ԴՐԱՑՈՒՀԻ ՄԱՐԻՆ ՕՐ ՄԸ… ՕՐ ՄԸՆ ԱԼ…

ԳԱՅԻԱՆԷ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ

Դրացուհի Մարին այլեւս չկայ, սակայն պատմածներէն շատ մը բաներ յիշողութեանս մէջ դեռ կը մնան։ 

Մարիին պատմածները պատահած դէպքեր էին ընդհանրապէս, որոնք երգիծանքի արժէք ունէին։

Մարին, տարիներ առաջ, իր դրացուհիներէն մէկը այնքան կը խնդացնէ, որ կինը խնդալէն գիտակցութիւնը կը կորսնցնէ ու ուժաթափ կը մարի։ Մարին, վախցած, ձեւով մը կը փորձէ կինը արթնցնել, որ հազիւ աչքերը կը բանայ, Մարիին դէմքին կը նայի, պատմածը կը յիշէ, դարձեալ կը սկսի խնդալ ու կրկին մարիլ։ Մարին «Թէօվպէ՜, մեղա՜յ, այլեւս անգամ մըն ալ մէկուն չեմ խնդացներ», կ՚ըսէ, սակայն ձեռքը չէ, երկար չի կրնար դիմանալ։

Մարին, օր մը, սինի քիւֆթէ (միջուկով քիւֆթէ, ափսէի մէջ պատրաստուած) կը պատրաստէ, հազար ու մէկ դժուարութեամբ եւ նեղութեամբ. տղան՝ դեռ անխօս մանուկ, հազիւ երկու տարեկան, կ՚երթայ եւ քիւֆթէին վրայ կը միզէ: Մարին կը մտածէ՝ ի՞նչ ընել․ արագ մը մէզը քիւֆթէին վրայէն լուացարանին մէջ կը պարպէ, թեթեւ մը ջուրի տակ կը ցօղէ, ձեւի կը բերէ, յետոյ շուտով փուռը կը դնէ ու կ՚եփէ։ Ամուսինը՝ գործէն, աղջիկները դպրոցէն կու գան, դիմացնին կը դնէ զայն ու կը կերցնէ։ «Մարի, կե՛ր, մամա, կե՛ր», կ՚ըսեն, Մարին բնաւ անկողմանի չ’ըլլար. «Հմմ, ես կուշտ եմ, մինչեւ ձեր գալը կերած էի արդէն», կ՚ըսէ, բերնի համով սինի քիւֆթէն կը կերցնէ, վերջն ալ քիւֆթէին գլխուն եկածը կը պատմէ։

Օր մը Մարին չորցուած սմբուկով տոլմա պիտի եփէ․ նոյն պահուն ութսունամեայ դրացուհին՝ Էպրու պաճըն  կու գայ, եւ Մարիին տոլմա լեցնելու գործին մէջ օգնել կ՚ուզէ։ Կինը տարեց ըլլալով շունչի տհաճ հոտ մը ունի։ Էպրու պաճըն չոր սմբուկները տաք ջուրին մէջէն հատ-հատ կը հանէ, բերանը կը տանի, լաւ մը մէջը հոտաւէտ շունչը կը փչէ, որպէսզի սմբուկին բերանը լաւ բացուի, պարապութիւն մը գոյանայ եւ միջուկը մէջը դիւրութեամբ տեղաւորուի։ Մարին եղածը տեսնելով կը սկսի պժգալ․ «Վնաս չունի, Էպրու պաճը, ես կ՚ընեմ, դուք մի՛ յոգնիք», կ՚ըսէ, սակայն՝ անօգուտ։ Ամուսինը եւ պզտիկները տուն կու գան․ «Մարի, կե՛ր, մամա, կե՛ր»․ Մարին՝ «Դեռ քիչ առաջ կերայ, կուշտ եմ հիմա», կ՚ըսէ ու փախուստ կու տայ։ Ախորժակով մը ուտելնէն վերջ, Մարին նորէն ընելիքը կ՚ընէ ու տոլմայի պատրաստման մասին պատմելիքը կը պատմէ։

Օր մըն ալ Մարին շուկայէն ողջ ու առողջ, կենդանի հաւ մը կ՚առնէ, տոպրակին մէջը կը դնէ ու կը մոռնայ․ յետոյ քիլօներով լոլիկ, սմբուկ ու վարունգ կ՚առնէ եւ բոլորը նոյն տոպրակին մէջ, մոռցուած հաւուն վրայ կը թխմէ, տուն կու գայ, դուռը բացած ատեն խեղճ հաւը շունչը հազիւ քաշելով կը թրպրտայ, Մարին ալ վախէն մէկ անգամէն տոպրակը ձեռքէն կը նետէ, որպէսզի տեսնէ թէ այդ շարժող բանը ի՞նչ է, վերջապէս կը տեսնէ ու կը յիշէ, որ հաւ մըն ալ առած էր ժամեր առաջ, զոր բաւական տանջած էր։ Հաւը եթէ սատկի ու մորթուելէն վերջ արիւն չհոսի՝ արդէն ուտելու պիտանի չ’ըլլար, կ՚ըսէ ինքն իրեն, հաւը եւ սուր դանակ մը առնելուն պէս հաւը մորթել գիտցող դրացիին կը տանի՝ հաւը կը մորթուի, սակայն կաթիլ մը արիւն հազիւ-հազ կ՚ելլէ, ան ալ  դժուարաւ, շուտով տուն կ՚երթայ ու հաւը եփել կը սկսի, տնեցիք կարգով կու գան, ահա ճաշի ժամն է՝ «Մարի, կե՛ր, մամա, կե՛ր», Մարիէն ձայն-ձոյն ու ախորժակ չկայ, տնեցիները անպայման միտքերնէն կ’ըսեն. «Արդեօք ուտելնէս յետոյ ի՞նչ պիտի լսենք այսօրուան ճաշին մասին»․ սպասուած պահը չ’ուշանար, Մարին, ինչպէս միշտ, առաջ կը կերցնէ, վերջը եղած-չեղածը այբէն օ-ֆէ կը պատմէ։

Օր մըն ալ ելեկտրականութեան պաշտօնեան տուն կու գայ, որպէսզի ամսավճարը գանձէ։ Մարին կը վճարէ, սակայն պաշտօնեան կը շուարի եւ մնացորդին վրայ յաւելեալ գումար մըն ալ կը վերադարձնէ։ Պաշտօնեան կ՚երթայ, Մարին կը նկատէ, որ ձեռքը աւելորդ գումար մը կայ, կ՚որոշէ այդ գումարով շուկայ երթալ եւ համով ճաշ մը պատրաստել տնեցիներուն համար․ միս ու սմբուկ կ՚առնէ եւ տոլմա կը պատրաստէ, տոլմաները արագեփ կաթսային մէջ կը տեղաւորէ եւ կրակին կը յանձնէ․ քիչ անց, մտածելով որ արդէն ճաշը պատրաստ պէտք է ըլլայ, կափարիչը կ՚ուզէ բանալ, եւ ահա՝ կաթսային կափարիչը կը թռի եւ տոլմաները խոհանոցին առաստաղը կը փակին. այդ օր ատ «անօրէն» դրամով բան մը ուտել բախտ չ’ըլլար։ 

Ուրիշ օր մը Մարին՝ արդէն եօթանասունի շեմին, մանկութեան տարիներուն խաղցած խաղերէն մէկը կը յիշէ․ խաղը այսպէս է՝ փողոցը քալած ատեն, աչքը գոց պահած մէկէն տասը պէտք է հաշուէ եւ յետոյ աչքը բանայ, այսպէս շարունակ՝ նուազագոյնը երեք անգամ։ Խաղը մէյ մը յիշելով մանկանալ կ՚ուզէ։ Մարին խաղը երկու անգամ կը կրկնէ, աչքը կը գոցէ կը քալէ՜, կը քալէ՜ եւ յաջողութեամբ ետ կը բանայ․ երկու անգամ կրցայ, երրորդն ալ կ՚ընեմ, կ՚ըսէ եւ ինքզինք փոսը կը գտնէ․․․։

Մարին միամտութիւն ալ ունէր։ Տղան գիտնալով այդ մասին, երբեմն կատակելով բաներ մը կ՚ըսէր։ Օր մը տղան մօրը կ՚ըսէ․ «Մամա՛, գիտե՞ս, Լաթաքիոյ ծովը Հալէպ պիտի տեղափոխեն եղեր»։ Մարին՝ հանգիստ կենալ չգիտնալով, պտտիլ ալ սիրելով, լսածներուն կէսը մոռնալով, վրան քիչ մըն ալ աղ ու պղպեղ ցանելով, համեմելով, այս տեղեկութիւնը կ՚առնէ եւ մտած-ելած տունը կը տարածէ։

Վերը յիշեցինք, որ Մարին հաւ մը առած էր ու՝ մոռցած, այո՛, Մարին նաեւ յայտնի էր իր մոռացկոտութեամբ եւ այդ պատճառով տարօրինակ դէպքեր ալ կը պատահէին իր եւ մեր՝ դրացիներուս կեանքին մէջ, օրինակ՝ տան դուռը բացած ատեն բանալին դուրսէն ընդհանրապէս բանալիին բացուածքին մէջ կը մոռնար։ Շէնք մտնող-ելլող դրացիները արդէն գիտէին, բանալին կ՚առնէին ու յետոյ Մարիին կը յանձնէին։ Շէնքին  դրացուհիները միասին շաբաթը մէկ կը հաւաքուէին եւ շիրքէթ կ՚ընէին, ամէն շաբաթ գումար մը կը յանձնէին, գումարը գանձանակի մը մէջ կը պահէին եւ տարեվերջին հաւաքուածը կը գանձէին, իսկ գանձապահ նշանակուած էր Մարին, որովհետեւ հաշուապահական ունակութիւններ ունէր, սակայն մոռացկոտ ըլլալով՝ հաշիւին տետրակը, գրիչը, ակնոցն ու դրամապանակը միշտ մէկու մը տունը կը մոռնար։ Անգամ մը զանոնք նոյնիսկ սառնարան ալ դրած էր եւ շաբաթ մը յետոյ միայն՝ յայտնաբերած։ 

Մարին իր մոռացկոտութեան վրայ խնդալով կը պատմէր ու կը խնդացնէր, ոչ ալ կը նկատէինք, որ այդ մշտական մոռացկոտութիւնը ալզհայմըր հիւանդութեան նախանշանն էր։ Մարին ինքզինք մոռցաւ, մեզ ալ մոռցաւ ու շատ չանցած կեանքէն հեռացաւ…։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s