ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԲԵԿՈՐՆԵՐ

ԱՆԻ ԹՈՒՃԵԱՆ ՍՈՂՈՅԵԱՆ

Պատերազմ էր։ Ամէնուրեք ահռելի ձայներ կը լսուէին։ Բնակարանները կը դղրդային, կարծես փոթորիկ մը ըլլար, որ փոթորիկի չէր նմաներ, ոչ ալ ծովու ալեկոծութեան։ Վերջը շատ դաժան ու ճգնաժամ օրեր պիտի գային։

Մարդկային իրաւունքներէ զուրկ մարդիկ, անմարդկային կեանք, աւերակներ, նահատակներ, շատ մը այլ զրկանքներ՝ հաց է, ջուր է, լոյս է եւ այլն…։

Տղամարդիկ անգործ կը թափառէին թաղին անկիւնները ճարահատ, յուսակտուր, տարբեր արհեստներով զբաղելով կ’ապահովէին իրենց հասոյթը․ ոմանք սկսած էին զինուիլ պատերազմի առաջին գիծերու վրայ կամ ակումբներու եւ տարբեր թաղամասերու մէջ ծառայելով՝ ապահովութեան համար։ Շատ մը թաղամասերու մէջ սկսած էին գտնուիլ բազմաթիւ դիպուկահարներ, օրական անպայման վիրաւորներ կամ զոհեր կ’ունենայինք, շտապ օգնութեան ինքնաշարժները դադար չունէին, գիշեր ու ցերեկ կ’աշխատէին հիւանդներ փոխադրելով։ Երկիրը երկու մասի բաժնուած էր։ Մեզմէ մի քանի քիլոմեթր անդին հակառակորդներ կային, որոնք կը հրթիռակոծէին մարդաբնակ վայրերը։ Կը յիշեմ, երբ ամէն օր տունէն դուրս կու գայի, կը խաչակնքէի երեսս, մտածելով թէ արդեօք ողջ եւ առողջ տուն պիտի վերադառնայի՞։

Մեր տունէն ներս ալ անորոշ վիճակ մը կար, թէ ո՞ւր կրնայինք երթալ, ճանապարհները անապահով էին եւ մարդիկ կ’առեւանգուէին։

Օր մը, կէսօր էր, դարձեալ ուժգին հարուածներու ձայներ կային․ տան գործերս աւարտեցի, ուզեցի քիչ մը սենեակս հանգստանալ։ Լուսամուտս ճեղքի մը չափ բաց էր, յանկարծ ականջիս լացուկոծ եկաւ, պոռչտուքի ձայներ կային, ուզեցի փակել ականջներս, որպէսզի չլսեմ ու քնանամ, բայց չկրցայ․ ականջալուր եղայ, որ կին մը ճակատամարտի վրայ գտնուող իր ամուսնոյն կորուստին լուրը առած էր, իր զաւակները հաւաքած կու լար.․․։

Այսպիսի սրտաճմլիկ շատ մը դէպքեր պատահած էին։ Մեր թաղի դրացիներուն կսկիծներուն ականատես կ’ըլլայի․ մէկուն՝ զաւակը, միւսին՝ ամուսինը։ Սակայն չգուշակեցի, թէ նման պատահար իմ գլխուս ալ պիտի գար.․․։

Դժբախտ առաւօտ մը, երբ նստած էի, յանկարծ մէկը դուռս թակեց․ բացի․ երեք կիներ անծանօթ․ ներս հրաւիրեցի զիրենք, նստան։ Տասը վայրկեան լուռ մնացին, կ’ուզէին  ինծի բան մը ըսել, չէին կրնար, անընդհատ իրարու երես կը նայէին։ Շշմած ըսի․ «Ի՞նչ է հարցը»։ Հարազատ եղբօրս մասին լուր բերած էին, որ սուրիական բանակի մէջ կը ծառայէր։ Սկսան հարցնել իր որպիսութիւնը։ Ծնողքս ժամանակաւորապէս Հալէպէն հեռացած էր, գրեթէ ամէն օր կը խօսէի եղբօրս հետ, բայց երեք օր է լուր չէի ստացած․ քիչ մը մտահոգ էի։

Սկսան պատմել, որ բանակին մէջ յարձակում պատահած էր եւ եղբայրս ստրուկ առնուած էր հակառակորդներու կողմէ։ Չեմ կրնար զգացումներս արտայայտել, թէ նեղութիւնս ինչքան մեծ էր․․․։ Ետքը, երկու ամիս վերջ, բարեկամներու միջնորդութեամբ կրցանք տուն վերադարձնել եղբայրս։

Երբ քիչ մը խաղաղութիւն տիրեց երկիրին մէջ, որոշեցինք պտոյտ մը ընել դէպի հայրենիք։ Օր մը, երբ շրջապտոյտի ելած էի Երեւանի փողոցները, նկատեցի պատին վրայի մէկ գրութիւնը, վրան ալ կորսուած շնիկի մը պատկերը։ Ուրախացայ, բայց նոյն ատեն ալ տխրեցայ, միտքս եկան մեր Հալէպի պատերը, որոնք մահազդներով լեցուն էին պատերազմին պատճառաւ։

Երբ տարիներ անց, հայրենիքս նոյն կսկիծը ապրեցաւ, խոր ցաւով վկայ եղայ նահատակներուն․ նման իրավիճակ մենք ապրեցանք Հալէպի մէջ։

Այս վայրագ ոճիրներուն պատճառած վնասներուն հատուցումը եւ մարդոց իրաւունքները արդեօք որմէ՞ պիտի պահանջուին։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s