ՎԱՀԷ ՎԱՀԵԱՆ

Դարուհի Յակոբեանի շրջանաւարտներս, Պէյրութ, 1962։ Վահէ Վահեան նստած է, ձախէն առաջին ուսուցիչը, որուն ետեւ կանգնած եմ ես։

ՍԵԴԱ ԹԵԼԵԱՆ

Դարուհի Յակոբեանի 10րդ դասարանի աշակերտուհի էի, այսինքն հասած էի մակարդակի մը, ուր այլեւս մեր ուսուցիչ-ուսուցչուհիները պիտի ըլլային մասնագէտներ, գրողներ կամ բանաստեղծներ:

Հայ գրականութեան մեր ուսուցիչը Վահէ Վահեանը՝ պրն. Սարգիս Ապտալեանը պիտի ըլլար. ի՜նչ մեծ պատիւ, ուրախութիւն, երանութիւն, հրճուա՛նք ինծի համար․ երազս իրականութիւն կը դառնար. պիտի վայելէի իր գրական վերլուծումներն ու շատ մօտէն պիտի ծանօթանայի մեր գրական աշխարհին եւ մեր ժողովուրդի մտաւորական, ընկերային ու հասարակական կեանքին:

Հասաւ օրն ու պահը. Յակոբ Օշականի «Հայ Գրականութիւն» դասագիրքը ձեռքը մուտք գործեց ան մեր դասարանէն ներս. միջահասակ, սպիտակահեր, ներկայանալի մտաւորականն էր, որ յարգանք ու ակնածանք կը պարտադրէր իր շրջապատին:

Ան միայն բանաստեղծ չէր, բնագէտ ալ էր, սակայն ինչքա՜ ն պարզ էր ու համեստ, ազնիւ ու բարի, վեհ ու ծառայասէր: Անհամբեր կը սպասէի իր պահերուն՝ փոխադրուելու համար Թէքէեանի, Դուրեանի, Սիամանթոյի, Վարուժանի, Զօհրապի, Չօպանեանի, Եսայեանի, Ռուբէն Սեւակի ու մեր բոլոր միւս գրագէտներուն եւ բանաստեղծներուն հանդերը՝ քաղելու քաղցրահամ ու հոգեզմայլ հունձքն անոնց…

Կը ճանչնար բոլորը, բոլորը այնքա՜ն լաւ, այնքա՜ ն մանրամասն. արցունքով կը լեցուէին աչքերը ամէն անգամ, որ կը խօսէր ցեղասպանութեան զոհ գացած գրողի մը մասին. չէ՞ որ ինքն ալ անցած էր նոյն այդ ճամբէն, իրեն ծանօթ էին չարչարանքը, տառապանքն ու հուրը այդ դժոխքին. որբացած էր, սակայն հրաշքով վերապրած՝ պատմելու համար իր կարգին հայերու գողգոթան գալիք սերունդներուն:

Ես մեծ հետաքրքրութեամբ ու անհուն սիրով կը հետեւէի իր դասընթացքներուն, սակայն եւ դժբախտաբար այդպէս չէին բոլորը, շատեր մտիկ իսկ չէին ըներ եւ իրենց գլուխները գրասեղաններուն վրայ հակած ուրիշ դասեր կը սերտէին կամ վէպեր կը կարդային…։ Զղջացին, սակայն ուշ էր: Ինք գիտնալով հանդերձ այս բոլորը՝ կ’անտեսէր՝ շա՜տ, շա՜տ բարի ըլլալուն…։ Անգամ մը, կը յիշեմ, երբ կը սերտէինք Արփիարեանի գրութիւններէն մին, պրն. Ապտալեանը վայրկեան մը ընդհատեց իր բացատրութիւնը եւ մատնացոյց ընելով դասընկերուհիներէս մին, անոր հարցուց, թէ ո՞վ էր Հրազդանը. ան ալ պատասխանելով ըսաւ, թէ Հրազդանը Հայաստանի գետերէն մէկն էր.․․։ Ուրիշ դասընկերուհիի մը ուղղելով խօսքը ըսաւ. «Աղջիկս, դուն ո՞վ կամ ի՞նչ կը կարծես, որ եղած ըլլայ Հրազդանը»։ Խոր լռութիւն…։ «Ի՜նչ գետ, աղջի՛կս, Հրազդանը նաեւ գրական ծածկանունն է Արփիար Արփիարեանի»։ Ամբողջ պահ մը խօսած էինք յիշեալ հեղինակին մասին:

Ուրիշ անգամ մըն ալ, Նոր Տարուան առթիւ, մենք որպէս աւարտական դասարան որոշեցինք դպրոցական տարազը չհագնիլ այդ օր եւ դպրոց գալ կարմիր հագուստներով։ Այդպէս ալ ըրինք ու․․․ պատժուեցանք: Մենք ալ դասարանով որոշեցինք դուրս չելլել եւ պատին վրայ, քիչ մը ամէն տեղ, «Bonjour tristesse» գրեցինք։ 17, 18 տարեկան պարմանուհիներու մտայնութիւն…։ Քիչ ետք եկաւ պրն. Ապտալեանը ու ըսաւ. «Թուղթ, մատիտ վերցուցէք եւ գրեցէք, արտայայտեցէք ձեր զգացումները. թող ձեր այս ընդվզումէն օգտուի մեր գրականութիւնը»:

Դպրոցական ձեռնարկներուն յաճախ կ’արտասանէի. միշտ դատական կազմի անդամ կ’ըլլար ան. քանի՜, քանի՜ անգամ բախտն ու պատիւը ունեցած եմ մրցանակս իր ձեռքէն ստանալու:

Իր կեանքի իրիկնամուտին դժբախտութիւնն ունեցաւ կորսնցնելու իր զաւակը՝ ինքնաշարժի արկածի մը հետևանքով: Այդ առթիւ, որդեկորոյս հայրը հատոր մը եւս նուիրեց մեր գրականութեան:

Բառերով չեմ կրնար արտայայտել երախտագիտական այն ջե՛րմ զգացումները, զորս կը տածեմ հայերէն լեզուի բոլոր ուսուցիչ-ուսուցչուհիներուս նկատմամբ, մանկապարտէզէն մինչեւ երկրորդականի աւարտը:

Վարձքը կատար հայերէն լեզուի, նաև հայոց պատմութեան բոլոր դաստիարակներուն:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s