ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԽԵ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՆԽԱ․
Այնքան ատեն որ այդ ծերացած շան հաջոցը չի դադրիր, ինչպէ՞ս կրնայ բան մը փոխուիլ այդ կուսակցութեան մէջ։

ՆԽԲ․
Երբ ընդդիմութիւն կոչուածը, խորհրդարանին մէջ կամ անկէ դուրս, ընդդիմութեան իմաստը չի գիտեր եւ ինքզինք խենթութեան կու տայ, յիմարաբանութեան կը տրուի, անլրջութեան սահմանները կ’անցնի՝ շատ ձեռնտու կը դառնայ կացութիւնը իշխող կողմին համար։

ՆԽԳ․
Ես բերանս ոչ թէ իմ եւ ձեր սիրած հայրենիքին, այլ Զաղրեպի մէջ կը բանամ, հոնկէ ձայնս աւելի անոյշ կու գայ։

ՆԽԴ․
Մենք հայերէն չենք ուզեր սորվիլ, մեր մայրենի լեզուով չենք հետաքրքրուած ընդհանրապէս, բայց կ’ուզենք որ Հայաստանի մէջ մեր քոյրերն ու եղբայրները սորվին, ան ալ՝ պարտադիր, զօռով, մաքուր հայերէնով՝ սիքէ-սիքէ։

ՆԽԵ․
Մինչեւ հիմա բերդին շուրջ կը դառնայինք, հիմա արթնցանք եւ կ’ուզենք բերդը ներսէն գրաւել։ Հարիւր տարի յետոյ բերդէն ներս մուտք գործելն ալ վարպետութիւն կ’ուզէ։ Այս պարագային ներսը եւ դուրսը հարկաւ տարբեր են, ինչպէս՝ դուրսիններն ու ներսինները։

ՆԽԶ․
Եկո՛ւր, քեզ պատուոյ սեղան կը նստեցնենք, գլուխնուս վրայ ալ կը նստեցնենք, եթէ պէտք ըլլայ, միայն դուն դրամ տուր։ Գիտենք որ խելք չունիս։ Ո՞ր հարուստը ունեցած է որ դուն ունենաս։

ՆԽԷ․
Անոնք ալ ուրիշ մէկը չեն գտած հրաւիրելիք, իր ժողովուրդին կողմէ մերժուած սերժուած նախագահը հրաւիրեր են, բեմ հաներ եւ ըսածը մտիկ կ’ընեն։

ՆԽԸ․
Նախագահը Քաթարի կամ Կատարի մէջ առանց ամչնալու ըսեր է․ «Մեր դուռը բաց է ձեր դիմաց», եւ մարդիկ ի՞նչ հասկցեր են․ «Մեր պոռնիկներուն պուցը միշտ բաց է ձեր դիմաց»։ Այսպիսի թարգմանութիւն կ’ըլլա՞յ։ Ամօթ ալ չէ մնացած։

ՆԽԹ․
Մինչեւ Զաղրեպ գացի, որ համրութենէս հրաժարիմ, որ թոթով լեզուիս կապերը արձակուին, բացուին։ Եթէ խօսիլ գիտնայի՝ արդէն հայրենիքիս մէջ կը խօսէի։ Դուրսը շատ խօսող կայ։

ՆԾ․
Բողոքող երիտասարդներուն ձեռքէն առեր են վառարանը, որ խեղճերը գիշերը կամ այդ ցուրտին ընդհանրապէս չկրնան տաքնալ։ Հարց չկայ։ Տաքնալու եւ զիրար տաքցնելու ուրիշ ձեւեր չկա՞ն։ Այդ երիտասարդները վարժ են Ապրիլ քսանչորսեան հսկումներու գիշերային, կէս-գիշերային տաքութիւններուն ու ջեռուցումներուն, ազգային դաստիարակութեան բովէն կամ քովէն անցած են․ յետոյ, Աստուած արու եւ էգ ստեղծած է մարդս եւ մարմիններու ջերմացումը արտօնուած է, սեռափոխութիւնն է միայն խնդիրը։ Ուրեմն, կարճի կապեցէք, ինչպէս գիշերային հանրային արարողութիւններուն մարմին ի մարմնոյ կը տաքնաք, հիմա ալ նոյնը ըրէք։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԵԿՈՒՐ

ԼԱՐԱ ԱՐԹԻՆ

եկուր
եղիր ուժգին փոթորիկ
եղիր գետակ մը վարար
երազ մը բոցավառ

եկուր
լայն հորիզոններ բանալով
լոյսը մութին խառնելով
խօլ ու խինդ հեքիաթներ հիւսելով

եկուր
անկարելիներու կապանքը քակելով
կեանքին նոր խորհուրդ բերելով
անծայրածիր ճախրանք ցոյց տալով
նուաճումի գագաթնակէտ գծելով

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (588-593)

ՈՅԺ

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Իջեր եմ տունէն խեղկատակ նպատակով մը, զոր օրնիբուն պիտի հետապնդեմ: Կը կանգնեցնեմ աճապարող աղջիկ մը եւ կը խնդրեմ ըսել թէ ո՞ւր է Յեղափոխութիւն պողոտան: «Այս է, պարոն»: «Ինչպէ՞ս թէ, յեղափոխութիւն չկայ այստեղ, վստահաբար սխալած ես»: Աղջիկը կը ձախողի հոգեկան վիճակս արագ նայուածքով մը գնահատել ու կը նախընտրէ հեռանալ: Երբ կու գայ Վոսփոր սրճարանի սպասեակը, բարեմտօրէն կը հարցնեմ․ «Խնդրեմ, կրնա՞ս նկարագրել Ստամպուլի Պողազը»: «Ի՞նչ»: «Կովու Ծանծաղուտը»: «Տաք խմիչք եթէ կ’ուզես, ունինք թէյ եւ սուրճ եւ անիսոն, պաղ բան եթէ կ’ուզես…»: «Փոխեցէ՜ք սրճարանին անունը», կ’ըսեմ ու կը մեկնիմ: Լոյսը կարմիր է ու կը կանգնիմ երթեւեկին հսկող ոստիկանին կողքին: «Գիտե՞ս որ Սաատ Զաղլուլ Փաշան այսքան կարճ չէր, արձանագործին անձնական հակառակութեա՞ն վերագրենք, թէ թերեւս անգլիացիներո՛ւն խաղն է»: Լոյսը կանաչ է ու կը քալեմ: Կը յուսամ որ յիշեն զիս որքան ատեն որ կ’ապրին եւ երանի ուրիշներու ալ պատմեն…

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Աս ի՞նչ ապո՛ւշ խօսք է, կ’ուզեմ ըսել որ ես – անձամբ – չպայքարեցայ հիւանդութեանս դէմ, վիրաբոյժներ կտրեցին-հանեցին եւ ահա դեռ ողջ եմ: Բայց կը պնդէ, կամքս կը դրուատէ եւ հուսկ կը պահանջէ ամէն ինչ սկիզբէն մինչեւ վերջ պատմել: Ստիպուած եմ հիմա երկար-բարակ բացատրե՞լ: Նախընտրելի կը համարեմ կարճ կապել ու մեռնիլ:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այս անգամ շեղեր են քայլերս ու մտեր եմ շէնքին դռնէն… նոյն վերելակն է, ու մինչ կը կանչեմ՝ դռնապանը կամ կինը կը յայտնուի կամ չի յայտնուիր… զարմանալի է այս վերելակն… եւ ո՛չ մէկ այցիս յուսախաբած է զիս… եթէ միայն աշխարհն հետեւէր օրինակին ու գործէր հաստատակամ…: Կլոր, կարմիր կոճակները բոլորն ալ կը հրաւիրեն, չորրորդինը կ’ընդունիմ: Բայց բարեկամս պիտի՞ բանայ դուռը, հո՞ս է, անցան այնքան տարինե՜ր: Զանգակին չ’արձագանգեր, թերեւս զանգակը չհնչեց, չի՜ հնչեր: Զգուշացուցած էի որ թերեւս կտրէին ելեկտրականութիւնը: Անգործ էր ու լքուած ու յետին աղքատութեան մէջ, բայց կատակած էի – ամենա՜յն լրջութեամբ – որ իրեն նման բախտաւոր մարդ չկա՜ր, որ ազա՜տ էր, կրնար վայրկեաններ, ժամե՜ր դիտել յարկաբաժնին պատերը զարդարող փոքրիկ իւղանկարներն ու ջրանկարները, չէ՞ որ մանաւանդ մայրն էր վրձինած, կի՜նը որուն կը պարտէր իր գոյութիւնը, որքան ալ քաշկռտուած..: Բնանկարներ, ընտրեալ անկիւններ քաղաքէն, եւ մին այս նոյն յարկաբաժնէն՝ ննջարանի դռնէն մաս մը ու Նեղոսին վրայ լիառագաստ գետանաւ մը պատկերող, կը յիշե՜մ…: Ու կը հրեմ դուռը որ կը բացուի, կը վախնար օր մը բանալին կորսնցնել ու դուրսը մնալ: Յարկաբաժինն իրն է տակաւին ուրեմն: Կը մտնեմ, թող գայ քիչ ետք ու տեսնէ զիս իր մօր նկարներուն առջեւ եւ ունկ դնէ հիացումիս… նախանձի՛ս ալ: Բայց չի գար, չի գար, եւ եռանդս կը սմքի, կատակս չունի՜ հրապոյր: Սակայն ի՞նչ է, արգիլուա՞ծ է ինծի դիրքս լքել, թէ պատիժն է սրտէ՛ս:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս ճերմակազգեստ սպասեակ համբաւաւոր ճաշարանի: Պարտականութիւններս որոշ են ու յստակ, կը կատարեմ անվրէպ, եւ ոչ մէկ բիծ նուիրումս կ’արատաւորէ: Ծառայել է կեանքս ու դիտե՛լ: Այսպէս կրնամ յաւիտեանս ապրիլ:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ոստիկանութիւնը զիս կը փնտռէ, նոյնիսկ թերթերու մէջ յայտարարուած է այդ. յայտնաբերեր են յիսուն տարուան հնութիւն ունեցող օրինազանցում մը, զոր կը ճգնիմ յիշել…: Բայց եկողը Father Maginn-ն է, նոյն, աջ թեքած իր քալուածքով ու կեցուածքով… կարծեմ որովհետեւ վիրահատած էին ձախ թոքն… այնքան ուրախ է զիս տեսնելուն, որ չեմ առարկեր իր ողջ ըլլալուն ակներեւ փաստը, մինչ ինք կը խնդրէ որ յիշեմ, թէ ինծի համար նախատեսած էր փայլուն ապագայ իբրեւ համաշխարհային հռչակի տէր գրող, ու կը սկսի նշել անունները ոստիկանական վէպերու, որոնք իբրեւ թէ գրած ըլլամ…: «Իսկ հիմա ի՞նչ կը գրես», կը հարցնէ: «Դիահանում Յիսուն Տարի Ետք»:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս մինա՜կ, մեծ կարկանդակի մը առջեւ, որուն վրայ կը վառին մոմէ երկու 9-ներ: Մեռնելէս առաջ ուզած էի ամէն ինչ ապահովել կնոջս, զաւակներուս ու թոռներուս համար, բայց եկուր տես որ բոլորն ալ մեռա՜ն եւ մարդ չմնաց որ հետս տարեդարձս տօնէ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՆ ՀԱՒԱՏ Ա ԼԻ (ԺԶ.)

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

ԽԶ.
Լաթեր կախուած են փողոցին լայնքին. մէկ պատուհանէն միւսը, ճախարակին չուանին վրայ, կը շարժին: Գոյնզգոյն են անոնք, մեծ-պզտիկ, գիրուկի, նիհարի, երեխայի, հասունի լաթեր, որոնք հովուն յանձնուած կը շարժին թուլցած մարմնով, նազելի օրօրումով: Թեւ թեւի են, ձեռք ձեռքի, մերթ կը պարեն, մերթ չուան կը քաշեն աջ ու ձախ: Գլխուս վերեւ լաթեր կը ծփան։ Գլուխս կը բարձրացնեմ ու կը տեսնեմ որ իրենց թեւերը կ’երկարեն զիս քաշելու համար վեր. ու կը բարձրանամ: Կը մտնեմ շապիկի մը թեւը, յետոյ կը կառչիմ տաբատի մը ծայրին: Չեմ ուզեր վար իջնել: Ոտքերս կը շարժին օդին մէջ, ազատ եւ անվախ, սակայն չըլլայ թէ յանկարծ իյնամ: Ուրախ եմ, լաթի կտորներու չափ անկախ եւ թոյլ՝ թռչնակի ճռուողիւնով կը գեղգեղեմ: Սակայն գլուխս կը դառնայ: Ի՞նչ է գործս բարձրերը: Օդը զով կը փչէ հոն: Հերի՞ք է սա չուանը, որ կրէ ծանրութիւնս: Յանկարծ կը փրթի եւ կ’իյնամ գետին: Ինչպէս կրիային պատեանը կ’ըլլայ ջարդուփշուր, երբ բարձրէն կ’իյնայ, ես ալ կ’ըլլամ մարմին մը տարտղնած. փշրուած գանկէս արիւն կը մզի: Կտորներս կը տարածուին ասֆալթին վրայ: Ահա՛ անկախ, ահա ազատ: Երթամ բարով: Հողս թեթեւ:

ԽԷ.
Չաւելային մէջ խեցգետիններ կան: Իրենց կարծր պատեաններէն ներս ջուր կ’որոնեն, ծովուն ջուրը աղի: Տակ տակի, վրայ վրայի, զիրար կը կոխկռտեն: Կը շարժին ու կը շարժեն իրենց ճանկերը, որոնք եթէ բան մը ձեռք անցընեն, միսը կը խլեն ոսկորէն: Անցնող-դարձող ձկնորսի ամանին մէջ կը դիտէ խեցգետինները։ Անոնք ցուցահանդէսի չեն ելած եւ ոչ ալ նորաձեւութիւն կը ցուցադրեն: Խեղճերը պիտի ըլլան կեր մարդու ստամոքսին՝ ծակ: Համընթաց, վերջին ճիգով տեղ կը փոխեն, շունչ կ’աղերսեն անջրդի ամանին մէջ: Պատեաննին կարծր է, սակայն միսերնին՝ շա՜տ փափուկ ու ողջ-ողջ պիտի խաշին եռուն ջուրին մէջ, խածի զոհ մարդու կարծր ակռաներուն տակ:

ԽԸ.
Իւնեսքօն կը յայտարարէ, որ լեզու մը եւս պահպանումի տակ առած է, որ պիտի կորսուի ժամանակի ընթացքին: Արեւմտահայերէ՞նը. չէ՛, չէ՛: Ատիկա հինցաւ եւ կը շարունակէ հիննալ: Այս մէկը Կիրասոնի Թռչնագիւղի բնակիչներուն լեզուն է. թռչնալեզու: Այն բնակիչները իրենց մատերը կը խոթեն բերան եւ կը սկսին գեղգեղել, կամ աւելի ճիշդը՝ գեղգեղանքի երփներանգ ձայներով սուլել, սարէ սար, տունէ տուն: Մե՜ղք, մե՛ղք մեզի, սա գիւղացիներուն չափ չկրցանք ըլլալ, որ մեր մատերը խոթենք մեր բերանը ու քաշենք, փրցնենք մեր լեզուն, որպէսզի խօսինք մեր մայրենին. արեւմտահայերէ՛ն:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԻՆՉՈ՞Ւ, ՏԻԿԻՆ, ՓԱՍՏՆ Է ԱՆՀԵՐՔԵԼԻ

Տիկինը՝ Vittoria Colonna

ՄԻՔԵԼԱՆՃԵԼՕ
(1475 – 1564)

Ինչո՞ւ, Տիկին, – փաստն է անհերքելի, –
Ալպեան ապառաժի մը մէջ ապրող
Պատկերն ստեղծողն իր կը վերապրի,
Ուշ կամ կանուխ մինչ ան կը դառնայ հող:

Այո՜, պատճառն արդիւնքէն կ’ընկճուի,
Երբ Արուեստը կը տիրէ Բնութեան:
Իմ իսկ փորձով՝ որեւէ պատկերի
Ընդդէմ անզօր են ժամանակ ու մահ:

Քարին ու նկարին կեանքըս յանձնած՝
Քու դէմքըդ կը ստեղծեմ, իմ դէմքըս ալ,
Որպէսզի երբ անցնի նոյնիսկ հազար

Տարի մեր մեկնումէն, տեսնեն որքան
Դուն էիր գեղեցիկ ու ես թշուառ,
Բայց ոչ՝ յիմար, քեզ սիրելուս համար:

Իտալերէնէ ու անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՈՅԺ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԱՍՆՄԷԿԻԿ (Բ.)

ՀԵՆՏՐԻՔՅԷ ԱՆՏՈՆՍ

Ցուրտ
Դուրսը մշուշ
Ներսը անդամալուծող յոգնածութիւն
Ժամանակ առ ժամանակ լոյս
Ակնկալութիւն

Տաք
Ազատ հոգի
Հանդարտ մարմին, բայց
Ժամանակ առ ժամանակ մշուշ
Մելամաղձոտութիւն

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ: