ԶԱԲՈՒՂՈՆ

ԳՈՀԱՐ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

Գրիգոր Զօհրապի «Զաբուղոն» պատմուածքին սկիզբը, մեզի կը յայտնուի Զաբուղոնին կերպարը իբրեւ շատ ճարպիկ եւ խելացի գող մը։ Յետոյ, անոր սիրտը քիչ մը աւելի կը փափուկնայ, որովհետեւ կը սիրահարի Վասիլիկին։ Նշանուած ատեն  ուրախ ժամանակ կ՚անցընէ Վասիլիկին հետ, մինչեւ որ Վասիլիկը կը հասկնայ, որ ան ամուսնանալու մասին տակաւին խորհած չէ։ Այն ատեն, Վասիլիկ շատ կը սրտնեղի եւ ոստիկանները կանչելով ձերբակալել կու տայ զայն իբրեւ գող։ Բանտին մէջ Զաբուղոն շատ կը կարօտնայ Վասիլիկը։ Կարօտը այնքան կը սաստկանայ, որ գիշեր մը կ՚որոշէ բանտէն փախչիլ։ Այս միտքը շատ վտանգաւոր կը գտնեմ, քանի որ եթէ բռնուի, կրնան զինք շատ աւելի երկար ժամանակ բանտը պահել։ Ան փախչելուն պէս կ՚երթայ Վասիլիկին քով, որ զայն տեսնէ։ Երբ կը մտնէ Վասիլիկին տունը, հոն առաջին անգամ ըլլալով կ՚ուզէ մեռցնել մէկը, քանի որ Վասիլիկը ուրիշ մէկը գտեր էր։ Հոս ես շատ գէշ կը զգամ Զաբուղոնին համար, հակառակ անոր որ գիտեմ, թէ ինք դրական կերպար մը չէր, սակայն Գրիգոր Զօհրապ այնպէս կը պատմէ, որ մենք կը խղճանք Զաբուղոնին։ Ան իր սիրածը ուրիշին հետ տեսնելէն վերջ, կը վերադառնայ իր բանտը, քանի որ ուրիշ բան չկար, որուն համար ապրէր բանտէն դուրս։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ՃՀԶ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՌՉԾԱ․
Եթէ ուզես՝ այբուբենը երկինք հանէ՛, հոնկէ վար նետէ՛ եւ վար իջի՛ր ու նետած տառերդ ու բառերդ մէկ-մէկ գտի՛ր, հաւաքէ՛, քով քովի բե՛ր, իրարու փակցո՛ւր կամ ետ օդը նետէ՛ եւ նոր բան մը գրէ՛։ Տառերը նոյն տառերը կը մնան, լեզուն նոյն լեզուն է, որ եթէ չսորվիս եւ ցնդաբանութեանդ ուժ տաս՝ տեղէդ չես կրնար շարժիլ, որ կարենաս տեղ մը հասնիլ։

ՌՉԾԲ․
Մեր կառոյցներն ու հաստատութիւնները ծաղրելով «տեղ չենք հասնիր»։ Միայն անոնց «կատարած» (այսինքն չկատարած) գործերուն առջեւ կանգնելով ու ծափահարելով կրնանք հասնիլ «այն տեղը», ուր իրենք արդէն կը գտնուին, այսինքն՝ անդունդ։ Աս ալ հանելո՞ւկ եղաւ։

ՌՉԾԳ․
Այդ դեսպանը, Հայաստանի՜ դեսպանը, որ մահացաւ, Աստուած հոգին լուսաւորէ՛, կամ ուրիշ մը իր տեսակէն, շատ մեծ չէ տարբերութիւնը, Օրմանեանի նուիրուած հանդիսութենէն առաջ հարցուցեր է․ «Այս Օրմանեան Սրբազանը քանի՞ տարեկաննոց բան մըն է»։ Էհ, ասոր կ’ըսեն՝ յետ մահու կեանք։

ՌՉԾԴ․
Կիւլկիւլեան Հիմնարկութեան յատուկ մրցանակ պիտի շնորհուի ի մօտոյ, արեւմտահայերէնի կենսաւորման նուիրուած ձախող ձեռնարկութիւններու սատարման անխողջ վաստակին համար։ Լեզուին անգիտակ, անկարող, ապականած բոլոր ուժերը հրաւիրուած են մրցանակաբաշխութեան հանդիսութեան։

ՌՉԾԵ․
Եթէ արեւմտահայերէնով զարթզուրթ ընելու եւ զարթզուրթդ համացանց տեղադրելու հանճարով օժտուած ես, երբեք մի՛ ուշանար, զարթզուրթի համար դրամ վճարող ալ կայ, մեծ գնահատանքի արժանի է զարթզուրթդ, ադամանդի գին կը վճարեն, մէկ կողմէ իրենք կը զարթզուրթեն, միւս կողմէ ալ զարթզուրթիդ նեցուկ կը կանգնին։ Երբ զարթզուրթագիրներու թիւը շատնայ՝ զարթզուրթերէնը արեւմտահայերէնի բարբառ պիտի համարուի․ ի՞նչ բարբառ. բուն արեւմտահայերէնն իսկ պիտի ըլլայ զարթզուրթերէնը։ Անձկագին կը սպասենք այդ օրուան, երբ բոլոր բերաններէն զարթզուրթերէնը պիտի հնչէ։

ՌՉԾԶ․
Մարդը հարուստ է, չտես է, հարսնիք պիտի տօնէ, տղան պիտի պսակէ, ձեզի ի՞նչ. ձեզմէ հրամա՞ն պիտի առնէ իր կատարելիք ծախսին համար. մինչեւ հիմա նոյն մարդն է, նոյն զեղխութեամբ. պատերազմը իր նկարագի՞րը պիտի փոխէ։ Ինչու ձերը կրցա՞ւ փոխել. մէկ կրամ խելք աւելցա՞ւ ձեզի։ Գանգատելու եւ բողոքելու տեղ ձեր գործին նայեցէ՛ք։ Հա, ներողութիւն, ձեր գործը գանգատիլն ու բողոքելն է։

ՌՉԾԷ․
Բոլորս ալ կուսակցական ենք, նոյն կուսակցութեան անդամ, բոլորս ալ «այո, այո», կ’ըսենք, մեր կուսակցութեան մէջ սա պէտք է ընել, նա պէտք է ընել, մենք մեզ լսարանին դիմաց ազատական, լայնախոհ ու լայնամիտ ցոյց կու տանք, սակայն կա՛մ ձեռքերնէս բան մը չի գար կացութիւնը փոխելու համար, կամ ալ չենք ուզեր կացութիւնը փոխել, չենք հասկնար, միայն հասկնալ կը ձեւացնենք։ Պէտք է ի հարկէ ցոյց տալ, որ արդիական ենք, արդիամիտ ու արթնամիտ, սակայն իմաստ ունի՞ այս արդիական ապարդիւնութիւնը։

ՌՉԾԸ․
Քաղաքին մէջ երկու հայկական օրաթերթ կայ։ Եթէ մէկուն խմբագրատունը գացիր, ուրեմն միւսին թշնամին ես։

ՌՉԾԹ․
Մէկը գրեր է. «Պէտք է յստակ գայլերու դիմել, գերիները վերադարձնելու համար»։ Ինչու մինչեւ հիմա անյստա՞կ գայլերու կը դիմէին։ Յստակ կամ ոչ՝ գայլը գայլ է ի վերջոյ։ Անոնց դիմելը կրնայ նոյնիսկ վտանգաւոր ըլլալ թէ գերիներուն, թէ մեզի համար։

ՌՉԿ․
Մարդը կուսակցապետ եղած է, – թէեւ այդպիսի պաշտօններ չկան․․․ ի պաշտօնէ, կոչում են, գիտենք, – եւ սրահի մէջ մարդ հաւաքած է, նահատակ զինուորներու ծնողներ եւ այլն, կը խոնարհի անոնց յիշատակին առջեւ, նախ կ’ըսէ՝ բոլորին, յետոյ, կ’ըսէ՝ մանաւանդ մեր կուսակցութեան հերոսներուն յիշատակին առջեւ․ խելքին նայէ․ նուիրապետութիւններ կան հերոսութեան ու նահատակութեան մէջ ալ, կ’երեւի իր կուսակցութեան հերոսներուն ամորձիքը ոսկեպատ էր․․․ եւ կը կարդայ ճառ մը, գրած ալ է, կը կարդայ, եւ կը խորհիս, որ մարդը առջի դարուն մէջ է դեռ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆԻ ՈՃՐԱՐԿԱԾՆԵՐԸ (ԻԳ․)

ՓՈՂՈՑԱՅԻՆ ԱՐՔԱՅԱԶՆԻՆ ՈՃՐԱՐԿԱԾԸ

ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆ

10

ՇՈՒԻՔԱՐԻ ԳԱՂՏՆԱՊԱՀ ԽՈՍՏՈՎԱՆԱՆՔԸ

Եւ հիմա՝ Շուիքարի տետրին լուսապատճէնը: Էջ էջի ետեւէ ու յայտնի է որ նօթագրումներ են կիսամեայի հինգ առարկաներուն՝ Լեզուաբանութիւն, Վէպ, Թատերագրութիւն, Ֆրանսայի Պատմութիւն եւ Յօդուածագրութիւն: Կը վերադառնամ առաջին էջին ու ֆրանսերէնի թերի իմացութեամբս կը ջանամ որեւէ շեղում զատորոշել: Եւ այսպէս՝ շարունակ: Կ’անցնի ժամ մը, երկու, բայց չեմ աճապարեր: Ուշադիր եմ մանաւանդ յօդուածագրութեան բաժիններուն, նիւթերը բազմազան են եւ անոնցմէ մին, թերեւս, ունենայ տարբեր բնոյթ…:

… Ա՞յս է, արձակ բանաստեղծութեան տպաւորութիւնը կը ձգէ, որ պարզապէս կրնայ նշանակել բացայայտումէ խուսափում: Այո, այդպէս կը թուի, ու կ’աւարտի հանդիպումի ակնարկութեամբ: Կը դարձնեմ տետրին էջերը, դասախօսութիւններն են դարձեալ, հինգ էջ, եւ այլեւս պարապ էջեր: Դառնամ գիւտի՛ն, ու կարդամ հատիկ-հատիկ, բառարանը կողքիս: Գի՛ւտ, որովհետեւ Շուիքար ալ յայտնաբերմամբ մը կը սկսի իր գրութիւնը:

«Կեանքի մէջ ինչե՜ր կան ծածկուած, ու ծածկուած ալ կը մնան, ու անհետ կը կորսուին, կարծես չըլլային երբեւէ: Շատ բան կը մնայ սրտերու մէջ ու սրտերու դադարման հետ կը կորսուի: Բայց երբեմն ալ սիրտը նեղ կը գտնէ, բերանացի արտայայտումն ալ՝ թերի, ու պահանջքը կը զգայ, անդիմադրելի՜, թուղթի վրայ արձանագրելու: Գրութիւնն ուղղուած է սիրուածի մը եւ այլեւս կրնայ ճամբորդել ժամանակին մէջ: Ճամբորդութիւնը կը մնայ անյայտ, մինչեւ որ էջքը կատարուի: Սիրող-գրողը կը փափաքէ՞ր էջք կատարել՝ ուրի՛շ հարց:

Ալֆա եւ Օմեկա: Աս ի՞նչ սէ՜ր է, որ պահած էիր դուն ինձմէ, ժամանակ մը քեզի համար ալ անորոշ, բայց ճակատագրական օր մը ինծի հասնելու թաքուն փափաքով: Հասա՜ւ, ընդառաջե՜մ քեզի: Կարելի՞ է չընդառաջել սիրոյ կոչին: Եւ ի՞նչ կը փափաքի սիրուածը, եթէ ոչ շոյուիլ, շփացուիլ, ու պահուած սէրը յայտարարել աշխարհին: Չա՞ր եմ ես, այո, չա՛ր եմ: Առի՜թ է, ինչո՞ւ չհրճուիմ: Չէ՞ որ սէրը վայելելու համար պէտք է կճե՛լ, խածնել: Այո, սէրը կը մղէ նաեւ կատաղութեան:

Ահ, սէ՜ր, սրտերն իրարմով տրոփող ու մարմիններն իրարու բաղեղուած: Եւ յանկարծ հայրը կը յայտնուի, հայրս: Ա՜հ, անակնկալն՝ իրեն: Հարցուցի չարախինդ. «Պիտի չուզէի՞ր աւելի գիտնալ հօրս մասին, որ բարեբախտաբար մեռած է, բարեբախտաբար՝ քեզի՛ համար»: Գոյնը նետեց, սէ՞ր, թէ ատելութի՛ւն: «Ես աղջիկն եմ Թալէաթին, ա՛յդ է անունը, որմէ այլեւս կարելի չէ որեւէ… միջամտութի՛ւն»: Մանրամասնեցի, հետեւանքն երեւակայելով ու հրճուելով: Եւ այսպիսով ալ պիտի աւարտէր: Բայց ո՜չ, անսպասելի դարձուած մը զարմացուց զիս: Նայեցաւ ինծի սիրածոր աչքերով, ինչպէ՞ս չէի նշմարած այդ աչքերը, վարագուրուա՞ծ էին որովհետեւ կասկածով, կ’երեւի: Սիրածո՜ր աչքերով, եւ ըսաւ որ երախտապարտ էր, եւ կ’ուզէր պզտիկ նուէրով մը վարձատրել զիս: Ա՜հ, տեսնե՛նք, ամէն ինչ պիտի յայտնուի յուսալի՜ հանդիպումին»:

Այս յուսալի հանդիպմա՞ն էր, ուրեմն, որ վերջ կը գտնէր իր կեանքը:

Յարգե՛մ խոստումս: Գտածս պէտք է հաղորդեմ հետաքննիչին: Շուիքարի բացբերան այլ գաղտնապահ գրութիւնը կը թարգմանեմ, կարելի հարազատութեամբ, արաբերէնի: Թող շփոթի՛ ինք ալ: Ո՞վ է Շուիքարի սէրը: Որո՞ւն կ’ուզէ հաղորդել իր հօր մասին: Եւ ինչո՞ւ գրած է՝ հայրը, հայրս: Հապա միւս առեղծուա՞ծը՝ Ալֆա՛ եւ Օմեկա՛: Տիրոջ հաստատումն է Յովհաննէսի Յայտնութեան մէջ: Շուիքարի համար ի՞նչ մասնայատո՛ւկ նշանակութիւն կրնայ ունենալ…:

(Կը շարունակուի: Վաղը՝ 11 ՀԵՏԱՔՆՆԻՉԻՆ ՅԱՅՏՆԱԲԵՐԱԾՆԵՐԸ)

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՒՍՏՐԻՈՅ ՄԷՋ ՀԻՆԳ ԱՄԻՍ (Ժ.)

ԹԱՅԻՍ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Առտուն 7ին Միլանօ հասայ: Կոկորդի ցաւս զօրացած էր եւ ինքզինքս վատուժ կը զգայի: Սակայն քանի որ պտոյտի ելեր էի, կը մերժէի հիւանդութիւնս: Ապրանքներս ձգեցի հոսթել, որ կը գտնուէր գաղթականներուն թաղամասին մէջ: Որոշեցի քաղաքին կեդրոնը քալել. մէկ ժամ պիտի տեւէր: Երբ կը քալէի, կը նշմարէի, որ հետզհետէ կը փոխուէր երեւոյթը՝ մարդոց ապրելակերպն ու հագուելակերպը: Հասայ պողոտայ մը, ուր քովէ քով շարուած էին համաշխարհային վաճառանիշերու խանութներ: Ճամբան դիմացս կ’ելլէին բազում ծերունիներ, որոնք շատ շիք էին: Ծեր կիները մուշտակով, կարմիր շրթնաներկով եւ յարդարուած մազերով էին, իսկ այր մարդիկ գլխարկ կը կրէին եւ հագած էին նորաձեւ վերարկուներ եւ կապած՝ մետաքսեայ վզնոցներ: Շուարեցայ, որ զմայլելի վիճակով կը սկսէին օրը։ Կարծէք, թէ հագուստներու տողանցքի մը կը մասնակցէի։ Այն ժամանակ հասկցայ, թէ ինչո՛ւ համար Միլանօն կը կոչուէր «նորոյթի մայրաքաղաքը»: 

Նախաճաշս ընելու համար սրճարան մտայ: Անուշեղէններ կային. քրուասան մը առի եւ նստայ: Իտալացիները կը սիրեն բարձրաձայն խօսիլ: Խումբ-խումբ մարդիկ կը մտնէին եւ փոքրիկ անուշեղէններ կը գնէին, էսփրէսսօ մը կը խմէին ոտքի վրայ: Կարծեմ այս էր իտալացիներուն նախաճաշը, որ կը տեւէր երկու վայրկեան: Իսկ ես չէի կշտացած հատ մը քրուասանով: Ելայ խանութէն եւ քալել սկսայ: Պողոտային երկայնքին ամէն տեսակ խանութ շարուած էր: Հակառակ որ ինքնաշարժներ կ’երթեւեկէին, պողոտային քովերը շարուած բացօթեայ ճաշարաններուն մէջ մարդիկ հաճելի ժամանակ կ’անցընէին: Մտածեցի. Պոլսոյ մէջ անկարելի էր նման ապրելակերպ, որովհետեւ քաղաքը շատ բազմութիւն կայ, քալել դժուար է եւ աղմուկը բնաւ չի դադրիր: Այս տեսածներուս ազդեցութեամբ կրնամ ըսել, որ մարդուն հոգեկանը միայն արարքներէ կախեալ չէ, միեւնոյն ատեն արարքները գործադրելու պարագային զինք բոլորող շրջապատի տարրերն ալ մեծ դեր կը կատարեն: Ուստի, երբ մարդ սուրճ մը խմէ, իր քովէն անցնող ինքնաշարժներուն քանակը նոյնիսկ կարեւոր է: Ես այս երեւոյթին ազդեցութեամբ կ’երեւակայեմ Պոլիսը եւ կ’անդրադառնամ այն տհաճ երեւոյթին, որուն պատճառներն են ինքնաշարժներուն աղմուկը եւ անոնցմէ գոյացած օդի ապականութիւնը: 

Երբ ճարտարապետեր իրենց մտադրութիւնը պիտի գործադրեն քաղաք կառուցելու համար, նախ եւ առաջ նկատի ունենալու են հասարակութեան պահանջները: Այս իրականութիւններէն զերծ կիրարկուած ծրագիրներ այնքան շատ են, որ… եւ կը թուի, թէ անոնք երջանիկ ու հանգիստ ապրելակերպ մը կը հրամցնեն մարդոց, սակայն ափսո՜ս, խաբկանք է այդ: Եթէ մտադրուածը իրականանայ, արդիւնքը անորակ կ’ըլլայ ապագային, նմանը Ամերիկայի մէջ, ուր արուարձանացումը պատճառեց էնէրժիի մսխում, ընկերային մեկուսացում եւ դասակարգային զատողութիւն: 1950ականներուն, բ. համաշխարհային մարտէն ետք բնակչութիւնը աճեցաւ եւ այս պատճառով մարդիկ սկսան աւելի աժան բնակավայրեր ուղղուիլ ու զարգացաւ արուարձաններու բնակչութիւնը: Պոլսոյ մէջ ալ ժխտական է կացութիւնը եւ շատ անճոռնի երեւոյթ մը կը պարզուի, այն պատճառով՝ որ մարդիկ գիւղէն քաղաք գաղթած են եւ քաղաքին մէջ ալ՝ անհակակշռելիօրէն բազմացած: Ի՞նչ է պատճառը այս բացասական երեւոյթին. երբեմն հոսանքներուն պատճառած տեսլականը, որ ճարատարապետերը կ’որդեգրեն: Ճարտարապետը գործատէր մը ըլլալու յատկութիւնը կը կրէ նաեւ, բայց ան վաճառական մըն է եւ յաճախ կ’ակնկալէ շահութաբեր հասոյթ: Սակայն առաջնակարգ պայմանը այն է, որ ճարտարապետը ունենայ հանրային պատասխանատուութիւն. ան քաղաքն ու բնական միջավայրը պէտք է կանոնաւորէ ի շահ ժողովուրդին։ Ճարտարապետը հանրային պատասխանատուութեան եւ անձնական շահերուն միջեւ լաւ հաւասարակշռութիւն  ունենալու է, թէ ոչ անոր անձնական շահն է այս տգեղութեան պատճառը: 

Վերջապէս հասեր էի կեդրոն: Միլանոյի փողոցներուն մէջ չկային պատմական շէնքեր, նմանը՝ Հռոմի եւ Ֆլորանսի շէնքերուն: Բայց երբ Տուօմօ տի Միլանօն տեսայ, խորհեցայ, որ աշխարհի ամենագեղեցիկ եկեղեցին դիմացս կանգնած էր եւ այնքա՜ն խոշոր՝ այնքան տպաւորիչ: Երկար կարգ կար ներս մտնելու համար եւ յոգնութենէն աչքերս կը գոցուէին: 

Երկու շաբթուան պտոյտիս վերջին օրերուն հասած էի ու մարմինս կը ցաւէր հիւանդութեանս պատճառով: Հոսթել վերադարձայ ու յաջորդ օր Պարսելոնա ճամբորդելու համար հանգչիլ որոշեցի: 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՈՒՍՈՒՑՉՈՒԹԵԱՆ ԲԵՐԿՐԱՆՔԸ

ՄԵՂՐԻ ՏԷՐ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ

Երբեք մտածա՞ծ էք, թէ ինչ կ՚անցնի եօթը տարեկան պզտիկի մը միտքէն։ Ես միշտ կը մտածեմ այս հարցումին մասին, մանաւանդ հիմա, որ օրերուս մեծ մասը իրենց հետ կ՚անցընեմ։

Ամէն օր դպրոցէն կը վերադառնամ տուն զանազան պարտականութիւններով։ Անհամբեր կը սպասեմ, որ ծնողքս տուն հասնի, որ կարենամ իրենց պատմել դպրոցի առօրեայէս։

Չեմ գիտեր, թէ ինչո՞ւ հազիւ դասարան մտնեմ աշակերտներս ուրիշ տեսակ կ՚աշխուժանան։

– Օրիո՛րդ Մեղրի, երէկ իրիկուն իմ ակռաս ելաւ։

– Օրիո՛րդ Մեղրի, ես կրնա՞մ դասը կարդալ։

– Օրիո՛րդ Մեղրի, ես բոլոր բառերը չորս անգամ ընդօրինակեցի։

– Օրիո՛րդ Մեղրի, օրիորդ Մեղրի, օրիորդ Մեղրի…

Երբեմն չեմ գիտեր, թէ պէտք է ուրախանա՞մ, որ այսքան ուրախ են, որ հայերէնի պահ է եւ իրենց դասը պատրաստած են, թէ խնդամ իրենց անկապ ու անզուսպ հարցումները լսելով։ 

Անցեալ օր, դասը բացատրած ատենս, աշակերտներէս մէկը ձեռքը այնքան վեր բարձրացուցած էր եւ աջ ու ձախ կը շարժէր, որ քիչ մնաց ձեռքը պիտի փրթէր։Յանձնարարեցի, որ սպասէ, մինչեւ որ դասը բացատրեմ, բայց չկրցաւ զսպել ինքզինք։ 

– Օրիո՛րդ Մեղրի, շատ կարեւոր հարցում մը ունիմ։

– Այո՛, Վարագ, ի՞նչ է այս կարեւոր հարցումդ։

– Դուն սուրճ կը սիրե՞ս։

Մէկ վայրկեան կեցայ, փորձեցի խնդուքս զսպել… ու պատասխանեցի. «Այո՛, կը սիրեմ, բայց հիմա այս հարցումը ուրկէ՞ միտքէդ անցաւ»։

– Ես այս առտու մամայիս ըսի, որ քեզ սուրճի պիտի հրաւիրեմ, յետոյ մտածեցի, թէ արդեօք օրիորդ Մեղրին սուրճ կը սիրէ՞ խմել։ 

Հազիւ պիտի պատասխանէի՝ շարունակեց.

– Եւ, օրիորդ Մեղրի, տունը մաս-մաքուր պիտի ըլլայ, մամայիս յիշեցուցի, որ պէտք է այսօր տունը մաքրէ։ 

«Վա՜յ, Վարագ, վա՜յ, տղան մօրն ալ պարտականութիւն տուեր է», կ՚ըսեմ միտքէս, հազիւ կարենալով խնդուքս զսպել։


Պատմեմ ուրիշ հաճելի դէպք մը, որ պատահեցաւ 5րդ կարգի աշակերտներուս դասապահուն ժամանակ։ Չորեքշաբթի օրերը հայերէնի դասերը տունէն կ՚ընենք։ Միշտ խումբ մը աղջիկներ կանուխ կը միանան՝ բամբասելու։ Ես ալ որոշեցի կանուխ մտնել այդ օր, որ քիչ մը զրուցեմ իրենց հետ։ Անգլերէն երգ բացած էին եւ բոլորը կը պարէին։ Երբ նկատեցին, որ ես ալ ներկայ էի, ապշահար ափերնին դրին իրենց բերնին հազիւ կարենալով իրենց խնդուքը զսպել։ Ես անմիջապէս սկսայ երգել ու բոլորին բերանները մէկ-մէկ բացուեցան։ «Ինչո՞ւ ապշած էք,- հարցուցի,- կը կարծէք որ ես չե՞մ գիտեր այս երգը»։

– Օրիո՛րդ Մեղրի, դուն անգլերէն երգեր գիտե՞ս,- Լոռին պատասխանեց։

– Անշուշտ գիտեմ,- ժպիտով պատասխանեցի։

– Մենք կարծեցինք, որ դուն միայն հայերէն երգեր գիտես,- փսփսաց Նարան։

– Կը կարծէք, որ ես քարի տա՞կ մեծցեր եմ, ես ալ ձեզի պէս ծնած եմ Ամերիկա, ամերիկեան դպրոց յաճախեր եմ։


Ուրիշ օր մը, երբ խանդավառութեամբ կը պատմէի «Ցօղիկը» դասը, այս անգամ Վարագը չէր որ ընդմիջեց զիս, այլ՝ Սեւանը։

– Օրիո՛րդ Մեղրի, ինչո՞ւ դուն օրիորդ ես եւ տիկին Արտեմիսը՝ տիկին։

– Սեւա՛ն,   զիս օրիորդ կը կոչէք, որովհետեւ տակաւին չեմ ամուսնացած։ 

Աշակերտները սկսան խնդալ. «ամուսնացա՞ծ», կրկնեցին ու շարունակեցին խնդալ։

– Ինչո՞ւ չես ամուսնացած,- հարցուց Արմէնը։

– Ես տակաւին երիտասարդ եմ, կանուխ է ամուսնանալու։

– Օրիո՛րդ Մեղրի, մի՛ մտահոգուիր, մենք քեզի շատ լաւ փեսայ պիտի գտնենք։

Պզտիկներուն հետ ամէն նոր օր նո՛ր հաճելի պատմութիւն ունի։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆԻ ՈՃՐԱՐԿԱԾՆԵՐԸ (ԻԲ․)

ՓՈՂՈՑԱՅԻՆ ԱՐՔԱՅԱԶՆԻՆ ՈՃՐԱՐԿԱԾԸ

ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆ

9

ՍՄԲԱՏ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ՜Ն

Հետաքննիչն – ու անշուշտ ոստիկանապետը – տեղեակ պահելու խոստումիս պատրուակով կ’որոշեմ այցելել Սմբատ Բագրատունիին: Քանի մը կէտ լուսաբանուին երանի՝ լուրջ, եւ կը յուսամ ո՛չ ապարդիւն աշխատանքի ձեռնարկելէս առաջ:

Որդին կրնայ կալանուած ըլլալ, բայց վաճառատունը կը ճաճանչէ: Այո՛, դեռ ցերեկ ենք, բայց լոյսերու մէջ կը շողայ: Կոթողատիպ երկու հսկայ կանգնած են երկու կողմերը մուտքին: Լսուած է, որ ներքին գործոց նախարարութենէն արտօնութիւն ունին զէնք կրելու: Է՜, «ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻՆ» Եգիպտոսի «կեդրոնական գոհարավաճառատունը» կարելի է համարել…:

Ներսը բազմութիւն է, բայց վայրն այնքան ընդարձակ է որ …: Մի՞շտ այսպէս է, թէ այսօր՝ աւելի, գայթակղութիւնը գրգռած է մարդիկ գալ ու յագենալ թէկուզ տեսքովը ոսկիին: Ինչե՜ր կ’անցնին մտքէս: Ո՞ւր է տէրը: Լոյսերով ողողուած՝ մարդ կը շլանայ: Դէպի խորերը կ’ուղղուիմ: 

Շուարած եմ, բայց կոկիկ տեսքով, թէեւ տարիքոտ, տիկին մը կը մօտենայ ու ֆրանսերէն լեզուով կը հրաւիրէ զիս հետեւիլ իրեն: Հնոճ, այլ ոսկեզօծ ճաղերով վերելակը կը մտնենք ու կատակելով կը հարցնեմ, թէ քանի՞երորդ յարկը պիտի բարձրանանք: «Բայց պարոն, միայն մէկ յարկ», կը պատասխանէ լրջօրէն ու միշտ ֆրանսերէն:

Արքայական ընդունելութեան սրահին մէջ զիս կը դիմաւորէ նոյնինքն Սմբատ Բագրատունին ու պատասխանատուութենէ կ’արձակէ տիկինը. «Merci, Madame Angel!»:

«Տիկին Անժելը դիւրաւ ճանչցաւ զիս», պիտի ըսէի, բայց կը տեսնեմ երեք հեռատեսիլային պաստառներ, որոնք փոփոխուող տեսարաններ կը ցուցադրեն վաճառատունէն: Ամենատե՜ս է տիարը:

Ինչո՞ւ շուրջս զմայլած նայիմ, բայց հանդիպակաց պատէն ոսկեթերթ շրջանակներէ զիս դիտող արքայական ընտանիքի անդամները չեմ կրնար անտեսել: Սմբատ Բագրատունիի իւղանկարը կը գերիշխէ իր աւելի մեծ ծաւալով, միւսներն ըլլալով իրարու հաւասար: Կը մօտենամ ու, մի առ մի ցոյց տալով, կ’ըսեմ. «Սմբատ Բագրատունի, Աստղիկ Բագրատունի, Աշոտ ու Շուշան Բագրատունիներ, Տորին Բագրատունի, իսկ փոքրիկ իշխանուհի՞ն…»: «Կատրանիդէ՜ Բագրատունի», կը յայտարարէ տոհմին ներկայ նահապետը բաւականութեամբ: Միջին տարիքի, միջահասակ մարդ մըն է, գիրգ, բծախնդրօրէն զգեստաւորուած, ոսկեզր ակնոցով ու քանի մը ոսկեփառ մատանիներով, որոնց վրայ կը զգուշանամ նայուածք յամեցնել: Կը հրաւիրէ նստիլ, կ’ընկղմինք ոսկեծոպ թիկնաթոռներու մէջ:

Եկած եմ ու պէտք է նախ յոյս ներշնչեմ: Կը խօսիմ – ձեռքերու չափազանցեալ շարժումներով – որ հետաքննիչ ու ոստիկանապետ կողմնակալ հարկ է համարել եթէ, ապա կողմն են Աշոտին, համոզուած են որ դեր չունի ան ոճիրին մէջ, եւ ճիգ պիտի չխնայեն բուն յանցագործը յայտնաբերելու համար: Հետաքննութիւններուն մասնակից եմ ես ու լծուած ենք հիմա ոճիրին թաքուն ծալքերը բանալու աշխատանքին:

Տիար Սմբատին մտահոգութիւնը չի փարատիր սակայն: Կը փափաքի տեղեկանալ այդ աշխատանքին մանրամասնութիւններուն, յիշեցնելով որ ժամանակը կ’անցնի, ու դիմելով եգիպտական – կամ արաբական – առածին՝ «Ժամանակը կը նմանի սուրի, եթէ չկտրես զայն, կը կտրէ քեզ»:

Անշուշտ դիտաւորեալ էր արտայայտութեանս ընդհանուր, անորոշ բնոյթը: Կ’ուզէի ներգրաւել զինք պատմուածին մէջ, աչալուրջ որեւէ հակազդեցութեան: Կ’ըսեմ. «Հետաքննական ճշմարտութիւն է՝ «Գտնելու համար ոճրագործը գիտցի՛ր ոճրազոհը»: Ակամայ թարթո՞ւմ մըն էր աչքի: Կը շարունակեմ. «Լծուած ենք հիմա ա՛յդ աշխատանքին: Գիտնանք այն մօտիկ շրջանակը, որուն մէջ կը շարժէր, տեղեկութիւն ստանանք իրեն հետ շփում ունեցողներէն, պատկերն ունենանք վերջին շրջանի իր վարքուբարքին, կեանքի մէջ շարժումին, եւ անխուսափելիօրէն պիտի գտնուին առաջնորդող հետքեր»:

Կը մնայ մտահոգ: «Բայց այդ ամէնը ժամանակի՜ կը կարօտի»:

Ստե՛մ ու չափազանցե՛մ. «Սկսանք արդէն: Խուզարկեցինք իր յարկաբաժինը, հաւաքեցինք ինչ թուղթ ու գրութիւն որ կար…,- ակամայ թարթո՞ւմ դարձեալ, թէ խաբուսիկ տպաւորութիւն է,- ու հիմա – այս այցէս ետք – գիշերը պիտի լուսցնենք ես ու հետաքննիչը: Յետոյ կան համալսարանական իր դասընկերները, բան մը անպայման լսուած կամ նշմարուած պէտք է ըլլայ, վաղ առաւօտ ա՛յդ պիտի հետապնդենք: Դժբախտաբար Շուիքարին մայրը հիւանդանոցն է, աղջկան մահուան գոյժը կը զգետնէր զինք, կը յուսանք մեր հարցումներուն պատասխանելու կարողութիւնն ունենայ վաղը կամ միւս օր…»:

– Շուիքա՞ր, դերասանուհիին անունով…:

– Այո, բայց ընտանեկան աւանդութեան հետեւելով…:

– Թրքուհի է…:

– Թրքական ծագումով եգիպտացիներ շատ կան…:

– Չհամարեն որ հայ մը ուզած է թուրք մը սպանել, հի՜ն վրէժ մը լուծելու համար…:

– Նման գաղափար չկա՛յ եգիպտացիներու մտքին մէջ, ո՛չ հետաքննիչին, ո՛չ ոստիկանապետին, որ պէտք է ըսեմ նաեւ որ մասնաւոր համակրանք ունի հայերուս, ինք ըլլալով ղպտի…:

– Բայց վերջերս յարձակումներ չէի՞ն ըլլար թուրքերու վրայ, թուրք դիւանագէտներ չէի՞ն սպանուեր հայերու կողմէ…:

– Տիար Սմբատ, վստահ եմ որ այս ոճիրը ահաբեկչական արարք մը չէ…:

– Ուրեմն կատարողն ալ հայ չէ…:

– Չի հետեւիր անպայման…:

– Եթէ հայ ըլլար, թուրքերը ամենէն շատ ատող հայերէն պիտի ըլլար, չէ՞:

Դաշնակցականներն ունի նկատի: Դաշնակցականի մը հետ ունեցած բախումը ահա կը վերայայտնուի: Դեռ անոր տղան ալ արգելափակուած է ի՛ր տղուն հետ: Այս արահետէն ելլենք դո՛ւրս:

– Աշոտ եւ Սերոբ իրարու հետ էին…:

– Այո…:

– Եւ իրարու այլուրութեան մասին կը վկայեն…:

– Այո, նկատողութիւնս ամբաստանութիւն մի՛ հասկնաք: Ինչպէ՞ս է Աշոտս:

Լաւ է, անցումն իրմէ եկաւ:

– Խօսեցանք բաւական երկար: Բոլորովին անկեղծ էր:

– Հրահանգա՛ծ էի:

– Մտահոգ է անշուշտ, բայց պէտք է ըսեմ որ ամրօրէն դիմագրաւած է այս դժուար կացութիւնը:

– Ապրի՜ս, տղա՛ս է:

– Այո՜, եւ ի՛նչ տղայ: Ձգե՛նք իր սեռարկածները, ընտանիքի՛ տղայ է: Ակնածանք ունի քեզի հանդէպ, ու սէ՛ր, բայց մանաւանդ կապուած էր կ’երեւի իր մօր, չ’անտեսեր քոյրն անշուշտ, բայց միշտ կը յուզուէր մայրն յիշելով:

– Այո՜, փուխր է տղուս սիրտը, բայց ես՝ աւելի՜:

Նայուածքս կ’ուղղեմ իւղանկարներուն, Տորինի՛ն:

Կ’ըսէ. «Մարմինն իր պահանջքները ունի»: Կը շարունակէ աւետարանական ճշմարտացիութեամբ, ցուցամատը վեր. «Հոգիս տկար է, բայց մարմինս յօժար»:

Պատրաստած պիտի ըլլայ այս պատասխանը, բայց առաջին անգա՞մն է որ կ’արտասանէ:

– Ի՞նչ պայմաններու մէջ կը ծանօթանայիք:

– Տոքթոր Փիլիպոսեանին աղջիկն է: Տոքթոր Փիլիպոսեանը մեր ընտանեկան բժիշկն էր… Մարթան ու Աստղիկն ալ բարեկամացած էին… եւ… Աստղիկիս մահէն ետք, յաճախ կը հրաւիրէի զանոնք մեր մօտ:

– Աստղիկի՛ն ինչպէ՞ս կը ծանօթանայիր:

Կը ժպտի. «Իր ոտքովը կու գար: Կատակով կ’ըսեմ, ե՛ս էի բախտաւոր»: Մատը կ’ուղղէ պաստառներուն: «Ինք եւ մօրաքոյրը: Յափշտակուեցայ: Ի՜նչ շնո՛րհ: Տասնութի սեմին էր՝ Mère de Dieuն նոր աւարտած, եւ մօրաքոյրը – խեղճը կը մեռնէր քանի մը տարի ետք – որոշած էր խաչ մը նուէր տալ: Բարեպա՛շտ ալ: Աճապարեցի վար, տեսիլքը չանհետանա՜ր: Խա՜չն ինձմէ նուէր, ինք ալ ինծի՛ նուէր, Շուշանն ու Աշոտն ալ մեզի՛ նուէր»: 

– Յայտնի է թէ Աշոտ շատ կապուած էր իր մօր:

– Ես՝ աւելի՜:

Կը պնդէ, օգտագործեմ. «Շատ էին բարեմասնութիւններն անշուշտ»:

«Օ՜, չկա՜ր իր նմանը: Զուարթ, վառվռուն, միշտ ուրախութիւն սփռող իր շուրջ, վայրկեան մը հանգիստ չփնտռող, բարի՜ ալ, ու բարեպա՛շտ…»: Կտրե՛մ գովասանքի շարքը, որ կրնայ տանիլ նպատակէս հեռու. «Հանգիստ չփնտռող, գիտնալով հանդերձ որ կը տառապէր սրտի հիւանդութենէ…»: Յայտնի է որ կը կասկածիմ: Ի՞նչ պատասխան ունի: Կ’որոշէ իրականութիւնը չծածկել: Վստահեցաւ ինծի: 

«Աստղիկս սրտի հիւանդութիւն չունէր, բան մըն ալ չունէր, չեմ յիշեր նոյնիսկ որ երբեւէ հիւանդացած ըլլար, տոքթոր Փիլիպոսեանը շրջահայեաց էր, ի՛նք ըսաւ, որ եթէ արկածի վերագրուէր մահը, թաղման արտօնութիւն անկարելի պիտի ըլլար ստանալ առանց դատախազական հաւանութեան ու հրահանգի: Այսինքն խեղճ Աստղիկս պիտի տանէին ու ենթարկէին դիահերձման: Ուրեմն, բժշկական վկայագրին մէջ գրեց որ մահացած էր սրտի կաթուածէ, ամբողջովին զանց առնելով արկածը: Եւ այդպէս, առանց կասկած յարուցանելու, կարողացանք…»: Յուզումը, կեղծ կամ անկեղծ, կ’արգիլէ որ շարունակէ: Չեմ մատուցեր որեւէ նկատողութիւն: Կառավարեց ան ինքզինք ու բարբառեց վեհօրէն. «Երախտապարտ եմ իրեն»:

– Ասպետ Փիլիպոսին:

– Ա՞տ ալ ըսաւ Աշոտը:

Կասկածս հաստատուեցաւ, կրնամ մեկնիլ: Չեմ զլանար վստահեցուցիչ խօսքեր ու կը խնդրեմ արձակման արտօնութիւնն ստանալ: Ստիպուած է կատակիս հանդուրժել:

(Կը շարունակուի: Վաղը՝ 10 ՇՈՒԻՔԱՐԻ ԳԱՂՏՆԱՊԱՀ ԽՈՍՏՈՎԱՆԱՆՔԸ)

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՊՐՈՒՔԼԻՆԻ ԹԱՆԳԱՐԱՆԻ ԱՍՈՐԱԿԱՆ ՔԱՆԴԱԿՆԵՐԸ

ՏԱԼԻԱ ԱԼ ՍԱՅԻՏ

Պրուքլինի թանգարանը ցուցադրութիւն ունի տասներկու մեծ ասորական քանդակներու, որոնք բերուած են Նեմրութ քաղաքէն (Մոսուլ)։ Երկար սրահի մը մէջ, հսկայ պատի չափ քարերը կանգնեցուցած են քով քովի, ճիշդ այնպէս, ինչպէս որ շարուած էին հոն՝ իրենց բնավայրին մէջ։ Այս քարերը շինուած են Ք․ ա. 879ին, Աշորնասիբալ թագաւորի պալատին մէջ եւ կը պատկերեն պաշտուած աստուածներ, սուրբ ծառեր եւ տարօրինակ ճիներ, որոնք կը կոչուին «Աբգալու»։ Աբգալուները զօրաւոր մկանով իրական մարդիկ կը թուին։ Իւրաքանչիւր մկան քանդակուած է փափկօրէն եւ իւրաքանչիւր ոտնամատ, եղունգ շատ յստակ կ՚երեւին, մինչեւ իսկ անոնց հագած տարազներուն ամէն մէկ ծալքն ու մանրամասնութիւնները յստակ են։ Սակայն այս մարդիկը սովորական մարդիկ չեն, երբեմն ունին արծիւի թեւեր կամ արծիւի գլուխ։ Ասորեստանցիները կը հաւատային, որ այս արարածները թագաւորին կը ծառայէին։

Կը պատմուի նաեւ, որ երբ Աշորնասիբալ թագաւորի պալատին շինութիւնը վերջացած է, ան տասը օր մեծ խնճոյք կազմակերպած է, ուր 70․000 մարդիկ անցած են այս քարերուն առջեւէն։

Զարմանալի է, որ այս հոյակապ շինութիւնները գրեթէ 150 տարի լքուած ու անտէր մնացած են, մինչեւ որ ի վերջոյ հնագէտները գտած են զանոնք 19րդ դարուն։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՒԵՏԵԱՑ ԵՐԿԻՐ

ԱՆԻ ՉԷԼԷՊԵԱՆ

Հինէն ի վեր, մարդիկ ցանկացած են երթալ Աւետեաց Երկիր, հետեւելով երկնքի աստղի մը, երկնային կամ երկրային հրամանի, կոչումի կամ ուխտի: Կտրած են անապատ ու անտառ, ճեղքած ծով ու ովկիանոս: Եղած են ձիաւոր, ուղտաւոր, ոտնաւոր, նստած աւանակի վրայ: Նստած են նաեւ նաւ, օդանաւ, շոգեկառք: Եկած են հոգերով եւ երազներով: Հինէն ի վեր, Աւետեաց Երկրի ամենաբաղձալի կեդրոնը, անոր ձգողական ուժը եղած է Երուսաղէմ քաղաքը: Երուսաղէմ անունը կը նշանակէ «խաղաղութեան քաղաք»: Բայց հակառակ իր անուանակոչումին, այս քաղաքը նաեւ եղած է արիւնալի եւ ցաւալի դեպքերու թատերաբեմ մը:

Ներկայիս Երուսաղէմը արդիական, եռանդուն քաղաք մըն է, բայց պառակտուած եւ հակասութիւններով լի: Այցելուն հոն ականատես կ’ըլլայ երեւոյթներու, որոնք ուրիշ քաղաքի մը մէջ սովորական պիտի համարուէին կամ անտեսուէին, բայց հոս ամէն ինչ ուրիշ ակնոցով կը դիտուի, ուրիշ չափանիշով կը դատուի: Կրնանք ըսել, թէ հոս ամէն ինչ կր դառնայ սուրբգրական…:

Երուսաղէմի արդիական արուեստներու թանգարանի ելքին ամէն անձ կ’ենթարկուի պայուսակներու քննութեան: Այդ օր, բոլոր այցելուները անցան, առանց պատահարի: Եկաւ կարգը ծեր, կնճռոտած դէմքով, մորթը կաշի դարձած, փոքրակազմ մարդու մը. երկար զգեստ հագած էր ան, գլուխը՝ գդակ մը, կտաւէ մեծ պարկ մըն ալ՝ ձեռքը․ պատմութեան էջերէն քաղուած անձնաւորութիւն մը: Երիտասարդ քննիչները՝ Եւրոպայէն, հաւանաբար Ռուսիայէն ներգաղթած ծնողներէ սերած, ինքնավստահ, քիչ մըն ալ ինքնահաւան, հեգնանքով մը հարցուցին ծերունիին, թէ ի՞նչ կար իր պարկին մէջ: Մարդը նախ շուարեցաւ. հաւանաբար անոնց լեզուն, արդի եբրայերէնը չհասկցաւ. ապա պարպեց պարկը սեղանին վրայ․ աննշան, ամէնօրեայ իրեր: Բայց ահա՛, անակնկալ մը: Իրերուն մէջ յայտնուեցաւ փայլուն թաս մը, այն մետաղեայ թասերէն, որոնք երբեմն կը գործածուին Միջին Արեւելքի մէջ, հանրային աղբիւրներէն ջուր խմելու համար: Երիտասարդ քննիչները այսպիսի իր չէին տեսած. իրար նայեցան, երեսնին անորոշ արտայայտութեամբ մը… գողութիւ՞ն էր արդեօք: Անմիջապէս անվտանգութեան զինեալ ոստիկանները տեղ հասան, հարցաքննեցին, առին, տուին, եւ վերջապէս մարդը, որ եմենցի բնիկ հրեայ ժողովուրդէն ըլլալու էր, հաւաքեց իր ապրանքները եւ անթափանցելի տպաւորութիւն մը կրած դուրս ելաւ թանգարանէն: Այս դէպքը մտքիս մէջ դրոշմուած մնաց: Ինծի կը թուէր, թէ ես այդ տարօրինակ, անհաւանական դէպքին արդէն ծանօթ էի: Ո՞ւր արդեօք: Եւ յիշեցի, թէ ուր: Հին Կտակարանի եբրայեցի Յովսէփը բարձրաստիճան դիրքի մը հասած էր Եգիպտոսի փարաւոնին պալատին մէջ, իր նախանձոտ եղբայրներուն կողմէ անապատին մէջ ծախուելէ ետք: Տարիներ ետք, ան փորձարկած էր իր եղբայրները, որոնք սովի մատնուելով եկած էին Եգիպտոս, իրմէ ցորեն գնելու եւ զինք չէին ճանչցած: Յովսէփ իր կրտսեր եղբօր՝ Բենիամինի ցորենի պարկին մէջ սկահակ մը թաքցնելով եւ զիրենք գողութեամբ մեղադրելով ծուղակի մէջ ձգած էր, եւ ապա իր ինքնութիւնը յայտնած՝ ապշած եւ սարսափահար եղբայրներուն: Այդ սուրբգրային պատկերին նման տեսարան մըն էր, որ այսօր կը բեմադրուէր դիմացս:

Երուսաղէմի մայր եկեղեցիներէն մէկուն դռնապանը արաբ մարդ մըն էր: Բարի դիմագիծերով, խոնարհ ու ժպտերես մարդ մը: Պաշտօնը կը կատարէր ջանասիրութեամբ: Կը հսկէր բակին մէջ, կ’աւլէր ծառերէն թափած տերեւները, կը բանար դարպասը եւ կ’ընդունէր ակնկալուած եւ անակնկալ հիւրերը: Այդ օրը երկրի անկախութեան տարեդարձն էր: Մարդիկ կը խուժէին հրապարակները, ուր հրախաղութիւն ու տօնակատարութիւններ տեղի պիտի ունենային: Չեմ գիտեր, թէ այդ օր մարդիկ կը գիտակցէի՞ն հայրենիք մը ստեղծելու առաքելութեան արժանիքին թէ ոչ: Ամէնը կը շտապէին դէպի հրապարակ: Հետաքրքրութենէ մղուած՝ մենք ալ փոքր խմբակ կը կազմեցինք ու գացինք: Երաժշտութիւն, պար, իրարանցում, արբեցում, անտանելի երթեւեկ: Կէս գիշերին վերադարձանք եկեղեցւոյ պանդոկը: Դռնապանը երբ դարպասը բացաւ, առանց հարցումի արդէն գիտցաւ, թէ ուր գացած էինք: Ժպիտ չկար երեսին: Նկատեցի որ որչա՜փ տխուր էր: Որչա՜փ բեկեալ: Գրաւումի ու տիրացման տակ ապրողի մը բեռը եւ նուաստացումի վէրքը մանաւանդ այսօր ակնյայտ էր իր աչքերուն մէջ: Երկրին մէջ ծնած էին ինք եւ իր նախնիքը, բայց ոչինչ կը պատկանէր իրենց: Ամէն ինչ խլուած էր իրենցմէ: Ես տխրեցայ: Յանցաւոր զգացի եւ ծանր սրտով մտայ անկողին:   

Երիտասարդ ֆրանսացի մը ուխտ մը ըրած էր՝ իշու մը վրայ հեծած Ֆրանսայէն ուխտագնացութեան երթալ դէպի Երուսաղէմ: Շաբաթներ տեւած ճամբորդութենէ մը ետք հասած էր Սուրիոյ սահմանը եւ կը յուսար իշուն վրայ յառաջանալ դէպի Աւետեաց Երկիր: Սահմանի պաշտօնեաները, որ ամէն տարօրինակութիւն տեսեր էին իրենց կեանքին մէջ, այսպիսի պարագայի մը չէին հանդիպած: Անկարելի էր իր Սուրիա մուտքը: Ո՞ր խելքը գլուխ արարածը իշու մը վրայ կը թափառէր երկրէ երկիր: Բայց ֆրանսացին, ուխտաւորի մը յամառութեամբ, փարած մնաց իր տեղը: Վերադառնալ անկարելի էր: Փարած մնաց երկու օր: Պաշտօնեաները գլուխնին քերեցին, հոս ու հոն հեռաձայնեցին, դեղնած թղթածրարներ ու տաֆտարներ բացին ու կարդացին, եւ վերջապէս յայտարարեցին, թէ ինք կրնար ճանապարհը շարունակել, բայց իր աւանակը՝ ոչ. օրէնքը այդ էր: Ֆրանսացին չընդունեց այս յայտարարութիւնը եւ որոշեց իր տեղը մնալ, մինչեւ որ մէկը տեղի տար: Եւ այդպէս ալ եղաւ: Երկար խորհրդածութիւններէ ետք, լուծում մը գտնուեցաւ. ան կրնար ճամբան շարունակել. այո, օրէնքը կ’ըսէր, որ արգիլուած էր իշու մը Սուրիոյ հողամասը ոտք կոխել դուրսէն, բայց օրէնքը ոչինչ կ’ըսէր ընդդէմ այն կարելիութեան, որ էշը կառքի մը վրայ կրնար հեծցուիլ ու այդպէս Սուրիոյ հողամաս մտնել: Ու այդպէս ալ եղաւ: Կառք մը ճարեցին, էշը հեծցուցին վրան, սահմանը անցուցին եւ ուխտաւորը ճանապարհը շարունակեց դէպի «խաղաղութեան քաղաքը»․․․:

Պետեւի մը, որ ցեղապետ էր եւ իշխան տիտղոսը կը կրէր, վրդոված էր: Հոգւոյ հանգստութիւն չ’ունէր: Ինք աշխարհ պտտած էր, այսինքն գացած էր Դամասկոս, Պաալպէք, Պէյրութ, Հալէպ, նոյնիսկ մինչեւ Անտիոք: Շատ «լուրջ» քրիստոնեաներու հանդիպած էր: Իր վրայ ազդեցութիւն ձգած էին անոնք: Ըստ իր կարծիքին՝ անոնք ունէին բան մը, որ իրենց քով կը պակսէր. անոնք լաւատես, բարի ու բարեացակամ էին, մինչ իրենք՝ կոպիտ: Եւ կը մտածէր, թէ ինք ալ կ’ուզէր ունենալ ան, ինչ որ անոնք ունէին: Երբ իր վրանին մէջ այս խորհուրդներով տարուած էր, պայծառ լոյսով ողողուած տեսիլք մը կ’ունենայ: Կը խօսի իր Արարիչին հետ․ «Աստուած իմ, եթէ կայ աւելի գիտութիւն քան այն որ կայ մեր գիրքին մէջ, ցոյց տուր ինծի»: Եւ իր տեսիլքին մէջ ձայն մը իրեն կ’ըսէ․ «Գնա՛ Պաղեստին, հոն քեզի պիտի ըսուի, թէ ի՞նչ պիտի ընես»: Երբ կ’արթննայ, կը խնդայ ու կ’ըսէ․ «Չեմ ուզեր երթալ Պաղեստին, հրեաներուն քով»: Երբ յաջորդ օրերուն տեսիլքը կը կրկնուի երեք անգամ, ճամբայ կ’ելլէ դէպի Պաղեստին: Այս կը պատահի 1920ական թուականներուն: Հոն կը գտնէ այն ինչ որ կը փնտռէր, հոգեկան հանգստութիւն կը գտնէ ու մեծ ուրախութեամբ կը վերադառնայ իր ցեղախումբին եւ կը պատմէ բարի լուրը: Իսկապէս Աւետեաց Երկիր մը…

Երուսաղէմ կը շարունակէ մնալ այն ինչ որ դարերով եղած է. երկնային ու երկրային մայրաքաղաք, փառատօն եւ ողբերգ: Խորհրդաւոր, առեղծուածային, նաեւ յիմար ու մարտ գրգռող: Երուսաղէմ մարդոց մէջ զարթնեցուցած է կրքոտ զգացումներ եւ ցանկութիւններ: Եղած է միշտ հակասական: Թերեւս այս է պատճառը, որ տեղացի ժողովուրդը դարերով կրկնած է Դաւիթ թագաւորի խօսքը․ «Աղօթենք Երուսաղէմի խաղաղութեան համար»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԶԱՏԻԿ Է, ՄԵԾ ՄԱՅՐԻԿ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Եկեղեցի երթալ… ի՞նչ կ’ըլլայ, եթէ չերթանք: Կը խորհիմ, որ բան մը չի պակսիր հոգիէն ու մարմնէն, սակայն՝ վարժութիւն մը, սովորութիւն մը, որ ժառանգուած է մեծ ծնողներէ: Այն վեհ գմբէթը, զօրեղ ապաստանարան մը, որուն հովանիին տակ մարդ կը մոռնայ իր յուզումները, ցաւերը, նիւթական ծանրութիւնը ու կը փարի հոգեկան թեթեւութեան: Այսպէս մանկութենէն ձեւ գտած այս սէրը, ի՛նչ տարիքի ալ հասնի մարդ, չի կորսնցներ եւ սէրը ալ աւելի կը մեծնայ, կը կրկնապատկուի ու ոչ ոք կրնայ խլել զայն իրմէ:

Զատիկ է: Առաւօտ կանուխ կ’արթննամ. պիտի հագնիմ նոր զգեստս, կօշիկներս եւ եկեղեցի պիտի երթամ, մասնակից ըլլալու համար Զատկուան պատարագին: 

Խունկին հոտը պատած է չորս դին եւ ծուխը մշուշ կը ծփայ վառ ջահերուն տակ: Բանկալէն գնած մոմերս կը վառեմ ու կը մխրճեմ աւազին մէջ: Ծնողքիս համար չորս… չի բաւեր, մեծ մօրս տան անդամներուն համար ալ երեք մոմ՝ ընդամէնը եօթ մոմ քովէ քով, կանոնաւոր կը շարեմ, որպէսզի չբաժնուինք իրարմէ: Մանկական հոգի՜ս, որ դեռ չէր անդրադարձած կեանքին իրականութիւններուն: 

Շատ բազմութիւն է ներսը, բայց նեղ բացուածքներ կը գտնեմ եւ կը յառաջանամ: Մարդիկ կը խլրտին, պատին քով կը կանգնիմ, ուրկէ հանգիստ կը տեսնեմ բեմը եւ կատարուած թատրոնը: Թատրոն մը, որուն մէջ ժողովուրդը կ’ամփոփուի եւ յանձնուած անոր զօրութեան՝ անձը անցեալէն ապագայ իմաստ կը գտնէ, ուժ կը գտնէ: Երգչախումբը քաղցր ձայնանիշերու երանգներով վերնատունէն կը մասնակցի պատարագիչ քահանային աղօթքներուն: Դրան մօտ անվերջ շարժում մը կայ. եկեղեցի մտնող-ելլող հաւատացեալներուն աղմուկը անկարգ մթնոլորտ մը կը ստեղծէ ետեւի կողմը, բայց ես բաւական առաջ գացած եմ: Աչքերս կը սեւեռեմ խորանին եւ կ’աղօթեմ քովս նստած ծերունիներուն հետ: Նստարանները լեցուն են մեծ մայրիկներով, մեծ հայրիկներով: Պառաւ մը յոգնած ըլլալս նշմարած՝ տեղ բանալ կը ջանայ, ձեռքով նշան կ’ընէ, որ մօտենամ ու նստիմ: Չեմ ուզեր անհանգստացնել, սակայն կը սեղմուիմ երկու պառաւներու մէջտեղը: 

Զգեստները կը դիտեմ, գիրքերը, պատուհանին երփներանգ ապակիները, խորանը ծածկող, գոցուող-բացուող վարագոյրին խաչը, խորանին վրայ տեղադրուած ծաղկազարդուած աշտանակներուն մոմերէն ցոլացող լուսեղէն թրթռումները եւ կը սպասեմ քշոցներուն, ծնծղաներուն ձայներուն: Պատարագիչը ողջոյն կու տայ եւ ժողովուրդը կը խլրտի իրարու աւետելու համար Քրիստոսի յայտնութիւնը: Տէ՜ր իմ, ինչպիսի՞ փոշիով ներմուծեցիր այս սէրը երակներուս մէջ: Ի՜նչ գեղեցիկ եւ ապահով է միջավայրը, ու դուրսը մնացած է չարութիւնը:

Երանի՜, երանի՜ մեզի, որ եղեր ենք առաջին քրիստոնեայ ժողովուրդը: Ա՜խ, մէկ ալ սա լաթերուն սպիտակին չափ մաքուր, մոմերուն արձակած լոյսին չափ թափանցիկ ըլլային մարդիկ, իրենց սրտին մէջ տեղաւորած զգացումներուն հանդէպ: Մանկակա՜ն հոգիս դեռ չէր անդրադարձած չարին ու բարիին անհաւասարակշռութեան, դրականին զօրութեան՝ ժխտականին դիմաց:

Մաս պիտի առնեմ եւ տուն պիտի տանիմ, մաս մըն ալ պիտի տանիմ մեծ մօրս: Անիկա չի կրնար դուրս ելլել, չի կրնար քալել, անոր պիտի պատմեմ մթնոլորտին, պիտի պատմեմ ծերունիներուն մասին, որոնք հակառակ իրենց յառաջացեալ տարիքին տեղ տուին ինծի եւ պիտի պատմեմ, որ Զատկուան այս օրը ես մոմ վառեցի ամբողջ ընտանիքիս համար ու եկեղեցւոյ պատերը ցնծացին երգչախումբին քաղցր ձայնանիշերուն թրթռացումով: 

Զատիկ է: Պոլսոյ քրիստոնեայ համայնքը չի կրնար եկեղեցի երթալ: Ի՞նչ կը յուզէ զիս․ ի՞նչ էր հոգիիս ազդող ամենէն ուժեղ զգացումը անցեալ տարի, այս տարի եւ ի՞նչ պիտի ըլլայ գալ տարի: Թագաժահրը տարի մըն է, որ իր ճիրաններուն տակ առած է համայն աշխարհը եւ կը շարունակէ բզկտել զայն իր ժանիքներուն տակ: Անցեալ տարի զրկուեցանք եկեղեցի երթալէ ու մասնակից ըլլալէ արարողութիւններուն Քրիստոսի հրաշափառ տօնին առթիւ, նաեւ զրկուեցանք Ս. Ծնունդէն, Բարեկենդանէն, Ծաղկազարդէն: Համացանցի սփռումով մասնակից կ’ըլլանք կիրակնօրեայ պատարագներուն, տաղաւար տօներուն: Հիմա ալ մասնակից կ’ըլլամ հեռատեսիլէն սփռուած Զատկուան պատարագին, մարդիկ վերացած կը լսեն պատարագիչ սրբազանին պատգամը, երգչախումբին շարականները: Ես հանգիստ բազկաթոռիս վրայ ուշի ուշով կը հետեւիմ աղօթքներուն, որոնք ենթագիտակցութեանս մէջ կը վերակենդանացնեն մանկութեանս օրերը․ նախ եկեղեցի պիտի երթայի, հաղորդութիւն պիտի առնէի, ապա մեծ մայրիկիս պիտի այցելէի ու պիտի ըսէի.

– Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց, մեծ մայրի՛կ:

Մեծ մայրիկս զիս համբուրելու համար գաւազանը պատին պիտի կռթնցնէր եւ պիտի պատասխանէր իբրեւ անխոնջ հաւատացեալ.

– Օրհնեալ է յարութիւնն Քրիստոսի, սիրելի՛ թոռնիկս, հաւատքդ անսասա՛ն մնայ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆԻ ՈՃՐԱՐԿԱԾՆԵՐԸ (ԻԱ․)

ՓՈՂՈՑԱՅԻՆ ԱՐՔԱՅԱԶՆԻՆ ՈՃՐԱՐԿԱԾԸ

ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆ

8

ՅԱՒԵԼԵԱԼ ՏԵՂԵԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

Հետաքննիչը խօսք կ’առնէ:

– Կ’ըսես. «Մայրը հիւանդանոց փոխադրեցինք», ո՞վ կար հետդ:

– Մարդ չկար, առանձին էի, ըսելու ձեւ մըն է:

– Ըսիր որ մայրը հեռաձայնով կը խօսէր քեզի, պատմէ՛ թէ ի՞նչ պատահեցաւ, երբ մահուան գոյժը հաղորդեցիր իրեն:

– Չհամարձակեցայ հեռաձայնով հաղորդելու: Գացի որ քովը ըլլամ: Ինչպէ՞ս կարելի է նման ողբերգութիւն մը մեղմ կերպով հաղորդել: Մարեցաւ խեղճը: Անճրկեցայ: Ի՞նչ ընեմ: Հեռաձայնեցի Հելիոպոլիս, հիւանդանոց, հիւանդակառք ղրկեցին, անմիջական, անհրաժեշտ օգնութիւն մատուցեցին, արեան շրջանառութեան վտանգալի անկում կար, հետը գացի անշուշտ, ինձմէ զատ մարդ չունի, մուտքի կարգադրութիւնները ըրի, բժշկական հսկողութեան տակ է հիմա, փառք Աստուծոյ, այլեւս վտանգ չի սպառնար կեանքին:

– Դուրս ելած ժամանակ յարկաբաժնին դուռը գոցեցի՞ր:

– Այո, կղպեցի ալ, սովորութիւնս է:

Կ’անդրադառնայ. «Ստիպուած էի յարկաբաժնին բանալին առնել»:

– Ուրտեղէ՞ն:

– Իր դրամապանակէն:

– Մօր դրամապանակէն:

– Այո:

– Գիտէի՞ր ուր է:

– Կը պատահէր, որ երբ այցելէի, խոհանոցի գզրոցէն դրամապանակը կը հանէր, կը խնդրէր բաներ մը գնել եւ կը պնդէր դրամը տալ:

– Յաճա՞խ կ’երթայիր:

– Երբեմն, անշուշտ ոչ ամէն օր:

– Ծանօթ ես ուրեմն յարկաբաժնին:

– Այո: Բայց ինչո՞ւ այս հարցումները, կասկածելի մըն ալ ե՞ս եմ:

Հետաքննիչը կ’անտեսէ հարցումի ձեւով արտասանուած այս բողոքը ու կը շարունակէ հարցախոյզը:

– Ամուսինը Աստուծոյ գութին կը յանձնուէր քանի՞ տարի առաջ:

– Վեց-եօթը տարի մը պիտի ըլլայ:

– Նորէն ամուսնանալու որեւէ փափաք չէ՞ եղած:

– Գիտցածիս համաձայն՝ ոչ,- կ’ըսէ Համիտ, ու կարծես ժպիտ մը կը գծագրուի դէմքին վրայ ու կը զսպուի:

Հետաքննիչին աչքէն փախած չէ, ոչ ալ ոստիկանապետին: Կարծես իրարու հետ մրցելով կը հարցնեն. «Ինչո՞ւ», ու ձայները կը խառնուին. «Կին մը տակաւին երիտասարդ, փորձ մը եղած ըլլալու է, թերեւս չէ յաջողած եւ նախընտրած է – ջանացա՛ծ – գաղտնի պահել…»:

– Տիկին Շահինազը,- կը սկսի Համիտ, ու յարմար կը նկատէ մայր ու աղջկայ անուններուն ընտրութիւնը բացատրել,- մեր ընտանիքը թրքական ծագում ունի, տասնիններորդ դարէն, եւ սովորութիւն կայ կանացի անունները շարունակել…:

– Թրքական ծագումը թէ՛ արական, թէ՛ իգական կողմերէ՞ն:

– Ոչ, միայն արական, գոնէ իմ գիտցած վերջին սերունդներուն պարագային, բայց իգական անունները կը պարտադրուին, աւանդութիւն է, եւ… աղուո՛ր անուններ են:

– Բուն անունը Շահինազ չէ ուրեմն…:

– Կարծեմ Սամիրա է…:

– Կրկին ամուսնանալու փափաք չունէր…

– Օր մը կատակով հարցուցած էի՝ չէ՞ր մտածեր բախտը նորէն փորձել, եւ ըսած էր՝ «Նորէ՞ն իմ եւ այդ դժբախտին կեանքը անտանելի դարձնեմ կասկածներովս»:

– Կը կասկածէր որ ամուսինին աչքը դուրսն էր…:

– Բոլորովին անհիմն: Կ’երեւի ինք ալ կ’անդրադառնար:

– Իսկ քու պարագա՞դ, հայր ու մա՞յր:

– Ամուսնալուծուած են: Մայրս, անունը Սաֆինազ է, կրկին կ’ամուսնանայ, եւ Աղեքսանդրիա կը բնակին: Հայրս դէպի Սէուտիա, նիւթական իր վիճակը բարելաւելու համար: Կը հաստատուէր հոն, կ’ամուսնանար ալ, եւ երկու տարի է չէ եկած նոյնիսկ ամառնային արձակուրդին:

– Առանձին կ’ապրիս:

– Այո:

– Անձնաթուղթիդ մէջ դեղագործ գրուած է:

– Այո, Մզկիթի հրապարակը գտնուող «Տոքթոր Ժորժ» դեղարանը կ’աշխատիմ, հոս, ձեզի մօտ:

– Եթէ պէտք ըլլայ՝ դժուար պիտի չըլլայ քեզ ձերբակալել,- կ’ըսէ ոստիկանապետը կէս-կատակ, կէս-սպառնական, ցուցամատն ալ բարձրացնելով:

– Ինչպէ՞ս կրնաք կասկածիլ որ ես… իմ հօրեղբօրս աղջկան… մենք գրեթէ նշանուած էինք…:

– Մենք կասկածի շրջանակը կ’ընդարձակենք, երբ չենք կրնար վստահօրէն յանցագործ մը մատնանշել: Ա՛յս է պարագան հիմա: Զոհին հետ անմիջական յարաբերութիւն ունեցողներէն կը սկսինք: Հետաքննութեան սովորական ընթացք է:

– Բայց մենք գրեթէ նշանուած էինք…:

– Կը կրկնես կոր, եւ ա՛յդ կրնայ ըլլալ դրդապատճառը…:

Իբրեւ թէ – կամ իրա՛ւ – յուզուած, կերկերուն ձայնով կը բացագանչէ. «Սպաննեմ կինը որ կեանքի ընկե՞րս պիտի ըլլայ, ինչո՞ւ: Ինչո՞ւ կը խաղաք հետս»:

Ոստիկանապետ ու հետաքննիչ անտարբեր են նման պոռթկումներու: Ասպարէզը տակաւին ոստիկանապետինն է, կ’ըսէ. «Եթէ ձեզ գրեթէ նշանուած կը համարէիր դուն, Շուիքարը կրնայ յայտնած ըլլալ քեզի որ ուրիշ աղջիկ մը փնտռէիր, որ աւելի պիտի կրնար երջանկացնել քեզ, կամ թերեւս դուն յայտնաբերեցիր որ ուրիշ մը կար… այր մարդու արժանապատուութիւնդ չհանդուրժեց ու որոշեցիր սպանել»: Ու յանկարծ մեղադրական. «Ա՞յս է իրականութիւնը: Ինչո՞ւ լուռ ես: Ինչո՞ւ չես պատասխաներ»:

– Գլուխս դարձաւ: Մեղք եմ: Չի՞ բաւեր դժբախտութիւնը:

– Պիտի տեսնենք: Հիմա մուքատտիմ Մահմուտը հետդ պիտի երթայ զոհին բնակարանը: Բանալին ունիս:

Համիտ կը համարձակի առարկել. «Խուզարկելու արտօնութիւն ունի՞ք»:

– Պէտք չունինք: Դատախազութեան արտօնութիւնը անհրաժեշտ է կասկածելիներու պարագային, իսկ զոհին՝ ընդհակառակը, պէտք է աճապարենք խուզարկել զոհին ունեցուածքը: Իրեր, գիրեր, հետքեր թերեւս ծառայեն իբրեւ ուղեցոյց, օժանդակեն ոճիրին հանգամանքներուն, դրդապատճառներուն բացայայտման, առաջնորդեն,- պահ մը լռելով, այլ անթարթ նայելով Համիտին,- ոճրագործի՛ն, որ անշուշտ նախանձախնդիր պիտի ըլլայ զինք մատնող որեւէ բան ոչնչացնել:

Կը փոխէ երանգը. «Բայց անշուշտ դուն մեզմէ աւելի նախանձախնդիր ես նշանածուհիդ սպանողը գտնելու եւ յօժարակամ պիտի օգնես մեզի: Չէ՞»: Դարձեալ երանգի փոփոխմամբ. «Եւ կը զրկուինք քեզ ձերբակալելու որեւէ պատրուակէ»:

– Հրամանը ձերն է,- կ’ըսէ Համիտ,- անձնաթուղթս առնե՞մ:

Ոստիկանապետը կ’երկարէ զայն. «Հրամէ՛: Եգիպտոսի մէջ գոյութիւն չունի ոք առանց իր անձնաթուղթին»:

Հետաքննիչ ու Համիտ ոտքի կը կանգնին: Նաեւ՝ ես:

«Յաջողութեա՛մբ», կը մաղթէ ոստիկանապետը: Իսկ ես կ’ուզեմ գիտնալ թէ ընկերանա՞մ պիտի: Մէկ կողմ կը քաշեմ հետաքննիչը ու քանի մը քայլ կը հեռանանք: Կ’ըսէ. «Նախընտրելի է որ չգաս դուն: Պաշտօնական որեւէ հանգամանք չունիս: Ո՞վ գիտէ, այս ուղին թերեւս առաջնորդէ Համիտի ամբաստանութեան, եւ օրինազանց ներկայութիւնդ ծառայէ դատի փլուզման»:

Կը դիմեմ ոստիկանապետին. «Վայրկեան մը, եթէ կարելի է»: Կը հասկնայ ու կը պատուիրէ դրան մօտ կանգնած ոստիկանին դուրս հանել Համիտը, որուն կ’ըսէ. «Պիտի սպասես»:

Վէճը, ոչ սաստիկ, ոստիկանապետին ու հետաքննիչին միջեւ է: Ոստիկանապետը կ’ուզէ որ ներկայ գտնուիմ Շուիքարի յարկաբաժնին խուզարկման, հետաքննիչը օրինական իր առարկումը մէջտեղ կը նետէ, ոստիկանապետը կը յիշեցնէ գոհարավաճառին տրուած խոստումը, հետաքննիչը կ’ըսէ որ ոչինչ պիտի պահէ ինձմէ:

Ոստիկանապետը զիջեցաւ, ինծի «կրցածս ըրի»ի նայուածքով արդարանալով:

Դուռը կը զարնուի:

– Մտի՛ր:

Մտնողը հետաքննիչին ծառայող, այլեւս ծանօթ ոստիկանն է: Ձեռքը տետրն է ու հաստ տրցակ մը թուղթ:

«Մոռնայինք պիտի», կ’ըսէ հետաքննիչը: Խօսքը ինծի կ’ուղղէ. «Հրամէ՛ լուսապատճէնը: Ուսումնասիրէ՛ հանգիստ մը: Եւ տեղեկութիւնները կը փոխանակենք»:

– Եւ ուրիշ որեւէ գրութիւն որ գտնուի յարկաբաժնին մէջ…:

– Անշո՛ւշտ:

– Գիրքեր ալ, նկատողութիւններ կրնան ըլլալ…:

– Ամէն ինչ: Ե՞րբ հանդիպինք: Այսօր երեկոյեա՞ն, յարմա՞ր է ժամը վեցին, վերադարձած կ’ըլլամ եւ,- կը խնդայ,- մեր գլուխները իրարու կը զարնենք: 

Պիտի ուզէի առարկել, որ իր գլուխը աւելի չոր էր, իմ գլուխս պիտի չդիմանար, բայց կ’ըսեմ. «Թո՛ղ ըլլայ վաղը առաւօտ, ժամը իննին, եթէ յարմար է»:

– Կը կարծէի որ աճապարանօք ես: Վաղը՝ Երկուշաբթի, մնացած պիտի ըլլայ երկու օր, երկու օրէ պակաս:

– Գիտեմ:

– Մտքիդ մէջ ուրիշ բաներ կան: Գաղտնի պահել չկայ:

Մտքիս մէջ շատ բաներ կան: Ո՞ր մէկն համարել առաջնահերթ:

(Կը շարունակուի: Վաղը՝ 9 ՍՄԲԱՏ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ՜Ն)

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ: