ԱՆԱՆՈՒՆ ՃՈՒՏԻԿՆԵՐԸ

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Ամէն տարի, երբ Զատկուան հաւկիթները ներկել սկսիմ, կը յիշեմ Հալէպի մէջ ծախու, գունաւոր ճուտիկները, որոնք Սուլէմանիէ, Ազիզիէ կամ այլ թաղամասերու մայթերուն վրայ, տուփերու մէջ թխմուած, պատրաստ կ’ըլլային իրենց ճամբորդութիւնը կատարելու դէպի անծանօթներու տուն՝ Զատկուան նախօրեակին տան մանուկները ուրախացնելու, ապա անոնց զոհը դառնալու։ 

Ես ու ամուսինս, խեղճ կենդանիներուն մեղքնալով, բնաւ ականջ չէինք տուած մեր զաւակներուն՝ գունաւոր ճուտիկներ ունենալու պահանջքին։ Պզտիկ եղած ժամանակնին դրացիներուն գնած ճուտիկներուն ճիչը կը լսէին պատշգամէն ու՝ «Մենք ալ ճուտիկ կ’ուզենք», կ’ըսէին անոնք, սակայն քանի մը օր ետք պատշգամ ելլելով՝ «Մամա՛, ճուտիկներուն ձայնը չենք լսեր, ո՞ւր գացին անոնք», կը հարցնէին, եւ ես՝ «Իրենց հաւիկ մամային քով գացին», կը պատասխանէի ու այդ նիւթը հոն կը փակուէր, իսկ ես ճուտիկներուն գլխուն եկածը գիտնալով կը տխրէի։ 

Մանկութեանս յուշերուն մէջ իրենց ուրոյն տեղը ունեցած են քանի մը անանուն դեղնաւուն ճուտիկներ (այդ ժամանակ տակաւին ճուտիկ ներկելու գէշ սովորութիւնը չկար), որոնք մինչ օրս կը ցատկռտեն երազներուս եւ յիշողութեանս պատկերներուն շրջանակներուն վրայ, ապա ճչալով կը մտնեն այդ նկարներէն մէկուն մէջ եւ իսկոյն կ’անհետանան։

Չեմ յիշեր՝ ո՞վ բերած էր կամ ուրկէ՞ յայտնուած էին այդ ճուտիկները մեր տան մէջ, պարզապէս գիտեմ, որ մայրս կը վախնար անոնցմէ, մանաւանդ երբ անոնք տուփէն դուրս ցատկէին եւ մէջտեղերը վազվզէին, իսկ երբ գետինը աղտոտէին՝ «Ձերինն է, դո՛ւք պիտի մաքրէք», կը հրահանգէր ան հեռուէն։ Լուացք փռած ժամանակ՝ «Ոտքիս տակէն տարէ՛ք այս խեղճ հայուանները, թող իրենց մեղքը վզիս չփաթթուի», կը պոռար մայրս, սակայն անոր խօսքը մտիկ ընողն ո՞վ էր․ ես ու եղբայրս ճուտիկներուն ետեւէն վազվզելով կ’ուրախանայինք ու ճուտիկ մը բռնելու մեր ջանքերը ապարդիւն ըլլալու պարագային աւելի մեծ թափով եւ հրճուանքով կը ցատկռտէինք եւ տունը տակնուվրայ կ’ընէինք։

Այդ ճուտիկներուն կեանքը այնքան կարճ եղաւ, որ նոյնիսկ չկրցանք զանոնք անուանակոչել։ Առաջին օրը այդ ճուտիկներէն մէկուն փորձեցի մեր ճաշէն կերցնել՝ խեղդուեցաւ, երեք հատն ալ եղբայրս արաբական բաղնիք մտցուց ու՝ «Գէշ կը հոտին», ըսելով լուաց զանոնք, ու անոնցմէ մէկը պէտքարանին ծակը ինկաւ, իսկ միւս երկուքը սկսան դողդղալ։ Ես ալ իմ կարգիս մեծ անձեռոց մը բերի ու սկսայ անով ճուտիկները չորցնել, բայց երբ տակաւին թաց մնացին անոնք, մազ չորցնելիք գործիքը բերի եւ փորձեցի աւելի արդիւնաւէտ միջոցով չորցնել «չարաճճիները», որոնք ճիշդ նոյն վայրկեանին վիզերնին ծռեցին ու ձայներնին կտրեցին։ Տակաւին չորս ճուտիկներ ունէինք խնամելու եւ զանոնք ողջ պահելով երջանկութեամբ Զատիկ տօնելու, բայց հակառակ մեր բոլո՜ր «խնամքներուն»՝ երկու օր նոյնիսկ չդիմացան անոնք․․․։

Օրերով նեղուեցանք ու լացինք այդ ճուտիկներուն սեւ ճակատագրին համար եւ մեր անմեղ արարքները «խնամել» կոչելով զարմացանք, թէ այդքան խնամելէ, կերակրելէ, լոգցնելէ եւ հետերնին խաղալէ ետք ինչպէ՞ս կրնային մահանալ անոնք։

Երբ մեր դրացիներուն եւ զարմիկներուն հարցնէինք իրենց ճուտիկներուն մասին՝ «Բոլորն ալ մեռան», կ’ըլլար իրենց պատասխանը, ու մենք իսկոյն կը հանգստանայինք եւ՝ «Ուրեմն մենք չէինք յանցաւորը», կը մտածէինք։

Տարիներ ետք, ճուտիկներուն տխուր ճակատագիրը գիտնալով հանդերձ, զաւակներուս քմահաճութեան սիրոյն կրնայի՞ տունս բերել այդ գոյնզգոյն անմեղները կամ անոնց մեղքը վզիս փաթթել․ անշուշտ ո՛չ։ 

Անցեալները այս պատմածներուս մասին կը խօսէի վերջերս մտերմացած ընկերուհիիս հետ ու անոր՝ «Չէ՛, Տիրուկ, հաւատա՛, մեր քով եղող բոլո՜ր ճուտիկներն ալ հաւիկ կ’ըլլային», խօսքը լսելով հանգստացայ կարգ մը ճուտիկներու փրկութեան լուրը առնելով․․․։

Միեւնոյն գիշեր երազներուս մէջ ցատկռտող ճուտիկները հաւիկներ դարձած՝ մսավաճառին խանութէն փախչելով կը մտնէին յուշերուս պատկերներուն մէջ ու հոն զետեղուած սեղաններուն վրայ անշունչ կը փռուէին եւ համեղ պատառ մը դառնալով դարձեալ կ’անհետանային։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s