ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԽԵ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՆԽԱ․
Այնքան ատեն որ այդ ծերացած շան հաջոցը չի դադրիր, ինչպէ՞ս կրնայ բան մը փոխուիլ այդ կուսակցութեան մէջ։

ՆԽԲ․
Երբ ընդդիմութիւն կոչուածը, խորհրդարանին մէջ կամ անկէ դուրս, ընդդիմութեան իմաստը չի գիտեր եւ ինքզինք խենթութեան կու տայ, յիմարաբանութեան կը տրուի, անլրջութեան սահմանները կ’անցնի՝ շատ ձեռնտու կը դառնայ կացութիւնը իշխող կողմին համար։

ՆԽԳ․
Ես բերանս ոչ թէ իմ եւ ձեր սիրած հայրենիքին, այլ Զաղրեպի մէջ կը բանամ, հոնկէ ձայնս աւելի անոյշ կու գայ։

ՆԽԴ․
Մենք հայերէն չենք ուզեր սորվիլ, մեր մայրենի լեզուով չենք հետաքրքրուած ընդհանրապէս, բայց կ’ուզենք որ Հայաստանի մէջ մեր քոյրերն ու եղբայրները սորվին, ան ալ՝ պարտադիր, զօռով, մաքուր հայերէնով՝ սիքէ-սիքէ։

ՆԽԵ․
Մինչեւ հիմա բերդին շուրջ կը դառնայինք, հիմա արթնցանք եւ կ’ուզենք բերդը ներսէն գրաւել։ Հարիւր տարի յետոյ բերդէն ներս մուտք գործելն ալ վարպետութիւն կ’ուզէ։ Այս պարագային ներսը եւ դուրսը հարկաւ տարբեր են, ինչպէս՝ դուրսիններն ու ներսինները։

ՆԽԶ․
Եկո՛ւր, քեզ պատուոյ սեղան կը նստեցնենք, գլուխնուս վրայ ալ կը նստեցնենք, եթէ պէտք ըլլայ, միայն դուն դրամ տուր։ Գիտենք որ խելք չունիս։ Ո՞ր հարուստը ունեցած է որ դուն ունենաս։

ՆԽԷ․
Անոնք ալ ուրիշ մէկը չեն գտած հրաւիրելիք, իր ժողովուրդին կողմէ մերժուած սերժուած նախագահը հրաւիրեր են, բեմ հաներ եւ ըսածը մտիկ կ’ընեն։

ՆԽԸ․
Նախագահը Քաթարի կամ Կատարի մէջ առանց ամչնալու ըսեր է․ «Մեր դուռը բաց է ձեր դիմաց», եւ մարդիկ ի՞նչ հասկցեր են․ «Մեր պոռնիկներուն պուցը միշտ բաց է ձեր դիմաց»։ Այսպիսի թարգմանութիւն կ’ըլլա՞յ։ Ամօթ ալ չէ մնացած։

ՆԽԹ․
Մինչեւ Զաղրեպ գացի, որ համրութենէս հրաժարիմ, որ թոթով լեզուիս կապերը արձակուին, բացուին։ Եթէ խօսիլ գիտնայի՝ արդէն հայրենիքիս մէջ կը խօսէի։ Դուրսը շատ խօսող կայ։

ՆԾ․
Բողոքող երիտասարդներուն ձեռքէն առեր են վառարանը, որ խեղճերը գիշերը կամ այդ ցուրտին ընդհանրապէս չկրնան տաքնալ։ Հարց չկայ։ Տաքնալու եւ զիրար տաքցնելու ուրիշ ձեւեր չկա՞ն։ Այդ երիտասարդները վարժ են Ապրիլ քսանչորսեան հսկումներու գիշերային, կէս-գիշերային տաքութիւններուն ու ջեռուցումներուն, ազգային դաստիարակութեան բովէն կամ քովէն անցած են․ յետոյ, Աստուած արու եւ էգ ստեղծած է մարդս եւ մարմիններու ջերմացումը արտօնուած է, սեռափոխութիւնն է միայն խնդիրը։ Ուրեմն, կարճի կապեցէք, ինչպէս գիշերային հանրային արարողութիւններուն մարմին ի մարմնոյ կը տաքնաք, հիմա ալ նոյնը ըրէք։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԵԿՈՒՐ

ԼԱՐԱ ԱՐԹԻՆ

եկուր
եղիր ուժգին փոթորիկ
եղիր գետակ մը վարար
երազ մը բոցավառ

եկուր
լայն հորիզոններ բանալով
լոյսը մութին խառնելով
խօլ ու խինդ հեքիաթներ հիւսելով

եկուր
անկարելիներու կապանքը քակելով
կեանքին նոր խորհուրդ բերելով
անծայրածիր ճախրանք ցոյց տալով
նուաճումի գագաթնակէտ գծելով

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (588-593)

ՈՅԺ

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Իջեր եմ տունէն խեղկատակ նպատակով մը, զոր օրնիբուն պիտի հետապնդեմ: Կը կանգնեցնեմ աճապարող աղջիկ մը եւ կը խնդրեմ ըսել թէ ո՞ւր է Յեղափոխութիւն պողոտան: «Այս է, պարոն»: «Ինչպէ՞ս թէ, յեղափոխութիւն չկայ այստեղ, վստահաբար սխալած ես»: Աղջիկը կը ձախողի հոգեկան վիճակս արագ նայուածքով մը գնահատել ու կը նախընտրէ հեռանալ: Երբ կու գայ Վոսփոր սրճարանի սպասեակը, բարեմտօրէն կը հարցնեմ․ «Խնդրեմ, կրնա՞ս նկարագրել Ստամպուլի Պողազը»: «Ի՞նչ»: «Կովու Ծանծաղուտը»: «Տաք խմիչք եթէ կ’ուզես, ունինք թէյ եւ սուրճ եւ անիսոն, պաղ բան եթէ կ’ուզես…»: «Փոխեցէ՜ք սրճարանին անունը», կ’ըսեմ ու կը մեկնիմ: Լոյսը կարմիր է ու կը կանգնիմ երթեւեկին հսկող ոստիկանին կողքին: «Գիտե՞ս որ Սաատ Զաղլուլ Փաշան այսքան կարճ չէր, արձանագործին անձնական հակառակութեա՞ն վերագրենք, թէ թերեւս անգլիացիներո՛ւն խաղն է»: Լոյսը կանաչ է ու կը քալեմ: Կը յուսամ որ յիշեն զիս որքան ատեն որ կ’ապրին եւ երանի ուրիշներու ալ պատմեն…

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Աս ի՞նչ ապո՛ւշ խօսք է, կ’ուզեմ ըսել որ ես – անձամբ – չպայքարեցայ հիւանդութեանս դէմ, վիրաբոյժներ կտրեցին-հանեցին եւ ահա դեռ ողջ եմ: Բայց կը պնդէ, կամքս կը դրուատէ եւ հուսկ կը պահանջէ ամէն ինչ սկիզբէն մինչեւ վերջ պատմել: Ստիպուած եմ հիմա երկար-բարակ բացատրե՞լ: Նախընտրելի կը համարեմ կարճ կապել ու մեռնիլ:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այս անգամ շեղեր են քայլերս ու մտեր եմ շէնքին դռնէն… նոյն վերելակն է, ու մինչ կը կանչեմ՝ դռնապանը կամ կինը կը յայտնուի կամ չի յայտնուիր… զարմանալի է այս վերելակն… եւ ո՛չ մէկ այցիս յուսախաբած է զիս… եթէ միայն աշխարհն հետեւէր օրինակին ու գործէր հաստատակամ…: Կլոր, կարմիր կոճակները բոլորն ալ կը հրաւիրեն, չորրորդինը կ’ընդունիմ: Բայց բարեկամս պիտի՞ բանայ դուռը, հո՞ս է, անցան այնքան տարինե՜ր: Զանգակին չ’արձագանգեր, թերեւս զանգակը չհնչեց, չի՜ հնչեր: Զգուշացուցած էի որ թերեւս կտրէին ելեկտրականութիւնը: Անգործ էր ու լքուած ու յետին աղքատութեան մէջ, բայց կատակած էի – ամենա՜յն լրջութեամբ – որ իրեն նման բախտաւոր մարդ չկա՜ր, որ ազա՜տ էր, կրնար վայրկեաններ, ժամե՜ր դիտել յարկաբաժնին պատերը զարդարող փոքրիկ իւղանկարներն ու ջրանկարները, չէ՞ որ մանաւանդ մայրն էր վրձինած, կի՜նը որուն կը պարտէր իր գոյութիւնը, որքան ալ քաշկռտուած..: Բնանկարներ, ընտրեալ անկիւններ քաղաքէն, եւ մին այս նոյն յարկաբաժնէն՝ ննջարանի դռնէն մաս մը ու Նեղոսին վրայ լիառագաստ գետանաւ մը պատկերող, կը յիշե՜մ…: Ու կը հրեմ դուռը որ կը բացուի, կը վախնար օր մը բանալին կորսնցնել ու դուրսը մնալ: Յարկաբաժինն իրն է տակաւին ուրեմն: Կը մտնեմ, թող գայ քիչ ետք ու տեսնէ զիս իր մօր նկարներուն առջեւ եւ ունկ դնէ հիացումիս… նախանձի՛ս ալ: Բայց չի գար, չի գար, եւ եռանդս կը սմքի, կատակս չունի՜ հրապոյր: Սակայն ի՞նչ է, արգիլուա՞ծ է ինծի դիրքս լքել, թէ պատիժն է սրտէ՛ս:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս ճերմակազգեստ սպասեակ համբաւաւոր ճաշարանի: Պարտականութիւններս որոշ են ու յստակ, կը կատարեմ անվրէպ, եւ ոչ մէկ բիծ նուիրումս կ’արատաւորէ: Ծառայել է կեանքս ու դիտե՛լ: Այսպէս կրնամ յաւիտեանս ապրիլ:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ոստիկանութիւնը զիս կը փնտռէ, նոյնիսկ թերթերու մէջ յայտարարուած է այդ. յայտնաբերեր են յիսուն տարուան հնութիւն ունեցող օրինազանցում մը, զոր կը ճգնիմ յիշել…: Բայց եկողը Father Maginn-ն է, նոյն, աջ թեքած իր քալուածքով ու կեցուածքով… կարծեմ որովհետեւ վիրահատած էին ձախ թոքն… այնքան ուրախ է զիս տեսնելուն, որ չեմ առարկեր իր ողջ ըլլալուն ակներեւ փաստը, մինչ ինք կը խնդրէ որ յիշեմ, թէ ինծի համար նախատեսած էր փայլուն ապագայ իբրեւ համաշխարհային հռչակի տէր գրող, ու կը սկսի նշել անունները ոստիկանական վէպերու, որոնք իբրեւ թէ գրած ըլլամ…: «Իսկ հիմա ի՞նչ կը գրես», կը հարցնէ: «Դիահանում Յիսուն Տարի Ետք»:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս մինա՜կ, մեծ կարկանդակի մը առջեւ, որուն վրայ կը վառին մոմէ երկու 9-ներ: Մեռնելէս առաջ ուզած էի ամէն ինչ ապահովել կնոջս, զաւակներուս ու թոռներուս համար, բայց եկուր տես որ բոլորն ալ մեռա՜ն եւ մարդ չմնաց որ հետս տարեդարձս տօնէ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՆ ՀԱՒԱՏ Ա ԼԻ (ԺԶ.)

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

ԽԶ.
Լաթեր կախուած են փողոցին լայնքին. մէկ պատուհանէն միւսը, ճախարակին չուանին վրայ, կը շարժին: Գոյնզգոյն են անոնք, մեծ-պզտիկ, գիրուկի, նիհարի, երեխայի, հասունի լաթեր, որոնք հովուն յանձնուած կը շարժին թուլցած մարմնով, նազելի օրօրումով: Թեւ թեւի են, ձեռք ձեռքի, մերթ կը պարեն, մերթ չուան կը քաշեն աջ ու ձախ: Գլխուս վերեւ լաթեր կը ծփան։ Գլուխս կը բարձրացնեմ ու կը տեսնեմ որ իրենց թեւերը կ’երկարեն զիս քաշելու համար վեր. ու կը բարձրանամ: Կը մտնեմ շապիկի մը թեւը, յետոյ կը կառչիմ տաբատի մը ծայրին: Չեմ ուզեր վար իջնել: Ոտքերս կը շարժին օդին մէջ, ազատ եւ անվախ, սակայն չըլլայ թէ յանկարծ իյնամ: Ուրախ եմ, լաթի կտորներու չափ անկախ եւ թոյլ՝ թռչնակի ճռուողիւնով կը գեղգեղեմ: Սակայն գլուխս կը դառնայ: Ի՞նչ է գործս բարձրերը: Օդը զով կը փչէ հոն: Հերի՞ք է սա չուանը, որ կրէ ծանրութիւնս: Յանկարծ կը փրթի եւ կ’իյնամ գետին: Ինչպէս կրիային պատեանը կ’ըլլայ ջարդուփշուր, երբ բարձրէն կ’իյնայ, ես ալ կ’ըլլամ մարմին մը տարտղնած. փշրուած գանկէս արիւն կը մզի: Կտորներս կը տարածուին ասֆալթին վրայ: Ահա՛ անկախ, ահա ազատ: Երթամ բարով: Հողս թեթեւ:

ԽԷ.
Չաւելային մէջ խեցգետիններ կան: Իրենց կարծր պատեաններէն ներս ջուր կ’որոնեն, ծովուն ջուրը աղի: Տակ տակի, վրայ վրայի, զիրար կը կոխկռտեն: Կը շարժին ու կը շարժեն իրենց ճանկերը, որոնք եթէ բան մը ձեռք անցընեն, միսը կը խլեն ոսկորէն: Անցնող-դարձող ձկնորսի ամանին մէջ կը դիտէ խեցգետինները։ Անոնք ցուցահանդէսի չեն ելած եւ ոչ ալ նորաձեւութիւն կը ցուցադրեն: Խեղճերը պիտի ըլլան կեր մարդու ստամոքսին՝ ծակ: Համընթաց, վերջին ճիգով տեղ կը փոխեն, շունչ կ’աղերսեն անջրդի ամանին մէջ: Պատեաննին կարծր է, սակայն միսերնին՝ շա՜տ փափուկ ու ողջ-ողջ պիտի խաշին եռուն ջուրին մէջ, խածի զոհ մարդու կարծր ակռաներուն տակ:

ԽԸ.
Իւնեսքօն կը յայտարարէ, որ լեզու մը եւս պահպանումի տակ առած է, որ պիտի կորսուի ժամանակի ընթացքին: Արեւմտահայերէ՞նը. չէ՛, չէ՛: Ատիկա հինցաւ եւ կը շարունակէ հիննալ: Այս մէկը Կիրասոնի Թռչնագիւղի բնակիչներուն լեզուն է. թռչնալեզու: Այն բնակիչները իրենց մատերը կը խոթեն բերան եւ կը սկսին գեղգեղել, կամ աւելի ճիշդը՝ գեղգեղանքի երփներանգ ձայներով սուլել, սարէ սար, տունէ տուն: Մե՜ղք, մե՛ղք մեզի, սա գիւղացիներուն չափ չկրցանք ըլլալ, որ մեր մատերը խոթենք մեր բերանը ու քաշենք, փրցնենք մեր լեզուն, որպէսզի խօսինք մեր մայրենին. արեւմտահայերէ՛ն:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԻՆՉՈ՞Ւ, ՏԻԿԻՆ, ՓԱՍՏՆ Է ԱՆՀԵՐՔԵԼԻ

Տիկինը՝ Vittoria Colonna

ՄԻՔԵԼԱՆՃԵԼՕ
(1475 – 1564)

Ինչո՞ւ, Տիկին, – փաստն է անհերքելի, –
Ալպեան ապառաժի մը մէջ ապրող
Պատկերն ստեղծողն իր կը վերապրի,
Ուշ կամ կանուխ մինչ ան կը դառնայ հող:

Այո՜, պատճառն արդիւնքէն կ’ընկճուի,
Երբ Արուեստը կը տիրէ Բնութեան:
Իմ իսկ փորձով՝ որեւէ պատկերի
Ընդդէմ անզօր են ժամանակ ու մահ:

Քարին ու նկարին կեանքըս յանձնած՝
Քու դէմքըդ կը ստեղծեմ, իմ դէմքըս ալ,
Որպէսզի երբ անցնի նոյնիսկ հազար

Տարի մեր մեկնումէն, տեսնեն որքան
Դուն էիր գեղեցիկ ու ես թշուառ,
Բայց ոչ՝ յիմար, քեզ սիրելուս համար:

Իտալերէնէ ու անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՈՅԺ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԱՍՆՄԷԿԻԿ (Բ.)

ՀԵՆՏՐԻՔՅԷ ԱՆՏՈՆՍ

Ցուրտ
Դուրսը մշուշ
Ներսը անդամալուծող յոգնածութիւն
Ժամանակ առ ժամանակ լոյս
Ակնկալութիւն

Տաք
Ազատ հոգի
Հանդարտ մարմին, բայց
Ժամանակ առ ժամանակ մշուշ
Մելամաղձոտութիւն

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԽԴ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՆԼԱ․
«…հակառակ անոր որ թուականօրէն մեծ չէ իր վաստակը»…։ Աս հայերէնին հեղինակը հատորներու տէր բանաստեղծ մըն է, որ իր խելքով կը մեծարէ այլ բանաստեղծ մը։ Վաստակը ոչ թիւով, ոչ թուականով, ոչ ալ մանաւանդ՝ թուականօրէն մեծ կամ ընդհանրապէս չափելի կրնայ ըլլալ։ Բազմաթիւ հատորներ չունի, ըսել կ’ուզուի, ըստ երեւոյթին։ Մեծ վաստակ ու փոքր վաստակ ալ չկան արդէն։ Եւ դեռ կը խօսինք բանաստեղծութեան մասին․․․։

ՆԼԲ․
Երբ Միջին Արեւելքի մէջ ծնած ու մեծցած երիտասարդը Հայաստանի մէջ հարցազրոյցի ընթացքին արեւելահայերէն կը խօսի, անշուշտ սխալներով, անշուշտ երեւանեան փողոցային լեզուով, եւ միաժամանակ, հարցազրոյցին իսկ մէջ, հարց կը բարձրացնէ, հասակէն ալ վեր, արեւմտահայերէնի մահուան մասին, կարծելով, հաւատալո՜վ, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը՝ պետական կառոյցները կրնան լեզուն․․․ փրկել, մահէն հանել, կը նշանակէ, թէ չի հասկնար, երբեք չ’անդրադառնար, որ ՄԱՀԱՑՆՈՂՆԵՐՈՒՆ մէջ ինք առաջին գիծի վրայ է, երբ այդ իսկ հարցազրոյցին ընթացքին ինք այդ մեռնելիք եւ իր կողմէ չխօսուելով մեռցուող լեզուն անգամ մը եւս կը սպաննէ։ Պարզ չէ՞ հարցումին պատասխանը․ ինչո՞ւ արեւելահայերէն կը խօսին փոխանակ արեւմտահայերէնի․ որովհետեւ հայաստանցին չի հասկնար արեւմտահայերէն։ Եթէ չի հասկնար, հապա ինչպէ՞ս եւ ինչո՞ւ պիտի օգտակար դառնայ այդ լեզուին։ 

ՆԼԳ․
Եկէ՛ք, ձեզի առաջարկ մը ընեմ։ Գացէ՛ք մեր սիրելի հայկական միութիւնները եւ հոն հայախօ՜ս, հայրենասէ՜ր, հայերէնասէ՜ր, գործունեայ մեր երիտասարդ-երիտասարդուհիներուն առաջարկեցէ՛ք, որ մէկ էջ․․․ լաւ, լաւ, կէս էջ, չէ, ատ ալ չեղաւ, երեք տող հայերէն գրեն՝ արեւմտահայերէն կամ արեւելահայերէն․․․։ Կրնա՞ք երեւակայել հայերէն լեզուի Տէր Զօրը, որ պիտի գծագրուի անոնց ձեռքով, ԵԹԷ հարկաւ բարեհաճին անոնք ընդառաջել ձեր առաջարկին։ Անոնք իրաւունք ունին։ Անոնք հայերէնը միայն կը սիրեն ու կը պաշտեն։ Մնացեալը՝ իրե՛նց գիտնալիքն է, ո՛չ՝ ձեր։

ՆԼԴ․
Սփիւռքահայ մեր մամուլի պայքարող ներկայացուցիչներէն մէկը, իր կարողութիւնը նախ ինքն իրեն փաստելու համար, իր իւրաքանչիւր էջին վերը գրած է խոշորատառ՝ ՅԱՏՈՒԿ ՄԵԶԻ ՀԱՄԱՐ, այսինքն տուեալ յօդուածը, գիտցէ՛ք, միայն մեզի համար գրուած է, ուրիշ տեղէ չենք տեղահանած, բերած, այլ հոս է աս յօդուածին ծննդավայրն ու հայրենիքը։ Ու այսպէս, ամէն էջի վրայ կայ այդ ծննդեան ու կեցութեան վկայագիրը, պատիւ բերելով հարկաւ տուեալ թերթին, որովհետեւ այս օրերս երազիդ իսկ մէջ չես կրնար սեփական յօդուածագիր ունենալ։

ՆԼԵ․
Դուրսը կեցած մէկ ձայնի վրայ «Հայաստան» հաջողները օր առաջ շղթայ մը թող գտնեն եւ կապել տան զիրենք՝ պոչերնէն կամ վիզերնէն՝ Հայաստան եարին։ Դուրսերը շատ ժամանակ թող չկորսնցնեն։ Ներսերը իրենց կարիքը շատ կայ։ Թող աճապարեն, Արարատի ձիւնը չհալած։

ՆԼԶ․
Աս մարդը պոպուլիստ է, միւսը պոպուլիստ չէր։ Միւսը գող էր, կեղեքիչ էր, աս ալ՝ ըլլալու ճամբուն վրայ է։ «Նոյն թասը, նոյն բաղնիքը»։ Միայն թէ չմոռնանք՝ անձերու փոփոխութիւնը կարեւոր է։

ՆԼԷ․
Կ’ըսուի, թէ նոր ռեժիմի օրով յարձակում կը կատարուի նաեւ եկեղեցիին վրայ։ Իսկապէ՞ս։ Իսկ հիները չէի՞ն յարձակեր եւ դրամ յափշտակեր։ Եկեղեցին հիներուն ալ, նորերուն ալ համար դրամական եկամուտի աղբիւր է։ Ի՛նչ Աստուած, ի՛նչ Քրիստոս, ի՛նչ եկեղեցւոյ պատմութիւն. ամենէն «հաւատացեալ» գործիչին հարցուցէ՛ք տարրական գիտելիքի վերաբերող երեք հարցում միայն։ Ոչ աւելի։

ՆԼԸ․
«Ի՞նչ կ’ուզեմ, ի՞նչ կ’ուզես, ի՞նչ կ’ուզէ» ըսելով դեղարանէ դեղարան կը դառնայ եւ արեւմտահայերէնի շորիկ կ’ուզէ։ Նպատակը՝ շորիկ հագնելով արեւմտահայերէն պիտի խօսի։ Արեւմտահայերէնի յատուկ շորիկներ կան եղեր, կը գնես դեղարանէն եւ կը սկսիս արեւմտահայերէն խօսիլ։ Հայաստանի մէջ շորիկ գնել ուզողը նախ կը հարցնէ իր ծանօթին, կը բացատրէ գնել ուզածը եւ կ’երթայ, կը գնէ։ Իսկ գնած ատեն ալ, եթէ հայաստանցի դեղարանատէրը «շորիկ» բառը չհասկնայ, կը բանայ իր ոռը եւ ցոյց կու տայ, թէ շորիկ ի՛նչ կը նշանակէ։ Բառերը միայն բառեր չեն, այլ բացատրութիւններ ունին։ Եթէ արեւելահայը չի գիտեր շորիկին իմաստը, կը բացատրես եւ կը հասկցուիս։ Ատոր համար յայտագիր ընելու եւ դեղարանէ դեղարան երթալու պէտք չունիս։ Ոռիդ շորիկ մը անցո՛ւր, տունը նստէ՛ եւ գոնէ դո՛ւն արեւմտահայերէն սորվէ՛։

ՆԼԹ․
Արեւմտահայերէնի կենսաբան եւ կենսապահ կապիկը նորէն մէջտեղ ելած է, հարկաւ, միշտ նոր մեթոտներով, այսինքն՝ առանց մեթոտի։ Լեզուն կարելի չէ սորվեցնել, կարելի չէ սրբագրել․․․ կարելի է օդը դիտել եւ սորվիլ, անտառ երթալ, անտառ, այսինքն առանց տառի սորվիլ, լեռ ելլել եւ լեռը սորվիլ։ Աման, մենք չենք ըսեր՝ «սորվի՛ր», մենք գիւղ մը կը ստեղծենք, գիւղացի ենք ի վերջոյ, եւ գիւղին մէջ լեզու կը ցանենք, ուղեղ կը ցանենք։ Ասոր կ’ըսեն՝ հայերէն կը սոր․․․ չէ, չեն սորվիր, հայերէնը զիրենք կը սորվի։ Աս է մեր նպատակը։

ՆԽ․
Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահը Քաթար, այսինքն Կատար գացած է եւ առաջարկած, որ մուտքի անցագրի դրութիւնը վերցուի երկու պետութիւններուն միջեւ, որպէսզի աւելի դիւրին ըլլայ հայ պոռնիկներու ազատ երթուդարձը Քաթար կամ Կատար, եւ կատարներ նուաճելու դիւրութիւնն ալ կարեւոր է աս պարագային, հասկնալի է հարկաւ։   

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (582-587)

ՈՅԺ

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս եգիպտական տաճարի մը մէջ: Արթնցեր եմ առաւօտ կանուխ, առանձինն գալու ու առանձինն վայելելու: Արեւն ահա կը ծագի եւ ինչպէս հազարամեակներ առաջ իր շողերը կը նետէ որմնանկարներուն վրայ, որպէսզի նային ինծի գեղանի աղջիկներն ու… ժպտի՛ն: Հաճո՛յք է ձեզ դիտել, սիրեցի ձեր մարմինները՝ նրբակազմ ու սլացիկ, ծիծերն յուռթի… 

Ի՞նչ վլվլուկ է…

Հին եգիպտացիներու շնորհներէն ի սպառ զո՜ւրկ կիներ են չեմ գիտեր ժողովրդական ո՛ր թաղէն, ու կը մօտենան, կ’անջատե՛ն զիս որմնանկարներէն ու շուրջս կը դառնան: Կոշտցեր են դէմքերն ու զրկուեր յոյզէ: Հանուի՛լ ալ կը սկսին: Ցեխ ու ցփեղ մարմիններու պժգալի՜ ցուցադրութենէն որձատուի՜մ պիտի: Մինչ թերեւս կը սպասէին դրուատական խօսքի, կամ նոյնիսկ…

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս Սինեմա Մեթրոյի շրջակայքը, ու կ’անցնիմ առջեւէն առանց իսկ նայելու նկարներուն, ոչինչ այլեւս ֆիլմերն ինծի կը մատուցեն: Քիչ անդին նկարչատուն մը կար, գոցուած է վստահաբար, ո՞վ այսօր նկարչատուն կը փնտռէ… սակայն ահա՜, զարմանալի՜, եւ նոյնիսկ գունաւոր ու հնո՛ճ լուսանկարներ ցուցափեղկերուն մէջ: Բարձրանա՞մ, բայց ինչո՞ւ, կորսուա՜ծ է, անվերադարձ, մատներ սեւցնող մեթոտն ու լուծոյթը լուսանկարներու պատրաստման, թէեւ այդ օրերու աշխատաւոր հայ տղաքը հաւանաբար ապրին տակաւին… ուրե՞մն…

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Մատնիչ մայրս ահա անկողնիս տակէն կը հանէ պատկերազա՜րդ, զգայացո՛ւնց վէպը եւ կ’ըսէ իր աշակերտին հիւանդտեսի եկած Մխիթարեան վարդապետին․ «Նայեցէք ի՛նչ կը կարդայ՝ տ’Արգոսի ափեղցփեղ հայերէնով կատարած թարգմանութիւնները: Հայերէնը պիտի աղաւաղուի: Պիտի չկարենայ գեղեցիկ հայերէնով գրել»: Վարդապետը կը ժպտի: «Ձգեցէ՛ք, տիկին, ձգեցէ՛ք, թող կարդայ, մի՛ արգիլէք բնա՜ւ»: «Ես կ’ուզե՛մ որ կարդայ, ես ուրախ եմ որ կարդալ կը սիրէ, բայց ո՜չ տ’Արգոս, գրականութի՛ւն թող կարդայ՝ Համաստեղ, Արամ Հայկազ, Շուշանեան…»: «Ատոնք ալ պիտի կարդայ, տիկին, բայց գրականութենէն առաջ՝ հետաքրքրականը»:

Որքան յիմա՛ր են, չպրպտեցին, ի՛մս է Աստղիկը, զի «Աստղիկի պէս մերկ էր ան», վէպի աւարտին սիֆիլիսով վարակելու համար զինք բռնաբարած արքան…:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Եկեր է ազգականս… տարօրինակ չէ՞, մայրս մեռած է, ինքն է որ ճաշը կը պատրաստէր հօրեղբօրս տղուն… բայց չէ՞ որ ան մօրմէս առաջ մեռած էր, շատ առաջ, որքա՞ն առաջ…: Խոհանոցն եմ ես, թերեւս խուսափելու համար իր անտանելի ներկայութենէն, կերած ըլլալու է, որովհետեւ դիմած եմ պնակը լուալու պատրուակին…: Իսկ ա՛յս պնակին մէջ կտոր մը անուշեղէն կայ, հաւանաբար ես բերած էի մօտակայ ծաղարանէն, ուրեմն ինչո՞ւ հիմա օճառուտ ջուրով կը ծածկեմ, եւ պղպջակները ձեռքով մէկ կողմ քաշելն օգուտ ունի՞… պէտք է հրամցնէի, բայց զլացա՞յ…: Մինչ այդ զարմիկս կը ջանայ երկննալ աթոռին վրայ, քանի մայրս արգիլած է բազմոցին վրայ նստիլ, այնքան կեղտոտ է ան եւ … կ’ունկնդրէ Պախ, ձայնապնակն ես դրած ըլլալու եմ, Sarabande-ն է Ֆրանսական Առաջին Շարքէն, եւ մարդը, զարմա՜նք, ազդուեր է երաժշտութենէն ու կը գնահատէ…: Բայց յաջորդող Menuet-ներն աւելի արագ են ու նուազ յուզիչ, արդեօք նոյն ազդեցութիւնը պիտի ունենա՞ն իր վրայ… իսկ ինք կ’ըսէ որ հոգատար պէտք է ըլլամ աղջկաս… բայց աղջիկս այդ ժամանակ ծնած իսկ չէր… կ’անդրադառնամ… ու կ’անդորրիմ…:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս, առաւօտ կանուխ, սրճարան մը… ձմեռ ըլլալու է, գոց են պատուհաները…: Շուրջս կը նայիմ, լքեալ մարդոց վայրն է այս, քանի մը հոգի են, մին սուրճ կը խմէ, ուրիշ մը՝ թէյ, անդին երրորդ մը թերթի փաթթոցէն կը հանէ սանտուիչներ… յայտնի է թէ տունը ո՛չ մարդ կայ, ո՛չ կերակուր…: Սիրեցի ես այս տեղը… ձայն-ձոյն չկայ… կեանքի անիմաստ վազվզուքէն խզուած է, ի՛նչ կ’ուզէ թող պատահի դուրսը…: Ահա պատուհանին քով նստած այս մէկն ալ… չի նայիր դուրս… թերեւս նե՞րս… կը խորհրդածէ՞… դատա՜րկ է նայուածքն…: 

Ինչո՞ւ սակայն հանեց առձեռնն ու սկսաւ խօսիլ: Զանգ չկար, կամ մեղեդի, թրթռացման կը պատասխանէ ան: Աւարտեց, բայց մէկդի չի դներ, ի՛նք կը խօսի այս անգամ, ձայնը կը բարձրանայ, գրեթէ կը լսեմ, անկարելի է մանրամասներ կորզել, բայց ունկներեւ է որ գործի կարգադրութիւններ կ’ընէ ու հրամաններ կ’արձակէ…: Ուրիշի՛ մըն ալ, այս մէկն աւելի առիթ կու տայ սաստերու, զայրագին պոռթկումներու ալ…: Դուրսը շարժումն աւելցեր է, կարծես իր հրահանգներուն ընդառաջ…: Բայց իր նայուածքը յաճախորդներուն վրայ կը շրջի…: Ու կ’արձակէ հրամաննե՜ր ասո՛ր ու անո՛ր…: Ու կը հնազանդի՛ն… կը փութան ելլել տեղերնէն ու կ’արտորան դո՛ւրս…: Ես մնացի՜… նայուածքն ուր որ է վրաս պիտի գայ… պիտի գործուղղէ զի՛ս ալ… նետէ՜ կեանքի վազվզուքին…

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս ծովուն դիմաց երազի՜ մը գրառման պահուն, եւ անհրաւէր մօտեցող եգիպտացի տղեկը կը համոզուի, որ տակաւին երկա՜ր ժամանակի կը կարօտի անգլերէն սորվելու… ինչո՞ւ ըսեմ որ հայերէն է, ապուշ-ապուշ պիտի նայի, բայց եւ կրնայ բարբառիլ․ «Այսինքն ի՞նչ», թերեւս նոյնիսկ չհաւատալով, արգահատելո՛վ որ նման լեզու մը կրնայ երկրի երեսին գոյութիւն ունենալ… եւ արդէն գետինէն ոտքերովը փոշի բարձրացնելով կը վազէ, կը հեռանայ… ի՞նչ էր երազը…

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ: