ՏԽՈՒՐ ԴԷՊՔ ՄԸ

ՄԱՐԳԱՐԻՏ ԱՍՈՅԵԱՆ-ԼԻՆՔ

Երէկ, 28 Ապրիլ, Հայերէն Blogի մասնակիցներուն հետ հերթական եթերային զրոյց ունեցանք, զրուցակիցները մտքերու փոխանակումներ եւ առաջարկներ կատարեցին, որոնք կառուցողական, շատ հաճելի եւ քաջալերական էին: Ոգեւորուած երէկուան հանդիպումէն այսօր ուզեցի դարձեալ ապրած կեանքէս դրուագներ վերյիշել եւ փորձել զանոնք գրի առնել: 

Միտքս եկան ուսանողական տարիներս Պաղտատի համալսարանի բժշկական  բաժանմունքին մէջ, որովհետեւ հայ ուսանողներս այդ շրջանին, հակառակ երկրի քաղաքական ծանր անցուդարձերուն, շատ ուրախ օրեր անցուցած էինք, անոնց  վկաներն էին ալպոմիս մէջ այդ տարիներէն տեղադրուած նկարները: Նկարներս թերթելով յուշերուս մէջ յանկարծ տխուր դէպք մը սեւ ամպի մը պէս պատեց զիս եւ վերապրեցայ այդ դէպքին ցաւալի պահերը: 

Պաղտատի համալսարանը ունէր զանազան մասնաճիւղերու բաժանմունքներ։ Ամէն մէկ բաժանմունքին մէջ կ’ուսանէին Իրաքի տարբեր քաղաքներէն եկած բազմաթիւ հայ ուսանողներ, օրինակի համար ես եկած էի Քերքուքէն:  

Ուսանողական շրջանը կեանքի լաւագոյն եւ բեղուն շրջանն է: Ընդհանրապէս  ընտանեկան պատասխանատուութիւններէ զերծ՝ ուսանողը կ’ապրի խտացուած փորձառութիւններու հանգրուան մը: Ուսանողին միակ հոգը տքնաջան աշխատանքն է յաջողութիւն ձեռք բերելու համար, որ շուտով հասնի իր նպատակին եւ երազներուն իրականացման: 

Երբ հայ ուսանող մը Պաղտատի համալսարանը իր ուսման առաջին տարեշրջանը սկսէր, սովորութիւն եղած էր, որ հին հայ ուսանողները օգնէին անոր՝ ընտելանալու իր նոր շրջանակին։

1962ի աշունը, ուսանողութեանս առաջին օրերուն իսկ ծանօթացայ նոյն դասարանը հետս սկսած ուրիշ ութը նոր հայ ուսանողներու հետ, որոնց մէջ էին Սեդա Միսաքեանը, հետագային ամենամտերիմ ընկերուհիս, եւ Վեհունի Մինասեանը հետագային քեռայրս, իսկ մեզմէ բարձր դասարաններուն մէջ կային ուրիշ հայ ուսանողներ, որոնցմէ մէկն էր պասրացի Զարեհ Երամեանը: 

Պաղտատի Նիկոլ Աղբալեան Ուսանողական Միութիւնը, որուն ես շուտով անդամագրուեցայ, տարին գոնէ մէկ կամ երկու անգամ կը համախմբէր հայ ուսանողները կազմակերպելով մշակութային ձեռնարկներ եւ կամ դաշտապտոյտներ, այդպիսով կարելիութիւն կը ստեղծուէր հայ ուսանողներուն իրարու հետ ծանօթանալու:

Մշակութային ձեռնարկները տեղի կ’ունենային Պաղտատի Հայ Երկսեռ Երիտասարդաց Միութեան ակումբէն ներս: Ուսանողներուն մէջ ունէինք լաւ ասմունքողներ, նուագողներ եւ բեմադրիչներ: Կ’օգտուէինք նաեւ ակումբին փորձառու անդամներէն, օրինակ երաժշտական բաժնին մէջ՝ լուսահոգի պարոն Տիգրան Գասապեանէն, որ երաժշտագէտ էր, ասմունքներուն ընկերակցող մեղեդիները կը պատրաստէր եւ կը դասաւորէր։ Երանելի օրեր էին, երբ խստապահանջ պարոն Գասապեանին հետ մեղեդիի ընկերակցութեամբ ասմունքի փորձերը կ’ընէի: Մեր կազմակերպած ձեռնարկները հայ հասարակութեան կողմէ սիրուած եւ գնահատուած էին:

Ամենաշատ սիրուած ձեռնարկը դաշտապտոյտն էր։ Ուսանողները իրենց հետ կը բերէին ուտելիքներ, խաղալու եւ ժամանցի ծրագիրներ: Խաղերէն ետք գետինը երկար սփռոցներու վրայ կը շարէինք ուսանողներուն բերած ուտելիքները եւ «Սեղանն է առատ» երգելով կը ճաշակէինք համով պատառիկները:

Զարեհը ընկերասէր էր, բարձրահասակ, առոյգ եւ մարզական կազմուածքով, կը սիրէր վայելել կեանքը, ընկերներուն հետ միշտ ուրախ տրամադրութիւն կը ստեղծէր: 

1966ին Զարեհին ուսանողական վերջին տարին էր, քննութիւնները յաջողութեամբ անցուցած էր եւ արդէն շրջանաւարտ բժիշկ էր: Ամրան գեղեցիկ օր մը իր դասընկերներուն հետ կ’որոշէ իրենց յաջողութիւնը տօնել նաւու մը մէջ, Տիգրիս գետին վրայ, որ Պաղտատի մէջէն կը հոսի եւ քաղաքը կը բաժնէ երկու մասի՝ Քարխ եւ Ռասաֆա:

Ուրախ եւ ոգեւորուած, տաք եղանակին, Զարեհը ընկերներուն հետ կը նետուի գետին մէջ լողալու, քիչ վերջ ընկերները կը վերադառնան դէպի նաւը, սակայն Զարեհը կ’ուշանայ․ խուճապի մատնուած ընկերները կը սկսին փնտռել զայն ջուրին մէջ, օգնութեան բոլոր կանչերը եւ փորձերը կը մնան ապարդիւն․ Զարեհը անհետացած էր:

Տիգրիս գետը անթիւ հայեր կուլ տուած է իր ջուրերուն մէջ։ Զարեհի հոգին միացաւ անոնց, իսկ մարմինը ոստիկանութիւնը մէկ շաբաթ վերջ Տիգրիս գետի հոսանքին երկարութեան բաւական հեռու տեղէ մը գտաւ՝ գրեթէ անճանաչելի դարձած:

Զարեհի մահուան գոյժը հայ համայնքին եւ ուսանողներուն համար անակնկալ եւ ծանր լուր մըն էր եւ բոլորիս խոր ցաւ պատճառեց, իսկ իր ընտանիքին եւ հարազատներուն՝ ողբալի եւ աներեւակայելի կսկիծ: 

Զարեհի երազները մնացին անկատար, իսկ հայ ազգը կորսնցուց փայլուն երիտասարդ մը: 

Յիշելով անցեալը, անդրադարձայ, որ այս տարի Զարեհի մահուան 55րդ տարելիցն է․ ի՛նչ զուգադիպում: Յիշատակն արդարոց օրհնութեամբ եղիցի: 

1966ին, ցաւալի կորուստի եւ սուգի շրջանէ մը ետք, հայ ուսանողներուն կեանքը շարունակուեցաւ ընթանալ նոյնութեամբ․ ես շրջանաւարտ եղայ 1968ի Մայիսին: 

Պաղտատի համալսարանէն շրջանաւարտ եղող հայ ուսանողներէն շատեր դարձան գիտնականներ եւ մասնագէտներ, գրաւեցին բարձր պաշտօններ: Դժբախտաբար երկրի քաղաքական պայմաններու վատթարացման եւ պատերազմներու պատճառով շատերը լքեցին Իրաքը եւ գաղթեցին դէպի Արեւմտեան Եւրոպա կամ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգները: Այդ տարիներու շրջանակին մէջ թրծուած հայ ուսանողը ապագային ուր որ ալ հաստատուեցաւ, իր նոր շրջանակին մէջ շարունակեց ապրիլ նոյն այն ոգիով, որ ամրապնդուած էր իր մէջ իր ուսանողական տարիներուն: 

29 Ապրիլ 2021

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s