, մանաւանդ որ կատուն իր ձայնը կտրած էր արդէն։

Իրիկունը, երբ հայրս տուն եկաւ, պատշգամ ելաւ ու մեզ կանչեց։ Դուրս ելանք ու տեսանք, որ կատուն հինգ հատ ձագ բերած է։ Շատ զարմացանք եւ հասկցանք, թէ ինչո՛ւ էր առտուան այդ տարօրինակ մլաւիւնը։ Այսքան պզտիկ կատուներ դեռ չէի տեսած։ Շատ սիրեցի։ Առաջին օրը մազ չունէին, յետոյ քիչ-քիչ իրենց մարմինը մազով ծածկուեցաւ։ Մէկը սեւով ճերմակ էր, միւսը՝ մոխրագոյն, մնացածն ալ սրճագոյն էին։ Հազիւ մօտեցայ, որ անոնցմէ մէկը շոյեմ, մամա կատուն ձեռքս ճանկեց, շատ չցաւեցայ, բայց հասկցայ, որ չ՚ուզեր մօտենանք։ Ան իր ձագերը կը պաշտպանէ ու կաթ կու տայ։ Կատուներուն անուններ տուինք. Միմի, Մումու, Միմօ եւ քանի որ սեւով ճերմակ կատուին աչքերը մայրս չամիչի նմանցուց՝ անունը դրինք Չամիչ, իսկ ամենէն աշխոյժ կատուին անունն ալ Ճարպիկ դրինք։  

Կուկըլին մէջ կարդացի, որ կատուները բացարձակ մթութեան մէջ չեն տեսներ, բայց տկար լոյսին մէջ մարդոցմէ շատ աւելի յստակ կը տեսնեն։ Հիմա մեր կատուները միայն մամային կաթը չեն խմեր, այլ ուրիշ բաներ ալ կ՚ուտեն եւ մամա կատուն այլեւս չ՚արգիլեր, որ շալկեմ կատուները։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԿԱՐՕՏ

ՆԻԳՈԼ ՊՈԼՍԱՃԵԱՆ

Չեմ սիրեր մեծնալ
Այս քաղաքին հետ, ուր միշտ ես զիս երիտասարդ զգացած էի,
Բայց ներկը փայտէ տուներուն սկսած է տաշուիլ
Եւ դրացիիս մազը սկսած է ճերմկիլ, մորթը խորշոմիլ.
Փողոցները հինցած են,
Եւ պարապ շիշերով լեցուած.
Չեմ սիրեր այս բոլորը։
Կարօտցած եմ փայլուն ծովափի հիւղակները
Եւ երիտասարդ, ժպտերես դրացիիս հետ լեմոնի ջուր ծախելը.
Կարօտցած եմ հեծիք քշել դեռ նոր թափուած կուպրին վրայ
Եւ տեսնել բոլոր ընտանիքները իրարու ձեռք բռնած։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՃԱՄԲՈՒՍ ՎՐԱՅ (1)

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Ներխուժող բազմութեան հետ շոգեկառք մտայ եւ ազատ տեղ փնտռեցի։ Բոլոր նստարանները գրաւուած էին, բացի այն մէկէն, որուն դէմ կանգնած էր տարիքը առած յաղթանդամ կին մը, որ կը զրուցէր դէմը նստող անձին հետ։ Կինը, իր հսկայ մարմինով չէր կրցած տեղաւորուիլ երկու ճամբորդներուն մէջտեղը գտնուող ազատ նստարանին վրայ։

Ժպիտը դէմքիս մօտեցայ ու ներողամտութիւն խնդրելով ուզեցի հոն նստիլ.

– Կարելի՞ է։

– Անշո՛ւշտ, հրամմէ։

Անկարելի էր չնկատել կնոջ աչքերուն կապտականաչ գոյնը, որ կարծես ովկիաններու խորքէն ժայթքած էր: Հակառակ իր յառաջացած տարիքին, դէմքին նուրբ գիծերը անցեալի իր հմայիչ երիտասարդութեան խոսովանութիւնը կ’ընէին։ Նախքան տեղաւորուիլս, կնոջ զրուցակիցին դէմքին նայեցայ ու զարմանքս առանց պահելու նախ «Օ՜ու», ըսի, ապա «Հէլօու», ըսելով նստայ։ Քանի մը անգամ մարդուն դէմքին նայելէս ետք՝ «Ալ կը բաւէ, ամօ՛թ է, դուն քեզի եկուր», ըսի հայերէնով, ապա գլուխս վար առի եւ կամայ-ակամայ ունկնդրեցի անոնց խօսակցութիւնը։ Ըստ երեւոյթին, տէր եւ տիկին էին անոնք եւ բժիշկին քովէն կու գային։ Մարդը դողդոջուն ձայնով կը խնդրէր կնոջմէն, որ ձեռքի թղթածրարը բանայ եւ հոն գրուած բժիշկին անունն ու յաջորդ ժամադրութեան թուականը վերյիշեցնէ իրեն։

– Ա՜խ, ոտքս շատ կը ցաւի, մինչեւ տուն ինչպէ՞ս պիտի քալեմ,- դժգոհելով ըսաւ ան։

– Բժիշկին ըսածը յիշէ՛։ Եթէ դեղերդ օրինաւոր առնես՝ կը լաւանաս։ Քիչ մը համբերանք,- ամուսինին ձեռքը շփելով աւելցուց կինը։

Այս երկխօսութեան ընթացքին քանի մը անգամ մարդուն երեսին նայելէս ու կնոջ ինծի ուղղուած ծուռ նայուածքները նշմարելէս ետք, լայն ժպիտով մը մարդուն դարձայ եւ ըսի. «Վստահ եմ, որ անհանգստացաք նայուածքներէս, բայց ձեռքս չէ՛, նշանաւոր դերասան  Քլինդ Իսդուըտին շատ կը նմանիք, շա՜տ»։ Տէր եւ տիկին սկսան ծիծաղիլ, իսկ ես աւելցուցի. «Եթէ հիմա հետերնիդ նկարուիմ եւ այդ նկարը Ինսթակրամ տեղադրեմ՝ բոլոր տեսնողները պիտի զարմանան ու ինծի երանի տան»։

– Հիմա ծերացանք, պտտելու փոխարէն բժիշկներու կ’այցելենք,- դժգոհելով աւելցուցուց մարդը,- այդ օրերը անցեալին մէջ թաղուեցան։

– Ո՛չ, ո՛չ, պարո՛ն «Իսդուըտ»։ Երկուքիդ փայլքն ալ բնաւ չէ խամրած։ Ահաւասիկ, այսօր ինքզինքս մեծանուն աստղի մը քով նստած կը զգամ,- ուսին ծայրը թեթեւօրէն շոյելով ըսի։

– Է՜հ, գլխարկս չեմ դրած. առանց գլխարկի ի՛նչ Իսդուըտ,- ըսաւ մարդը ու կնոջ դէմքին նայելով աւելցուց,- Ասկէ ետք առանց գաուպոյի գլխարկի տունէն ելլել չկայ, եղա՞ւ անուշի՛կ տիկինս,- հրճուանքով աւելցուց տարեց «աստղը»։

– Գլխարկի պէտք չունիք, պարո՛ն։ Իսդուըտը իր վերջին նկարահանումներուն գլխարկ չէր դրած,- ինքնավստահութեամբ ըսի ես։

Երեքս սկսանք ծիծաղիլ։ Արդէն հասած էինք սպասուած կայարանը։ Կինը աթոռին ծայրը տեղաւորած անդացուպը երկարեց ամուսինին եւ՝ «Հաճիս, ուշադրութեամբ քալէ», շեշտեց, սակայն ամուսինը ինքնավստահութեամբ պատասխանեց անոր. «Իսդուըտը գաւազանի պէտք չունի, տե՛ս, առողջացայ։ Ա՜խ, եթէ ձի մըն ալ ըլլար կը հեծնէինք ու դէպի տուն կը սուրայինք», ապա՝ երիտասարդ տղու մը պէս աստիճաններէն բարձրացած ժամանակ, ձեռքս սեղմելով աւելցուց. «Գիտե՞ս տիկին, օրս օ՛ր ըրիր, լաւ որ քեզի հանդիպեցանք։ Շատ շնորհակալ եմ»։

Մարդը «իսկական աստղ դարձաւ», իսկ անդացուպը մնաց կնոջ ձեռքին մէջ։

Կայարանէն դուրս ելանք։ Անոնք ինծի «Բարի օր» մաղթելով իրենց ճամբան շարունակեցին։ Հանրակառքը սպասած միջոցիս, հիացմունքով դիտեցի զոյգին ձեռք-ձեռքի բռնած քալելը։ Այդ միջոցին, կինը ամուսինին անդացուպը թեւին տակ դրաւ ու ետեւ դառնալով բութամատը վեր առաւ եւ «Thank you» ըսելով օդային համբոյր մը ղրկեց երջանկութենէն կարմրած այտիս դրոշմելու։

Տղաս յաճախ կը զարմանայ եւ կ’ըսէ. «Մա՛մ, գանատացիները ընդհանրապէս օտարներու հետ չեն խօսիր, նամանաւանդ մեթրոյին մէջ։ Դուն ո՛չ միայն կը խօսիս, այլ կը զրուցես անոնց հետ ու քանի մը վայրկեանէն անոնց սիրտը կը սիրաշահիս, ինչպէ՞ս»։ «Է՜հ, տղաս, աս ալ արուեստ մըն է», կ’ըսեմ ու կը խոստանամ այս արուեստին նրբութիւնները բացատրել։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱՇԻՒ ՄԸ

– Լրագիր չէ՞ք առներ պարոն։
– խե՞նթ եմ որ օրը եօթը ղրուշ տամ երկու լրագրի։ Սրճարան կ՚երթամ սուրճ մը կը խմեմ ու բոլոր թերթերն ալ կը կարդամ։

«Անուշապուր», խմբագրապետ՝ Բագարատ Թեւեան, թիւ 2, Բ. տարի, 10 Փետրուար, 1927, Պոլիս։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (481-485)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս ծովահայեաց յարկաբաժնիս մէջ, Աղեքսանդրիա: Փափաքս իրականացե՞ր է ուրեմն: Բայց ոչ միայն այդ: Չեմ գիտեր ինչպէս գտեր եմ Մեծն Աղեքսանդրի ոսկեձոյլ դամբանը, հանդերձ իր փառահեղ մոմիայով: Հիւրեր կան, ծանօթ կը թուին, սակայն ինքնութիւնները կը խուսափին գիտակցութենէս: Խօսակցութիւնն ալ Աշխարհակալին կորուսեալ դամբարանին հաւանական վայրին մասին է, յայտնի է թէ կարծիքները կը տարբերին – Կանոպէական Ուղիին եւ Նապի Տանիէլ փողոցին խաչաձեւման կեդրոնը, ո՛չ՝ Նապի Տանիէլ Մզկիթին մէջ, ո՛չ՝ Սիուայի Ովասիսը, ո՛չ՝ Պահրիայի Ովասիսը… – կ’անդրադառնամ, որ անոնք իմ յայտնաբերմանս կը մնան անտեղեակ:

Զանգակը կը հնչէ եւ ոստիկան սպան կը հաղորդէ ինծի, որ տարաձայնութիւն մը կը շրջի, թէ դագաղ մը մտած է յարկաբաժինս: Կը փորձուիմ առարկելու, որ դագաղ մը չէ, Մեծն Աղեքսանդրի դամբանն է, այլ կը հարցնեմ․ «Օրէնքը կ’արգիլէ՞ դագաղի մը սեփականացումը»: Լուրջ շեշտով կը յարէ․ «Տան մէջ դագաղի մը գոյութիւնը կասկածներ կը յարուցանէ, պարո՛ն»: «Օրինա՞կ»: «Կարելի է իր մէջ դիակ մը զետեղել, փոխադրել գերեզմաննոց ու թաղել»: «Կը կասկածիս, որ մէ՞կը սպաննած եմ»: «Կը խնդրեմ արտօնէք, որ տեսնեմ դագաղը»: Գաղտնիքս պիտի յայտնաբերուի, գանձս պիտի կորսնցնեմ, պիտի ենթարկուիմ ալ հնութիւններու ապօրինի իւրացումը քրէականացնող օրէնքին, բայց ի՞նչ կրնամ ընել, սպանութեան ամբաստանութիւնն աւելի ծանրակշիռ է: «Հրամէ՛»:

Կ’անցնինք հիւրասենեակէն, ուր հիւրերս տակաւին գրաւուած են Աղեքսանդրի կորուսեալ դամբարանով ու կ’անտեսեն սպան ու մեր անցքը: Կը մտնենք ընդարձակ ճաշասենեակը, ու կը սրդողիմ տեսնելով, որ դատարկ է հաւկթաձեւ սեղանը: Բայց սպան սեղանին ետին նշմարեր է դագաղը, ընտիր կարմրափայտէ, այո, բայց ո՛չ Աղեքսանդրի ոսկեձոյլ դամբանը: «Կը հաճի՞ք բանալ»: Հարցումի ձեւով հրահանգ է: Կը բարձրացնեմ կափարիչը: Դագաղը դատարկ է: Թէեւ անկողին մը փռուած ըլլայ ներսը, բարձով հանդերձ: Չէ գոհացած, պատասխանի կը սպասէ: «Ոչ, մէջը չեմ քնանար, այդքան ալ հանգստաւէտ չէ, ոչ իսկ մրափ մը կ’առնեմ: Կ’ուզե՞ս փորձել»: «Շնորհակալութիւն: Ուրեմն ինչո՞ւ»: «Շուրջիններուս գործը դիւրացնելու համար, երբ մեռնիմ: Սկզբունքներէս է իմ մտահոգութիւններովս չանհանգստացնել ուրիշները»: «Կը ներէք ձեզ անհանգիստ ընելուս»: «Հոգ մի՛ ըներ»: Բայց յարկաբաժնի դրան առջեւ կը զգուշացնէ․ «Սակայն եթէ այս դագաղը դուրս ելլէ, վկաներ պիտի ըլլան»:

Աժա՞ն ազատեցայ, թէ գանձս անդառնալիօրէն կորսուեցաւ, որովհետեւ չեմ յուսար, որ դատարկ դագաղս կրկին փոխակերպուի Մեծ Մակեդոնացիին հոյակերտ դամբանին: Վերադարձեր եմ հիւրերուս, եւ դամբարանին վայրին մասին իրենց անհիմն առարկութիւնները կը ջղայնացնեն զիս…:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ո՛չ ոք հասկցած է զիս, բացի մէկէն, որ նմանցուցած էր Սփինքսին: Յայտնի է, թէ թափանցած էր ան իմ բուն էութիւնը ու բառով մը բնորոշած: Երկմտած էի բացատրութիւն խնդրել, գոյութեանս գրաւականն եղող խորհուրդը վախնալով ի սպառ ցնդեցնել:

Հիմա կը փնտռեմ զինք ամէնուր, խուսափեր եմ ես ինձմէ ու մարմաջն ունիմ անագորոյն մեկնումի, բայց կը հաւաստեն, որ զայն գտնելու համար հարկ է նախ մեռնիլ, թէեւ կ’արգիլեն ալ աճապարել ու մահն ինքնակամ ընդունիլ: Եւ անշուշտ դէմքիս վրայ գծագրուող ժպիտը Սփինքսինն է:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այս անգամ կիսակործան տան առջեւէն երբ կ’անցնիմ, պատուհանը ինչպէս միշտ բաց է ու ցոյց կու տայ աղքատիկ ներսիդին, բայց պարոնը չ’երեւնար, եւ բարիրկունի առիթը կորսուած է: Սակայն պատուհանին տակ, կը նշմարեմ, կայ մեծկակ, կիսաբաց տուփ մը, որ իսկոյն, նկատի ունենալով երկրին անկայուն վիճակը, կասկածի կը մղէ զիս: «Պարոն, պարոն,- կը կանչեմ,- տուփ մը կայ ձեր պատուհանին տակ, ձեզի՞ կը պատկանի»: «Այո՜», կը բացագանչէ, բայց վստահ եմ, որ կը ստէ, յուսալով գանձ մը գտնել անոր մէջ, մինչ ռումբի վարկածը չի հեռանար մտքէս:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս խառնաղանճ հրապարակը Ռամսէսի…: Պիտի երթամ, կ’ենթադրեմ, Նեղոսի Սրահը, ուր ուրեմն ֆիլմ պիտի ցուցադրուի…: Ե՞րբ ենք, ներկայ կը թուի ըլլալ, բայց Սինեմայի Ակումբին ցուցադրութիւնները չէ՞ որ կը պատկանին անցեալին…: Հեռու չէ այստեղէն, քալելով կարելի է երթալ, բայց պիտի չկարենամ կողմնորոշուիլ, պիտի կորսուիմ, տարօրինակ է, ե՛ս որ կը սիրեմ պտտիլ խտիւական Գահիրէի մէջ եւ ինքզինքս քմահաճօրէն գտնել որեւէ փափաքելի վայր՝ առանց տեղէս շարժելու իսկ…: Եթէ սկսիմ Ազգային Առաջնորդարանէն, պիտի ճամբաս գտնեմ՝ կ’անցնի մտքէս: Բայց չէ՞ որ դարձեալ հրապարակէն պիտի անցնիմ… այս ի՞նչ արտուղի՛ գաղափար է…: Եւ ե՞րբ Առաջնորդարանէն ուղեւորուեր եմ ես Նեղոսի Սրահ…: Թերեւս… մոռցուածն աւելի է քան յիշուածը…: Կանգնած եմ, բայց հոգս կը ցրուի, վստահ եմ որ վիճակս երկար պիտի չտեւէ, ո՛ւր որ է Գահիրէն պարզ քարտէզի նման պիտի փռուի աչքերուս առջեւ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս Վարչական Վերահսկողութեան կեդրոնատեղին, բայց չեմ ձերբակալուած, ընդհակառակը, ի յարգանս ինձ կը ցուցադրեն իրենց գործունէութիւնը դրուատող վաւերագրական ժապաւէն մը: Եւ ահա չարակամ անձ մը կը պահանջէ իմ գործունէութեանս տեղեկագիրը եւ զարմանալիօրէն զերծ կը հռչակուիմ որեւէ մեծ կամ փոքր յանցագործութենէ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱՃԵԼԻ ԱՆԱԿՆԿԱԼԸ

 ՇԱՔԷ ՓԻԼԱՒՃԵԱՆ
Հալէպ, Հայ Աւետարանական Բեթէլ Երկրորդական Վարժարան, Է. կարգ

Օր մը ես եւ մայրս ճաշարան նստած էինք: Յանկարծ մօրս հեռաձայնը հնչեց:Մայրս պատասխանեց: Լուր եկաւ, որ իմ սիրելի ընկերուհիս Հալէպ ժամանած էր: Շատ ուրախացայ: Ընկերուհիիս գալը հաճելի անակնկալ մըն էր: Այդ օրը տարեդարձս էր: Տարեդարձիս  ամէնէն աղուոր նուէրը ստացած էի: Երկու ամիս իրարու հետ շատ ուրախ եւ լաւ ժամանակ անցուցինք: Հիմա արդէն կարօտցած եմ զինք:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ ԲԱՆԱԼԻ Է

ՏԱԼԻՏԱ ԱՇԸԳԵԱՆ
Հալէպ, Հայ Աւետարանական Բեթէլ Երկրորդական Վարժարան, Ը. կարգ

Դպրոցական տարեմուտին որոշեցի աւելի լաւ պատրաստել դասերս: Օրը օրին սորվելով  եւ պարտականութիւններս  կատարելով կ’ուզեմ գերազանց ըլլալ: Կը հաւատամ, որ աշխատանքով ամէն բան կարելի է իրագործել: Ամրան արձակուրդին խաղի ու պտոյտի կողքին, սիրած նախասիրութիւններս ալ կատարեցի: Կը սիրեմ ընթերցանութիւնը: Կը կարդամ բանաստեղծութիւններ եւ հեքիաթներ: Շատ կը փափաքիմ օր մը ես ալ ձեռքերուս մէջ իմ գրած գիրքս ունենալ:  Քանի մը պատմութիւններ փորձեցի գրել:

Կը սիրեմ նաեւ ժամանցն ու հանգիստի պահերը:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: