ԱՆ ՀԱՒԱՏ Ա ԼԻ (Ա․)

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Ա.
Տան մը դռնէն կը մտնեմ եւ դուռը կը փակեմ: Դիմացս սանդուխներ, որոնք մէջտեղի տարածքը շրջապատած են, կը բարձրանան զոյգ կողմէ: Հոն լայն, տարածուն պարապութիւն մը կայ: Աջ սանդուխներէն կը բարձրանամ առաջին յարկ եւ սենեակի մը դուռը կը բանամ ու կը մտնեմ ներս: Օտար չէ: Ես հոն յաճախ եղած եմ: Կը կարծէի, որ պարապ էր սենեակը, սակայն ոչ բոլորովին, որովհետեւ կը լսեմ, թէ շշուկ եւ խնդուք կը բարձրանան, կ’ելեւէջեն, կը զարնուին առաստաղին, կը բեկանին ու կը թափին գետին, զարնուելով տախտակամածին եւ կը չէզոքանան հոն: Նկարներ կան պատին վրայ: Ձեռքեր դուրս կ’երկարին շրջանակներուն մէջէն: Կ’ուզեն հպիլ ինծի, շօշափել, շոյել զիս եւ քաշել ներս այն աշխարհէն, ուր գունագեղ խնճոյքներ կը կազմակերպուին: Երբ կը փորձեմ ետքայլ նետել, յանկարծ սեւ ու ճերմակ կ’ըլլայ շուրջս եւ շլացուցիչ լոյսը աչքերս կը կուրցնէ: Ճառագայթներ կը տողանցեն պատերուն վրայ: Ստուերներ վեր-վար կ’աճապարեն: Մէկը միւսը կը հետապնդէ: Սպիտակ սաւաններ շունչ առած կը քալեն: Ես ալ կը փափաքիմ երկար շունչ մը քաշել ու շնչատ կը մնամ: Փորձ մը եւս, ճիգ կը թափեմ, սակայն անկարելի է ու վայրկեանին կը խեղդուիմ: Սակայն ինչո՞ւ անճար կը մնամ: Շուրջս ամէն բան կենդանի է, բացի ինձմէ: Անհաւատալի է, սակայն ես շատո՜նց մեռեր եմ:

Բ.
Հսկայ են կամարները: Շարականներու ձայնը կը հասնի երկինք: Ջահերէն ճառագայթներ կը շողան: Այս խորանը խորհրդաւոր է. ծնրադիր կ’աղօթեմ: Ան կը ժպտի մէկ աչքը յառած իմ վրայ: Մօր տաքուկ գրկին մէջ գոհունակ կը ժպտի նաեւ մօրը: Տասներկու հոգի ե՞նք, թէ չենք: Ոչ ոք մնացեր է շուրջը: Թռչուններ կը մտնեն ու կ’ելլեն նեղ բացուածքներէ եւ կամարէն անդին կը ճախրեն: Ա՜հ, գմբէթը քանդուեր է. խոտեր բուսներ են եւ առաքեալներ իրենց ձեռքը գիրք բռնած կ’որոնեն հաւատացեալները: Չըլլա՞յ, թէ անոնք ետեւէն գացին Անոր՝ փնտռելու ու եկան, տեղաւորուեցան այս հսկայակերտ կոթողին մէջ: Խօսքը կը բարձրանայ երկինք, եւ, աւա՜ղ, հողը անջրդի կը մնայ:

Գ.
Ժխորը կը բարձրանայ եւ աղմկալից պահեր զիրար կը հետապնդեն: Տագնապները չեն դադրիր, մինչեւ որ հասնին գագաթ: Բարձրացած արեան ճնշումին ազդեցութեամբ կը զնգան ականջներ, խորհուրդներ դուրս կը թափին: Ալիքները կը զարնուին ժայռին, ուրկէ կտորներ կը փրթին ու կ’ըլլան խճաքար, կ’ըլլան աւազ, քիչ մըն ալ լեցնելու համար յատակը անդունդին: Հոսող ջուրի եւ լափլիզող բոցի նման արագ կը շարժին ալիքները: Ումպը կը կառչի կոկորդիս ծայրը եւ շնչափողս կը խցկուի: Կը պաղատիմ՝ քիչ մը շունչ… շունչ… հետզհետէ կ’ընկղմիմ ու կը քշուիմ ալիքներէն եւ… խաւար լռութիւն:

Դ.
Պիտի գաս գիշեր մը, գիտեմ այն անսպասելի ժամանակը: Խաւարը շրջապատած պիտի ըլլայ չորսդին: Մինչդեռ կառքերու լոյսերը անտեսանելի պիտի դարձնեն հայեացքը հեռուն. պիտի շլանան աչքերդ, մի՛ նայիր, մի՛ փնտռեր, թէ ո՛ր կողմ քշուեր եմ: Ո՛չ հովուն, ո՛չ քամիին, այլ փակ խորհուրդներու մէջ տարտղներ եմ: Մի՛ նայիր, մի՛ փնտռեր, մի՛ կանգնիր, գնա՛, ճամբան է, որ ուղղութիւն կու տայ: Այս կողմը ես չկամ, մի՛ տխրիր: Գիտե՞ս, թէ որքա՛ն ժամանակ է անցեր: Ուշ է անդրադարձը. գաւաթները կոտրեր են եւ ապակիի փշուրները տարտղներ են ասդին-անդին: Հատ մը ցցուն փշուր կը ծակէ մատս, սակայն չ’արիւներ: Արիւնը աչքերուս մէջ կուտակուած է: Գնա՛, սաւառնէ դէպի լոյս, այդ ճամբուն գիծը միշտ սպիտակ է:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (Ե․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ԽԱ․
Մենք մեր ջուրին մէջ հայաբոյր բոյս կ’աճեցնենք։

ԽԲ․
«Արեւմտահայերէնին տակ եւ վրայ» – ահա այսպէս կը կոչուի մեր էջը։ Ծանօթացէ՛ք։ Բովանդակութիւնը կապ չունի արեւմտահայերէնին հետ, միայն զայն տակնուվրայ ընելով զբաղած է՝ լաւագոյն պարագային։

ԽԳ․
Շքանշաններուս համար տեղ չմնաց վրաս։ Վերջինը սրբանիս ամրացուցի։ Օ, քաղցրացաւ։

ԽԴ․
Մեր միութիւնը աշխարհի վրայ շատ մը տեղեր մասնաճիւղեր ունի, որոնք սունկի բնութեամբ կը բուսնին, իսկ մենք կը հաւաքուինք, կը պարենք, կը ցատկենք, կ’երգենք, կը պոռանք, լաւ մըն ալ ինքզինքնիս կը գովենք, ըսելով թէ լաւ աշխատանք կը տանինք, բայց իրականութեան մէջ ձեռքերնէս բան մը չի գար։

ԽԵ․
Երգիչ մը կայ, աշխարհը կը դառնայ, սահմանէ սահման կ’անցնի, ամէն շապիկի մէջ կը մտնէ, ոտքերը եւ ձեռքերը բացած կ’երգէ։ Բայց կէս կրամ խելք չունի։ Եւ ատ ալ կարեւոր չէ անշուշտ։

ԽԶ․
Ես հայրենիքէս դուրս կը բնակէի։ Նախագահ ըլլալու համար միայն հայրենադարձ եղայ։ Զոհողութիւն է ի վերջոյ։

ԽԷ․
Չըսինք որ սա մարդը փրկիչ է, բայց աս էր, միայն աս էր, որ ձեր բոլորին չկրցածը կրցաւ ընել։

ԽԸ․
Առաջ անոնք կ’ուտէին, հիմա ալ ասոնք պիտի ուտեն։ Կարծեցիք որ մարդ կոչածդ անօթի՞ պիտի մնայ։

ԽԹ․
Կապուտան ծով կայ, ինչո՞ւ կանաչաւունն ալ չըլլայ։

Ծ․
Եթէ հանդիսութեանց, արարողութեանց աւարտին ներկաներուն ապրած «հոգեկան գոհունակութիւնը» հանելուկ չէ, ի՞նչ կրնայ ըլլալ արդեօք։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՂԱՒՆԻՆԵՐԸ

ՎԱԶՐԻԿ ԲԱԶԻԼ

Աղաւնիները
կար ու չկարն էին կտցահարում

Գիշերից մինչեւ առաւօտ
անքուն։

Պարտէզի ծաղիկներին էի նայում
իրար աննման։

Մինչեւ արեւը մօրից դուրս եկաւ
եւ ցաթեց աշխարհի վրայ։

Յաւելեալ խօսքերն էին,
որ ցօղի պէս տերեւների վրայ
աղաւնիների աչքերն էին ցոլացնում։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՍՐՏԲԱՑ ԶՐՈՅՑ ՄԱԱՄՈՒԼԻ ՄԱՍԻՆ

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԿԵԱՆ

– Բարեւ Թէոփիլոս
– Բարեւ Սաւուղ

– Այսօր մաամուլի ցուցահանդէս կայ պիտի երթա՞ս
– Ի՞նչ մաամուլ

– Մաամուլին ինչ ըլլալը չե՞ս գիտեր
– Ատ որ կ’ուտե՞ն

– Այո ուտելիք է
– Է չվերջացա՞նք ատկէ

– Ինչու ուտուելով վերջանալիք բա՞ն կարծեցիր մաամուլը
– Հապա ի՞նչ է որ

– Չէ կը սխալիս
– Հապա ի՞նչ է սա մաամուլը ըսէ նայինք

– Մաամուլը կ’որոճաս մինչեւ յաւիտեան
– Ի՞նչ կ’ըսես եղբայր

– Կ’ուտես կ’ուտես ոչ կը վերջանայ ոչ ալ կը կշտանաս
– Նորէն սկսար վրաս խնդալ

– Լուրջ եմ
– Կը ծամես եւ չի՞ վերջանար

– Այո միշտ որոճալիք որոտալիք ոռատալիք մաամուլ է ասիկա
– Նորէն սկսար ցնդաբանել

– Բոլոր անոնք որոնք անկուշտ են կրնան ուտել որոճալ հա որոճալ
– Որոճալ մինչեւ ե՞րբ

– Անվերջ ըսի
– Լաւ ատքանը հասկցանք

– Լաւ է որ հասկցար
– Բայց որոտալիքն ու ոռատալիքը ուրկէ՞ բերիր

– Քիչ մը թանձրամիտ ես կարծեմ
– Մաամուլ ուտելով մէկը կ’որոտա՞յ

– Այո եւ մաամուլը որոտում կ’արձակէ
– Լաւ ատ ալ սեպենք թէ հասկցանք

– Սեպէ սեպէ
– Ոռատալիք ի՞նչ է

– Ատիկա ամենէն կարեւորն է
– Իրա՞ւ

– Այո
– Ի՞նչ է ըսէ նայինք

– Առանց ատոր մաամուլին ոչ կրնաս մօտենալ ոչ ալ զայն համտեսել
– Հետաքրքրական է

– Շատ հետաքրքրական է իսկապէ՛ս
– Կարծես գլխաւոր նախապայմանը այդ ըլլալու է

– Ստուգիւ
– Ուրեմն ամէն մաամուլ ուտելուս ատոր մասին պէտք է մտածեմ

– Անպայման
– Շնորհակալ եմ յիշեցումիդ համար

– Սիրով
– Երախտապարտ եմ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՃԱԲՈՆԱԿԱՆ ՀԱՅՔՈՒՆԵՐ (ԺԷ.)

Ծ․ Թ․ ՊԱԼԵԱՆ

ԿԵ․
Փափուկ, մետաքսեայ,
Փետուր փետուրի վրայ,
Կեանք կեանքի վրայ։

ԿԶ․
Գրէ՛, կարդա՛,
Վտանգուած ցանկէն
Սա լեզուն հանէ՛։

ԿԷ․
Աչքդ բաց-գոցէ՛,
Այսօր մեծ մայր,
Երէկ մանկամարդուհի։

ԿԸ․
Վանի կատուն՝ մէկ հատ ճերմակ մարմին․
Մէկ աչքը կանաչ, միւսը կապոյտ․
Մեր երկու տեսակին պէս։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԾՈ՞ՎԸ ԹԷ ԵՐԿԻՆՔԸ

ՍԻՐԱՆ ԱՒԸՆԵԱՆ ԱՄՊԱՐՃԵԱՆ

– Ի՞նչ ունի՞ս, ո՞ւր ես:

– Հրաւիրուած ենք ճաշի, բա՞ն մը կայ:

– Պարզապէս գծագրութեան կտաւներ պիտի ապսպրեմ, պիտի հարցնէի, թէ կը փափաքի՞ս ընկերակցիլ:

– Ուրիշ օր:

– Եղաւ, հարց մը չէ: 

Մէկ վայրկեան ետք, ձեռնահեռաձայնին զանգը կրկին կը հնչէ․

– Ո՞ւր ես, կրնամ գալ:

– Մի՛ գար, ինքնաշարժով կը հանդիպիմ եւ կ’երթանք:

Գրադարանը փակ է: 

– Որքա՜ն ծոյլ է այս ծովեզերեայ ժողովուրդը: Վայրկեան մը հեռաձայնեմ դրան վրայի հեռաձայնի թիւին:

– Հիհի, չխանգարես քուներնին:

 – Ճիշդ 12:00ին կը բանանք,- կը պատասխանէ գրավաճառը:

Ժամը 12:15 է, վերջապէս կը ժամանէ պաշտօնեան եւ մեծ ինքնավստահութեամբ եւ «ճշմարտօրէն» կը հաստատէ, թէ իրենք տասներկուքէն առաջ կը բանան, եւ տակաւին «հապիպի» ըսելով ալ կը պնդէ:

Գծագրութեան պէտք եղած կտաւները գնելէ եւ մաս մըն ալ ապսպրելէ ետք, անոնք փափաք կը յայտնեն ջնջին զեղչով առնելու, բայց՝ ոչ մէկ զեղչ: Կրկին պաշտօնեան «հապիպի՛» բացագանչելով կը հաստատէ, թէ գիները հաստատ են, ըստ չափերու:

– Եկո՛ւր, շատ գեղեցիկ տեղ մը գիտեմ:

Կ’երթան Լաթաքիոյ հարաւային ծովափի կողմը: Բնիկ, հարուստ տեղացիները այդ կողմերը շատ գեղեցիկ բնակարաններու եւ ճաշարաններու կեդրոն ըրած են, կան նաեւ պարզ եւ համեստ, ժողովրդային քաֆէներ:

Կանգ կ’առնեն դրան մը դիմաց, կը մտնեն ծաղիկներով եզերուած անցքէ մը ներս եւ աստիճաններէն վար իջնելով, միայարկ, նեղ-նեղ անցքերու դէմ դիմաց կը գտնուին, ուր փոքրիկ սեղաններ եւ աթոռներ շարուած են, իսկ դիմացը՝ միայն ու միայն կապուտակ եւ ալեկոծ ծովն ու ալիքներուն կանչը:

Շուարած են, թէ ո՞ւր նստին:

– Շաբաթը երեք օր հոս եմ, եւ այս սեղանը լաւագոյնն է, եկո՛ւր, մի՛ շուարիր, վստահիր ինծի եւ հոս նստի՛ր, լաւագոյն տեղն է:

– Ի՞նչ կ’ընես մինակդ:

– Միայն կը դիտեմ, մտիկ կ’ընեմ, ականջակալներովս կ’ունկնդրեմ նախասիրած երաժշտութիւնս եւ կը կարդամ:

– Ի՞նչ կը կարդաս:

– Մի՛ հարցներ, կարեւորը գիրք կը կարդամ:

– Անգլերէ՞ն, յունարէ՞ն թէ արաբերէն:

– Կարեւոր չէ: Նայած տրամադրութեանս:

– Կարելիութիւն կա՞յ հետերնիս ներկ, վրձին եւ մնացեալ թափթփելիք առարկաները բերելու:

– Ոչ մէկ արգելք,- կը պատասխանէ սպասեակը, որ տարիքը առած մարդ մըն է:

Ժամեր շարունակ կապոյտի այդ երանգները, կապուտախառն կանաչը, բացը եւ գոցը, կատաղի ալիքները, երեւցող փրփուրները մերթ ժայռերուն վրայ, մերթ դէպի ծովափի ժայռերը, կը յայտնուին ու կրկին կը կորսուին, ետ կու գան, իսկ հեռուն տեղ-տեղ ճերմակ գիծեր, որոնցմէ անդին հոսանք մը տարբեր՝ մուգ կապոյտ, իսկ հոսանք մըն ալ՝ բացը: Մէկ խօսքով՝ հրապուրիչ եւ կախարդիչ մթնոլորտ, օդը՝ զով, եւ թեթեւ հով մը: Արարչական ստեղծագործութեան հրաշալի վայր մը:

Կամաց-կամաց կը վերանան զրոյցին ժխտական նիւթերն ու բացասական ըսի-ըսաւները, դրականը կը փոխարինէ ջիղերը վնասող այդ նիւթերուն: Տարիքի տարբերութիւնը հարց չէ մէջերնին, կարեւորը մտածելակերպն է: Ի՞նչ է տարիքը, պարզապէս՝ թուանշան․ մարդ կարելի է փոքր տարիքին նոյնիսկ փորձառութիւններու տիրանալ, ըստ իր ապրած ձեւին ու ճակատագրին: 

Աթոռները դէպի ծով: Լռութիւն կը տիրէ: 

Յանկարծ տարիքով մեծը, որ նախապէս իր ընկերակիցին ուսուցչուհին եղած էր, երիտասարդութեան շրջանին, հարց կու տայ:

– Կ’ուզե՞ս զիս մեծ քոյրդ համարել, կամ մօրաքոյրդ եւ կամ ուսուցչուհիդ, ինչ որ էի արդէն: 

– Ոչ, կը նախընտրեմ որ ընկերուհիս ըլլաս: 

– Հարց չկայ, ուզածդ համարէ եւ կոչէ զիս ինչպէս որ հանգիստ կը զգաս: 

Երկար լռութենէ մը վերջ՝

– Ես հիմա խաղ մը պիտի սկսիմ, միշտ կը խաղամ, հարցումներ պիտի ուղղեմ եւ առանց մտածելու պիտի պատասխանես,- խօսք կ’առնէ նախկին աշակերտուհին,-

մէյ մը ես, մէյ մը դուն պիտի հարցնենք: Առաջին հարցումս․ այս բնութեան ո՞ր տարրը կը փափաքէիր ըլլալ:

– Ալեկոծ ծովը,- կը պատասխանէ,- իսկ դո՞ւն:

– Լաւ, բայց ես երկինքը չեմ փափաքիր ըլլալ: Ինծի համար երկինքը վանդակի մը մէջ ըլլալ կը նշանակէ: Նայէ՛, ծովը որքան փոթորկոտ շարժումեր կան, խորերը կեանք կայ, ապրող էակներ կան:

-Երկինքը: Զգո՜յշ, «ինչո՞ւ» հարցնել չկայ:

– Լաւ․ երկրորդ հարցում: Հորիզոնին մութ կապոյտը ի՞նչ կը խորհրդանշէ քեզի համար:

– Պարզապէս կապոյտ գոյնին այսինչ մակարդակը: 

– Հահա, միա՞յն:

– Այո: Այսօր չեմ ուզեր մտածել տարբեր բաներ: Այնքան յոգնած է հոգիս, եւ մտքի խաղաղութեան կարիքը ունիմ: Միայն կ’ուզեմ վայելել բնութիւնն ու այս խաղաղ վայրկեանը:

– Այս դեղին շուշանին ի՞նչը սիրեցիր:

– Վրայի կէտերը։ Իսկ եթէ ե՞ս քեզի հարց տայի: 

– Նոյնը պիտի պատասխանէի: Բայց այս մնացեալ թառամած թերթիկները իրենց այդ վիճակով պիտի թափէի աղբը․ այնքան զայրացած եմ կարգ մը անձերէ, որոնք եւս կ’ուզեմ այդ սեւցած թերթիկներուն հետ թափել:

Կրկին լռութիւն կը տիրէ, ալիքները այնքան կը սաստկանան եւ կը բարկանան, կու գան ու զօրաւոր կ’ապտակեն խոժոռ ու կարծր ժայռերը: 

Սուրճը կ’երկրորդուի:

– Մէկ շաբաթէ ի վեր ուտելիքիս ուշադրութիւն կ’ընեմ, իսկ դո՞ւն:

– Ոչ, ճիշդ հակառակը, ջղայնութենէս ախորժակս այս ծովուն նման կը կատղի ու կուլ կու տայ ամէն ինչ՝ համովն ու անհամը:

– Սկսի՛ր ռէժիմի։

– Գիտե՞ս, դիմացս ելլողը, «աղուոր լեցուեր ես», կ’ըսէ, ես կը ժպտիմ, արիւնս եռալով ոչ միայն գլխուս կը զարնէ, այլ հոգեկանիս եւ տուն երթալով աւելի կ’ուտեմ: Յոգնած եմ մարդոց անփափկանկատութենէն եւ անհամ խօսքերէն:

– Մարդոց ի՞նչ: Գեղեցիկ ես եւ հոգիով, եւ արտաքինով: Հոգեկանդ մի՛ խանգարեր այսպիսի անբան խօսքերով:

Սպասեակը երրորդ անգամ սուրճի ճերմակ գաւաթները կը զետեղէ սեղանին վրայ, ափսէով բերած, «հրամեցէ՛ք», ըսելով: Հակառակ պարզ, առանց որեւէ աստղի քաֆէ մը ըլլալուն, մաքրութիւնը զգալի է:

Ժամեր շարունակ, երկու ընկերուհիներ կը հետեւին՝ մին հիացած ծովով, միւսն ալ հրապուրիչ երկինքով: 

Ժպիտով մը կը վճարեն, հաշիւը բաժնուելով, ու գոհունակ կը վերադառնան, կրկին հանդիպելու եւ գեղեցիկ գործեր արտադրելու փափաքով:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԻԿԻՆ ՀԱՅԿԱՆՈՅՇԻՆ ԽՆԴՐԱԳԻՐԸ

[ԱՆՍՏՈՐԱԳԻՐ] 

Վերջերս, յայտնի է, որ ոստիկանութեան տնօրէնութեան տարօրինակ աղերսագրեր կը ներկայացուին, զարմանալի դիմումներ կը կատարուին. անցեալները, անձի մը կողմէ ներկայացուած խնդրագրի մը համաձայն՝ Քանկալ ձուկի թեփերէն արծաթ հանելու թոյլտուութիւն խնդրուեցաւ։ Դարձեալ նոյն անձը, ոստիկանապետութեան ներկայացուցած երկրորդ խնդրագրով մը, ամսական տասնհինգ լիրայի համարժէք թղթադրամ տպելու մենաշնորհ պահանջեց։ Թէեւ այս անգամ Հայկանոյշ ստորագրութեամբ տրուած խնդրագրին մէջ այդպիսի անհեթեթութիւն մը չկայ. այստեղ ըսուածը իսլամական հանրատուներուն Թաքսիմ՝ Ֆէրիտիյէ տեղափոխուելուն պատճառով ոչ-իսլամ գործակիցներուն վրայ անոնց ձգած ազդեցութեան կը վերաբերի. մեր ձեռքը անցած նամակը եղածին պէս կը հրապարակենք՝ առանց բարբառն ու ուղղագրութիւնը փոխելու.

Ոստիկանապետութեան բարձրապատուութեան,

Գթասիրտ եւ ամենակարող, յարգելի մունտուր [միւտիւր՝ տնօրէն] պէյ, Պէյօղլու՝ Քիւչիւք Զիպայի մէջ, հարճերու հետ բնակող Թօթօ Հայկանոյշս՝ Իսթանպուլի գթասիրտ ոստիկանութեան տնօրէնութենէն կը խնդրեմ. մեր արհեստով զբաղող օսմանցի կիները Փանկալթիէն, Շիշլիէն, Գատըգիւղէն վերցուելով եւ Ֆէրիտիյէ տեղափոխուելով, այսինքն՝ բոլորը մէկ տեղ հաւաքուելով, մեր վիզին կը նստին՝ մեր ոչնչացման եւ թշուառութեան պատճառ կը դառնան։

Այնպէս, որ, յարգելի՛ մունտուր պէյ, հիմա ամէն մարդ Ֆէրիտիյէ կ՚երթայ-կու գայ, եւ օսմանցի կիները շատ գեղեցիկ են, ըսելով, մեր դուռը զարնող չ’ըլլար․ այս պատճառով, մեր տուներուն վարձքն իսկ չենք կրնար վճարել, մեր ամենէն գեղեցիկ աղջկանց դէմքերուն վրայ անօթութենէն արիւն չմնաց․ նախապէս մեր փողոցներէն լաթրինայի [՞], ուտի, ջութակի, քլարինէթի ձայներէն անցնիլ չէր ըլլար, հիմա՝ ճանճի տզզոց անգամ լսող չկայ։ Ամէն բան անձայն եղաւ-մնաց, մեր փողոցները բանաստեղծական արտայայտութեամբ՝ մեռելներու հայրենիք դարձան։ 

Ա՜խ, մունտուր պէյ,
Ո՞ր մէկ տերտս ցաւով թուարկեմ,
Եթէ դուն ալ ինծի չօգնես, ես որո՞ւն աղերսեմ։
Թօթօ Հայկանոյշ ըսելով, զիս տգէտ կին մը չկարծէք, բանաստեղծութենէն քիչ թէ շատ կը հասկնամ, երիտասարդութեանս ատեն օսմանցի բանաստեղծ մը կար, «Ա՜խ, Հայկանոյշ, դուն նկարիչներուն համար մօտէլ, բանաստեղծներուն մուսա ըլլալիք կին ես» ըսելով վրաս կը դողար։ Ինչ որ է, պարոն, հիմա այս խօսքերուն տեղը չէ, պարզապէս ոգեւորուեցայ ու ըսի։ 

Յարգելի՛ մունտուր պէյ, ձեր լիառատ գթասրտութեան ապաւինելով կ՚աղաչենք,  մեր վիզին նստած, Ֆէրիտիյէ տեղափոխուած այդ փորձանքները այլ թաղամասեր տեղափոխեցէք. այնքան ատեն որ անոնք հոն են, մենք բոլորս պիտի ոչնչանանք եւ դժուար կացութեան պիտի մատնուինք։ Մեր աղջիկները, բոլորն ալ անձնասպանութեան ելան, նախորդ գիշեր մեր Մաննիկը փերմանգանատ [permanganate, քիմիական նիւթ] խմեց եւ անձնասպան ըլլալ ուզեց։ 

– Աղջի՛կ, ի՞նչ կ՚ըլլաս,- հարցուցի։

– Մամա՛, անօթութենէն մեռնելու, փերմանգանատով մեռնիմ,- ըսաւ։ 

Ահաւասիկ, մունտուր պէյ էֆէնտի, բոլորս թշուառութեան մէջ ենք, հետեւաբար, ձեր գթասրտութեան ու հովանիին կ՚ապաւինինք։ 

Քիւչիւք Զիպայի բնակչուհի՝ 
Հայկանոյշ Գարփուզեան

Օսմաներէնէ թարգմանեց՝
ԳԱՅԻԱՆԷ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ

«Զիւմրիւտ-ի Անքա», ազգային, երգիծական, պատկերազարդ, ժողովրդական երկօրեայ թերթ, լոյս կը տեսնէ Երկուշաբթի եւ Հինգշաբթի օրերը, արտօնատէր եւ տնօրէն՝ Սէմիհ Լիւթֆի, Բ. տարի, թիւ 183, 9 Թէշրինիէվվէլ 1340 (9 Հոկտեմբեր 1924), Կ. Պոլիս։ 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: