ԱՆ ՀԱՒԱՏ Ա ԼԻ (ԺԹ.)

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

ԾԵ.
Ներողութիւն․ օդանաւը զարկինք. սխալ մը եղաւ: Հանգիստ ննջեցեալներուն հոգւոյն: Կրճատուած է ամէն բան․ ՀՆՀ:

ԾԶ.
Կ’երկննամ անկողնին: Շուրջս գոյնզգոյն ուլունք: Ափերուս մէջ կ’առնեմ, կը նետեմ վեր: Առաստաղին կը կառչին, կը փակին ու աստղերու նման կը փայլին: Աստղերէն կայլակներ կը թափին մազերուս վրայ, կը փայլիմ, կը ժպտիմ նման մանուկի, որ անմեղ է, դեռ երկար ատեն անմեղ պիտի մնայ եւ զերծ՝ աշխարհի չար արարքներէն:

ԾԷ.
Ըսաւ. «Ժամադրուինք»: Պիտի սպասէր սիրահարներու այգիին մէջ, որ յատուկ տեղ մըն է ինծի համար. քաղաքին կեդրոնն է եւ՝ դիւրին հասանելի: Բնութիւնը  յատկապէս ձեւաւորուած է: Գոյները իրարու ներդաշնակ են: Հմայիչ եւ զմայլելի է։ Լռութիւն, անդորրութիւն եւ խաղաղութիւն. կանաչ է ամէնուրեք: Ջուրերը փոքրիկ ջրվէժներ են եւ գլգլալով կը հոսին: Պրոնզէ փիսիկը նստած է գիրուկ բանաստեղծին դիմաց, կ’ունկնդրէ զայն: Ճամբան կարգ մը տեղեր աւազ է եւ կարգ մը տեղեր կարմիր հող. կը քալեմ աւազին եւ հողին վրայէն: Ներբաններուս տակ կը ճզմուին քար եւ աւազ: Նստարաններ կը սպասեն անցորդներուն, սիրահարներուն: Իմ սիրած անկիւնս… ո՛ւր որ ուզեմ, հոն է: Կու գայ. կու գամ: «Լա՛ւ, ո՞ր անկիւնը պիտի նստինք», կը հարցնեմ։ «Ամենէն շա՜տ ո՞ւր կը սիրես՝ հո՛ն»: Կը նստի, կը նստիմ ու կը սկսի խօսիլ: Կը հարցնէ. «Ինչո՞ւ անունը սիրահարներու այգի է»: «Նայէ՜ հոն, սիրահարներ կան, նստարանին վրայ»: Մենք ալ նստած ենք նստարանի մը վրայ: Բնութիւնը եւ ես. գլուխ գլխի ենք. սիրահարած եմ անոր:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԻՆՉՈ՞Ւ ՆՈՐ ՊԱՐԾԱՆՔԷ ՏՈՂՆ ԻՄ Է ԱՄԱՅԻ

ՈՒԻԼԻԸՄ ՇԷՅՔՍՓԻՐ
(1564 –1616)

Ինչո՞ւ նոր պարծանքէ տողն իմ է ամայի,
Տարբերումէ հեռու, արագ այլայլումէ,
Ինչո՞ւ օրերուն հետ չեմ նայիր ես անդին՝
Նորագիւտ կերպերու, բարդումներու ալ շեղ:

Ինչո՞ւ դեռ կը գրեմ նոյնն ու նմանն ընդմիշտ,
Հնարքը պահելով եղէգիս մէջ գովեալ,
Որ գրեթէ ամէն բառ անունն իմ բարբառի,
Ցոյց տայ անոնց ծագումն ու առած ալ ճամբան:

Ա՛հ, քաղցըր սէր, գիտցի՛ր, քեզ կը գրեմ ես միշտ,
Դուն եւ սէրըդ քու՝ առարկութիւնս են դեռ,
Հին բառին նոր զգեստ՝ չեմ միտիր աւելին,
Ցուցադրելով կրկին ցուցադրուածն արդէն:

Զի ինչպէս արեգակն ընդմիշտ հին է ու նոր,
Սէրըս ալ նոյնը միշտ կը պատմէ ամէն օր:

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՈՅԺ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (683-684)

ՈՅԺ

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ո՞ւր կ’երթամ: Ակումբ՝ ճաշելու, քսան-քսանհինգ ոսկիի կարելի է: Այնտեղ հանդիպած էի աշակերտուհիի մը, որ սիրողական աչքերով նայած էր ինծի ու կը մօտենար: Աշակերտուհիներէ հեռու պահած եմ ինքզինքս, բայց այս կարծես տարբեր է: Ծիծին կը դպչիմ ու չ’առարկեր ու կը շոյեմ ու կը համբուրուինք, եւ ձեռքս ծոցին ալ կը տանիմ, ու բացուածքին, սակայն զօրաւոր եւ անյետաձգելի չէ փափաքս եւ կ’ըսեմ որ յարմար չէ շարունակել, ակումբ է, ու մարդիկ կրնան տեսնել: Ժպտուն է ինք եւ ուրիշ անգամուան կը ձգէ: 

Այս մէկ ակումբը ծովամօտ է եւ աղջիկները որ կ’երեւին մայթերուն եւ անցնին պիտի մօտէս՝ լողազգեստներով պէտք է ըլլան, սակայն կան որ ծածկուած են ծանրածանր: Մութ է կամ մթներ է եւ ընկալեալ սովորութեան համաձայն ցանկապատի բաց դռնէն պիտի մտնեմ, բայց գոցեր են, պատանի մըն ալ կայ հետս, դէպի միւս դուռը կ’ուղղուիմ, այդ մէկը միշտ գոց է արդէն, բայց փորձենք, ոչ, կղպանքն ալ վրան է: Ի՞նչ ընենք:

Պաշտօնակա՞ն մուտքէն այս անգամ: Հաւանաբար դրամով է: Մտքէս կ’անցնի պատանիին ըսել որ մտնէ ու հարցնէ, բայց ես կը բարձրանամ աստիճաններէն ու կը մտնեմ, եւ մարմարեայ գրասեղանին ետին պարոններ կան եւ այցելուներ հոն կը դիմեն ու դրամ կը վճարեն եւ կարգը իմն է, սակայն կը սաստեն բազուկներով չյենիլ մարմարին ու բարձր չխօսիլ: Կ’առարկեմ որ հատեալ կոկորդով ինչպէ՞ս բարձր պիտի խօսիմ, թէեւ կը նշմարեմ որ ձայնս բոլորովին դիւրին եւ յստակ կ’արտաբերեմ: Կ’ըսեն որ մուտքի սակն է իննսուն ոսկի: Շատ է, ետ կը դառնամ, ուրիշներ ալ պարտէզէն դուրս պիտի ելլեն, անծաղիկ է ու շատ տեղեր՝ ցեխոտ, կարելի չէ միշտ չոր տեղերէ ընթանալ, եւ հագածս հողաթափ է, բայց կը հասնիմ ու դուրս պիտի ելլեմ, պատանին սակայն, փոխանակ կիսաբաց դռնէն դուրս ելլելու, կառչած է ցանկապատի ճաղերուն ու կը ջանայ մագլցիլ: Կը բռնեմ ոտքը, աքացի մը չուտելու համար, ու դուրս կ’ելլեմ եւ դեռ բռնած եմ ոտքը կամ ձեռքը, սակայն քաշելու միտք չունիմ ու կ’երթամ, մտածելով որ մուտքի սակէն զատ, լողաւազանն ալ ունենալու էր գործածման սակ…

… Եւ արդեօք աշակերտուհիին այլեւս պիտի չկարենա՞մ հանդիպիլ, թէ այդ մէկը Գահիրէի մեր ակումբն էր, եւ ոչ՝ այս ծովամօտիկը…:

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Հեռացե՞ր եմ ուրեմն այսքան, պէտք է վերադառնամ ու գտնեմ թիւ 40 սենեակը, ուր եւ պիտի հանգրուան առնեմ: Միջանցք մըն է, որ կ’երկարի ու շատ տեղեր կ’ընդլայնի եւ կան տեղեկատուութեան յատկացուած գրասեղաններու ետին անձեր, որոնց մօտէն կ’անցնիմ արագօրէն՝ աչքս միջանցքի աջին գտնուող թուագրուած դռներուն…: Բայց ի՞նչ խաղով կամ վայրկեանի ցրուածութեան պատճառով անցեր եմ եւ նոյնիսկ դուրս ելեր եւ հիմա ետ դառնալ կարելի է միայն մուտքէն, ուր պէտք է կրկին խուզարկուիլ: Ինձմէ առաջ կան սեւազգեստ կիներ, որոնց վրայ կը դանդաղին՝ ստուգելով անոնց դէմքերն ու նոյնիսկ մասեր բանալով մարմիններէն: Իմ մուտքս դժուար չէ սակայն, կ’երեւի կը ճանչնան:

Տարօրինակ մուտք մըն է, քարայրի կը նմանի եւ պահակները թիկնեղ են, հուժկու, այլ գարշելի, կարծես նոյնիսկ փսխունքով ծածկուած: Ձախին զառիվեր մըն է մետաղեայ, թերեւս սահուն, ինչպէ՞ս պիտի բարձրանանք, բայց ինծի եւ ուրիշներու կ’առաջարկեն, թերեւս իբրեւ բացառիկ շնորհ կը հրաւիրեն, մտնել աջէն, ուր սակայն քիչ ետք արդէն կը յայտնաբերենք որ գետինն ամբողջովին ծածկուած է ջուրով: Փորձեր կան անցնելու, դարձով աւարտող, որովհետեւ կը վախնանք որ անսպասելի փոսերու, խորութիւններու մէջ ընկղմինք:

Բայց ահա ճիշդ դիմացէն վայելչազգեստ մարդ մը գետնի չոր ու տափարակ ալ մաս մը ցոյց կու տայ մեզի եւ շուտով կը հանդիպինք, եւ կրթեալ է, ֆրանսերէն կը խօսի՝ բարի գալուստ եւ բարի ճանապարհ, եւ կը կասկածիմ որ խումբին մաս կազմողները չեն հասկնար, մինչ ես կը պատասխանեմ անգլերէնով: Կը հետեւիմ իր ցուցմունքին, ու կը հետեւին ինծի տղաք ու աղջիկներ եւ քարէ սանդուխէ կը բարձրանանք ու վերը կը տեսնենք որ աջ կողմը վիհ է, կարելի չէ շարունակել, բայց բարեբախտաբար քիչ մըն ալ ընթանալով կը տեսնենք ընդարձակ սենեակ մը, որմէ միայն ցած պատ մը կը բաժնէ մեզ:

Եւ ահա, պատին միւս կողմը, կից սեղանի մը վրայ, իրարմէ անջատ ձեռքի ժամացոյցներ եւ դաստակի կաշեկապեր են ու տղեկ մը գալով կ’ըսէ, թէ պատէն անցնելու համար… ժամացոյցներուն առընչուած բան մըն է որ կ’ըսէ… սակայն կամ յստակօրէն չեմ լսեր կամ կը մոռնամ կամ այդ վայրկեանին անկարեւոր կը թուի, որովհետեւ կ’ուզենք անյապաղ անցնիլ պատէն, ինչ որ ինձմէ առաջ մէկը դիւրութեամբ կ’ընէ, ես չունիմ իմ նախկին աշխոյժն եւ ոյժը, սակայն ճիգով մը կը յաջողիմ եւ յաջորդը աղջիկ մըն է, փոքրամարմին, եւ որուն պատին այս կողմէն կ’օգնեմ՝ ձեռքերս մէջքին շուրջ, եւ այս կողմն է այլեւս եւ շապիկը քաշուած է վեր ու ձեռքս իր մորթին վրայ է ու հաճելի զգացում է եւ ինք չ’ուզեր անջատուիլ ինձմէ ու կը նայի վեր՝ դէմքիս:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄՈԼՈՒԹԻՒՆ

ՀԱՄԱԶԱՍՊ ՇԱՔԱՐԵԱՆ
Հալէպ, Ազգ․ Քարէն Եփփէ Ճեմարան, ժ․ կարգ

Մարդ արարածը կը զատորոշուի միւս արարածներէն իր ազատ կամքով։ Ան իր ազատ կամքով կ’ընտրէ բարին կամ չարը։ Եթէ գէշ սովորութիւնները մոլութեան վերածուին՝ մարդը կը կորսուի, որովհետեւ մեղքին վարձատրութիւնը մահ է։

Ներկայ զարգացած դարուս, երբ ճարտարարուեստը կ’իշխէ ամբողջ աշխարհին, մարդիկ իրենց տան մէջ հանգիստ պայմաններով կը հասնին ամէն տեսակի գիտելիքի եւ տեղեկութեանց։

Ճարտարարուեստին տուած բարիքներէն մէկն է ձեռնահեռաձայնը, որ ունի իր դրական եւ բացասական կողմերը։ Ճիշդ գործածելու կերպը չգիտնալու պատճառով մարդը վնասներ կը կրէ, կը վնասուին նաեւ մարմնի անդամները։ Ձեռնահեռաձայնը կրնայ աչքի տկարութիւն, մտքի թմրութիւն պատճառել, կը վնասէ ընկերային կեանքին՝ անհատը հեռացնելով իր շրջապատէն, ընկերներէն եւ հարազատներէն։

Այս մոլութեան դէմ պայքարելու միջոցներ են երկար ժամեր չտրամադրել ձեռնահեռաձայնի գործածութեան եւ անոր փոխարէն լսել երէցներու խօսքերը, որոնք կեանքի փորձառութիւն ձեռք ձգած են, եւ կամ գիրք կարդալով ընդարձակել մտահորիզոնը։

Օգտուինք ընթերցանութեան ընձեռած բիւր բարիքներէն։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԿԵԱՆՔԻ ԷՋԵՐԸ

ՊԵՏՐՈՍ ՓԱՓԱԶԵԱՆ

Ա.

1 Մայիս [1]311 [13 Մայիս 1895]

Ամուսնանալու նպատակ ունիմ. գեղեցիկ եմ, տարիքս քսանեօթ է, իսկ հարստութիւնս բոլորին նախանձը արթնցնելու չափ է։

Իրենց աղջիկը ինծի կնութեան տալ ուզող մայրերը շա՜տ, շա՜տ են, սակայն… սէրը գոյացնող զանազան պատճառներն ու հետեւանքները ամէն յիշելուս ամուսնութեան գաղափարէն հրաժարիլ կ՚ուզեմ։ 

Հետս ամուսնանալիք աղջիկը եթէ հարստութեանս համար «քեզ սիրեցի» պիտի ըսէ, հարստութիւնս սպառելէն ետք սէրն ալ պիտի չսպառի՞, կամ եթէ գեղեցկութեանս համար «քեզ սիրեցի» ըսէ, հիւանդութեան մը պատճառով գեղեցկութիւնս կորսնցնելէս ետք գեղեցկութեանս հետ կնոջս սէրն ալ նոյն օրը պիտի չկորսուի՞։

Սիրելը պարտաւոր ըլլալ կը նշանակէ։

Սիրոյ շարունակականութիւնը սիրուած բանի յարատեւութեամբ կ’ըլլայ։  

Կնութեան թեկնածու աղջիկները պէտք է որ խելացի, առաքինի ըլլան եւ սրտիս ու մտքիս համար զիս սիրեն։

Իրականութեան մէջ մարդիկ մեծ մասամբ դրամական շահու համար է, որ կը սիրեն, սակայն ես դրամական շահու համար սիրողները չեմ սիրեր։

Քանի որ սիրուած բանի մը յարատեւութեամբ կը շարունակուի սէրը, ուստի, սիրոյ մէջ շահը աւելի բարոյական պէտք է ըլլայ։ Այս պարագային, ես ալ, եթէ մտքով, սրտով վեհանձն աղջկայ մը չհանդիպիմ, ամուսնութեան [գաղափարէն] կը հրաժարիմ…։ 

***

8 Մարտ [1]314 [20 Մարտ 1898]

Վա՜յ, երեք տարի յուշատետրս մոռացութեան մատնած եմ։ Վերի տողերը կարդացի եւ կ՚ուզէի որ զանոնք ուրիշ մէկը գրած ըլլար, զի ամուսնացայ, երկու տարի է ամուսնացած եմ․ «եթէ մտքով, սրտով վեհանձն աղջկայ մը չհանդիպիմ՝ չեմ ամուսնանար»ի նման մեծ-մեծ խօսքեր գլտորած եմ, սակայն… գեղեցիկ դէմքով աղջկայ մը ոտքերուն տակ գլտորեցայ։

Սիրելիիս հանդէպ գործածած սիրային գեղեցիկ լեզուս միայն անոր գեղեցիկ դէմքին համար է… այդ պահուն անոր հոգիին բարձրութիւնը, սրտին մեծութիւնը, մտքին լուսաւորութիւնը մտածողը ո՞վ է։ Հասկցուեցաւ՝ սիրոյ մէջ փիլիսոփայութիւն չի կրնար ըլլալ եղեր…։

***

21 Քանունիսանի 315 [2 Փետրուար 1900]

Ես կինս իր գեղեցկութեան համար սիրեցի, ան ալ զիս՝ լիրաներուս համար. երկու խաղ, երկու արտակարգ իրավիճակներ իրականութիւնը մէջտեղ հանեցին։ Անիկա իր գեղեցկութիւնը հիւանդութեան խաղին մէջ կորսնցուց, ես ալ հարստութիւնս թղթախաղով կորսնցուցի՝ անիծեալ հիւանդութիւն, զզուելի խաղ։ 

Անոր հիւանդութիւնը ծաղիկ էր, իմ հիւանդութիւնս՝ բախտախաղ։ Այսօր երկուքս ալ զիրար սիրելու ուժ չունինք, այդ ուժը կ՚ըլլայ, երբ սիրուած գեղեցկութիւնն ու դրամները վերադառնան․ իսկ այդ ալ կարելի չէ։ 

Աւա՜ղ, չորս տարի առաջուայ սիրոյ վերաբերեալ միտքս հիմա նոյնն է, սակայն կին ընտրելու արարքս մտքիս հակառակ կատարեցի։ Գեղեցկութիւնը, եթէ յատկապէս սրտիս մէջ պահէի եւ զայն կիներուն սրտերուն մէջ փնտռէի, այսօր ասքան դժբախտ չէի ըլլար, հաւանաբար երջանիկ կ՚ըլլայի։ 

Օսմաներէնէ թարգմանեց՝
ԳԱՅԻԱՆԷ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ

«Պարիքա-ի Իրշատ», հայրենիքի ու ազգի շահերուն ծառայող՝ քաղաքական, գրական, արուեստի եւ այլնի շաբաթաթերթ, լոյս կը տեսնէ Հինգշաբթի օրերը, արտօնատէր եւ պատասխանատու տնօրէն՝ Ապտիւլքէրիմ Ֆէհիմ, Ա. տարի, Բ. հատոր, թիւ 2, 30 Թէշրինիէվվէլ 1324 [12 Նոյեմբեր 1908], Պուրսա։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՕՐԱԳՐԻ ԷՋ

ՍԵԼՃՈՒՔ ԱՐԱՃԸ

Երեքշաբթի, Յունուար 28ին, ննջասենեակս մաքրելէ յետոյ, Թուրքիոյ մէջ հրատարակուող թերթ մը կը կարդայի։ Հոնկէ իմացայ, որ Թուրքիոյ առաջին բռնցքամարտիկը եղած է Կարպիս Զաքարեանը, կայ նաեւ յայտնի լրագրող եւ լուսանկարիչ մը՝ Արա Կիւլէրը, որոնք երկուքն ալ արդէն դժբախտաբար մահացած են։ Կարպիս Զաքարեան ութսուն տարեկանին մահացած է, իսկ Արա Կիւլէր՝ իննսուն տարեկանին։ Անոնք Շիշլիի հայոց գերեզմանատան մէջ թաղուած են։

Այս պաշտօնաթերթը կարդալէ յետոյ լուացարան գացի եւ անմիջապէս ձեռքս լուացի։

Հիւրասենեակ վերադարձայ, որպէսզի մօրս ըսեմ հետեւեալը․ «Մայրիկ, ես հետաքրքրուած եմ, թէ արդեօք քաղաքական գործիչները իրենց խոստացած նպատակները իսկապէս կ’իրականացնե՞ն․ որովհետեւ քաղաքական գործիչներուն չեմ վստահիր, ընդհակառակը՝ անոնցմէ ընդհանրապէս գոհ չեմ․ իրենց աստուածը, կրօնքը եւ հաւատքը միայն դրամն է։ Ասիկա կը նշանակէ, որ բոլորը դրամին կ’աղօթեն Աստուծոյ փոխարէն եւ ոչ մէկ բան կ’ընեն մշակոյթի եւ լեզուի զարգացման համար»։

Երկու ժամ յետոյ ննջասենեակ վերադարձայ եւ մեծ եղբօրս հետ մեր նոր գնած գրապահարանը կառուցեցի, յետոյ ալ ապսպրած հայերէն գիրքերս պահարանին մէջ դրի։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԽՈՐԱԳԻՐ (Գ․)

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

31 Օգոստոս 2008 բամբասանքը իջած է գրականութեան դաշտ այսինքն գրական զրոյցը վերածուած է բամբասանքի անշուշտ բնական երեւոյթ է ընկերութեան մը բոլոր խաւերուն պարագային մրցակցութիւն հակասականութիւն երանի հակառակաբանութիւն կոչուածը գոյութիւն ունենար թշնամութեան չառաջնորդող վէճը ուր յստականային կողմերը իրենց հիմնաւորումներով դիմէին դիմանային իրարու կամ հեռանային իրարմէ չըլլային փակուած դիակնացում ուրիշացում կիրարկէին դնէին իրենց միտքը ուրիշին մէջ եւ նոյն ձեւով ուրիշը առնէին ընկալէին ոչ թէ իւրացնէին այսինքն տեսնել կարենային տեղը ուր որ կեցած է միականգնողը այս խելքը թռցուցած է ոչ թէ գրելու կանոնները մոռցած ոչ թէ ինչո՞ւ այսքան ժամանակ ու ոյժ տրամադրել այս անբանութեան անօրէն ըրածին գիտակի՞ց է անշուշտ ես կը կարծեմ որ պատգամ մը ունի պարզապէս նորաձեւութիւն կը ծախէ ճանըմ աս տեսակի նորարարութիւնը աչքին փոշի ցանել է միայն զարմացնել ապշեցնել տեսէք ասանկ բան դեռ չէ եղած տեսա՞ծ էիք ոչ ուրեմն տեսէք տեսնել սորվեցէք բայց ի՞նչ հասկցանք հասկնալ ուզեցի՞նք երբեւէ ով որ ուզէ թող կարդայ մինչեւ վերջ ու վերջէն սկիզբ ահաւասիկ հրաւէրը ճաշակեցէք եւ տեսէք տեսնելը ճաշակեցէք կարելի է ըսել պահ մը պէտք է մոռնալ սովորականը եւ անսովորէն առնուիլ զայն առնել իբրեւ միջուկ ոչ այսպէս կեղեւ եթէ այս է գրականութիւն կոչուածը ամէն մարդ կրնայ գրել տպել հրապարակ իջնել եւ իջեցնել գրածը սա մակարդակին որ մակարդակի խնդիր չ’ուզեր ունենալ պարզ գրելը աս է թերեւս ամէն մարդ ալ կը հասկնայ չուզէ անգամ կը հասկնայ բայց հասկնալ ուզելու համար ինքզինք ատոր պատրաստելու համար երկար շունչ պէտք է առաջ դնէ ոչ թէ ներուարտաշնչէ այլ միայն ներս միայն ներս եւ մեծ շնչէ հովն ու ծովը ամբողջութեամբ անտարագիր խօսքը ամբողջ թոքերուն մէջ աչքերուն մէջ հաւաքէ դուն մի՛ ծածկեր ինքնութիւնդ եթէ կրնաս յայտարարէ ամէն տեղ ուր որ կրնաս չմասնատես քանի կը կործանի իրականը ամբողջական կրնայ ըլլալ միայն սա տեսութիւն կոչուածը պատուէր խրատաբանութիւն է մեր ուզածը տեսիլքն է որուն մէջ կաս չկայի պէս կամ նետուած արձակուած պանդուխտի պէս անդարձ գալուստն է մէկու մը որ պիտի ըսէ այս այսպէս է ան այնպէս է նորովի օրէնք դնելու պէս ստեղծելու պէս կանչել մը ունի այդ մէկը կրնայ ըլլալ երկու եթէ լսող ունենայ եւ յետոյ նոյնիսկ կրնան բազմանալ 1 Սեպտեմբեր 2008 սա մեր ճանչցած տղան չէ՞ միշտ ուշադիր ունկնդիր հետեւողի դիրքին դիրքը փոխեր է հիմա մէկէնիմէկ օտարութիւնը ամէն ինչ ընելու ատակ է մինչեւ հոս կը հասցնէ տեսէք դուք դատեցէք մենք ըսելիք չունինք ալ քանի ինք իր բերնով գրիչով ըսելիքը գրելիքը կը հրամցնէ 2 Սեպտեմբեր 2008 հիմա ուր որ է կը կենայ կամ կամաց-կամաց դէպի լռութիւն կը դիմէ որովհետեւ խելքը գլուխը մէկը ասանկ բանով չի զբաղիր վերջը կու գայ ասիկա պարզապէս խանդավառութեան պէս բան մըն է փղձկում յորդ ինքնեկ իբրեւ թէ ես ուրիշ լեզու ունիմ ուրիշ բանաձեւ կը գրեմ այդպէս չեղա՞ւ միւսներուն ալ պարագան բոլորին այսինքն եղբայր ըսելիքդ ըսէ ըսելիք չունիս մի՛ գրեր մենք ալ հանգիստ ընենք դուն ալ տուն երթանք քնանանք թէեւ ոչ տուն ունին ոչ ալ քուն քանի որ առնուած ապրանք են երկուքն ալ փոխ առնուած անտառ է կ’ըսեն Յիսուս Որդիի թարգմանութեան համար որ քառեակներու բաժանում չունէր անտառ այսինքն տեղ մը ուր կը կորսուիս չեմ գիտեր ինչո՞ւ հեքիաթներուն մէջ փոքրիկները յաճախ կը կորսուին անտառին մէջ եւ երբ կորսուած ես չես կրնար անտառին գեղեցկութիւնը վայելել ոչ ալ կորուստդ ոչ ալ անտառին կորուստի վայր ըլլալու յատկութիւնը

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԿԳ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՈԻԱ․
Դարը փոխուած է, ժամանակները կը փոխուին, մենք ալ պէտք է հետերնին փոխուինք, այլապէս կը կոչուինք «յետամնաց»։ Նախապէս Սուրբ Պսակի խորհուրդէն յետոյ նորապսակ ամոլը կը բարձրանար կաթողիկոսին քով ու կ’առնէր անոր օրհնութիւնը։ Հիմա թարմ գործի սկսող սիրահարներ, պաշտօնական կամ անպաշտօն, կը բարձրանան նոյն տեղը եւ կ’առնեն նոյն կամ նման օրհնութիւն։ Ասոր կ’ըսեն՝ ժամանակին հետ քայլ պահել։ Իսկ անոնց համար որ ուղղագրութիւնը իմաստ չունի, ժամանակին հետ միասին գայլ կրնան պահել, վտանգաւոր չէ, վարժութեան հարց է։ Այդ հարցերուն լուծումը կը մնայ ամենիմաց ուղղագրական սրբագրիչին ձեռքը։

ՈԻԲ․
Համահայկական տգիտութեանց ուսումնասիրութեանց կեդրոնը պիտի բանանք ի մօտոյ։ Անձնական հրաւէրներ պիտի ուղարկուին։

ՈԻԳ․
Հիմա հաւաքեցէ՛ք աղջկէք, կանայք-կնանիք եւ կառավարութիւն կազմեցէ՛ք։ Քաղաքակիրթ երկիր է Լիբանանը, կանանց «ձեռք տալու չեն», քանի մը հատ ալ հաշմանդամ կրնայիք գտնել, հոսկէ-հոնկէ, շատ կայ։ Անոնք ալ կարեւոր են։ Գործ տեսնելէն առաջ կարեւորը երեւոյթն է։

ՈԻԴ․
Տեղ մը մէկը դասախօսութիւն մը տուած է։ Կարդացէ՛ք սա հաղորդագրութիւնը․ «[Ան] Յատկապէս կեդրոնացաւ Թուրքիոյ մէջ կարգ մը հայ գրողներու մասին, ինչպէս՝ Տիգրանակերտէն Մկրտիչ Մարկոսեան, կամ Յակոբ Մնձուրի, Զաւէն Պիպեռեան, Զապել Եսայեան եւայլն»։

Հաղորդագրողը, որուն չինահայերէնին ըսելիք չունինք («կեդրոնացաւ․․․ մասին», Զապէլն ալ ե-ով․ ատ ալ չտեսանք) առ այժմ, յստակօրէն չէ հասկցած, թէ ո՞ր գրողներու մասին խօսուած է․ «Մկրտիչ Մարկոսեան, ԿԱՄ Յակոբ Մնձուրի», կը գրէ ան։ Ի՞նչ կը նշանակէ՝ «կամ Յակոբ Մնձուրի»։ Եթէ ուզէք՝ կրնաք շարունակել՝ կամ ալ Պետրոս Դուրեան կամ Մեծարենց։

ՈԻԵ․
«Պատմութիւն կերտել»ը (to make history) գիտէ՞ք որքան դիւրին է։ Լիբանանի քաղաքական կեանքին մէջ առաջին հայ կին նախարարուհին նշանակուեցաւ․ իր այս նշանակութեամբ իսկ ան «պատմութիւն կերտած» եղաւ․․․։ Ամերիկայի մէջ կ’ըսուին ասանկ բաներ, լուրջի մի՛ առնէք։ Վաղն իսկ եթէ աթոռէն վար իջնէ՝ «պատմութեան քերթիչը» կրնաք կոչել զայն։

ՈԻԶ․
«Ազրպէյճանը իր լուման լայն բանալով»․․․։ Լումաներն ալ կը բացուին ուրեմն։ Ըստ երեւոյթին անդրադարձած է հեղինակը կամ մէկը յուշած է իրեն, – ըսելով թերեւս, թէ խելքդ կը բացուի, ուրիշ տեղերդ կը բացուին, բաց են արդէն, բայց լուման չի բացուիր, բացուելիք-գոցուելիք դուռ ու պատուհան չունի, – ուրեմն, առցանց փոփոխութիւն կատարուած եւ յաջող ձեւափոխութիւն տեղի ունեցած է, եւ տողը եղած է՝«իր լուման տրամադրելով», բայց եկուր եւ տես, որ շրջաբերական յօդուածը, որ ղրկուած է հեղինակին ուղեղային աշխարհին պատկանող բոլոր թերթերուն, մնացած է իր նախորդ վիճակին մէջ․․․ ուրիշ թերթի մը մէջ։ Ողջ ըլլայ կուկըլը, որ կը յայտնաբերէ այսպիսի բաներ։ Այսինքն, եթէ հոս սրբագրեցիր, հոն ալ պիտի սրբագրես։

ՈԻԷ․
Մարդը օր մը հայոց ցեղասպանութեան Շերլոք Հոլմսը կ’ըլլայ, օր մը բեմերէն պոռալով «ներողութիւն» կը խնդրէ հայ ժողովուրդէն, ուրիշ առթիւ այնպիսի լուրեր կը հանէ, որ թուրքերը այլեւս իբր թէ ուրանալու ձեւ պիտի չունենան՝ պատին պիտի գամուին, կարծես թուրքերը մինչեւ հիմա ուրանալու կամ չուրանալու համար մեզմէ կամ իրմէ հրամանի եւ փաստաթուղթի կը սպասէին, ուրիշ օր մը թրքական պետութեան եւ հայերու միջեւ միջնորդ տէր պապայութիւն կը խաղայ։ Մարդը ինքն իր ծանուցումին վրայ է որ կ’աշխատի։ Ոչ հայերէն սորված է, ոչ ալ օսմաներէն գիտէ, բայց ցեղասպանագէտ է։ Աղուոր հանելուկ է։

ՈԻԸ․
Հայաստանի Հանրապետութեան իւրաքանչիւր նոր կառավարութիւն իրականութեան մէջ կ’ունենայ, կը ջանայ ամէն ձեւով ունենալ, բռնի կամ անբուռն, սիրով կամ անսէր,  իրեն համապատասխան սահմանադրական դատարան։

ՈԻԹ․
Երբ եօթանասունը անց խռֆա՜ծ մեծ հայրիկ մը Երեւանի մէջ հայաստանցի-անհայաստանցի պատանիներուն արեւմտահայերէն ուսուցանելու ելած է՝ ինչպէ՞ս կ’ուզէք որ այդ պատանիները արեւմտահայերէն սիրեն կամ սորվին։

ՈԼ․
Զիպիլնէթը արեւմտահայերէնով հաղորդում կը ներկայացնէ։ Ով անխելք, հոտած, թռցուցած, խախտած, բորբոսած, անծրագիր, անմակարդակ, անհաւասարակշիռ կայ՝ հոն է։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՐԺԵԶՐԿՈՒՄՆ ՀՈԳՒՈՅՆ

ՈՒԻԼԻԸՄ ՇԷՅՔՍՓԻՐ
(1564 –1616)

Արժեզրկումն հոգւոյն, ամօթին մատնուած,
Կիրքն է իր շարժման մէջ. մինչեւ շարժում կիրքն է
Երդմնուրաց, ոճրամէտ, արիւնոտ, պարսաւուած,
Բիրտ, ծայրայեղ, վայրագ, կոպիտ ու բազմավրէպ,

Հազիւ ըմբոշխնուած՝ պախարակուած արդէն,
Խելացնոր հալածուած, ու հազիւ տիրացուած`
Խելացնոր ալ ատուած, կլլուած խայծ իբրեւ,
Դիտումնապէս դրուած, որ առնողն ապուշնայ:

Խօլ՝ հալածած ատեն, տիրացման ալ առթիւ,
Որոնման ընթացքին, ծայրակէտին հասած,
Ակնկալուած բերկրանք եւ ընկալուած կսկիծ,
Առաջ՝ երազ հաճոյք, յետոյ՝ անհաս երազ:

Ամէն ոք այս գիտէ, բայց ոչ ոք կը գանի
Խոստացեալ Դրախտէն որ Դժոխք կը տանի:

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՈՅԺ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (677-682)

ՈՅԺ

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Անգլերէնի քննութիւն մը կայ Գալուստեանի մէջ: Մտահոգ չեմ անշուշտ եւ հոգս չէ որ քիչ մը ուշանամ: Նորէն ալ աւելի արագ կը լոգնամ, կը հագուիմ, պատրաստ եմ, բայց ո՞ւր է ինքնութեան թուղթս, քննութեան ներկայանալու թուղթ մըն ալ պէտք է ըլլայ, կը փնտռեմ ու կը փնտռեմ, աղջկաս սենեակին դուրսը դրուած պահարանին դարակները կը բանամ ու կը գոցեմ, չեմ գտներ: Կ’ըսեմ. «Ծովինար, պիտի չկարենամ քննութեան երթալ, պիտի ձախողիմ»: «Վայ-վույդ չենք ուզեր լսել», կ’ըսէ եւ դարակէ մը կը հանէ թուղթերը, ինչպէս ալ փախած էին աչքէս: «Առանց քեզի ի՞նչ պիտի ընէի, Ծովինար», կ’ըսեմ ու կ’անդրադառնամ, որ ո՛չ միայն վարժարանը, այլ ամբողջ Մասփերոյի Եռանկիւնի հարիւրաւոր շէնքերը սրբուած են աշխարհի երեսէն:

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ի՞նչ ժամանակ է այս, թրամուէյը մաքուր է ու կը փայլի, գեղաճաշա՜կ են մարդիկ, եւ քովս նստած պարոնը, ճերմակամորթ ու բարեկիրթ, եգիպտացի չէ կարծես: Աղջիկ մը կը բարձրանայ եւ աջ ու ձախ կը նայի: Նստելու տեղեր շա՜տ, բայց ինչո՞ւ դիմացս չնստի: Անդին սպիտակամազ ծեր կին մը ոտքի կ’ելլէ, իր տե՞ղը տալու համար աղջկան. զարմանալի: Աղջիկը կը մօտենայ մեզի, կը խօսի հօր հետ: Մեծ մայրն ալ կու գայ: Այո, աղջիկը բարեձեւ է, եւ առո՛ղջ, բայց ծանծաղ միտք չեմ կրնար հանդուրժել, մինչ իրենք ալ կ’ուզեն ապահով ըլլալ որ զուգաւորման մէջ ունիմ գովելի փորձառութիւն:

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
«Ներաշխարհ»ն այժմ կարելի է ներբեռնել համացանցէն եւ ինքը՝ Չրաքեանն է որ կը յայտնուի… վստահ եմ որ ինքն է, թէեւ կերպարանքն ու դիմագիծերն ըլլան անորոշ: Ինչպէ՞ս վարուիլ հետը: Պիտի ուզէի հարցնել որ եթէ – ինչպէս իր յառաջաբանի աւարտին կը նշէ – մահն է որ կը բաղձար ամէն բանէ աւելի, ինչո՞ւ շարունակեց ապրիլ… եւ մեռաւ աքսորի ճանապարհին, բաղձեալին իրագործումն ընծայելով թուրք ոստիկաններու…: Կը նախընտրեմ մտերմիկ շեշտով նկատել․ «Ի՞նչ հարկ կար անունդ տառաշրջութեամբ վերածել Ինտրայի, թո՛ղ ըլլայ կայծակի եւ անձրեւի աստուած, բայց հնդի՜կ է, պահէի՜ր Տիրանը, որ իր շուրջ կը սփռէ տիրոջ, տիրակալի պատկառանքն, իսկ եթէ իբրեւ աստուած ներկայանալն անհրաժեշտ էր, գերադաս չէ՞ Տիրը՝ իմաստութեան ու գիտութեան աստուածն հայոց»: «Քմայակա՜ն էր», կը պատասխանէ եւ պիտի երթայ՝ կարծես զղջալով որ հանդիպած էր ինծի: Ըսե՞մ որ «Ներաշխարհ»ի Եգիպտոսի մասը, մէկ ութերորդն ամբողջին, թարգմանած եմ արաբերէնի: Չեմ համարձակիր նաեւ հարցնել, թէ կոտորածնե՞րն էին իրեն վերագրուող խենթութեան պատճառը: «Սիրուեցա՞ր», կը փախչի բերնէս, յիշելով յառաջաբանին վերջնագոյն «եւ պէտք ունի սիրուելու» խօսքը»: «Աստուած սէ՜ր է, սէ՜ր քարոզեցի»: Որովհետեւ չսիրուեցաւ…: Մեղմասացութեամբ բանաձեւեմ․ «Սիրուիլ էր փափաքդ, ինչո՞ւ գրեցիր «Ներաշխարհ»ը, ուր ըղձալի սէրն իմաստակոյտերէ կը բռնաբարուի»: Ճշմարտութիւնն ըսի կարծեմ, կը հակադարձէ․ «Իսկ դուն գրեցիր խեղախաղերդ, որ ատուի՜ս»: Բայց ինչո՞ւ, իսկապէս: Կեղծն ունենալ իբրեւ շինանիւթ արուեստի, զայն ուղղելու պատրուակէն ձերբազա՞տ: Գտա՜յ… խոստովանի՜մ․ «Վայելելու համար խաբկանքն անխոցելիութեան»: Կը հեգնէ․ «Աստուած մ’եղար դուն ալ», ու կ’ողբայ․ «Բայց ինչո՞ւ ես սէ՛ր աւետած իսկ ժամանակ չսիրուեցա՜յ»: Եւ ինչպէս որ հանդիպեցանք՝ կը բաժնուինք:

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Իբրեւ թէ շփոթած կեցեր եմ բաց պահարանիս առջեւ եւ երկու փեղկերէն կախուած փողկապներս կը դիտեմ ու կ’առնեմ ալ ձեռքերուս մէջ, լանջիս վրայ կը դնեմ ու կը զմայլիմ հայելիին մէջ, ո՞ր մէկն արդեօք աւելի յարմար է Օփերայի այս գիշերուան ներկայացման…: Ուր եկեր եմ սակայն առանց փողկապի՝ կը տեղեկացնէ տոմսակն ընդունող մուտքի պաշտօնեան: Այո՜, ինչպէ՛ս ալ… պիտի չկարենամ մտնել ուրեմն՝ պարտադի՛ր է փողկապն: Ընկճուեցա՜յ, զրկուա՛ծ եմ: Իսկ ժպտուն պաշտօնեան ձեռքն ունի փողկապ մը, զոր կու տայ ինծի ու կ’օգնէ ալ շապիկիս օձիքը շտկելու: Շնորհակալ կ’ըլլամ անշուշտ, իսկ ինք բարեզուարթօրէն կը յայտարարէ որ առանց ինծի անկարելի է որ ներկայացումն սկսէին:

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Չունէի, բայց կը թերթատեմ ահա նկարատետր մը դպրոցական շրջանէս՝ մինչեւ յիսուն տարի գացող ետ: Սեւ ու ճերմակ խմբային լուսանկարներ են աշակերտներու, ու կը զարմանամ յիշելով դէմքեր ու թերեւս անուններ ալ՝ եթէ մէկը յուշէր: Բայց… ե՛ս ուր եմ… չկա՛մ…: Կարելի՞ բան է…: Գացա՛ծ էի St. George’s College, ինչո՞ւ կասկածիմ: Կրնա՞յ ըլլալ որ…: Թերեւս նոյնիսկ գոյութիւն ունեցած չե՞մ…: Բայց ահա՛, «փառք Աստուծոյ» պիտի ըսէի, ուրիշներու դէմքերը չծածկելու համար՝ վերջին շարքն եմ կանգներ բարեհաճօրէն: Ե՛ս եմ, հաւատարի՛մ ալ ինծի, ժպիտը դէմքիս, խնդալու մօտ:

ՎԵՑՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը ծանակեն․ «Ի՞նչ են երազներդ, իմաստակի նկրտումներ, խաբեպատիր պատկերումներ, խառնափնթոր պատահարներ, քմայածին խոտորումներ, բարբանջա՛նք»: Կ’առարկեմ․ «Բայց Մահֆուզի երազներուն հանդէպ ունիք միայն դրուատանք»: «Ունէի՞ր դուն մեծանուաճ, անվիճելի վաստակ, որ իբրեւ թագադիր աւարտ երազներն ընտրէիր…»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: