ՀԱՅԵՐԷՆԻ ԴԱՍԱՊԱՀԵՐ (Գ.)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

– Բարեւ, տղաք։

– Բարե՜ւ, օրիորդ, ինչպէ՞ս էք։

– Լաւ եմ։ Դո՞ւք։

– Մենք ալ լաւ ենք։

– Ես շատ լաւ չեմ, քիչ մը յոգնած եմ,- ըսաւ առջեւը նստող աշակերտը։

– Արդեօ՞ք գիշերը ուշ քնացար։

– Քիչ մը։

– Յոգնութեանդ պատճառը ատիկա կրնայ ըլլալ,- աւելցուց ուսուցիչը։ Յետոյ դասարանի աշակերտներուն դառնալով.

– Տղաք, ես մինչեւ որ տետրակը ստորագրեմ, դուք ալ ձեր բառարանները հանեցէք։ Շարադրութիւն պիտի գրենք։

– Օրիո՛րդ, բացականեր ունինք,- միջամտեց աղջիկներէն մէկը։

– Աշխատանքի գացին, բայց պիտի գան,- շարունակեց ուրիշ մը։

– Գիտեմ, տղաք։ Դուք անոնցմով մի՛ մտահոգուիք,- պատասխանեց ուսուցիչը ժպտելով։

Յետոյ ուսուցիչը գրատախտակին վրայ գրեց շարադրութեան նիւթը ու սկսաւ շրջիլ գրասեղաններուն միջեւ։ Ոմանք չէին սիրեր գրել։ Ոմանք ալ շուտով վերջացնելու ջանք կը թափէին։ Ամէն անգամուն նոյն հարցումները կ’իմացուէին դասարանին մէջ։

– Օրիո՛րդ, քանի՞ բառ գրենք։

Ուսուցիչը երբեմն թիւը կ’ըսէր եւ եթէ հաւնէին՝ տղոցմէ մի քանին կը քաջալերուէր ու գրել կը շարունակէր։

– Օրիորդ, կէս էջ կը բաւէ՞։

– Դուն գիտես։ Բայց եթէ ըսելիքդ չվերջանայ…

– Այն ատեն կը շարունակեմ,- պատասխանեց աշակերտը։

Կային աշակերտներ, որոնք բնաւ չէին ախորժեր բառարան նայելէ ու կը նախընտրէին հարցնել կա՛մ ուսուցիչին կամ լաւ բառամթերք ունեցող ընկերներուն։ Պահ մը յետոյ աշակերտներէն մէկը ուսուցիչին ձայնեց.

– Օրիո՜րդ, փնտռած բառս չեմ գտներ։ Հետք։

– Անպայման գրուած է, լա՛ւ նայէ,- պատասխանեց ուսուցիչը։

– Քանի անգամ նայեցայ, չգտայ։

– Մանչս, ուշադի՛ր նայէ։

Ուսուցիչը շարունակեց շրջիլ։ Ապա տեսաւ, որ քիչ առաջուան աշակերտը մատ կը բարձրացնէ։ Քովը գնաց։

– Օրիո՛րդ, այս բառը չկայ, բառարանին մէջ չեն գրած։

– Կ’ըլլա՞յ ատանկ բան մանչս, ուշադիր չես նայիր։

– Օրիորդ, հազար անգամ նայեցայ, չկայ։

Ուսուցիչը՝ կիսաժպիտով.

– Ուրեմն, եկո՛ւր այսպէս համաձայնինք․ եթէ բառը գտնեմ՝ ինծի որեւէ բան մը պիտի առնես։ Հասկցուեցա՞նք։

– Լա՛ւ,- ըսաւ աշակերտը ինքնավստահ։

Ուսուցիչը քիչ վերջ բառը ցոյց տուած էր։ Տղան քիչ մը տխրած.

– Ի՞նչ կ’ուզէք, օրիորդ։

Ուսուցիչը պատասխան չտուաւ։ Դասարանին դառնալով քիչ առաջ պատահածը պատմեց։

– Եւ, տղաք, մեր յաջորդ դասապահուն, Արին ինծի իր փափաքած մէկ բանը պիտի նուիրէ։

Երկու օր վերջ, երբ ուսուցիչը դասարան մտաւ, Արին ձեռքը փունջ մը ծաղիկով անոր կը սպասէր։

Ուսուցիչը նախ ծաղիկը առաւ ու Արին այտերէն համբուրեց։ Ապա աշակերտներուն դարձաւ.

– Այո՜, տղաք, հիմա միասնաբար ծափահարենք Արիին։ Խօսքը յարգելուն պատճառով իրեն կրկին շնորհակալութիւն կը յայտնեմ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՆՈՐԵԿ ԵՄ, ՆՈՐԵ՛Կ

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Չեմ գիտեր, թէ ե՞րբ կամ ինչպէ՞ս Գանատայի կեանքի հոսքին մաս կազմեցի եւ սկսայ ամէնօրեայ ճամբաս հեզասահ կտրել։ Հեզասա՞հ, չէ՛, բնաւ չհաւատաք։ Պատմեմ, ու դուք որոշեցէք ճամբուն հեզասահ կամ քարքարոտ ըլլալը։

Երկու ամիս առաջ, մեր հասած առաջին օրերուն, երբ շոգեկառքին մէջ քնացողներու հանդիպէինք, կը զարմանայինք ու երբեմն ալ քնացող երիտարդներուն աջ ու ձախ օրօրուիլը տեսնելով կը ծիծաղէինք ու՝ «Ասոնք ալ ծերացեր, վերջացեր են», կը կրկնէինք։ Հիմա ես ալ առաւօտուն ժամը եօթին, դէպի գոլէճ, երկու ժամ ճամբայ կը չափեմ, իսկ վերադարձին, խճողումին պատճառով, երկու ժամուն կէս ժամ ալ կ’աւելնայ ու ճամբաս աւելի «հաճելի կը դառնայ»։ Տէ՛, եկուր ալ մի՛ պառկիր։ Է՜հ, կը պառկի՜ս, կը քնանա՜ս, աջ ու ձախ կ’օրօրուի՜ս, նոյնիսկ գունաւոր երազներ կը տեսնես։ Այդ երազներուդ մէջ միշտ նո՛յն աղջիկն է, որ զանգակներ հնչեցնելով անգլերէն կը խօսի եւ «Arriving at․․․station. The doors will open on the left»՝ «Այսինչ կայանը հասանք, դռները ձախ կողմէն պիտի բացուին», կը կրկնէ։ Ա՜խ, այս անպիտան աղջկան ձայնը, որ շատերուն անոյշ քունը կը խանգարէ ու երազներուն վրայ սեւ քօղ մը կը սփռէ։ Շատեր իրենց տեղէն կը ցատկեն դուրս ելլելու կամ կայանը ցոյց տուող ցուցանակին նայելով, յուսախաբ, իրենց տեղը գամուելու։

Եթէ բախտդ ժպտի ու պարապ նստարան գտնես՝ կը քնանաս, իսկ երբ հանրակառքը կամ շոգեկառքը խճողուած է ու նստելու տեղ չկայ՝ «հարսնիքը» կը սկսի։ ժամերով աջ ու ձախ, ետ ու առաջ կ’օրօրուիս, ասոր-անոր կը զարնուիս, sorryներուդ տոպրակին բերանը կը բանաս ու ազնիւ մարդոց կը բաժնես զանոնք, ուրիշներուն ականջակալներէն դուրս ժայթքող երաժշտութեան կը փորձես հետեւիլ եւ ի վերջոյ կ’աղօթես, որ յաջորդ կանգառին ոեւէ մէկը իր իջնելիք տեղը հասնի ու տեղէն ելլէ։ Երբեմն երկնքին դռները կը բացուին ու ներքին ձայնդ լսելի կ’ըլլայ, երբեմն ալ մէկ ժամ ասոր-անոր աչքերն ու շարժումները հետապնդելով տեղ գտնելու ակնկալութիւններդ ջուրը կ’իյնան։ Շատեր ոտքի կեցած, լրջօրէն գիրք կը կարդան, ուրիշներ ձեռնահեռաձայնին մէջ ինկած խաղ կը խաղան, իսկ ես՝ նորեկս, ոտքերս լայն բացած՝ հաւասարակշռութիւնս պահելու անյաջող փորձեր կ’ընեմ։

Անցեալին, երբ Հալէպ կամ Պէյրութ կ’ապրէինք, ժամանցի համար ամերիկեան, հայկական կամ արաբական շարժապատկեր կը դիտէինք։ Հիմա՞․ հիմա ճամբուդ վրայ՝ առանց հեռատեսիլի, ելեկտրականութեան կամ տեսասալիկի բազմապիսի շարժապատկերներ կը դիտես, որոնք նորութիւններով կը վխտան։ Ի՜նչ ամերիկեան, հայկակա՜ն կամ արաբակա՜ն՝ «ազգերու միաձուլումի փոխադրամիջոց»ն է այս ամէնօրեայ շարժապատկերին վերնագիրը։ Անոր մէջ չինացի, ափրիկեցի, փաքիստանցի, պանկլատէշցի, անգլիացի, յոյն, թուրք, հնդիկ, արաբ, հրեայ, ռուս, հայ, պարսիկ եւ տակաւին ի՜նչ-ի՜նչ ազգեր միեւնոյն ճամբուն տեսաշարին մէջ գունաւոր ու բազմահամեմ լեզուներով խճողակ մը պատրաստած են ու հազարումէկ դէմքի արտայայտութիւններով բերանդ բաց զիրենք դիտել կը ստիպեն. սակայն հոս ուրիշներուն նայիլն անգամ սխալ է, աչքիդ ծայրովը պիտի նշմարես ու առա՛նց զգացնելու պիտի զարմանաս։ Անշուշտ մեր պարագային այդ մէկը շատ դժուար է, մանաւանդ երբ քիչ մը ցնդած, խմած, խելակորոյս, պոռացող ու կանչող երիտասարդներու հանդիպիս։

Մեր կողմերը, ամբողջ քաղաքին մէջ, մէկ կամ երկու անվնաս խենթեր կային, անոնցմէ մէկը խենթ Յակոբն էր, միւսն ալ երջանիկ Յովիկը։ Երբ փողոցը անոնց հանդիպէինք՝ ճամբան կը փոխէինք, բայց հիմա ո՞ւր եւ ինչպէ՞ս փախչինք այս «խենթ»երէն, չէ՞ որ միեւնոյն վակոնին կամ հանրակառքին մէջն ենք բոլորս։ Այս մարդիկը տեսնելուդ պէս աչքերուդ ու սրտիդ մէջէն ազատ արձակուած զարմանքդ ու վախդ կոկորդիդ պատերէն պիտի կապես, որ յանկարծ դուրս չժայթքին ու չտեսի դիրքի մէջ չդնեն քեզ, կամ ալ շատերուն պէս դուն ալ աչքերդ պիտի փակես ու աշխարհէն անջատուելու համար meditate պիտի ընես ու չորս կողմդ անցած դարձածը չնկատես։ Օր մը ես ալ փորձեցի այչքերս գոցելով մտքովս ուրիշ տեղեր սաւառնիլ, բայց չարաճճի աշակերտի պէս հինգ վայրկեան անգամ մը աչքերս բացի ու վակոն մտնող նոր դէմքերուն նայելով՝ «Աստուած իմ, Նոյ նահապետին երեք զաւակներէն այս հարիւրաւոր ցեղերը ինչպէ՞ս մէջտեղ եկան», մտածեցի, յետոյ ալ ծիծաղելով՝ «Լաւ որ երեք զաւակ ունէր, հապա եթէ հինգ կամ վեց զաւակ ունենար», աւելցուցի։

Նորեկ եմ, նորե՛կ։ Նորածինի չափ նորեկ։ Ապագային, ես ալ այդ հանրակառքերուն մէջ կամաց-կամաց հաւասարակշռութիւնս պիտի պահեմ, գիրք պիտի կարդամ, երաժշտութիւն մտիկ պիտի ընեմ եւ ինչո՞ւ չէ՝ օր մըն ալ օրօրալով ու շորորալով պատմուածքներ պիտի գրեմ։

Գանատա՛, ես եկայ։

Շարն․ Ա․

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱՅԵՐԷՆԻ ԴԱՍԱՊԱՀԵՐ (Բ.)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

– Բարի լոյս, տղաք։ Ինչպէ՞ս էք։

– Բարի լոյս, օրիորդ։ Լաւ ենք, դո՛ւք ինչպէ՞ս էք։

– Ես ալ լաւ եմ։ Ինչպէ՞ս անցաւ երէկուան մրցումը։

– Շատ լաւ էր։ Նայեցէ՛ք շահած մետալիս։

– Կը շնորհաւորեմ ։

– Շնորհակալ եմ, մեր դասարանէն չորս հոգի մետալ շահեցաւ։ Մէկը՝ վազքի, միւսը՝ ցատքի մէջ…

Նախադասութիւնը չվերջացած ուրիշ մը միջամտեց.

– Նայեցէ՛ք, օրիորդ, ես ալ գունդ արձակելու մարզին մէջ առաջին եղայ։

– Որքան լաւ յաջողութիւն ստացեր էք։ Կրկին կը շնորհաւորեմ։

Ուսուցիչը խօսակցութիւնը վերջացնելէ յետոյ տետրակը քաշեց իր առջեւը ու երբ կը բանար…

– Օրիորդ, այսօր ի՞նչ է մեր ծրագիրը,- հարցուց աշակերտներէն մէկը, որ դասարանին ամենէն աշխոյժը կրնայինք սեպել։

– Առաջարկ մը ունի՞ս։

– Խաղ խաղանք,- գոչեցին բոլորը միաբերան։

Ուսուցիչը ժպտելով․

– Այսօրուան ծրագրած դասս խաղի նման է։ Եկէ՛ք, փորձենք, նայինք ինչե՜ր պիտի ըլլան։

– Օլէ՜յ,- պոռաց մէկը։

– Ինչպիսի՞ խաղ մըն է։ Ի՞նչ պիտի ընենք։

– Նախ պէտք է որ անձայն ըլլաք, տղաք,- մատնանշեց ուսուցիչը։

– Պէտք է լաւ մտիկ ընէք, որպէսզի կարենաք հասկնալ ըսելիքներս։ Նախ ամէն ինչ կրնաք վերցնել սեղաններու վրայէն։ Յետոյ հանեցէ՛ք սեւագրութեան թուղթ մը։ Ձեզի կարգով հարցումներ պիտի ուղղեմ։ Իւրաքանչիւր հարցում պիտի ունենայ պատասխանի ժամանակամիջոց եւ երբ վերջանայ, պիտի անցնիմ յաջորդին։

– Բայց ինչպէ՞ս պիտի հասցնենք,- հարցուց աշակերտներէն մէկը մտահոգուած։

– Որքա՞ն ժամանակ պիտի տաք,- շարունակեց քովինը։

– Քիչ յետոյ կը տեսնես, համբերէ, տղաս,- պատասխանեց ուսուցիչը։

Իրականութեան մէջ ուսուցիչը գոհ էր տղոց հարցուցած հարցումներէն։ Մանաւանդ անոնց անհամբերութիւնը ու ոգեւորուած վիճակը իրեն հաճոյք կը պատճառէին։ Ան ալ տղոց նման անհամբեր էր։ Ժամ առաջ սկսիլ կ’ուզէր։ Շատ հոգ կ’ընէր տղոց պատասխաններուն համար։

– Պատրա՞ստ էք։

– Մէկ վայրկեան, օրիորդ,- ըսին քանի մը հոգի:

– Ուրեմն սկսինք։ Երեւակայեցէ՛ք, որ տասը մեթրօ հասակ ունիք։

– Ինչպէ՞ս,- պոռաց մէկը։

– Մտի՛կ ընենք։

Իբր կօշիկ ի՞նչ կը հագնիք։
Իբր հովանոց ի՞նչ կը գործածէք։
Իբր զգեստ ի՞նչ կը հագնիք։
Իբր պնակ ի՞նչ կը գործածէք։

– Այո՛, տղաք, ժամանակը սկսաւ։ Պատասխանելու համար հինգ վայրկեան ունիք։

Տղաքը սկսան խնդալ։ Աշակերտներէն մէկը ետեւը նստող ընկերուհիին դառնալով.

-Այս ի՞նչ տեսակ խաղ է։ Հապա հարցումնե՞րը…։

Ետեւը նստող աշակերտը միայն ժպտեցաւ եւ ուսուցիչին նայուածք մը նետեց։

– Այսինքն դե՞ւ ենք,- հարցուց անկիւնը նստող տղան։

– Ինչո՞ւ չըլլաք,- պատասխանեց ուսուցիչը։

– Ինչպէ՞ս,- հարցուց աշակերտ մը աչքերը խոշոր բանալով։

– Այո՛, տղաք, վերջին երկու վայրկեանը մնաց, յետոյ պիտի անցնիմ յաջորդ հարցումին։

– Օրիո՛րդ, խնդրեմ, մէկ վայրկեան եւս տուէք։

– Ո՛չ, վարժութեան ընթացքը չեմ կրնար փոխել,- ըսաւ ուսուցիչը լրջօրէն։

Հարցումները մէկ-մէկ հարցնելէ եւ պատասխանները մտիկ ընելէ յետոյ, ուսուցիչը իր տեղը անցաւ։ Տղաքը տակաւին կը խօսէին պատասխաններուն մասին։

– Այո՛, տղաք, կ’ուզեմ ձեր գաղափարները գիտնալ։ Ինչպիսի՞ վարժութիւն մըն էր։

– Լաւ էր,- ըսաւ մէկը։

Ուրիշ մը ժպտելով.

– Շատ հաճելի էր։

– Խօսքին շիտակը՝ սկիզբը անիմաստ գտայ։ Բայց վերջը շատ աղուոր էր։

– Ուրեմն, հարցում մը եւս,- շարունակեց ուսուցիչը․

– Ըստ ձեզի ի՞նչ էր այս վարժութեան նպատակը։

– Արագ գրել, հա՜ հա՜ հա՜։

– Արագ մտածել։

– Հարկաւ հաճելի ժամանակ անցընել էր։ Ուրիշ ի՞նչ կրնար ըլլալ։

Ուսուցիչը միայն տղոց պատասխանները մտիկ ըրաւ։ Յետոյ զանգը հնչեց։

Դասապահը վերջացած էր։ Երբ դասարանէն ելլելու կը պատրաստուէր՝

– Օրիորդ, պատասխան չտուիք։ Ի՞նչ էր նպատակը։

Ուսուցիչը ժպտելով.

– Յաջորդ դասապահուն պիտի ըսեմ, բայց մէկ-երկու անձերու գուշակածները ճիշդ էին։

Տղաքը ուսուցիչին ետեւէն կը ձայնէին․

– Ո՞րն էր, ո՞րն էր…

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Ն.

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ

Անունը տալուս, փաղաքշանք մը հեզասահ կը մտնէ ձայնիս մէջ։

Գիտեմ, որ զիս կը սիրէ։ Չէ ըսած։ Հոս սէր տալ-առնելու տեղ չէ։ Յարգանք մը միայն. ատ ալ ուրիշ նիւթ։ Երազելը մոռցայ։ Այստեղ քալելու համար չեղածին վրայ չենք բազմիր։

– Երէկ իրիկուն տոլապդ (պահարանդ) կղպել մոռցեր էիր։ Տիքքաթ էտ (ուշադիր եղիր)։ Մտնող-ելլողին քոնթրոլ (ստուգում) չկայ։

– Օ, մերսի Ն.ը։

– Քաֆէ պիտի կը խմե՞ս։

– Հատէ խմենք։

Կը ժպտի, յետին միտքեր չկան հոն։ Կ’ենթադրեմ որ կը հասկնայ խելապատակիս այստեղին չպատկանիլը։

Կը գուրգուրայ վրաս։ Անձայն կը մտնէ գրասենեակս, երբ առանձին եմ եւ փափկօրէն ուշադրութեանս կը յանձնէ բացթողում մը. առանց ցուցադրութեան կը պաշտպանէ զիս չար լեզուներէ։ Կը զգացուիմ իր մտերմասիրութենէն։ Կը վանէ առանձնութիւնս։ Պզտիկ բան չէ այստեղին համար։ Նոյնիսկ շատ մեծ բան է։

Միամիտ հաւատք մը ունիմ, այսինքն վստահ եմ. Աստուած դէմդ կ’ելլէ մարդու միջոցաւ եւ այդ մարդը կրնայ բնաւ ալ չգիտնալ, որ Աստուծոյ անօթն է։ Այս ըսածս մեր էութեան այն բաժինն է, զոր չենք զիջիր մանրացնելու։  

Հայերէն լաւ չի գիտեր։ Բայց կը կտրտուի հետս հայերէն խօսելու համար։ Աչքս մտնելու նախանձախնդրութիւն չունի։ Այն թրքահայերէն է, որոնց համար մայրենի լեզուն չխօսիլը արատ է։ Կ’ըսէ թէ հոս աշխատանքի մտնելէ՝ ուրեմն հինգ տարի առաջ, բնաւ չէր խօսեր հայերէն։ Իր պարզամտութենէն թելադրուած՝ չ’ամչնար սխալ խօսելէն. ճիշդ խօսելու բարդոյթը չունի, կ’ընէ կարելին եւ համարձակ կ’արտաբերէ գիտցած բառերը, կը հասկցնէ ինքզինք։ Սակայն երբ միտքը կատարելապէս բանալ ուզէ, նախապէս կը յայտարարէ.

– Թրքերէն պիտի կը խօսիմ, որ լաւ բացատրեմ,- եւ նիւթը աւարտելէն ետք անմիջապէս կ’անցնի հայերէնի։

Զատկուան շրջան է։ Բոլորին լեզուին վրայ Զատկուան կարկանդակներուն նիւթը կը բուրէ։

– Եկէք, աղջիկներ, եկէք, չէօրէկս կերէք,- կ’ըսէ ընկերուհիներէն մէկը եւ ինքնավստահ կը սկսի կտրել անուշահամ խմորեղէնը։

Եանի (այսինքն) ես ըրի ըսելով չէ, ամմա (բայց) ամէն մարդ շատ համով է՝ ըսաւ։ Վստահ եմ, որ դուք ալ պիտի հաւնիք։

Այս խօսքէն ետք ո՞վ կը համարձակի չըսել՝

– Մմմմ, իսկապէս տեղն են համեմները, եփը, գոյնը… ամէն բան… պրաւօ, ապրիս։  

Կը վայելենք ու ամէն մարդ գործի կը լծուի։ Ժամ մը ետք Ն.ն կը բախէ դուռս եւ ճաշակով փաթթուած ծրար մը կը դնէ գրասեղանիս.

– Ասի ես ըրի։ Չմոռցած չանթէիդ (պայուսակիդ) մէջ դիր, տուն տար, կ’ուտէք։

Անցեալները եկաւ ցտեսութիւն ըսելու։ Արձակուրդի կը մեկնէր տասը օրով։

– Բարի վայելում, Ն., – ըսի,- հո՞ս կը մնաս, թէ կը ճամբորդես. – քանի երբեմն արձակուրդ կ’առնէր միմիայն իրենց տան մօտ ապրող ծեր հայրը խնամելու։

– Ալամանիայա պիտի կ’երթանք։ Մարիաժ (ամուսնութիւն) կայ։ Իշտէ, պէտք է կ՚երթանք։

– Շնորհաւոր։ Ո՞վ կ’ամուսնանայ։

Քուզինիս (զարմուհիիս) աղջիկը, – ըսաւ եւ դուրս կ’ելլէր դուռը ետեւէն փակելով, երբ հասաւ անխուսափելի հարցումը.

– Տղան հա՞յ է։

Կեցաւ։ Կռնակը ինծի։ Մնաց, ձեռքը դրան բռնակին։ Յետոյ մէկէն դարձաւ եւ մէկ ոտքը սեմէն ներս, միւսը՝ դուրս.

– Թիւրք է։

Ըսաւ ու կարծես փախաւ։ Ետեւէն պոռացի.

– Գերմանիա գացինք, որ թուրքի՞ հետ ամուսնանանք։

Բարկութիւնը զսպած ետ եկաւ.

– Գիտե՞ս պապաս ինչ կ’ըսէ։ Եթէ հիմա ասանկ դիւրին պիտի թրքանայինք, նէ՞ իչին քէսիլտիք (ինչո՞ւ կոտորուեցանք)։

12 Մայիս 2019

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՓՈՂՈՑԻ ԼԱՊՏԵՐ

ՍԻՒԶԱՆ ԲՌՆԱԼԵԱՆ

Ո՞վ ինքզինք աստղ կը կարծէ։

Ես. ես, ըսել կ’ուզեմ, երբեք չէի կարծած: Կ’աղաչեմ ձեզի, հաւատացէ՛ք. երկնքի վրայ պտտող աստղերէն մէկն եմ եւ ուրիշներու չեմ նմանիր։

Կայուն չեմ։ Ասդին-անդին կը շարժիմ։ Երբ արեւը մայր մտնէ, աշխարհի բոլոր թաղերու լաճերուն սրտին մէջ կը մտնեմ։ Մանուկի մը խոշոր աչքերուն շողն եմ։ Ընտանիքը պատերազմին մէջ զոհ տուած մայրերուն կողմնացոյցն եմ։ Տեղատարափ անձրեւներու ետեւէն երեւցող ծիրանի գօտին եմ։ Դրախտներէն բարձրացող փառքն եմ ու կը ժպտիմ։ Մեղաւորներու խիղճը խանգարող ցաւն եմ, որպէսզի անոնց սրբութիւն բերեմ։ Երեք մոգերը Բեթղեհէմ առաջնորդող աստղն եմ։ Կորսուած էի. հրաշք մը աւետեցի։ Դուք չէք գիտեր անցեալի անձնագիրս. անոր մէջ գրուած էր, թէ խորհրդաւոր յանցաւոր մըն էի, իսկ հիմա…

Կրկին կը հարցնեմ. ո՞վ կը կարծէ, թէ ինք աստղ մըն է։

Այս խելառ հարցումին բարձրախօսը կը պատասխանէ.

– Փողոցի լապտերը։

Ուրեմն, փողոցի լապտերն եմ ես, հաւատացէ՛ք, փողոցի լապտերն եմ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵՐԵՔ ՀԱՐՑՈՒՄ

ԾՈՎԻԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Oր մը, այսօրուան եսս փափաքեցաւ հանդիպիլ հինգ տարի առաջուան եսիս:

Միասին նստանք Հալէպի տանս պատշգամը, երկու գաւաթ սուրճ դիմացնիս, մէկը՝ առանց շաքարի, իսկ միւսը՝ պտղունց մը շաքարով:

Հիւր եսս երեք հարցում ուղղեց ինծի, պատասխանները մութ էին ու․․․ յստակ:

– Երազ ունի՞ս,- հարցուց հեգնանքով:

– Եթէ չունենամ, հիմա այս պահուս կը մեռնիմ արդէն: Երազս պարզ ու բնական կեանք մը ունենալն է, թռչուններու ու ծառերու նման, ծովուն ու հովուն պէս, սաւառնիլ ազատ, պարել աջ ու ձախ, մերթ փոթորկիլ, խենթանալ ու մերթ խաղաղիլ:

Հիւր եսս գթալով ակնարկ մը նետեց ինծի ու շարունակեց․

– Իսկ ինչպէ՞ս կրնաս մէկ բառով ամփոփել կեանքիդ իմաստը:

– Այս հարցումին պատասխանը շատ դիւրին է, ի հարկէ՝ ՍԷՐ բառով։ Սիրոյ մէջ խտացուած են՝ երջանկութիւն, համերաշխութիւն, առողջութիւն, ուժ, կորով, կամք, երգ, պար…:

Հիւր եսս հիասթափուած խոնարհեցուց գլուխը ըսելով․

– Լաւ, վախե՞րդ…

– Ես վախ չեմ գիտեր, իսկ եթէ կայ՝ առանձնութիւնն ըլլալու է:

Հիւր եսս ոտքի ելլելով մօտեցաւ ինծի, երկու ձեռքերով շոյեց գլուխս ու մխիթարական համբոյր մը դրոշմեց ճակտիս ու ըսաւ․

– Հոս մնա՛, երազներուդ ու վախերուդ հետ, դուն հոս մնա՛, սիրածներուդ ապահով շունչին տակ, թէ ոչ օտարութիւն կոչուած անիծեալը պիտի խեղդէ երազդ, պիտի թաղէ սէրդ ու պիտի բորբոքէ վախդ։ Օտարութիւն կոչուած ամբարտաւանը պիտի թունաւորէ էութիւնդ ու քեզ պիտի դարձնէ հաշմանդամ՝ կապուած անցեալիդ:

Ու անհետացաւ, հեռու, շատ հեռու… արագ մը ուշքի քալով վազեցի ետեւէն, բարձրաձայն գոռացի․

– Բայց ես մայր եմ…:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵՐԿՈՒ ՓԱՄՓՈՒՇՏՈՎ․․․

ՌԱՖՖԻ ՊԵՏԻԿԵԱՆ

Երկու փամփուշտով յեղաշրջուեցաւ Սփիւռքի պատմութիւնը․․․

Այսօր Եռաբլուրի մէջ հողին յանձնուեցան Գուրգէն Եանիկեանի աճիւնները:
Եանիկեան զգետնեց թուրք հիւպատոսն ու փոխհիւպատոսը Biltmore հիւրանոցին մէջ, Սանթա Պարպարա քաղաքը։ Այս արարքը սփիւռքահայութեան մօտ մեծ ցնցում ու թեր ու դէմ կարծիքներ յառաջացուց:

Ցեղասպանութիւն վերապրած, տարագրութիւն տեսած մեծ մայրեր ու մեծ հայրեր իրենց պատմութիւններով դաստիարակած էին նոր սերունդ մը, որ Գուրգէն Եանիկեանի արարքը ընկալեց որպէս ազդանշան, թուրք զաւթիչ, ոճրագործ պետութեան դէմ պայքարի նոր՝ յարձակողական ձեւ մը սկսելու:

Երկու տարի ետք, 1975ի սկիզբը, ծնաւ Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակը, ՀԱՀԳԲ (ASALA), հետագային նաեւ՝ Արդարութեան Մարտիկներ (Justice Commandos of Armenian Genocide) կազմակերպութիւնը: Կանոնաւորաբար, ամբողջ աշխարհի երկայնքին, նաեւ Թուրքիոյ մէջ, տեղի կ’ունենային թուրք դիւանագէտներու, նաեւ թուրք պետական հաստատութիւններու դէմ զինեալ գործողութիւններ:

Վերջակէտ սուգին ու լացին, ստրկամտութեան ու քաղաքական մուրացկանութեան:
Ո՛չ թուղթէ շերեփին: Պահանջատիրութիւն ու զինեալ պայքար՝ երկաթէ շերեփ:
Այս մտածողութիւնն ու դժգոհութիւնը գաղափարական գետնի վրայ հասունցած էին Լիբանան հրատարակուող «Երիտասարդ Հայ» եւ «Սփիւռք» թերթերուն միջոցով: Եղեռնի 60ամեակէն յետոյ, բոլորովին ուրիշ Սփիւռքի մասին պէտք է խօսուի: Մեզ ապտակեցին ու արթնցուցին․ բոլորս ոտքի ելանք:

Սկսաւ աննախադէպ ազգային, քաղաքական զարթօնք մը․ սփիւռքահայ երիտասարդութիւնը կ’եռար:

Սկսան հրատարակուիլ նոր թերթեր՝ «Հայաստան», «Հայդուկ», «Հայ Պայքար», «Կայծեր», «Ազատ Հայ», «Զէյթուն», «Սարդարապատ»: Արթնցանք ու շատ բան սորվեցանք:

Հասկցանք, որ միջազգային անբարոյական մթնոլորտին մէջ շահը, միա՛յն շահն է գերակշռողը, լացուկոցը արժէք չունի, միայն ոյժի լեզուէն կը հասկնան:

Նոյն դասը սորվեցանք եւ իրագործեցինք Արցախի մէջ:

Կը խոնարհիմ ձեր առջեւ, սիրելի Գուրգէն Եանիկեան եւ սիրելի տղաք:

5 Մայիս 2019
Գերմանիա

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: