ԵՐԵՒԱՆ

ՄԷՐԻ ՏՐԴԱՏԵԱՆ
Դամասկոս, Ազգ. Սրբ. Թարգմանչաց Ճեմարան, 8րդ կարգ

Երեւանը Հայաստանի մայրաքաղաքն է ու ամենամեծ քաղաքը: Երեւանը աշխարհի ամենահին քաղաքներէն մէկն է, որ հիմնադրուած է Ք. ա. 782 թուականին: Անոր ժողովուրդը կը կազմէ մէկուկէս միլիոն մարդ: Կը գտնուի ծովէն մինչեւ հազարերեք հարիւր մեթր բարձրութեան վրայ: Տարուան մեծ մասը երկինքը պարզ է՝ կապոյտ, եւ արեւը միշտ պայծառ է: Քաղաքը ուշադրութիւն գրաւած է իր բնութեան գեղեցկութեամբ եւ հմայքով, իր բարձրադիր բլուրներով: Քաղաքի հարաւային մասէն կ’երեւի հիանալի Արարատ լեռը իր բարձր գագաթներով, որ տարուան բոլոր եղանակներուն ծածկուած է ձիւնով: Իր մէջ գտնուեր է քարէ սալիկ մը, որ գրուած է սեպագիր տառերով, թէ Երեւանը հիմնադրուած է Ք․ ա․ 782ին:

Իսկ ներկայ Երեւանը քաղաք մըն է ճարտարապետական գեղեցիկ գլուխ- գործոցներով, որոնք կազմուած են դասական եւ ժամանակակից ճարտարապետութեան հարուստ աւանդոյթներով: Իսկ ներկայիս Երեւանը կը համարուի Հայաստանի արդիւնաբերական, գիտական, մշակութային կեդրոն:

Շատ գեղեցիկ է հայրենիքս:

4 Ապրիլ 2020

https://hayerenblog.wordpress.com/2020/04/04/%d5%a1%d5%bc%d5%b8%d5%b2%d5%bb%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab%d6%82%d5%b6-%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d6%82%d5%a1%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a1/

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԼՈՂԱՐՈՒԵՍՏԸ

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Նասրետտին Խոճան
Օր մը լողաւազան գացեր է
Եւ ըրեր է այն
Ինչ որ արգիլուած է
Ջուրին մէջ ընել այսօր
Երբեմն մանուկները կը փախցնեն
Գիտէք
Չեն դիմանար
Մեծ կամ պզտիկ գործ
Խոճային ատեն դեռ կ’ընէին անանկ բաներ
Այս օրերուն հարկաւ կարելի չէ
Եւ արտադրեր է արտադրելիքը
Մէկ խօսքով ու մէկ շունչով
Եկուր տես որ
Արտադրանքը սկսեր է
Լողալու արուեստին տիրապետել
Ջուրին մէջ է ի վերջոյ
Խոճային զարմանքին վրայ
Թէ ինչպէ՞ս կարելի է սա
Ասքան արագ
Երէկ մէկ այսօր երկու
Արտադրանքը լեզու ելեր ու ըսեր է
Լողալու համար միայն ջուր պէտք է
Քիչ մը ձեռքերդ կը շարժես
Քիչ մը ոտքերդ
Վերջացաւ գնաց
Դոյլ մը ջուրն ալ կը բաւէ
Ձեռքդ կը շարժես մէջը
Ուրիշ ի՞նչ կ’ուզես
Մրցում չէ քննութիւն չէ
Ազատ անկախ լողարուեստ է
Ըսեր ու լռեր է արտադրանքը

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՃԱԲՈՆԱԿԱՆ ՀԱՅՔՈՒՆԵՐ (ԼԴ․)

Ծ․ Թ․ ՊԱԼԵԱՆ

ՃԼԲ․
Երկինքը շատ արցունք թափեց,
Աստուածները մեղքցան,
Նուիրեցին ծիրանի գօտին։

ՃԼԳ․
Կարողութիւնը չունիմ
Ճամբաս շարունակելու –
Կը շարունակեմ ճամբաս։

ՃԼԴ․
Վաղանցուկ գոյութիւնը մոռնալով
Թիթեռնիկը թառեցաւ ծաղիկին վրայ
Գոյնզգոյն թեւերը թրթռացնելով։

ՃԼԵ․
Կեանքը դաւաճանդ է։ Մէյ մը տխրութիւն,
Մէյ մը ուրախութիւն կը պարտադրէ –
Իրաւ եղերակատակ է։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

«ԽԵԼՔԻՍ ՓՉԵՑ»Ն ՈՒ «ԽԵԼՔՍ ՓՉԵՑ»Ը

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Մէկը կայ եղեր,
Ո՞վ է, չե՛մ գիտեր,
Բայց լաւ փչող է
Ու շատ կարող է։
Եւ զինք չես տեսներ,
Չե՛ս ալ նշմարեր,
Բայց անգամ մը, որ
Խելքիդ մօտենայ,
Ան չ’որոշեր օր՝
Կը փչէ, կ’երթայ…

Իսկ յանկարծ, եթէ
Մէկը չհաւնի
Գործերդ թերի
Ու քեզ այպանէ,
Հարցում հարցնէ՝
«Խելքի՛ս փչեց»ը
Դէմքին կը զարնես…
Ու այսպէս անժամ,
Կամաւոր-անկամ,
Կը դառնաս գերին
«Խելքիդ փչող»ին։
Եւ կը մոլորիս,
Այնքա՛ն կը տարուիս,
Որ փչողն, ահա՛,
Կը ղրկես անդարձ,
Իսկ խելքդ, մեղա՜յ,
Փչող կը դառնայ:
Մէյ մ’ալ կը տեսնես,
Որ զեփիւռը հին
Դարձած է քամի,
Փոթորիկ, մրրիկ
Ու կը կործանէ
Մէյ մը, որ փչէ…
Է՜հ, քեզմէ առաջ.
Շատե՜ր ու շատե՜ր
Աչքերնին բացին,
Խե՛լք գործածեցին
Ու փչողները
Մէկդի նետեցին…
Իսկ մոլորուողներն
Անդարձ հեռացան՝
Չարի ուռկանին
Զոհերը դարձան:

Ո՞վ յաղթեց՝ կ’ըսես,
Գիտե՜ս, լա՛ւ գիտես…

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (964-970)

ՈՅԺ

ԻՆՆՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը շրջիմ քաղաքին մէջ ու ոչինչ այլեւս կը գրաւէ զիս, ո՛չ իսկ թատերասրահներն, որոնց առջեւէն կ’անցնիմ առանց աճապարելու, առանց կարդալու մեծատարած ազդերն, այլ կարծես քարշ տալով ետեւէս, մինչեւ որ ա՛լ արձակուիմ: Ի՞նչ կը մնայ, խնդա՞մ վրաս ու մտնեմ մանուկներո՜ւ թատրոնն ու դիտեմ անոնց հոգեբանութիւնն իբրեւ թէ նկատի առնող, ուշիմութիւնն ալ յարգող յիմարապատումներ:

Փոքրիկ չկայ հետս, կը յուսամ որ չեն կասկածիր ուղեղային ի՛մ կարողութեանս վրայ: Բայց բնաւ ալ չի զարմանար տոմսակ կտրող տիկինն, ու մտնելով սրահ կը տեսնեմ որ մարդ չկայ, մանո՜ւկ չկայ: Չեմ հրաժարիր իրաւունքէս, կը նստիմ առաջին շարքի գահիս վրայ ու ոտքերս կ’երկարեմ: Կանո՞ւխ եկած եմ, յայտարարուած ժամէն ո՞ւշ կը սկսի սովորաբար, թափուր աթոռներու դիմաց պատրա՞ստ են խաղալու, թէ ուր որ է ներողութիւն պիտի խնդրեն չեմ գիտեր ինչ պատճառով ներկայացման ջնջման համար: Կրնան գլխաւոր դերասանին անհանգստացմամբ արդարանալ, ծե՜ր է այնքան կէս դար առաջ նուրբ կամ շուայտ կանանց կռուախնձոր հերոսն արծաթեայ պաստառին… ու մոռցուած բոլորէն: Բայց ահա կու գան քովս բազմիլ կ’երեւի մանկանալ փափաքող մեծահասակներ:

Հնհնուք է, ու դառնալով ետ՝ կը տեսնեմ որ աթոռներն ամբողջ գրաւեր են… խառնիխուռն այրեր ու կիներ ու չկա՛ն մանուկներ: Երեք դղորդ զարկեր, եւ կը բացուի վարագոյրն, ու ծփուն ամպերու վրայ կ’երեւին աղեղնաւոր փոքրիկներ, սիրոյ նետե՞րն արդեօք արձակեն պիտի, եւ ժողովուրդի՞ն վրայ: Կարելի՞ է նման ողջունելի եւ… թատերակա՛ն արարք ակնկալել: Սիրեցէ՜ք զմիմեանս, երեւակայե՞մ յանկարծաստեղծ սեռարբուք: Կը կայտռեն կապարճակիր փոքրիկներն, ու զուարճ է ժողովուրդն, ու կռահե՞մ որ ծնողներ են եկած զաւակներու ելոյթը դիտելու: Իսկ ո՞ւր է դերասանն ու ոսկեփայլ ամպի կամ բազմոցի վրայ կը յայտնուի, ու կը դադրի երգ ու պարն: Աստուծոյ կը նմանի, պիտի ըսէի, ու սարսափի աղաղակներ կը լսեմ, ու ներկաներն, ահաբեկ, ոտքի են ու պիտի փախչին: Ինչէ՞ կը վախնան, ներկայացո՜ւմ է, այսքան յիմար կրնա՞ն ըլլալ մարդիկ: Հաւատացին որ Աստուա՞ծ է: Բայց հրամա՜ն է ու նետատարա՛փ ու կոխկռտուք ու կը հեղու արիւն ու չկայ գութ, եւ մեր աչքերը կը հանդիպին…

ԻՆՆՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
 «Պաշարո՜ւմ» կը լսուի ու չեմ գիտեր պահուըտողներէ՞ն եմ թէ փնտռողներէն… այլ արդէն կը մտնեմ դպրոցի բակին ծայրը գտնուող բաղնիքն ու երեք բաժիններուն մէջտեղինը…: Սիրտս կը տրոփէ ու կը մնամ լուռ, ականջալուր…: Ձայն մը կայ քովի՝ աջ կողմի բաժինէն, զգուշութեամբ կը կանգնիմ պէտքարանին վրայ ու կը նայիմ վերեւի բացուածքէն…: Տաբատը քաշեր է վար ու նստեր է, չէ՞ր համարուեր աղքատներէն, ուրեմն ինչպէ՞ս տիրացեր է կարմրականաչ, գեղախնծի՜ղ խնձորին ու կը դիտէ եւ ո՛ւր որ է ակռաները պիտի խրէ անկասկած: Ինչո՞ւ գաղտնի… եւ ինչ վա՛յր է պէտքարանը՝ վայելելու… ուրիշ տեղ չգտա՞ւ… թէ հիմա որ ամէն ոք գրաւուած է խաղով…: Խնձո՜ր… անգտանելի, քիչերու մատչելի, սո՛ւղ պտուղ, աշխարհագրութեան դասագիրքին մէջ նկարագրուած…:

Ձայնե՞մ… ու վախցնե՞մ… ու պահանջե՞մ կիսել… թէ մեղք է զինք զրկել այս հազուադէպ հաճոյքէն…: «Պաշարո՜ւմ» կը լսուի դուրսէն…: Ու կարծես «պաշարո՜ւմ» քիթին տակէն կը մռլտայ ան…: Հալածողներէ՞ն եմ, թէ հալածուողներէն…

ԻՆՆՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս տռփայարոյց, մերկ կիներու մէջտեղ… պատկերներ են պատերուն… ու մահճակալին վերեւ դասընկերոջ, որուն օրեր երկարող բացակայութենէն մտահոգուած՝ եկեր ենք հիւանդտեսի…: Ծնողք չունի՞, չե՞ն առարկած, ինչ ցանկալի՜ ազատութիւն է…:

Մայրն է մտնողն ու բնաւ վրդովուած չի թուիր, այլ, ինչպէ՞ս չանցնի մտքէս, պարզ ու թեթեւ իր զգեստով ըղձալի է ի՛նք ալ…: Զովացուցիչով կը հիւրասիրէ ու կը խնդրէ առնել մեր իսկ նուէր բերած տուրմէն…: «Լաւ է հիմա, նազ կ’ընէ կոր միայն», կ’ըսէ ժպտուն ու չի մնար: Ո՞ւր է հայրը, ի՞նչ է անո՛ր կարծիքը, հաւանաբար աւելի՛ է թոյլատու, թերեւս ալ՝ քաջալեր…: Իսկ մեր ընկերն ըսէ պիտի կ’երեւի, որ ծնողքը կը զղջար զինք անաղջիկ վարժարան ղրկած ըլլալուն ու սխալն այսպէ՛ս կը սրբագրէր…: Բայց կարելի՞ է պատկերով բաւականանալ, թէ հայրն ունի այդ հարցի՛ն ալ լուծում:

Կատակե՞մ. «Դասերէդ ետ մնացիր», որ պատասխանէ. «Աստուած վկայ, ձանձրացայ», ու երկմտինք թէ ճիշդ ինչի՛ կ’ակնարկէ…: Կարելի չէ՜…

ԻՆՆՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Հայրս հիմա ստեղծեր է աւելի հետաքրքրութիւն, քան թէ… կամ այդպէս կը թուի…:

Կան անշուշտ մեկնութեան կարիքն իսկ չզգացողներ, կան որոնք նման փորձառութենէ կը ճառեն, կան զարմացողներ, կան որոնք անկարելի է որ հաւատան՝ նոյնիսկ եթէ միս-ու-ոսկոր դիմացնին ելլէ, եւ կան զայն անդիի աշխարհէն սխալմամբ կամ, ընդհակառակը, նպատակով եկած ոգի՜ համարողներ:

Վերջիններէն ոմանք Համլեթի պարագան կը մէջբերեն: Չեմ կարծեր որ կարդացած ըլլան, վստահաբար ֆիլմն են տեսած, կամ թերեւս ալ աջէն-ձախէն լսած ըլլան միայն: Բայց ուրախ են ընտրութեամբ, անգլիական գրականութեան դասախօս եմ, չէ՞, անդրադառնամ պիտի ու համաձայնիմ: Բարեկամնե՛ր, երիտասարդ իշխանին հօր ոգին կու գար յայտնելու որ չէր մեռած բնական մահով, այլ իր հարազատ եղբայրն էր զինք թունաւորած, իր կնոջ՝ Համլեթի մօր մեղսակցութեամբ, ու կը պահանջէր վրէ՜ժ առնել: Ի՛մ հօր մահով – սովորական քաղցկեղէ – չեմ կարծեր որ Մեծ Քերթողը ներշնչուէր զգայացունց ողբերգութիւն մ’ալ կտակելու ապագայ սերունդներուն:

Այս ամէնուն անտեղեակ է հայրս, ու մնայուն չէ իր կեցութիւնն, այլ պարզօրէն ու անաղմուկ կը յայտնուի ու գացեր է՝ չեմ գիտեր ի՞ր հովէն քշուած, թէ ի՛մ:

ԻՆՆՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Չեմ գիտեր ինչո՞ւ կը զգուշանամ մտնել պանդոկին գլխաւոր դռնէն…: Marriotն է կարծես եւ պարտէզին մէջ հանդիպումի մը հեռանկարը կը մղէ զիս այլ տեղէ փորձել: Կիսամութ է այս կողմը կամ արդէն գիշեր է, եւ ժպտուն պահակը չ’արգիլեր, եւ ահա կը քալեմ, առանձին, ցանկապատի մը քովէն: Շէնք է աջիս, բայց պիտի կարենա՞մ արդեօք ձեւով մը մտնել ու այնտեղէն ալ պանդոկ անցնիլ: Շարժանկարի սրահին առջեւ կանգնած են… պահակնե՞ր, հիւրընկալնե՞ր… տոմսակ չունիմ, եւ մուտքն արդեօք միայն պանդոկի յաճախորդներո՞ւն համար է եւ կարելի պիտի ըլլա՞յ ներքին ուղիով սպրդիլ պանդոկ:

Կասկած չհրաւիրեմ: Հասայ ասֆալթապատ ճամբուն վերջը, շարունակութիւնը խաւարի մէջ կորսուած աւազածածկ արահետ է, հաւանաբար անել: Կը դառնամ ետ, եւ ֆիլմն աւարտեր է, ու մարդիկ կ’ելլեն սրահէն:

Հիմա կ’անդրադառնամ որ նայլընէ երկար տոպրակ մը բռնած եմ ու բանալով՝ կը տեսնեմ կնոջական ձեռքի պայուսակ մը, ոսկեղէնով լի…: Ինծի չի պատկանիր, իւրացուցեր եմ ինչպէ՞ս…: Լաւ որ չեմ մտեր գլխաւոր դռնէն՝ սարքը պիտի յայտնաբերէր զանոնք ու պիտի ձերբակալուէի ես իբրեւ գող…: Հապա՞ եթէ հանդիպումը պայուսակն իր տիրուհիին յանձնելու համար էր…:

Գետնէն կը բարձրանամ, ինչպէս ուրիշ անգամներ, բայց ոչ՝ սաւառնելով ուղղակի պարտէզ իջնելու չափ…

ԻՆՆՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Որեւէ ատեն չէի փափաքած, միտքէս իսկ անցած չէր՝ Ալճերիոյ Ազատագրման Կազմակերպութեան անդամագրուիլ, սակայն ահա եկեր եմ անորոշ դիմագիծերով առաջնորդին, եւ ան կը հարցաքննէ զիս, անշուշտ լրտես մը շարքերէն ներս չընդունելու մտահոգութեամբ:

Զարմանալի է արդէն որ հասած եմ մինչեւ հոս եւ մանրամասնօրէն կը պարզեմ տուեալ ասպարէզին մէջ իմ որոշիչ գործունէութիւնս, բացատրելով նաեւ, որ հայ ըլլալս չ’արգիլեր նուիրուիլ նպատակի իրագործման: Պիտի արդեօք համոզուի՞ նախքան Ֆրանսայէն հակասող լուրերու գալը…:

Համոզեցի՜… կը հրահանգէ երթալ… ստորադասի մը պիտի ըլլայ… ձեւակերպութիւններն ամբողջացնելու համար: … Ու կարծես յայտնաբերման վտանգն այլեւս չըլլար…

ԻՆՆՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ուրկէ՞ ուր այս լուսանկարն… ամբողջ կեանք մը փախե՞ր է ուշադրութենէս…: Մայրս է… մեր եկեղեցին է… ու գրկեր է զի՛ս…: «Կիրակի մըն էր կ’երեւի, չեմ գիտեր ինչո՛ւ գացեր էի, անհանդարտ էիր ինչպէս միշտ ու չա՛ր, զբաղցնելու համար գացի հաղորդութիւն առնելու, նշան ընելով… պատարագողն ո՞վ էր… որ քեզի ալ տայ… թերեւս վրադ սրբութիւն իջնէր…: Բայց եկուր տես, որ չուզեց տալ… ձեռքդ սկիհին տարած էիր, մէջը ինչ կար-չկար պիտի թափէր… իմինս արդէն կլլած էի, թէ ոչ…: Ո՞վ գիտէ, եթէ խոժոռելու տեղ ժպտէր ու տար՝ անհաւատ չէիր ըլլար»:

Մայրս ալ կը սիրէ կատակել, բայց աւարտն ինծի կը ձգէ: «Եթէ տար, ատ կծծի, չկշտացնո՛ղ պտղունցէն յուսախա՛բ ըլլայի հաւանաբար ու յանգէինք նո՛յն արդիւնքին»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱՅԵՐՈՒՆ ԸՆՏՐԱԾ ԿՐՈՒՆԿԸ

ԼՈՌԻ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ

Նոյեմբեր ամսուն, երեկոյ մը, հայրս ու ես գացինք մեր տան մօտիկ mallը՝ գնումի։ Երկու օրէն ես բեմ պիտի ելլէի եւ երգ մը պիտի երգէի երաժիշտի մը երգերուն վերակենդանացման ձեռնարկին ընթացքին։ Հագուստս արդէն պատրաստ էր, սակայն յարմար կօշիկ չունէի։ 

Մտանք կօշիկի խանութ մը եւ մեր շուրջը նայեցանք իտէալ կօշիկի զոյգ մը գտնելու համար։ Հայրս նշմարեց սեւ կրունկով զոյգ մը, 7 սմ․ բարձրութեամբ, որ վայրկենապէս սիրեց եւ ինծի ցոյց տուաւ։ Ես ալ մէկ կողմէն կը զմայլէի այլ սեւ կրունկով զոյգով մը, որ աւելի ցած էր եւ երիտասարդական։ Այս երկուքին մէջէն ընտրելու համար իւրաքանչիւր զոյգին մէկ կօշիկը հագայ մէկ ոտքիս ու սկսայ խանութին մէջ վեր-վար քալել։ Ձախ ոտքիս՝ բարձրը, իսկ աջիս՝ սիրածս, եւ հօրս սկսայ բացատրել կօշիկներուն հանգստութիւնը։ 

Երբ կը քալէի, անդրադարձայ, որ մեր խօսակցութեան հետաքրքրութեամբ կը հետեւէր մեր քովը կեցած զոյգ մը։ Երբ հօրս կը պատմէի տպաւորութիւնս, յանկարծ միջին տարիքի մարդը հայերէնով ըսաւ․ «Ձախիդ հագած կրունկը աւելի աղուոր է»։ Զարմացած վեր նայեցայ եւ տեսայ որ անծանօթ մարդ մը եւ երկու կիներ ճիշդ մեր քով կեցած՝ հագած կօշիկներս կը քննէին եւ իւրաքանչիւրը իր կարծիքը կը յայտնէր անոնց գեղեցկութեան մասին։

Հայ մարդը սիրեց բարձր կրունկով կօշիկը։ Հայրս մարդուն հետ համաձայնելով՝ անոնք միասնաբար սկսան ինծի բացատրել, որ բարձր կրունկովը աւելի հասուն եւ chique երեւոյթ ունի եւ որ աջիս հագած կօշիկը մանկական է։ Մինչ այդ, կիները թէեւ համաձայն կ’երեւէին յայտնուած կարծիքին հետ, սակայն խրատեցին որ առնեմ այն զոյգը, որ ես սիրեցի։ 

Տակաւին փոքր խանութին տարածութիւնը կը չափէի, երբ հայերը հարցուցին, թէ ի՞նչ էր գնումին առիթը։ Գիտնալէ ետք խանդավառուեցան եւ հարցուցին, թէ այդ մեր կեդրոնէն նե՞րս տեղի պիտի ունենար․ կ’երեւի կ’ուզէին ներկայ ըլլալ այն ձեռնարկին, որուն մասնակիցին կօշիկը ընտրեցին։ Վերջ ի վերջոյ, հայ մարդն ու հայրս այնքան ինքնավստահ կը գովէին բարձր կրունկով կօշիկը, որ համոզուեցայ եւ զայն գնեցի։

Հայերս հրաժեշտ տուինք իրարու ու յաջողութիւն մաղթելով ուրախ-զուարթ վերադարձանք մեր ինքնաշարժները։ Ձեռնարկին օրը հագայ հայերուն հաւնած կօշիկը եւ անվերջ լսեցի մօտիկներուս գովասանքը։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԳՈՒՍՏ

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Շապիկդ Չինաստանէն է
Լիբանան բերուած
Կօշիկդ Թուրքիայէն է
Կապանէն գնուած
Վերարկուդ Ամերիկայէն
Վարտիքդ թրքական
Քութայիսիի պազարէն
Ներքնաշապիկդ լիբանանցի՞
Վստա՞հ ես
Հապա գուլպանե՞րդ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՆՈՐ ՊԱՏԵՐԱԶՄ

ՅԱԿՈԲ ԳԱՍԱՐՃԵԱՆ
Դամասկոս, Ազգ. Սրբ. Թարգմանչաց Ճեմարան, 8րդ կարգ

Երկար պատերազմէ ետք, ուրիշ պատերազմի մը հանդիպեցանք՝ Քորոնա վայրըս: Որպէսզի ան չտարածուի, դպրոցը մեզի քսան օր արձակուրդ տուաւ: Մեր ուսուցիչները դասերը դիմատետրի մէջ սկսան դնել: Ես սկսայ սորվիլ նոր տրուած դասերը, եւ վերաքաղել հին դասերը: Ահաւասիկ կը կարդամ Արեւշատ Աւագեանի կենսագրութիւնը եւ կը զբաղիմ խաղալով: Այս արձակուրդին ես հեռացայ դպրոցէս, ընկերներէս, նուագէս, մեծ մօրմէս, փորձերէս եւ հաճելի բոլոր պտոյտներէս: Ծնողներս ալ հեռացան իրենց գործերէն, պետութիւնը խնդրեց բոլոր մարդոցմէ, որ տունը մնան, իրենց առողջութեան համար: Այս բանտարկութիւնը մեզի կը սորվեցնէ հիւանդութիւնները կատակի չառնել, որովհետեւ այս կատակով կարելի է որ վնասենք մեծ եւ պզտիկ տարիքով անձերու: Որպէսզի այս հիւանդութիւնը չունենանք, պէտք է հետեւինք մեր անձի մաքրութեան՝ ձեռքերը լուանք, տունէն դուրս չելլենք, որ չփոխանցուինք եւ չտարածենք ուրիշներուն մէջ:

Վայրըսը այս օրերուն բուժում չունի եւ միայն կը տարածուի մարմինին քիթէն, բերանէն եւ աչքերէն: Անոր համար, եթէ, Աստուած չընէ, մեր բարեկամներէն մէկը հիւանդանայ այս վայրըսով, այն ատեն կ’անդրադառնանք, որ մաքրութիւնը որքա՜ն կարեւոր է մեր կեանքին մէջ: 

4 Ապրիլ 2020

https://hayerenblog.wordpress.com/2020/04/04/%d5%a1%d5%bc%d5%b8%d5%b2%d5%bb%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab%d6%82%d5%b6-%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d6%82%d5%a1%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a1/

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԴՊՐՈՑԱՍԷՐ ՏԻԿՆԱՆՑ ՎԱՐԺԱՐԱՆ

Դպրոցասէրի խումբ մը ուսուցիչներ ու աշակերտներ, 1966
Աջէն երկրորդը՝ Աղաւնի Փիրփիրեան, անոր ճիշդ առջեւը նստած՝ Սեդա Սոփոկլեան

ՍԵԴԱ ՍՈՓՈԿԼԵԱՆ

Երբ յիշեմ այդ օրերը, երբ կը յաճախէի Դպրոցասէր Վարժարանը, զգացումներս կը բաժնուին․ մէկ կողմէն սիրտս կը տառապի, միւս կողմէն ուղեղս կը վերլուծէ․ մեծ քոյրս Դպրոցասէր գացած էր վեց տարի եւ մեծ եղբայրս Սեւրի Մխիթարեանը՝ ութը տարի․ ծնողներս որոշեցին զիս ալ դնել Դպրոցասէր։

Ինծի համար մեծ ցնցում էր. մինչեւ ութը տարեկան ծնողներուս քով մեծցած էի, իրենց սիրով, գուրգուրանքով, բոլորովին ազատ՝ մեծ մօրս պարտէզը, կատուներու հետ խաղալով, առանց արգելքի, քիչ մը չարաճճի, անհանդարտ, անվեհեր եւ տեւական դուրսը՝ նոյնիսկ անձրեւոտ օրերուն։ Մանկական ուրախ աշխարհ մը ստեղծած էի խաղերով եւ երազներով, ուր չափահասներուն համար տեղ չկար։

Առաջին օրը, որ վարժարան մտայ, կարծես ուրիշ տիեզերք մըն էր ան, ու զգացի որ պիտի զրկուիմ ազատութենէս։

Գիշերօթիկ էր․ ուրեմն՝ տասնհինգ օր անգամ մը կու գայի տուն։ 

Ոչ միայն ազատութիւնս կորսուած էր, այլ ծնողքէս բաժնուած էի, ընտանիքէս զատուած՝ կարծես պզտիկ զինուոր մը մանուկներու բանակին մէջ, բանտարկուած խիստ շէնքի մը մէջ, յատուկ ժամանակացոյցով, ուսումնական ժամերով, ճաշի եւ քունի ժամերով։ 

Անկողինիս մէջ պառկած, լալով կը մտածէի մօրս համբոյրներուն եւ մեղմ խօսքերուն մասին։ 

Շատ դժուար էր այս մթնոլորտը ինծի համար եւ կարծեմ, թէ երբեք չկրցայ վարժուիլ այս կարգապահութեան։ 

Արցունքը դադրեցնելէն յետոյ, սկսայ աստիճանաբար դառնալ ըմբոստ․ դժուարութեամբ կ՚ընդունէի հրամանները ու կը յամառէի հակասող կեցուածքով։ 

Կեանքիս ընթացքին շարունակեցի չընդունիլ ուրիշներուն օրէնքները․ կը յարգէի օրէնքը, բայց ընկերութենէն դուրս ըլլալով, տարբերութիւնս ցցնելով։ Հաւանաբար այս պատճառով որոշեցի հոգեբան դառնալ․ մասնագիտութիւնս թերեւս այս երեխայական փորձառութենէս ծնած է։ 

Սխալ մի՛ հասկնաք գրածս․ կասկածի տակ չեմ դներ դպրոցի դաստիարակութիւնը կամ ուսումը․ կ՚ուզեմ ըսել, որ ես պատրաստ չէի ընդունիլ այդպիսի «բանտարկութիւն», նոյնիսկ եթէ դպրոցը որակեալ էր։ 

Հակառակ իմ ժխտական մեկնութիւններուս, հոն է որ հայերէն սորվեցայ օրիորդ Սիլվա Ը.ին հետ՝ զարգացուցի գրականութեան գիտելիքներս, հետաքրքրուեցայ հայոց պատմութեամբ եւ շնորհիւ Դպրոցասէրին կրնամ այսօր այս տողերը գրել։ 

Պէտք է ամբողջացնեմ յօդուածս ոգեկոչելով դիմաստուերներ, որոնք կը գործէին դպրոցը․ օրիորդ Աղաւնի Փիրփիրեան, որ դպրոցին ելեւմտական բաժնով կը զբաղէր, որբուհի, Մեծ Աղէտէն յետոյ տիկնանց ընկերութիւնը կ՚ընդունի զինք որբանոց, կը հետեւի Դպրոցասէրի աքսորներուն՝ Թուրքիայէն մինչեւ Ֆրանսա եւ հոս կը մնայ մինչեւ մահը՝ 1973։ Դպրոցասէրը իր միակ ընտանիքն էր․ կը յիշեմ ինչպէս արցունքս կը սրբէր, որովհետեւ շատ կ՚ազդուէր տխրութենէս եւ ուրիշ մանուկներու տխրութենէն, իր որբութիւնը կը յիշէր։ 

Օրիորդ Հռիփսիմէ Գարագաշեան՝ տնօրէնուհի եւ անգլերէնի ուսուցչուհի, խիստ եւ հրամայող։ Ուսումէն զատ մեզ կը պատրաստէր թատրոնի ներկայացումներուն ու հանդէսներուն, Կաղանդին եւ ամավերջի հանդէսին՝ Յունիսի վերջաւորութեան։ 

Օրիորդ Լուիզա Փափազեան հայերէն, հայոց պատմութիւն, հայոց աշխարհագրութիւն կու տար։ Կը յիշեմ ինչպէս կը խօսէր Հայաստանի մասին, իբրեւ թէ գացած ըլլար․ բայց երազ մըն էր իրեն համար․ երբ կը պատմէր Հայաստանի 250 տեսակ խաղողներուն մասին ՝ բերնէն ջուրեր կը վազէին, կարծես համը լեզուին վրան ըլլար։ Ուսուցիչ մը բացակայ ըլլար, անմիջապէս կը վազէր դասարանը ու կը սկսէր հայերէնի դասը, դադար չկար՝ կը լեցնէր պարապ ատենները։ 

Օրիորդ Եղիսաբէթ Հազարապետեան՝ կերպասավաճառ եւ գծագրութեան ուսուցչուհի, նիհար եւ բարակ, նկարիչի ձիրք ունէր եւ իր նկարները ցուցադրուած էին մեր ճաշարանը։ Կը սիրէինք զինք քիչ մը չարչարել, որովհետեւ շատ թեթեւ ձայն մը ունէր եւ մենք երեխայաբար կը խնդայինք։ 

Կիներու աշխարհներ էին, որոնք իրենց ամբողջ կեանքը նուիրած էին դպրոցին եւ աշակերտներուն։  

Այս կնոջական դռնփակ աշխարհին մէջ միակ այր մարդն էր պարոն Նիկողոսը, որուն գործն էր խնամքը վարժարանին․ բարեսիրտ, ժպտուն, մեզի հետ կատակներ կ՚ընէր, որ խնդանք։ 

Դուրսէն կու գային նաեւ ուսուցիչներ՝ պարոն Կարօ Մեհեան, որ շաբաթը երկու անգամ հայ գրականութեան դաս կու տար, պարոն Գէորգ Եամպէքեան՝ երգի ուսուցիչ, որ կազմակերպած էր երգչախումբը՝ միացնելով Դպրոցասէրը եւ Մխիթարեանը․ փորձեր կ՚ընէինք ու կ՚երգէինք հանդէսներուն։ 

Հայր սուրբ Գիւտ Նագգաշեան կու գար կրօնքի դաս տալու. մինչեւ հիմա կը յիշեմ աղօթքները։ 

Ֆրանսացի ուսուցիչներ ալ կային, որոնք այլ նիւթեր կ’ուսուցանէին։

Ահաւասիկ, ինչ որ էր մեր դպրոցը այն ժամանակներուն․ լման կրթութիւն կը ստանայինք թէ՛ հայերէնով, թէ՛ ֆրանսերէնով՝ ընտանեկան մթնոլորտի մը մէջ։ 

22 Յունիս 2020

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՌՈՂՋՈՒԹԻՒՆ

ՍԷՐԼԻ ՔԷՇԻՇԵԱՆ
Դամասկոս, Ազգ. Սրբ. Թարգմանչաց Ճեմարան, 8րդ կարգ

Առողջութիւնը թագ մըն է առողջներու գլխուն վրայ, որ միայն հիւանդները կը տեսնեն: Առողջութիւնը ամենէն կարեւոր բանն է մարդուն համար, որ իրեն առիթ կու տայ ընել ամէն տեսակ գործեր եւ ապրիլ լաւ ձեւով: Հիմա այս օրերուն բոլոր երկիրներուն մէջ տարածուած է վտանգաւոր հիւանդութիւն մը, որ կ’ազդէ մարդուս առողջութեան եւ կը պատճառէ թոքերու ծանր հիւանդութիւն եւ կարգ մը պարագաներուն՝ յատկապէս ծերերու պարագային, մահուան պատճառ կ’ըլլայ: Սուրիական կառավարութիւնը որոշում առաւ, որ մի քանի շաբաթ տունը մնանք, մեր առողջութիւնը չվտանգելու համար: Այո, շիտակ է, որ տունը մնալը երկար ժամանակի համար հաճելի բան մը չէ: Այսպիսով մեր ընկերները չենք տեսներ, դպրոց չենք երթար, նոյնպէս՝ եկեղեցի, ակումբ, երգչախումբի: Կը զգանք որ բանտարկուած ենք տան մէջ: Բայց պէտք է այս բոլորը ընենք եւ տունը մնանք՝ մեր առողջութեան համար: Պաշտպանուինք այս հիւանդութենէն՝ միշտ մաքուր ըլլանք, միշտ օճառուինք, օտար մարդոց բարեւ չտանք, տունէն դուրս ելլենք միայն կարեւոր ապրանք գնելու համար, երեսնիս լուանք երբ տուն դառնանք, որովհետեւ մաքրութիւնը կարեւոր բան մըն է:

Տունը մնացէ՛ք, ինքզինքնիդ պաշտպանեցէ՛ք։

https://hayerenblog.wordpress.com/2020/04/04/%d5%a1%d5%bc%d5%b8%d5%b2%d5%bb%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%ab%d6%82%d5%b6-%d5%a3%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d6%82%d5%a1%d5%b6-%d5%b6%d5%b8%d6%80-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a5%d6%80%d5%a1/

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ: