ՍԵԶԱ (1903 – 1973)

Դամբարան Սեզայի, Լիբանան, Ֆրըն-Շպպէքի ազգային գերեզմանատուն

ՍԵԴԱ ԹԵԼԵԱՆ

Բուն անունով Սիրան Զարիֆեան: Ծնած է Պոլիս, Հոկտեմբեր 3, 1903ին, քոյրն է վաղամեռիկ բանաստեղծ Մատթէոս Զարիֆեանի: Իր մասնագիտական ուսումը ստացած է Նիւ Եորքի Գոլումպիա համալսարանը հետեւելով լրագրութեան մասնագիտութեան եւ տիրացած մագիստրոսի տիտղոսին: Ամուսնացած է տոքթ. Ներսէս Քիւփէլեանի հետ եւ ունեցած մէկ զաւակ, զոր կոչած է իր վաղամեռիկ եղբօր Վահագնի անունով:

Ունեցած է բեղուն հասարակական գործունէութիւն: Փոխադրուած է Նիւ Եորքէն Պէյրութ, որպէսզի գտնուելով հայահոծ միջավայրի մը մէջ օգտակար հանդիսանայ մեր ժողովուրդին, ծառայելով անոր՝ դասախօսութիւններու եւ բանախօսութիւններու ընդմէջէն։ Հրատարակելով «Երիտասարդ Հայուհի» պարբերաթերթը սատարած է հայ կնոջ զարթօնքին:

Ներկայանալի արտաքինով, տպաւորիչ, քաջ ու անվախ, այլեւ միաժամանակ քաղցրահամբոյր, վեհ ու ազնիւ, բարեսիրտ, խղճամիտ, արդարադատ կին մըն էր ան: Կը սիրէր խօսիլ ամէն տարիքի անձերու հետ, բայց եւ մանաւանդ երիտասարդուհիներու հետ: 

Աղբալեանի, Շանթի, Օշականի (երբ ան Պէյրութ էր), Վահեանի հանդիպման վայրն էր իր տունը. անոնք կը զրուցէին, կը վիճաբանէին իրարու հետ եւ սակայն ետքը ուրախ կը վերադառնային իրենց տուները:

Ան կը նամակցէր միջազգային մտաւորական կամ կրթական մարզէն ներս ճանչուած դէմքերու հետ ինչպէս՝ Այզընհաուըրի, երբ Գոլումպիա համալսարանի նախագահն էր ան:

Կը սիրէր կերուխումը, մանաւանդ միջուկով քէօֆթէն եւ սուպէօրէկը․ ամէն անգամ, որ մեզի գալիք ըլլար, մայրս անպայման իրեն համար կը պատրաստէր այդ ճաշերէն: Օր մը, Պոլիս, պանդոկը, առտու կանուխ արթննալով իջած է ճաշարան եւ անուշեղէնի լեցուն պնակ մը ճաշակած գաղտնի, հակառակ շաքարախտ ունենալուն․․․:

Խղճամիտ էր ու բարի: Եթէ այցելութեան մը երթար եւ այդ տան մէջ հիւանդ մը ըլլար, իր ամուսնոյն, որ բժիշկ էր, դառնալով կ’ըսէր. «Ներսէս, քննէ՛, նայէ՛ թէ երեխան ի՞նչ ունի»: Թռչուն մըն ալ ունէր։ Օր մը հօրս կը հեռաձայնէ ու կ’ըսէ. «Կարպի՛ս․․․ մեռաւ․․․», ու կու լայ: «Տիկին Սեզա, ո՞վ մեռաւ», կը հարցնէ հայրս. «Թռչունս, թռչունս», կը պատասխանէ ան:

Ներողամիտ էր ան ու կատակասէր: Դարձեալ, օր մը, Սեզան, տոքթորը, հայրիկս եւ Սեզային զարմիկը՝ Թահրա պէյը Էհտին ճաշարան մը գացած են ու այդտեղ մէկէն Սեզայի աթոռը վեր-վար սկսեր է ելլել-իջնել. «Թահրա՛, կը բաւէ՛», պոռացած է Սեզան, սակայն ներողամտօրէն ու քաջաբար, առանց վախնալու, գիտնալով, որ Թահրա պէյը աճպարար էր:

Երբ նախակրթարանը աւարտելու օրերս կը մօտենային, մեր փոխադարձ այցելութիւներուն ընթացքին իմ երկրորդական ուսմանս ընտրութեան հարցը նիւթ կ’ըլլար: Տիկին Սեզա միշտ կը խօսէր Դարուհի Յակոբեան Երկրորդական Վարժարանի, անոր ուսման բարձր մակարդակին, տուած հայեցի դաստիարակութեան, որակաւոր ուսուցիչ-ուսուցչուհիներուն մասին: Այդ ձեւով ան անուղղակի կը թելադրէր ինծի ընտրել Դարուհին. այդպէս ալ ըրի եւ մինչեւ օրս որքա՜ն երախտապարտ եմ իրեն:

Պէյրութի Գրիգորեան հիւանդանոցը փոխադրուած էր: Այցի գացի իրեն, Վահագնը կաթնապուր կը կերցնէր իր մօր. դգալը առի եւ ես սկսայ կաթնապուրը դնել բերանը։ Ըսաւ․ «Վաղը, օր մը, «Սեզային կաթնապուր կերցուցած եմ», կ’ըսես»: Եւ արդարեւ կ’ըսեմ ահա…:

Փակեց աչքերը Պէյրութ, 18 Օգոստոս 1973ին:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

One thought on “ՍԵԶԱ (1903 – 1973)

  1. Աւելի պիտի ուզէի գիտնալ Թահրա Պէյի մասին: Կա՞յ տեղեկութիւն:

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s