ԵՐԱԶՆ ԻՆՉՊԷՍ ՈՐ Է (ՀԲ․)

ՎԱՐՈՒԺԱՆ
 

222

(30-31 Յուլիս 2021, գիշեր)

Աղջիկներ են, ու պիտի անցնիմ անուշադիր, երբ յանկարծ Ժորժ Սիտհոմը – հոն է եղեր – սրդողած կը պոռայ որ աղջիկը չառնեմ ու չտանիմ, իրեն կը պատկանի, ո՞ր մէկուն կ’ակնարկէ, միտք ունէի՞ որ, մշտուրախ դերասանին կատակներէն ըլլալու է, կամ թերեւս դերակատարման ազդեցութի՞ւնը կը փորձէ միամիտ անցորդին վրայ, թէ… վախն իրա՛ւ է, կը սպասուի ինձմէ, մասնաւորապէս ինձմէ, իսկ եթէ ինք ամէնէ՛ն կը կասկածի, բայց անցեր եմ…
 

223

(31 Յուլիս – 1 Օգոստոս 2021, գիշեր)

Վերադարձի տօնակատարում է, եւ անգամուան մը համար կը համաձայնիմ գիշերն անցընել ցայգատան մը մէջ, հակառակ ծուխէ ու աղմուկէ խրտչելուս, եւ ինձմէ առաջ կը շարժին, որոշեր եմ որովհետեւ քննութեան սա վերջին թուղթերուն սրբագրութիւնն ու գնահատանքն ալ կատարել, եւ իջայ փողոց, բայց ի՞նչ էր անունն, ինչպէ՞ս, յանկարծ, դաւադրաբար կարծես, կը վրիպի յիշողութենէս, ծանօթ էր, անունիս նման հարազա՛տ էր, չէ՛ Merryland, բայց Mով կը սկսի, յստակ է մտքիս մէջ, բայց ի՞նչ էր, ի՞նչ էր, այլ շրջանն աչքիս առջեւ է, պիտի կարենամ կողմնորոշուիլ երբ հասնիմ, բայց հեռացայ եւ այսպէս աջ շարունակելով կորսուիմ պիտի աւելի, ետ դառնամ, ուր որ էի, ու հիմա ձախ, ու վար կը ցատկռտեմ պարտէզին աստիճաններէն, եւ երկու աղջիկ կ’ուզեն առաջ անցնիլ, չե՜մ ձգեր, կատակով կը փակեմ ճամբանին, այլ ինձմէ առաջ երիտասարդ մը կայ եւ նոյն խաղին կը դիմէ, բայց արձակուեցա՜յ վերջապէս, եւ այլեւս կարելի չէ՛ մոլորիլ, կ’ընթանամ դարձուածքին հետ, ու մտա՜յ պողոտան լուսազուարթ զբօսարաններու՝ Arizona, Shahrazad, Pussy Cat… կը նայիմ, ու չկա՛յ Mով սկսող, չկա՛յ… եւ ըլլար նոյնիսկ եթէ, յիշողութիւնս հաստատէ՞ր պիտի զայն ուզուածն իբրեւ…

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ՄԾԲ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՍՅԺԱ․
«․․․Նաեւ կարելի է յիշել, որ կիները համոզելու կարողութիւն ունին, որովհետեւ հարցին կը մօտենան ընդունակութեամբ ու նուազ մրցակցականութեամբ: Մտիկ կ’ընեն բոլոր կողմերու կարիքները եւ հակամարտութիւններու մէջ փոխադարձ շահերը կը փնտռեն»:
Մաշալլա ունին եղեր կիները, ըստ այս կնաբանութեան, մենք ալ լուր չունինք կամ շատ հակաֆեմինիստ ենք։ Աստուած պահէ զիրենք։ Ի՞նչ ընենք, սեռափոխութեա՞ն դիմենք։

ՍՅԺԲ․
«Ի՞նչ է ձեր նպատակը այս մասնակցութենէն»։
Աս ալ ձեզի քուէյթահայերէն։

ՍՅԺԳ․
«Այս գիրքը կը փաստէ մեզի, որ քրիստոնէութիւնը օրէնքներու շարք, կամ սովորութիւններ չէ, այլ՝ կեանքի ձեւ»:
«Օրէնք»ն ու «սովորութիւն»ը կեանքին ձեւ չե՞ն տար։ Հապա ի՞նչ են։

ՍՅԺԴ․
«Որքա՞ն ազդեցիկ պիտի ըլլան հայերը 2040-ին՝ Ուաշինկթընի, Պրիւքսէլի, Մոսկուայի  եւ Փեքինի մէջ:
«Քանի՞ Նոպէլեան մրցանակակիր պիտի ունենանք մինչեւ այդ, եւ ի՞նչ պիտի ըլլայ Սփիւռքի ներդրումը հայրենիքի մէջ»:
Ահա քեզի հարցումներ, որոնք մարդուն հասակէն վեր են։ Վեր, աւելի՛ վեր։ Միշտ ասպէս շարունակէ՛։

ՍՅԺԵ․
«Ես արդէն ութ ամսից ի վեր Հայաստանում կամաւորում եմ»։
Եթէ «կարեւորել» կ’ըլլայ, ինչո՞ւ «կամաւորել» չըլլայ։ Պայմանաւ որ ուղղագրութիւնը ճիշդ գրուի։ Թէեւ ատ ալ շատ կարեւոր բան մը չէ, ըստ կիւլկիւլագիտութեան, ինչպէս արդէն գիտէք, կարեւորը՝ «որ» մը ըլլայ մէջը բային։

ՍՅԺԶ․
Վարչապետին կինը ճաշի հրաւիրած է նահատակներու քոյրեր, մայրեր ու կիներ, եւ անոնց գլխուն խրատ կը կարդայ, անոնց պատասխանատուութեան կը կոչէ (իր բառերն են․․․) եւ այսպէս ապագայ կը գծէ։ Քիչ մնաց որ զանոնք ապտակէր, եթէ ըսածները չըմբռնէին…։
Չեմ կրնար հասկնալ թէ՛ աս խրատատուին կացութիւնը, թէ՛ մէկ փոր ճաշի եւ «պատուի՞» համար, կա՞յ անանկ բան, այդ ընդունելութեան ընդառաջած իգական սեռի ներկայացուցիչներունը։

ՍՅԺԷ․
Վլատիմիր եւ Վոլոտիմիր՝ աս է շատ մեծ տարբերութիւնը այդ երկու անուններուն։

ՍՅԺԸ․
Մէկ նախադասութիւն հայերէն անսխալ կազմել չկրցողը հայագիտական հիմնարկի մը մէջ կը դասաւանդէ։ Գոնէ մի՛ ներկայացնէք, տեսանիւթ մի՛ տեղադրէք ձեր էջին, որպէսզի չտեսնենք, չլսենք, տեղեակ չըլլանք, երեք կապիկներուն պէս ըլլանք եւ կարծենք որ մէկ նախադասութիւն հայերէն անսխալ կրնա՛ն կազմել ձեր… դասախօսները։  

ՍՅԺԹ․
«Լիայոյս ենք, որ Մխիթարի տան արեւաբոյր ցայգալոյսը հրճուանքի պատճառ դառնայ համայն հայորդիներուն եւ բարեմաղթութիւն հայազգի վերելքին»:
Արեւաբոյր-արեւահամը մէկդի ձգեցէ՛ք, Մխիթարի յաջորդները նախ շէնքով-շնորհքով հայերէն մը գրել-կարդալ թող սորվին, ուրիշ բան մը չենք ուզեր անոնցմէ առ այժմ։

ՍՅԻ․
«Ձեռնարկը աւարտեցաւ մեր Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան՝ Տիկ Այսինչ Այնինչեանի խօսքով: Ան գնահատեց սփիւռքի տարած աշխատանքը՝ հայկական աւանդութիւնները, լեզուն ու մշակոյթը պահպանելու եւ կոչ ուղղեց սփիւռքի կրթօճախներու ներկայացուցիչներուն, յատկապէս  հայոց լեզու եւ հայոց պատմութիւն դասաւանդողներուն որ ամուր պահեն կապը հայրենիքին հետ եւ հնարաւորութիւններ ստեղծեն երիտասարդները ալ աւելի մօտեցնելու Հայաստանին»:
Ուրիշ տերտ ունի՞ն։ Ալ աւելի մօտեցէ՛ք, հատէ նայինք, իրարու մէջ մտէ՛ք քիչ մըն ալ աւելի։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱՅԵՐԷՆ BLOGԸ ՏԱՏԵԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆԻ ՍԱՆԵՐՈՒՆ ՀԵՏ

16 Մարտ 2022ին, ՀԱՅԵՐԷՆ BLOGի խմբագիրը հեռակայ հանդիպում ունեցաւ Իսթանպուլի Տատեան Վարժարանի Զ․ դասարանի (Ա․ եւ Բ․) աշակերտ-աշակերտուհիներուն հետ, կազմակերպութեամբ նոյն վարժարանի տնօրէնութեան եւ հայերէնի ուսուցչուհիներուն, որոնց շնորհակալութիւն կը յայտնենք։ Վերջինները պատրաստակամութիւն յայտնեցին Վահան Թէքէեանի «Տաղ հայերէն լեզուի» ու Մուշեղ Իշխանի «Հայ լեզուն տունն է հայուն» քերթուածները աշակերտ-աշակերտուհիներուն հետ քննարկելու։ Երկու խումբերու հետ կատարուած այս երկու յաջորդական հանդիպումներուն ընթացքին, աշակերտ-աշակերտուհիներ ունկնդրելէ ետք խմբագիրին ունեցած մտածումներն ու բացատրութիւնները քերթուածներուն մասին, իրենք ալ իրենց կարծիքը յայտնեցին։ ՀԱՅԵՐԷՆ BLOGի փափաքն էր, որ իւրաքանչիւր մասնակից մէկ տողով իր տպաւորութիւնը փոխանցէր այս հանդիպման կամ Նարդունիի գրութեան մասին։ Ստորեւ կը ներկայացնենք շուրջ 60 մասնակիցէ հետեւեալ 20ին գրութիւնները, մաղթելով, որ այստեղ բացակայ անուններն ալ այլ առիթներով արտայայտուին։ Կը հրատարակենք նաեւ խմբագիրին նամակը սաներուն ուղղուած։

ՀԱՅԵՐԷՆ BLOG


Հայ լեզուն կը նմանցնեմ ծաղիկի, ջուրի, օդի: Եթէ օդը, ջուրը չըլլան, մենք ալ չենք կրնար ապրիլ:
Առէն Րէիսեան

Հայ լեզուն շաքարի պէս է: Մէկ անգամ համտեսելէ ետք ձգել չ’ըլլար: 
Լեզուն ջուրի պէս է: Եթէ ջուր չխմենք, կը մեռնինք: 
Մարդ լեզուով կը մկրտուի:
Եթէ լեզուն չըլլայ, չես կրնար աղօթել:
Տարօն Պօղուս

Ես լեզուն սրտի կը նմանցնեմ, որովհետեւ սիրտը շատ անուշ եւ աղուոր է: Հայ լեզուն ալ շատ աղուոր է: Պէտք է գիտնանք մեր լեզուն: 
Հայ լեզուն կը նմանցնեմ նաեւ ծաղիկի: Մէկէ աւելի ծաղիկ կայ: Հայերէնն ալ մէկէ աւելի է: 
Այն օր շատ հաճելի էր: Յուսամ պարոն Իշխանին հետ նորէն հանդիպինք եւ մեզի ալ գայ: 
Վերջինը՝ հայ լեզուն ծիրանի գօտիի կը նմանցնեմ, որովհետեւ ծիրանի գօտին մէկէ աւելի գոյն ունի: Հայերէնն ալ այդպէս է:
Միշտ խօսինք մեր լեզուն, չմոռնանք: Շատ կը սիրեմ լեզուս:
Մելանի Իչ

Ես հայ լեզուն ջուրի կը նմանցնեմ: Եթէ ջուրը չըլլայ՝ ո՛չ սիրտը կ’աշխատի եւ ոչ մարմինը: Այս ցոյց կու տայ, որ մենք պէտք է պահպանենք հայ լեզուն:
Արալ Ճան Տուվարճը

Ես ցուցակ մը շինեցի հայ լեզուին համար․
Զատիկ / մարմին / շաքար / ադամանդ / ջուր / սիրտ / ոսկի / դրամ / խօսուն թռչուններ / գոյն / ծառ / ճաշ
Պուրակ Արեգ Խաչիկօղլու

Լեզուն հացի, ջուրի կը նմանցնեմ: Եթէ հաց ու ջուր չըլլայ՝ չենք կրնար ապրիլ: Լեզուն ալ այդպէս է: Եթէ լեզուն չըլլայ՝ ապրիլ անկարելի է: Ես պրն. Իշխանը շատ սիրեցի: Յուսամ անոր հետ նորէն տեսնուինք: 
Մեր լեզուն կը գործածենք դպրոցը, տունը եւ ուրիշ տեղեր: Մեր լեզուն մեր սիրտն ու արիւնն է: Եւ մենք մեր լեզուն խօսելով եւ տարածելով կը պահպանենք զայն:
Լինա Իշսէվէր

Լեզուն ինծի համար շատ կարեւոր է, որովհետեւ եթէ չխօսինք՝ երկու օր վերջ կը մոռնանք: Մենք լեզուն ամէն տեղ կրնանք գործածել: Ես իմ դպրոցիս մէջ չորս լեզու կը սորվիմ: Եթէ այս լեզուներուն կարեւորութիւն չտանք՝ տգէտ կը մնանք: Հայաստան, Ֆրանսա, Գանատա․ այս երկիրներուն մէջ տարբեր լեզուներ կը գործածուին: Մենք այս լեզուները որպէսզի չմոռնանք՝ միշտ պէտք է խօսինք:
Տէրուն Էրբընար

Ես հայերէնը ցօղի կաթիլներու կը նմանցնեմ, որովհետեւ աշխարհի ամէն կողմը կը տարածուին անոնք: 10 միլիոն մարդ ալ տարածուած է:
Տիգրան Ռոյ Ճէվահիրեան

Հայ լեզուն մեզի համար շատ կարեւոր է: Պէտք է զայն պահպանենք: Պահպանելու համար հայ վարժարանները բաց պահենք: Հայերէն խօսելով կրնանք ընել ասիկա: Սակայն ուսուցիչներ եւ նաեւ քահանաներ ալ թրքերէն կը խօսին: Ասոնք լաւ օրինակներ չեն: Եթէ հիմա հայերէն չենք խօսիր՝ ապագային ինչպէ՞ս պիտի խօսինք:
Լիա Աբրահամօղլու

Ես հայ լեզուն ջուրի կը նմանցնեմ, որովհետեւ ջուրի պէս հայերն ալ ուրիշ երկիրներու մէջ կը հոսին:
Քամի Շանճը

Հայերէնը ծառի մը կը նմանի: Եթէ խօսինք՝ այս ազգը պիտի ապրի երկար տարիներ:
Յակոբ Չաւուշեան

Ես հայ լեզուն մանկապարտէզի տղոց կը նմանցնեմ, որովհետեւ անոնք անուշ եւ հաճելի են: 
Հայ լեզուն մեզի ուրախութիւն եւ հանգստութիւն կու տայ: 
Կը խորհիմ, որ եթէ մանկապարտէզի տղոց լաւ հայերէն սորվեցնենք՝ ապագային մեր լեզուն չի կորսուիր: Ասոր համար ալ ուսուցիչներ ունենանք, երգերը եւ շարժապատկերները հայերէն ըլլան․ մեր շուրջ շատ մարդիկ կան, որոնք թրքերէն կը խօսին: Ասոր արգելք ըլլալու համար տուներու եւ դպրոցներու մէջ մեր ընկերներուն հետ հայերէն խօսինք: Խորհինք որ հայերէնը որքա՜ն կարեւոր եւ արժէքաւոր է: 
Ռոնի Պէքար

Ես հայ լեզուն ծիրանի գօտիի կը նմանցնեմ, որովհետեւ ամէն գոյն կայ հոն: Ծիրանի գօտիին համար անձրեւ եւ արեւ պէտք են: Հայ լեզուն ալ լաւ եւ գէշ օրեր անցուց: Ան շատ լաւ լեզու մըն է:
Արէս Քիրիշճիօղլու

Հայ լեզուն ամէն բանի կը նմանցնեմ:
Ան նման է պտուղներու, քամիի եւ տեսակ-տեսակ մարդոց:
Մեր լեզուն եթէ չխօսինք՝ կը ձուլուինք:
Եթէ չենք ուզեր, որ մեր լեզուն կորսուի՝ հայերէն խօսինք:
Հէլէն Պարլըք

Ես հայ լեզուն ծառերու տերեւներուն կը նմանցնեմ: Ծառին վրայ շատ տերեւներ կան եւ ծառը արմատներ ունի: Մենք ալ հայերէն խօսինք, որպէսզի հայերէնը զարգանայ:
Արեւ Քիւրքճիւկիլ

Հայ լեզուն շատ կարեւոր է, որովհետեւ Թուրքիոյ եւ աշխարհի այլ երկիրներու մէջ հայերը թուով քիչ են: Մենք պէտք է մեր լեզուն պահպանենք եւ գործածենք․ այն ատեն հայերը կրնան աւելնալ: Այս մեր պարտականութիւնն է․ հայերէն խօսինք, կարդանք եւ գրենք, այսինքն՝ մեր լեզուն պահպանենք:
Մելիս Պալթա

Հայ լեզուն մեր տունն է: Սորվինք, գործածենք ու պատմենք անոր մասին։  Պահպանելու համար խօսինք: Տունը, դպրոցը կրնանք գործածել զայն: Մեր մայրիկին ու հայրիկին հետ խօսինք հայերէն:
Ճէրէն Տէմիրճի

Հայերէնը մեզի համար շատ կարեւոր է: Ես հայերէնը ծառի եւ անոր ճիւղերուն կը նմանցնեմ: Ծառերու նման պէտք է հայերէնն ալ պահպանել: Հայերէնն ալ ծառերուն նման շատ օգուտ ունի: Տառերն ալ ճիւղերուն կը նմանին, որովհետեւ անոնք ալ ճիւղերուն պէս տարբեր-տարբեր են: Եթէ հայերէնը չգործածենք, ծառին պէս կը չորնայ եւ կը տապալի:
Արտա Չոլաքեան

Հայ լեզուն նռան հատիկներուն կը նմանցնեմ, որովհետեւ շատ են եւ համով: Ես նուռ ուտելով շատ կ’ուրախանամ: Երբ նուռը բանանք, շատ հատիկներ կան մէջը:
Առէն Թռչունեան

Ես հայ լեզուն կը նմանցնեմ սրտի մը, որովհետեւ սիրտը մեր կեանքին ակն է, շատ արժէքաւոր է: Հայ լեզուն ալ այնպէս է: Պէտք է սիրենք եւ գիտնանք հայ լեզուին արժէքը ու պաշտպանենք մեր մայրենի լեզուն:
Փայլին Քիւրքճիւօղլու


ՆԱՄԱԿ ՏԱՏԵԱՆՑԻՆԵՐՈՒՆ

Տատեան Վարժարանի սիրելի՛ աշակերտ-աշակերտուհիներ,

Ուրախ եւ շնորհակալ եմ, որ կրցանք միասին ժամանակ անցընել եւ Վահան Թէքէեանի ու Մուշեղ Իշխանի քերթուածներուն այս ու այն տողին, այս ու այն պատկերին մասին մտածել, հասկնալու ճիգ թափել։

Մեր պարտականութեան մաս կը կազմէ բնականաբար ընթերցումը մեզմէ առաջ գրուած քերթուածներուն ու գրական գործերուն, այլապէս անոնք կը մնան թաղուած ու անտեսուած։

Շատ ուրախ եմ ձեր վերը գրած փափաքները կարդալով․ հայերէնը պահպանենք, գործածենք․ խօսինք, գրենք, կարդանք հայերէն։ Ձեր փափաքները ձեր առօրեային մէջ եթէ իրականութեան չվերածէք, այսինքն ձեր մինչեւ հիմա գրածէն, խօսածէն ու  կարդացածէն ԱՒԵԼԻՆ չփորձէք, օր առ օր չյառաջդիմէք եւ ձեր հայերէնին բարելաւումը չզգայ ձեր ուսուցչունին՝ Տիկին Լեռնա Գարագիւթիւքը, որ միշտ կը հետեւի ձեր գրութիւններուն ու կը քաջալերէ ձեզ, ուրեմն այստեղ արձանագրուած ձեր փափաքները մասնաւոր իմաստ չեն ունենար։

Կը մաղթեմ որ յաճախ գրէք, կարդաք ու խօսիք հայերէն, որպէսզի անիկա դառնայ ձեր վստահելի մտերիմը։

Սիրով՝
Իշխան Չիֆթճեան

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՍԷՐ

ԺՈՒԼԻԱՆԱ ՎՈՒՐԱԼ
Իսթանպուլ, Սահակեան Նունեան Վարժարան, Թ. դասարան


ՍԻՐԵԼՍ

Քեզ սիրելը ինչպէս բան մըն է՝ գիտե՞ս։
Սիրելիս սիրտէս համբարձաւ երկինք։
Քեզ սիրելէն վերակենդանացայ։
Բայց դուն զիս չտեսար։
Ամէն մարդ տեսաւ, բայց դուն չտեսար։
Այնքան համբարձայ, որ
Ամէն մարդ «Պիտի իյնաս սիրելէն», կ’ըսէր։
Բայց դուն չտեսար սէրս:


ՍԻՐԵԼԸ Ի՞ՆՉ Է

Սիրելը ի՞նչ է։
Դուն սիրելը ի՞նչ կը կարծես։
Պզտիկ տղոց խաղալի՞քը…
Սիրելը ի՞նչ է
Ի՞նչ…
Սիրելը խաղալիք է քեզի համար։
Սիրելը ի՞նչ է ։

Աւաղ…
Կատուն անգամ գիտէ՝ սիրելը ի՞նչ է։


ԵՐԱԶ

Աչքերս կը գոցեմ․
Երազիս մէջ անգամ դուն կաս…
Ինչո՞ւ․ ինչո՞ւ։
Դուն զիս չես սիրեր,
Ես եմ, որ քեզ կը սիրեմ…
Ինչո՞ւ կու գաս երազիս։
Քեզմէ աղուոր երազ չեմ կրնալ տեսնել։
Դուն ինչո՞ւ կու գաս երազիս։
Սիրելիս, ձգէ՛ երազներս։


ՄԱՏԻՏ

Քեզի հանդէպ սէրս գրելէն
Մատիտ չմնաց:
Աղբարիկը կ’ըսէ․
«Ի՞նչ կ’ընես այսքան մատիտով»։
Ըսի․ «Սիրածիս կը գրեմ, աղբարի՛կ»։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԻԿԻՆ ՍՕՍԻ ՊԵՏԻԿԵԱՆ

ՍԵԴԱ ԹԵԼԵԱՆ
 
Լուրջ, շուքը ծանր, շատ խելացի ու յարգարժան անձնաւորութիւն մըն էր տիկին Պետիկեանը՝ մեր բարձրագոյն երկու դասարաններու գիտութեան ուսուցչուհին: Դարուհի Յակոբեանի եւ Մելքոնեանի հաստատուն սիւներէն մէկն էր ան, որ դաստիարակած էր սերունդներ ոչ միայն գիտութեան լոյսը ճառագայթող ուժգնութեամբ փոխանցելով մեզի, այլ նաեւ հայեցի դաստիարակութեան ախոյեան մըն էր:
 
Քոյրն էր Հայաստանի բանաստեղծուհիներէն Տիկին Շաքէ Վարսեանի: Դարուհի ընդունուած տարիէս իսկ, որպէս 7րդ դասարանի աշակերտուհի, կը խօսուէր իր մասին, որպէս շատ կարող ուսուցչուհիի մը. ես ալ անհամբեր կը սպասէի հասնելու 10րդ դասարանի մակարդակին՝ աշակերտելու համար իրեն:
 
Մինչ այդ, տարրալուծարանի չգոյութեան պատճառաւ, յաճախ երբ զբօսանքէն մեր դասարանները կը բարձրանայինք, դպրոցի սրահին մէջ կը տեսնէինք բարձր դասարաններու աշակերտուհիները, որոնք տիկնոջ հսկողութեան ներքեւ գիտական փորձեր կը կատարէին ու երանի կու տայինք անոնց․․․:
 
Բախտն ու պատիւն ունեցայ աշակերտելու իրեն. սկիզբը անտարբեր էր ինծի նկատմամբ, սակայն անգամ մը, հարցումի մը, որ շատ ալ դժուար չէր, միակն էի, որ կրցած էի պատասխանել․ այդ օրէն սկսեալ՝ դրական կեցուածք մը որդեգրեց ան ինծի նկատմամբ:
 
Օր մըն ալ սեւեր հագած եկաւ դպրոց. իր ծնողները բնակութիւն հաստատած էին Կիպրոս եւ, այդ շրջանին՝ 60ական թուականներուն, երբ թուրքերը յարձակած էին յունական շրջանին մէջ ապրող բնակիչներուն վրայ, սպանած էին իր հայրն ու մայրը: Դարձեալ թո՛ւրքը:
 
Մեր աւարտական տարին, դասարանէն երեք հոգի միայն ներկայացանք G.C.E.ի յառաջացած մակարդակի (advanced level) քննութիւններուն՝ Պրումմանա: Պրն. Վահէ Վահեանն ու Տիկին Պետիկեանը կ’ընկերակցէին մեզի: Դադարներուն, երբ դուրս կ’ելլէինք, մեզ խնդումերես կը դիմաւորէին՝ քաջալերական խօսքերով գօտեպնդելու մեզ:
 
Աստուած երկուքին ալ հոգիները լուսաւորէ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ ՊԱՐՏԷԶԻ ՄԸ ՄԷՋ

ԱՆՏՐՈՒ ՄԱՐՎԵԼ

Ինչպէս ունայն մարդիկ կը մաքառին
Շահելու փառապսակն ու դափնին,
Մինչ իրենց անդադրում տուայտանքն է
Թագադրուած բոյսէ մը կամ ծառէ,
Որուն ստուերն ալ կարճ ու սրածայր,
Կը շամփըրէ տքնումն իրենց յամայր,
Մինչդեռ ծաղիկ ու ծառ կը բոլորուին
Հիւսելու դըրասանգներն անդորրին:

Աղուոր անդորր, այստեղ քեզ գրկեցի,
Անմեղութիւնն ալ՝ քոյրըդ սիրելի:
Փնտռեցի քեզ երկար, սխալեցա՜յ,
Մարդերու մէջ զբաղ ու գործունեայ,
Բոյսերըդ սրբազան, շուրջս ու անդին,
Միայն ա՛յս բոյսերուն մէջտեղ կ’աճին,
Ընկերութիւնն է կոպիտ ու անբան,
Բաղդատած հետն այս քաղցր առանձնութեան:

Սպիտակն ու կարմիրն այսքան չէին
Սիրով՝ վըրան սիրուն այս կանաչին:
Սիրահարներ, սիրածնուն պէս դաժան,
Անուններ կը փորեն ծառերուն վրան,
Աւաղ, չեն գիտեր, կամ հոգերնին չէ՝
Որքան ծառերն աղուոր են անոնցմէ:
Ուր ալ քեղրծեմ ձեզ, ծառեր սիրուն,
Պիտի գտնեմ միայն մէկ՝ ձե՛ր անուն:

Երբ բոցերը կիրքի կը տամկանան,
Սէրն այստե՛ղ կը գտնէ ճոխ ապաստան:
Անցողիկ գեղեցիկն ըղձացիք, ով Դիք,
Բայց ծառի մը մէջ արշաւն աւարտեցիք.
Ապողոն այդպէս հալածեց Դափնէ,
Որ միայն դափնեպսակ աճեցընէ,
Պանն ալ նոյնպէս՝ Սըրինգը դողահար, 
Ոչ նիմփային, այլ եղէգին համար:

Սքանչելի ինչ կեանք կ’ապրիմ հիմա,
Հասուն խնձորն ահա կողքիս կ’իյնայ,
Հիւթեղ ողկոյզներն ալ որթատունկին
Շրթներուս կը ճմլեն իրենց գինին,
Նեկտարինն ու դեղձն ալ քմահմայ
Կը մատուցուին բաց ափերուս ահա.
Կը սայթաքիմ սեխերէ ոտքիս տակ,
Կ’իյնամ խոտին, ծաղիկներն են ծուղակ:

Մինչ միտքըն ալ, հաճոյքներէ թերի,
Իր ներքին երանութեան կը քաշուի,
Միտքը՝ ովկիա՛նն այդ, ուր մէն մի տեսակ
Նմանութի՛ւնն իր կը գտնէ շիտակ,
Այլ կը ստեղծէ, զանոնք անդրանցելով, 
Բոլորովին տարբեր երկիր ու ծով,
Վերածելով ամէն ինչ ու ամէն էջ
Կանաչ մտքի կանաչ ստուերի մէջ:

Հոս աղբիւրին ոտքին քով լպրծուն,
Մօտն այս ծառին մամռոտ արմատներուն,
Ազատելով հանդերձանքէն մարմնի,
Հոգիս ոստերուն մէջ կը սողոսկի,
Կը թառի հոն ու կ’երգէ զերթ թռչուն,
Կը սանտրէ թաց արծաթն իր թեւերուն,
Ու մինչ նո՜ր թռիչքի կը պատրաստուի,
Փետուրներուն մէջ ալիք է լոյսի:

Պարտէ՜զ էր, տիրութիւն երջանկաբեր,
Ուր կ’ապրէր մարդն ազատ ու անընկեր,
Վայրի մը մէջ անուշ, անապական,
Կարիքն ըլլար ուրիշ ի՞նչ յաւելման,
Բախտը չէր սակայն մեղսասէր մարդուն
Առանձին շրջիլ յոյզով զուարթուն:
Դըրախտի մէջ առանձի՞ն դուն եղար,
Երկո՛ւ դըրախտ գտար քեզի համար:

Պարտիզպանն հմուտ ինչ լա՜ւ կը գծէ
Ժամացուցակն այս բոյս ու ծաղիկէ,
Ուր վերէն կը ճեմէ մեղմիկ արփին
Ընդմէջ յորդաբոյր երկնակամարին,
Եւ, իր գործին, մեղուն ալ ժրաջան
Գիտէ ժամերը ճիշդ մեզի նման:
Ինչպէ՞ս պահերն այս քաղցըր, անկորոյս,
Կարելի ըլլան անծաղիկ, անբոյս:

Andrew Marvell (1621 – 1678), Thoughts in a Garden

Անգլերէնէ թարգմանեց՝ ՎԱՐՈՒԺԱՆ
22-24 Ապրիլ 2022

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀՐԵՇՏԱԿՍ

ՔՐԻՍՏԻՆ ԹՈՐՈՍ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, 7րդ դասարան

Երէկ էր, կ’անցնէիր փողոցէն,
Մազերդ ալեկոծ՝ կը խնդայիր,
Աչքերդ կը փայլէին աստղի նման,
Դո՛ւն արեւու պէս,
Իմ ծաղիկ ընկերուհի աննման:

Կը նմանիս հրեշտակի,
Շատ կը սիրեմ քեզ,
Դո՛ւն իմ մէկ հատիկ ընկերուհի,
Կը կարօտնամ քեզ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՃԱՄԲՈՒՆ ՎՐԱՅ ՄՈՒՐԱՑԻԿ ՄԸ

ՔԵՎԸՆ ՈՒՍԱՆՄԱԶ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, 7րդ դասարան

Օր մը տեղէ մը կ’անցնէի: Հոն բոլորը իրարու կ’օգնէին եւ զիրար կը սիրէին:

Շուկայ գացի, ուտելիք-խմելիք գնեցի: Ճամբան մուրացիկ մը տեսայ, որ ընկեր մը չունէր: Շատ յուզուեցայ, որովհետեւ առանձին էր եւ իր գտնուած տեղէն մարդ չէր անցներ: 

Մուրացիկին քով գացի: Գնած ուտելիքս եւ խմելիքս անոր տուի, հետը խօսեցայ: Յաջորդ օր նորէն նոյն տեղէն անցայ: Մէկը չկար հոն:

Հասկցայ որ մեղքնալը շատ կարեւոր էր, որովհետեւ անոնք ալ մարդ են. միայն մեր անձը չէ, ուրիշ մարդոց մասին ալ խորհինք:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՅԻՇԱՏԱԿՍ

ԼՈՐԻՆ ԳԸՐ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, 7րդ դասարան

Ես ամէն բան կը յիշեմ: Աւելի գէշ յիշատակներուս մասին կը խորհիմ: Ամբողջ գիշեր անոնց մասին կը մտածեմ եւ կը յուզուիմ: Եթէ ինծի բան մը հարցնեն, միտքս շարունակ գէշ բաներ կու գան: Մարդիկ կը հարցնեն, որ արդեօք լաւ յիշատակ մը չունի՞մ: 

Յիշատակս թութակիս՝ Փիքաչչուի մասին է: Օր մը, ան հիւանդացաւ: Շատ կը խօսի, սակայն այն օրերուն բնաւ չխօսեցաւ: Երկու օր յատուկ խնամքի ենթակայ մնաց: Շունչը կը կտրուէր: Հիմա լաւ է եւ նորէն կը խօսի: Անոր առողջանալը իմ ամենալաւ յիշատակս է: 

Մեր սիրածները մեզի համար շատ կարեւոր են:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՆՈՒԷՐԴ ՈՒ ՄԵՆՔ

ՆԻՔՈԼ ՆԻԶԱՄԵԱՆ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, 7րդ դասարան

Քեզի հանդէպ կարօտս
Պիտի չվերջանայ․
Դո՛ւն հոս ես կամ չկաս․
Երբեմն կը խորհիմ 
Լքել՝ երթալ,
Բայց դո՛ւն ինծի
Նուէր մը տուիր:

Նուէրդ մեծցաւ,
Քեզ կը կարօտնայ. 
Ես կու լամ, ան կու լայ:
Օր մը քովդ պիտի գամ,
Պիտի գանք,
Պիտի զուարճանանք:

Երբ քովդ գամ,
Պիտի փնտռեմ ու գտնեմ.
Նուէրդ շատ ուրախ է,
Շատ կը սիրէ մեզ․
Լաւ է, հոգ մի՛ ըներ․
Հիմա ես քովդ եմ: 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: