ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆԻ ՈՃՐԱՐԿԱԾՆԵՐԸ (ԼԱ․)

ՓՈՂՈՑԱՅԻՆ ԱՐՔԱՅԱԶՆԻՆ ՈՃՐԱՐԿԱԾԸ

ԲԱԿՈՒՐ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆ

18

ՈՃԻՐԻ ՄԸ ԿԱԶՄԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ

Շուիքարի գրասեղանին մէջ գտնուած երկու գրութիւնները որո՞ւ կը պատկանէին, որմէ՞ էին: Ոճիրին մօտէն թէ հեռուէն առընչուած յայտնի անձերէն ո՛չ ոքի: Հետաքննիչը զանոնք կը համարէր նամակներ՝ Շուիքարին ուղարկուած անծանօթ սիրահարին կողմէ, որ եւ սպանած էր զայն: Սակայն որեւէ փաստ չկար, ոչինչ նաեւ թելադրող, որ նամակներ էին անոնք: Ե՞րբ գրուած էին. չկային թուականներ: Գրութիւններուն երեք թուղթերը, այո, նամակի պահարանի մը մէջ դրուած էին, բայց այդ սպիտակ պահարանին վրայ կային ո՛չ անուն, ո՛չ հասցէ, ո՛չ դրոշմաթուղթ: Ո՞վ դրած էր զանոնք հոն: Կամ հեղինակը, կամ ալ նոյնիսկ Շուիքարը: Եթէ նամակներ չէին, ինչպէ՞ս յայտնուած էին այդ գրութիւնները Շուիքարին քով: Շուիքար չէր զանոնք գրողը, ինչպէս կը հաստատուէր Շուիքարի գիրին ստուգմամբ: Ուրե՞մն: Իր դասախօսութեանց տետրին մէջ Շուիքարի արձանագրածէն կը պարզուի, որ այդ երկու գրութիւններուն հեղինակը անծանօթ չէր իրեն: Արդ, մենք ինչո՞ւ ընդարձակենք շրջանակը ու հեռուները փնտռենք: Արտօնելի է ենթադրել որ այդ գրութիւնները Շուիքար կը գտնէր տան մէջ, եւ որ անոնց հեղինակն էր, այո, իր հայրը: Ընտանիքի միակ այր մարդն էր, եւ այդ գրութիւններուն մէջ բազմաթիւ պատկերներ կը յուշէին որ գրողը տղամարդ էր: Ամէն պարագայի Շուիքարի մօր ձեռագիրն ալ տարբեր էր:

Այս ամէնը նկատի ունենալով, դեռ կարելի՞ է ենթադրել որ անոնք սիրուհիի մը ուղղուած նամակներ էին: Թերեւս: Բայց գրութիւններէն կը հասկնանք որ սիրուհին արաբերէն – խօսակցականը նոյնիսկ – լաւ չէր գիտեր, ինչպէ՞ս պիտի կարողանար կարդալ: Կարելի եզրակացութիւն. Շուիքարին հայրը պարզապէս այդ կարճատեւ այլ բուռն յարաբերութեան արթնցուցած զգացումներն է որ կը յանձնէր թուղթին: Սէրը – գաղտնի սէրը – արձանագրելու կերպ մըն էր, առանց զայն որեւէ ուրիշի մը յայտնելու միտումին:

Ո՞վ էր այդ կինը կամ աղջիկը: Չկա՛յ անուն, չկա՛յ որեւէ ցուցում թէ ո՞վ կրնայ ըլլալ: Բայց, այո, կայ նկար մը, գունաւոր լուսանկար մը: Գտնուած պիտի ըլլայ երկու գրութիւններուն հետ, թերեւս գրութիւններուն երեք թուղթերուն հետ, սպիտակ պահարանին մէջ: Ամէն պարագայի, Շուիքարին համար յստակ է, թէ հօր սիրուհիին նկարն է: Կ’ուզէ, ո՞վ պիտի չուզէր, գիտնալ թէ ո՞վ է: Որո՞ւ պիտի հարցնէ: Ուսանողուհի է, կը շարժի համալսարանական շրջանակի մէջ, ուրեմն հո՛ն կը փորձէ, կատակի ձեւով: Բայց թերեւս ուրիշ տեղեր ալ փորձեց, ուրիշ միջոցներու ալ դիմեց: Եւ… բախտը օգնեց: Շուիքար գիտցա՛ւ թէ ով է ան: Հարցում. երկու գրութիւնները կը գտնուէին Շուիքարի գրասեղանին մէջ, բայց ո՛չ՝ նկարը, ի՞նչ պատահեցաւ նկարին:

Շուիքար գիտցաւ նաեւ թէ որո՛ւ կինն էր: Հետաքրքրութենէ մղուած, բայց շա՛հ ալ ապահովելու համար, ինչպէս կը հաղորդէր իր մօր – «գա՜նձ մը գտայ», – կը յարաբերի ամուսինին հետ, ենթադրելի է՝ հեռաձայնով: Ի՞նչ ըսած ըլլալու է ամուսինին: Ի՞նչ կ’ենթադրեմ ես, կամ, իբրեւ պատմող, ի՞նչ կ’երեւակայեմ կամ կը գտնեմ յարմար. «Ողբացեալ հայրիկիս թուղթերուն մէջ գտայ նկար մը, որ ձեր տիկնոջ կը նմանի շատ: Թերեւս փափաքիք ունենալ»: Անմե՜ղ ձեւով ըսուած: Բայց ի՞նչ կ’ըլլայ ունկնդրողին հակազդեցութիւնը: Թերեւս հոգ չընէր եւ ըսէր. «Չի կրնար կինս ըլլալ, բայց եւ այնպէս՝ պահէ՛, հարցը չի վերաբերիր ինծի»: Կամ ալ. «Բեր նայինք»: Բայց կը թուի թէ ամուսինը կը նեղսրտէր անակնկալ այս յայտնաբերումով, կը կարծէր թէ գաղտնիքը թաղուած էր ընդմիշտ, գաղտնիքը իր կնոջ անհաւատարմութեան, որուն ինք անտեղեակ մնացած էր ամուսնութեան սկիզբէն եւ ամբողջ տասնեօթը կամ տասնութ տարի: Եւ անցած էին յետոյ ալ հինգ տարիներ եւ ահա յա՛նկարծ…: Վայրկեանին մղումով, բայց եւ խոհեմաբար, ըսած կրնայ ըլլալ. «Կնո՞ջս նկարը, ողբացեալ սիրելւո՞յս, այո, տեսնեմ, օրինակ չունիմ թերեւս»: Այստեղ Շուիքար ակնարկած կրնայ ըլլալ հատուցման, եւ ամուսինն ալ պատասխանած ըլլայ. «Ի՛նչ որ կ’ուզես, հոգեհատորիս նկարին համար ես ուզած գումարդ կու տամ»: Կամ ալ անմտօրէն եւ առանց նկատի առնելու կարելի հետեւանքներ. «Ես կը գնեմ նկարն ու լռութիւնդ ուզած գինովդ, ուրիշին յայտնա՞ծ ես»: Որուն տրամաբանական պատասխանը պիտի ըլլայ. «Ոչ»: «Կը վճարեմ տասը հազար ոսկի»: Կամ նման լորձնաբեր ու անմերժելի գումար մը: Եւ ամուսինը կը հաստատէ հանդիպման վայրն ու թուականը: Ու գիտենք արդիւնքը՝ սպանութիւնը Շուիքարին եւ լուսանկարին անհետացումը: Հարկ է շեշտել որ ամուսինը պիտի չսրդողէր, եւ ծայրագոյն այս միջոցին պիտի չդիմէր, եթէ տարիներ առաջ կնոջ անհաւատարմութիւնը յայտնաբերած չըլլար:

Բայց բաւարա՞ր է անհաւատարմութիւնը կնոջ, մեռած կնոջ, դիմելու համար սպանութեան ծայրագոյն միջոցին, որ կրնայ առաջնորդել զինք մինչեւ կախաղա՛ն: Պէտք է ըլլայ ուրիշ, յաւելեա՛լ եւ ամուսինին համար աւելի ծանրակշիռ, ճակատագրակա՛ն գաղտնիք մը: Որ այդ անհաւատարմութիւնը չէր մնար անհետեւանք: Կը ծնէր որդի մը: Կնոջ յղութեան յայտնումէն ու երկա՜ր տարիներ ամուսինին մտքէն իսկ չէր անցներ – չկա՜ր պատճառ – որ տղան իր սերմէն չէր, այլ ուրիշի՛ն: Ի՞նչ ընէր: Ինք կ’ուզէ՜ր այդ տղան, իր ժառանգն էր: Բայց գաղտնիքը պէտք է յաւիտենապէս մնար գաղտնիք: Կար նաեւ իր արժանապատուութիւնը: Ո՛չ միայն ամուսինի, խաբուած այր մարդու արժանապատուութիւն, այլեւ ինքզինքին բա՜րձր հանգամանք դաւանողի արժանապատուութիւն: Մեծատուններու պատմութեանց մէջ շա՜տ կային նախընթացներ: Վերջ կը տրուի յանցապարտ կնոջ կեանքին: Առանց անոր մեղադրանք ուղղելու կամ որեւէ ակնարկով զգացնելու թէ անհաւատարմութիւնը բացայայտուած է: Հաւանաբար կինն ալ որդին կը համարէր սերած ամուսինէն, եւ ո՛չ սիրահարէն, որուն հետ ունեցած յարաբերութիւնը յայտնի է թէ շուտով խզած էր: Քանի՞ անգամ պառկած էր սիրահարին հետ, յայտնի է՝ քիչ, թերեւս՝ մէկ, որ պիտի ըլլար ճակատագրական, մինչ ամուսինին հետ յղութեան յանգելու նպատակով բաւարար:

Ամուսինն ուրեմն ինչպէ՞ս գիտցած էր, եւ՝ անշփոթելիօրէն, անհերքելիօրէն: Հետաքննիչը իր բացատրութիւնը տուած էր գրութիւններուն մէջ նշուած Aին եւ Ωին, ըստ իրեն՝ անոնք արուն եւ էգը, սիրահարն ու սիրուհին կը ներկայացնէին: Շուիքարն ալ իր անդրադարձին մէջ նոյնն ունեցած էր ի մտի: A եւ Ωն սկզբնապէս առաջարկուած էին սիրուհիին կողմէ: Բարեպա՜շտ աղջիկ, տեղեակ էր ան, ուրեմն, տէրունական արտայայտութեան, եւ ուզած էր իրենց սէրը տեսնել սրբութեա՞ն լուսապսակով, թէ թերեւս սրբապղծութեան ալ առթած հաճոյքով: 

Բայց սիրահար ու սիրուհի – ո՞վ առաջ – A եւ Ωն համարած էին նաեւ նոր յայտնաբերուած իրողութեան մը փոխանուններ…

(Կ’աւարտի վաղը՝ 19 ՎՃԻՌԸ՝ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻԷՆ)

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s