ՀԱՅԵՐԷՆԻ ԴԱՍԱՊԱՀԵՐ (Գ.)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

– Բարեւ, տղաք։

– Բարե՜ւ, օրիորդ, ինչպէ՞ս էք։

– Լաւ եմ։ Դո՞ւք։

– Մենք ալ լաւ ենք։

– Ես շատ լաւ չեմ, քիչ մը յոգնած եմ,- ըսաւ առջեւը նստող աշակերտը։

– Արդեօ՞ք գիշերը ուշ քնացար։

– Քիչ մը։

– Յոգնութեանդ պատճառը ատիկա կրնայ ըլլալ,- աւելցուց ուսուցիչը։ Յետոյ դասարանի աշակերտներուն դառնալով.

– Տղաք, ես մինչեւ որ տետրակը ստորագրեմ, դուք ալ ձեր բառարանները հանեցէք։ Շարադրութիւն պիտի գրենք։

– Օրիո՛րդ, բացականեր ունինք,- միջամտեց աղջիկներէն մէկը։

– Աշխատանքի գացին, բայց պիտի գան,- շարունակեց ուրիշ մը։

– Գիտեմ, տղաք։ Դուք անոնցմով մի՛ մտահոգուիք,- պատասխանեց ուսուցիչը ժպտելով։

Յետոյ ուսուցիչը գրատախտակին վրայ գրեց շարադրութեան նիւթը ու սկսաւ շրջիլ գրասեղաններուն միջեւ։ Ոմանք չէին սիրեր գրել։ Ոմանք ալ շուտով վերջացնելու ջանք կը թափէին։ Ամէն անգամուն նոյն հարցումները կ’իմացուէին դասարանին մէջ։

– Օրիո՛րդ, քանի՞ բառ գրենք։

Ուսուցիչը երբեմն թիւը կ’ըսէր եւ եթէ հաւնէին՝ տղոցմէ մի քանին կը քաջալերուէր ու գրել կը շարունակէր։

– Օրիորդ, կէս էջ կը բաւէ՞։

– Դուն գիտես։ Բայց եթէ ըսելիքդ չվերջանայ…

– Այն ատեն կը շարունակեմ,- պատասխանեց աշակերտը։

Կային աշակերտներ, որոնք բնաւ չէին ախորժեր բառարան նայելէ ու կը նախընտրէին հարցնել կա՛մ ուսուցիչին կամ լաւ բառամթերք ունեցող ընկերներուն։ Պահ մը յետոյ աշակերտներէն մէկը ուսուցիչին ձայնեց.

– Օրիո՜րդ, փնտռած բառս չեմ գտներ։ Հետք։

– Անպայման գրուած է, լա՛ւ նայէ,- պատասխանեց ուսուցիչը։

– Քանի անգամ նայեցայ, չգտայ։

– Մանչս, ուշադի՛ր նայէ։

Ուսուցիչը շարունակեց շրջիլ։ Ապա տեսաւ, որ քիչ առաջուան աշակերտը մատ կը բարձրացնէ։ Քովը գնաց։

– Օրիո՛րդ, այս բառը չկայ, բառարանին մէջ չեն գրած։

– Կ’ըլլա՞յ ատանկ բան մանչս, ուշադիր չես նայիր։

– Օրիորդ, հազար անգամ նայեցայ, չկայ։

Ուսուցիչը՝ կիսաժպիտով.

– Ուրեմն, եկո՛ւր այսպէս համաձայնինք․ եթէ բառը գտնեմ՝ ինծի որեւէ բան մը պիտի առնես։ Հասկցուեցա՞նք։

– Լա՛ւ,- ըսաւ աշակերտը ինքնավստահ։

Ուսուցիչը քիչ վերջ բառը ցոյց տուած էր։ Տղան քիչ մը տխրած.

– Ի՞նչ կ’ուզէք, օրիորդ։

Ուսուցիչը պատասխան չտուաւ։ Դասարանին դառնալով քիչ առաջ պատահածը պատմեց։

– Եւ, տղաք, մեր յաջորդ դասապահուն, Արին ինծի իր փափաքած մէկ բանը պիտի նուիրէ։

Երկու օր վերջ, երբ ուսուցիչը դասարան մտաւ, Արին ձեռքը փունջ մը ծաղիկով անոր կը սպասէր։

Ուսուցիչը նախ ծաղիկը առաւ ու Արին այտերէն համբուրեց։ Ապա աշակերտներուն դարձաւ.

– Այո՜, տղաք, հիմա միասնաբար ծափահարենք Արիին։ Խօսքը յարգելուն պատճառով իրեն կրկին շնորհակալութիւն կը յայտնեմ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՆՈՐԵԿ ԵՄ, ՆՈՐԵ՛Կ

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Չեմ գիտեր, թէ ե՞րբ կամ ինչպէ՞ս Գանատայի կեանքի հոսքին մաս կազմեցի եւ սկսայ ամէնօրեայ ճամբաս հեզասահ կտրել։ Հեզասա՞հ, չէ՛, բնաւ չհաւատաք։ Պատմեմ, ու դուք որոշեցէք ճամբուն հեզասահ կամ քարքարոտ ըլլալը։

Երկու ամիս առաջ, մեր հասած առաջին օրերուն, երբ շոգեկառքին մէջ քնացողներու հանդիպէինք, կը զարմանայինք ու երբեմն ալ քնացող երիտարդներուն աջ ու ձախ օրօրուիլը տեսնելով կը ծիծաղէինք ու՝ «Ասոնք ալ ծերացեր, վերջացեր են», կը կրկնէինք։ Հիմա ես ալ առաւօտուն ժամը եօթին, դէպի գոլէճ, երկու ժամ ճամբայ կը չափեմ, իսկ վերադարձին, խճողումին պատճառով, երկու ժամուն կէս ժամ ալ կ’աւելնայ ու ճամբաս աւելի «հաճելի կը դառնայ»։ Տէ՛, եկուր ալ մի՛ պառկիր։ Է՜հ, կը պառկի՜ս, կը քնանա՜ս, աջ ու ձախ կ’օրօրուի՜ս, նոյնիսկ գունաւոր երազներ կը տեսնես։ Այդ երազներուդ մէջ միշտ նո՛յն աղջիկն է, որ զանգակներ հնչեցնելով անգլերէն կը խօսի եւ «Arriving at․․․station. The doors will open on the left»՝ «Այսինչ կայանը հասանք, դռները ձախ կողմէն պիտի բացուին», կը կրկնէ։ Ա՜խ, այս անպիտան աղջկան ձայնը, որ շատերուն անոյշ քունը կը խանգարէ ու երազներուն վրայ սեւ քօղ մը կը սփռէ։ Շատեր իրենց տեղէն կը ցատկեն դուրս ելլելու կամ կայանը ցոյց տուող ցուցանակին նայելով, յուսախաբ, իրենց տեղը գամուելու։

Եթէ բախտդ ժպտի ու պարապ նստարան գտնես՝ կը քնանաս, իսկ երբ հանրակառքը կամ շոգեկառքը խճողուած է ու նստելու տեղ չկայ՝ «հարսնիքը» կը սկսի։ ժամերով աջ ու ձախ, ետ ու առաջ կ’օրօրուիս, ասոր-անոր կը զարնուիս, sorryներուդ տոպրակին բերանը կը բանաս ու ազնիւ մարդոց կը բաժնես զանոնք, ուրիշներուն ականջակալներէն դուրս ժայթքող երաժշտութեան կը փորձես հետեւիլ եւ ի վերջոյ կ’աղօթես, որ յաջորդ կանգառին ոեւէ մէկը իր իջնելիք տեղը հասնի ու տեղէն ելլէ։ Երբեմն երկնքին դռները կը բացուին ու ներքին ձայնդ լսելի կ’ըլլայ, երբեմն ալ մէկ ժամ ասոր-անոր աչքերն ու շարժումները հետապնդելով տեղ գտնելու ակնկալութիւններդ ջուրը կ’իյնան։ Շատեր ոտքի կեցած, լրջօրէն գիրք կը կարդան, ուրիշներ ձեռնահեռաձայնին մէջ ինկած խաղ կը խաղան, իսկ ես՝ նորեկս, ոտքերս լայն բացած՝ հաւասարակշռութիւնս պահելու անյաջող փորձեր կ’ընեմ։

Անցեալին, երբ Հալէպ կամ Պէյրութ կ’ապրէինք, ժամանցի համար ամերիկեան, հայկական կամ արաբական շարժապատկեր կը դիտէինք։ Հիմա՞․ հիմա ճամբուդ վրայ՝ առանց հեռատեսիլի, ելեկտրականութեան կամ տեսասալիկի բազմապիսի շարժապատկերներ կը դիտես, որոնք նորութիւններով կը վխտան։ Ի՜նչ ամերիկեան, հայկակա՜ն կամ արաբակա՜ն՝ «ազգերու միաձուլումի փոխադրամիջոց»ն է այս ամէնօրեայ շարժապատկերին վերնագիրը։ Անոր մէջ չինացի, ափրիկեցի, փաքիստանցի, պանկլատէշցի, անգլիացի, յոյն, թուրք, հնդիկ, արաբ, հրեայ, ռուս, հայ, պարսիկ եւ տակաւին ի՜նչ-ի՜նչ ազգեր միեւնոյն ճամբուն տեսաշարին մէջ գունաւոր ու բազմահամեմ լեզուներով խճողակ մը պատրաստած են ու հազարումէկ դէմքի արտայայտութիւններով բերանդ բաց զիրենք դիտել կը ստիպեն. սակայն հոս ուրիշներուն նայիլն անգամ սխալ է, աչքիդ ծայրովը պիտի նշմարես ու առա՛նց զգացնելու պիտի զարմանաս։ Անշուշտ մեր պարագային այդ մէկը շատ դժուար է, մանաւանդ երբ քիչ մը ցնդած, խմած, խելակորոյս, պոռացող ու կանչող երիտասարդներու հանդիպիս։

Մեր կողմերը, ամբողջ քաղաքին մէջ, մէկ կամ երկու անվնաս խենթեր կային, անոնցմէ մէկը խենթ Յակոբն էր, միւսն ալ երջանիկ Յովիկը։ Երբ փողոցը անոնց հանդիպէինք՝ ճամբան կը փոխէինք, բայց հիմա ո՞ւր եւ ինչպէ՞ս փախչինք այս «խենթ»երէն, չէ՞ որ միեւնոյն վակոնին կամ հանրակառքին մէջն ենք բոլորս։ Այս մարդիկը տեսնելուդ պէս աչքերուդ ու սրտիդ մէջէն ազատ արձակուած զարմանքդ ու վախդ կոկորդիդ պատերէն պիտի կապես, որ յանկարծ դուրս չժայթքին ու չտեսի դիրքի մէջ չդնեն քեզ, կամ ալ շատերուն պէս դուն ալ աչքերդ պիտի փակես ու աշխարհէն անջատուելու համար meditate պիտի ընես ու չորս կողմդ անցած դարձածը չնկատես։ Օր մը ես ալ փորձեցի այչքերս գոցելով մտքովս ուրիշ տեղեր սաւառնիլ, բայց չարաճճի աշակերտի պէս հինգ վայրկեան անգամ մը աչքերս բացի ու վակոն մտնող նոր դէմքերուն նայելով՝ «Աստուած իմ, Նոյ նահապետին երեք զաւակներէն այս հարիւրաւոր ցեղերը ինչպէ՞ս մէջտեղ եկան», մտածեցի, յետոյ ալ ծիծաղելով՝ «Լաւ որ երեք զաւակ ունէր, հապա եթէ հինգ կամ վեց զաւակ ունենար», աւելցուցի։

Նորեկ եմ, նորե՛կ։ Նորածինի չափ նորեկ։ Ապագային, ես ալ այդ հանրակառքերուն մէջ կամաց-կամաց հաւասարակշռութիւնս պիտի պահեմ, գիրք պիտի կարդամ, երաժշտութիւն մտիկ պիտի ընեմ եւ ինչո՞ւ չէ՝ օր մըն ալ օրօրալով ու շորորալով պատմուածքներ պիտի գրեմ։

Գանատա՛, ես եկայ։

Շարն․ Ա․

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԿՈՐՍՈՒԱԾ ՊՈԼՍԱՀԱՅՈՒԹԻՒՆ

Մ․Ա․

Տարի՝ երկու հազար քսանինը,
Ասկէ տասը տարի վերջ․
Համեմատութիւնը ոչ թէ տասը,
Այլ երեսուն տոկոս բարձրացած է
Այլազգի հետ ամուսնութիւններուն։
Մոռցուած է որ սոխին քաղցրը չ’ըլլար:
Հիմա 90 տոկոս է հայու ու թուրքի միջեւ ամուսնութիւնը․
Հայու ու հայո՞ւ միջեւ՝
Փոքրամասնութեան մը փոքրամասնութեան վերածուած է:
Կամ մայրը տաճիկ է՜ կամ հայրը:
Այո, գէշ մարդ չեն, բարին ալ բարի է:
Բայց սոխն ալ սոխ է:
Դուն ապերջանիկ ալ ըլլաս,
Հայը ընտրէ՛
Կամ
Բնաւ մի՛ ամուսնանար:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԸՆԹՐԻՔ

ՎԱԶՐԻԿ ԲԱԶԻԼ

Կիրակի է։
Ճռռացող օրերը անցան՝ այլուր ու այլերբ։

Իրենց խօսակցութիւնները՝
երբեմն դիւանագիտական, երբեմն յախուռն
ակռկում էին միմեանց դէմքերին։

Վախը լռութիւնից,
Պասկալի ունայն անջրպետի սահմռկեցուցիչ լռութեան նման,
իրենց շրթունքն էր բացում ակամայ։

Փոքրամասնութիւնների մասին էին խօսում՝
իրենց ոյժի եւ անարդարութեան։
Եւ ժողովրդավարութեան մասին,
ինքնութիւնների, միասեռականների, անդրասեռականների։

Եւ ընթրիքը՝ կարծես թաղմանական նուէր,
պարբերաբար իրենց շրթերն էր փակում,
սնում ու ընդհատում խօսակցութիւնը։

Համով էր։

Ճաշասենեակից հեռանալու ժամանակ
բոլորը շնորհաւորեցին խոհարարին,
որ ուրախացաւ եւ հաշտ աչքով բոլորին
նայեց ու ամփոփեց իր բիբերում։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԻՄԱ Ո՞ՒՐ ԵՆ

ՏԻՐԱՆ ՔԷՕՍԷ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, Զ. դասարան

Կօշկակար Խաչօն Կարսի վերջին կօշկակարն է: Ան է ամենէն աղուոր կօշիկ կարող անձը: Բայց այլեւս մարդիկ համացանցէն կօշիկ կ’ապսպրեն։

Նպարավաճառ Այգը հիմա խոշոր շուկաներուն ետեւը մնաց: Ի՜նչ աղուոր էին այդ օրերը, երբ բոլոր դրացիները քով քովի էին։ Իսկ հիմա ո՞ւր են:

Ո՞ւր են հիւրերը: Հիւրութեան երթալ, հիւր ընդունիլ… հիմա չկան այդպիսի սովորութիւններ: Մարդիկ տունը կը նստին ու կը խաղան հեռաձայնով:

Ո՞ւր գացին։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՃԱԲՈՆԱԿԱՆ ՀԱՅՔՈՒ (ԺԳ․)

Ծ․ Թ․ ՊԱԼԵԱՆ

ԽԹ․
Էջմիածին, Անի, Հաղբատ,
Սանահին, Ախթամար, Գեղարդ,
Գոյնզգոյն հայ հոգւոյ նման։

Ծ․
Կնճռոտ ճակատ,
Կարճատեւ նայուածք,
Բայց ճառագայթ ժպիտ։

ԾԱ․
Ծառը մերկ
Մի քանի օր առաջ․
Հիմա հագուստով գարնան։

ԾԲ․
Այբ, բեն, գիմ, դա,
Տէրունական աղօթք,
Մօրդ ճաշին համն ու հոտը։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՂՔԱՏ ՏՂՈՒՆ ԾԱՄՈՑԸ

(ՀԵՔԻԱԹ)

ԼԱՐԱ  ՍԱԼՊԱՆՕՂԼՈՒ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, Զ. դասարան

Այսօր Ամառին տարեդարձը ըլլալուն պատճառաւ շատ անհամբեր էր։ Ընկերները, բոլորը գիտէին Ամառին տարեդարձին օրը, որովհետեւ ան նախապէս ամէնուն ըսած էր:

Դասարանի աշակերտները հաճելի անակնկալ մը պատրաստած էին իրեն։ Ամառը ընկերներուն հետ անմոռանալի օր մը անցուցած էր։

Երբ դասերը վերջացան, Ամառն ալ բոլոր ընկերներուն պէս դպրոցէն ելաւ ու սկսաւ քալել։ Վերադարձի ճամբուն, աղքատ տղայ մը տեսաւ եւ քովը գնաց.

– Գիտե՞ս, այսօր իմ տարեդարձս է,- ըսաւ ուրախութեամբ։                                                             
– Իրա՞ւ ։Այսօր իմ ալ տարեդարձս է, բայց ծնողքս ինծի միայն ծամոց կրցաւ առնել: Եթէ ուզես՝ քեզի ալ ծամոց մը կրնամ տալ:     

– Կ’ըլլայ,- ըսաւ Ամառը քիչ մը յուզուած:

Ծամոցը առնելէ յետոյ շարունակեց քալել։

Երբ տուն հասաւ, ճամբան պատահածները մէկ-մէկ մայրիկին պատմեց:

Մայրը անձայն մտիկ ըրաւ աղջիկին ու աւելցուց.

– Դուն շատ բախտաւոր ես, աղջիկս, որքան բարի մէկու մը հանդիպեր ես։ Փոքրիկ  տղան մէկ ծամոցով ինչպէս ուրախացեր է։ Այս տղան պէտք է իբրեւ օրինակ առնէք։

Ամառը բան մը չըսաւ ու սենեակը գնաց։

Երկու օր վերջ Ամառը տարեդարձին առթիւ խրախճանք մը պիտի պատրաստէր, եւ ընկերներով միասին պիտի զուարճանային։

Բայց այս գաղափարէն հրաժարեցաւ ու անոր տեղ որոշեց աղքատ տղուն եւ անոր ընտանիքին բոլոր անդամներուն զգեստ առնել:

Քանի որ այդ տղան մէկ ծամոցով ուրախ կրնար ըլլալ, ուրեմն Ամառն ալ առանց խրախճանքի տարի մը կրնար անցընել:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: