ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԻԵ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՄԽԱ․
Մենք ամենազօր պետութիւն ենք եւ միայն մեր ուզած ատենը կրնաք տօնել ձեր տօները։ Ձեր տօները միայն մեր հրամանին կ’ենթարկուին։ Մէկ շաբաթ առաջ, մէկ շաբաթ վերջ՝ որոշումը մեզի կը մնայ։

ՄԽԲ․
Արցախցին արեւմտահայերէնով, Աստուած չգիտնայ միայն՝ ի՛նչ արեւմտահայերէնով, յօդուած կը թխէ, գործի համար, գործ կ’աշխատի, իսկ դուք մի՛ սորվիք սա լեզուն։

ՄԽԳ․
Մենք բոլոր հանքերը յանձնած էինք արդէն, բայց այս վերջինին յանձնուելուն դէմ ենք, որովհետեւ մենք շահաբաժին չունինք։ Ուրեմն պէտք է պայքարինք մինչեւ վերջ։

ՄԽԴ․
Ես մեր միաբանութեան մակարդակը այնքան իջեցուցի, որ մէջերնին գրաբար դասաւանդող մը չի գտնուիր այլեւս, հիմա գրաբարի ուսուցիչները Ափրիկէէն եւ Նոր Զելանտայէն կը բերենք։ Ի միջի այլոց ըսեմ, որ գրաբարը մեր ծիսական լեզուն է, որ ամէն օր կը կարդացուի ու կ’երգուի մեր վանքերուն մէջ։ Զիս ալ կրնաք պատմութեան մէջ իբրեւ մեծ բարեկարգիչ անուանել։

ՄԽԵ․
«Մենք սուրբ Աւետարանի քարոզիչներ ենք ու մեր պատգամը կրնայ վերաբերիլ միայն սիրոյ ու մեր ժողովուրդի միասնականութենէն ճառագայթելիք լոյսին»։ Արդեօք ովքե՞ր են, ինծի ծանօթ չեն։ Ասկէ լա՞ւ հանելուկ։

ՄԽԶ․
Եկո՛ւր, քեզի քիչ մը դրամ տամ, գնա՛, արեւմտահայերէն խօսի՛ր, երբեմն ալ դիմատետրի վրայ երկու-երեք բառ դի՛ր քով քովի, վրայ վրայի, տակ տակի։ Հաւաքական դաստիարակութեան կը նպաստես, նոյնիսկ եթէ ըրածիդ չես հաւատար կամ ծիծաղելի կը գտնես դաստիարակութիւն-մաստիարակութիւն ըսածս։

ՄԽԷ․
Մարդիկը Մուսա Տաղի գիւղերէն գաղթած, եկած են, սակայն կ’ուզեն վերադառնալ… Մուշ ու Վան, այդպէս կ’երգեն իրենց անպաշտօն քայլերգին մէջ։ Գիտէինք, որ կողմնորոշուելու դժուարութիւն ունին, բայց ասքա՞ն։ Կամ ալ կը կարծեն, թէ ամէն տեղ պարապ է եւ մարդիկ գրկաբաց իրենց կը սպասեն։

ՄԽԸ․
Զիս «ազգընտիր» կը կոչեն, որովհետեւ իբր թէ ազգը զիս աս գահուն համար ընտրած է։ Բայց մի՛ հաւատաք։ Իրականութիւնը այն է, որ ազգին կուտը-պակաս ներկայացուցիչները հաւաքուած եւ զիս աս աթոռին իբրեւ գահակալ նշանակած են։ Կուտը-ամբողջ եղողները արդէն ներկայացուցիչ չեն կրնար ըլլալ։ Գիտէք այդ մէկը։ Ես ալ չորս ոտքով վազած եմ եւ աթոռին վրայ նստած։ Եւ՝ ազգընտիր եղած։

ՄԽԹ․
Մենք քառասուն տարուայ հայ թերթ ենք։ Քառասնամեակ ալ կը տօնենք։ Քառասուն տարուան մէջ մէկ հատ հայ գրող չենք պատրաստած մեր թերթին մէջ։ Ով որ ինքզինք պատրաստած է, նաեւ մեր թերթին մէջ երբեմն գրելով, ատիկա ի՛ր հարցն է, մեզի հետ կապ չունի։ Մեր նպատակը չէ եղած գրող պատրաստել։ Մեր նպատակը յատկապէս հաչան շուն խմորելու մէջ կը կայանայ։

ՄԾ․
Դուք հանդիպա՞ծ էք հայ կուսակցականի մը, որ խելքը գլուխը ըլլայ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԻԴ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՄԼԱ․
Այդ օրաթերթին մէջ կարգ մը անձնանուններու կցուած «յայտնի», «հանրածանօթ», «հանրայայտ» ածականները եթէ տեսնէք, անգամ մըն ալ կարդացէք այդ ածականներուն տէրերուն անունները։  

ՄԼԲ․
Չի բաւեր որ ամբողջ կեանք մը Թումանեան կը հոլովենք վարէն վեր, վերէն վար, աջէն ձախ ու ձախէն աջ, աս տարի ալ յատուկ յոբելեան կը տօնենք։

ՄԼԳ․
Պաշտօնական հանդիպումներուն ընթացքին ես մարմնական կապը շատ կը սիրեմ․ երբեմն այցելուին ձեռքը կը բռնեմ, երբեմն ձեռքս ուսին կը դնեմ, երբեմն զիստը կը բռնեմ, երբեմն ալ՝ առնանդամը, եթէ տղամարդ է։ Մտերմութեան ձեւեր են։ Ամէն մարդ չի հասկնար։

ՄԼԴ․
Բարոյական յաղթանակներ բաւական ունեցած ենք, պարտութեանց հպարտութիւններէն ալ՝ բաւական գինովցած, մանաւանդ բեմերու վրայ, քիչ մըն ալ մտածենք շնորհքով յաղթանակի եւ բնական հպարտութեան մասին՝ բեմերէն վար։

ՄԼԵ․
Այս երկրին կարգն ու կանոնը սորված եմ։ «Ահաբեկիչ էք», կ’ըսեմ, «ահաբեկիչ կը պատրաստէք», կ’ըսեմ, «Կիւլէն տուտուին ազգականներն էք», կ’ըսեմ, եւ դպրոցը փակել կու տամ։ Ատկէ դիւրին բա՞ն։ Եւ ես համայնք պահող կը կոչուիմ, ոչ թէ պահելուս, այլ դրամիս համար։ Գաղտնիք չէ։

ՄԼԶ․
Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի գոյութեան նպատակը արեւմտահայերէնը աղաւաղելու ամենասուրբ առաքելութիւնն է։ Հոն արեւմտահայերէնը որքան բռնաբարուի՝ այնքան կը մօտենայ իր նպատակին։ Կարդացէ՛ք, որ տեղեակ ըլլաք։

ՄԼԷ․
Եղած-չեղածը դրամ տուած են, շատ լաւ ըրած են, բարերար են, ուրախ ենք, շքանշան ալ կախեցէք պոչերնէն, սակայն «ազգային ու մշակութային ծառայութիւն» կոչուածը միայն դրամ տալ չէ, դրամասէր ծակաչք ընկերնե՛ր։

ՄԼԸ․
Սփիւռքէն դրամ մուրալու փոխարէն ձեր ունեցած բազմաթիւ հանքերը գոնէ մասամբ ի նպաստ ձեր երկրին օգտագործել, այսինքն հայրենիք ու ժողովուրդ սիրել սորվէիք։ Գիտեմ որ անկարելի է, որովհետեւ չեն արտօներ ձեզի։ Բայց անկարելի բաները միշտ ալ կարելի են։

ՄԼԹ․
Կովկասի մէջ մեր կուսակցութիւնը քանակի նուազում արձանագրեց, դժբախտաբար, սակայն Պոլսոյ մէջ շատ զօրաւոր ենք․․․ դեռ։

ՄԽ․
Դրամ ունին, խելք ունին, ժամանակ ունին, վայր ունին, փորձառութիւն ունին, ծրագիր մշակած են, կարողութիւն ալ ունին – սակայն տուած արդիւնքնին՝ մէկի տեղ զերօ, յիսունի տեղ զերօ եւ հարիւրի տեղ զերօ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԻԳ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՄԻԱ․
Հայրենի հողը, որ ունիս ոտքիդ տակ, կրնաս իբրեւ տուն եւ գերեզման գործածել։ Անոր տակ եղած հարստութիւնը, անարժէք մնացուքէն զատ, քեզի չի պատկանիր։ Հիմա գնա՛ եւ ուրախացի՛ր հայրենի հողովդ։

ՄԻԲ․
Ապազգային միութիւնը գերեզմանէն ելլելու փորձեր կ’ընէ, գոյութիւն չունենալիք հատորներ հրատարակելու համար մրցանակ հաստատելով։

ՄԻԳ․
Ուրիշ տեղ երթալու տեղ, հաւաքուինք, Հայաստան երթանք։ Արդէն հոսկէ ձանձրացանք, համ-հոտ չմնաց։ Հոնկէ ալ եթէ ձանձրանանք, ուրիշ տեղ կ’երթանք։

ՄԻԴ․
Մէկ մոլեռանդ կուսակցականը ելեր է ու կը գրէ այլ մոլեռանդ կուսակցականի մը մասին, թէ վերջնոյս ըրածը անաչառ գործ է։ Երկու մոլեռանդ, տարբեր կուսակցութեանց պատկանող, զիրար գրկած են, յուրախութիւն մեզ (Հայաստան կ’ըսեն՝ ի ուրախութիւն, ձայնաւոր ձայնաւորի վրայ կ’ելլէ հոն)։ Իրականութեան մէջ կատարուած գործը իսկապէս անաչառ է, սակայն մոլեռանդները իրենց մոլեռանդութիւնը իբրեւ թէ․․․ մոռցեր են։ Եկէ՛ք, մենք ալ մոռնանք։

ՄԻԵ․
Անընդհատ «Հայաստան պէտք է երթանք», «Հայաստան պէտք է հաստատուինք» հոլովող սփիւռքահայերուն ուղղելով խօսքը, հայրենադարձ ծանօթ մը, որ հետագային Մ․ Նահանգներ գաղթած էր, կ’ըսէր․ «Եթէ երէկ Հայաստան հաստատուած ըլլայիր՝ այսօր արդէն մէկ օր շահած կ’ըլլայիր»։

ՄԻԶ․
Թրքերէնով, անգլերէնով արեւմտահայերէնի դատը պաշտպանողներ կան, վաղը մեծ հաւանականութեամբ չինարէնով ու հնդկերէնով ալ ուրիշներ ըլլան, աշխարհի գրեթէ բոլոր դատարաններուն մէջ ու բեմերուն վրայ՝ համացանց, տպագիր կամ ամենագիր։ Մէյ մը հարցուցէ՛ք անոնց, թէ կը գործածե՞ն այդ լեզուն, բանիւ կամ գրով, ոչ թէ ըրածնին միայն դատի օտարալեզու պաշտպանութիւն է։

ՄԻԷ․
Ես պէտքարանին մէջ ծեծի տակ մարդ սպաննել կու տամ։

ՄԻԸ․
Երբ ոճրագործը ժամանակին չի պատժուիր, կրնայ հարկաւ դատարանի մէջ արդարութեան մասին ճառ ալ խօսիլ։

ՄԻԹ․
Եօթանասունի հասնելիք կնիկը բեմ ելած է եւ կ’երգէ․ «Սէրս գաղտնի թող մնայ․․․»։ Եկուր ալ խնդուքդ զսպէ։ Անշուշտ եթէ կը լսէ երգածը, պէտք է գիտնայ, որ գաղտնի պահելու պատճառ մը չունի այլեւս։ Թող յայտարարէ։ Տակաւին երգին անտրամաբանութիւնը մէկդի ձգած ենք՝ «սէրս․․․ եարիս պէս»։ Հապա՞ եթէ սէրը եւ եարը իրարու հետ կապ ունենային։

ՄԼ․
Անբան լրագրող մը Երեւանի մէջ հետս հարցազրոյց ըրաւ, կարեւոր չէ՝ ինչի՞ մասին,  այդ հարցազրոյցին տեսագրութիւնը բարեկամներուս շրջանակին մէջ ցրուեցի եւ ահա՝ ազգային ու համայնքային գործունէութիւն ծաւալած եղայ, տեղեակ եղէ՛ք։ Կրնաք նաեւ ըսել, որ այս ձեւով արեւմտահայերէնի երդուեալ պահապաններէն ալ կրնամ սեպուիլ, քանի կրցայ երեքէն չորս բառ վրայ վրայի դնել, ճիշդ կամ սխալ յաջորդականութեամբ՝ երկրորդական հարց է ատիկա։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԴՐՈՒԱԳՆԵՐ ԵՐԵՒԱՆԵԱՆ ԱՌՕՐԵԱՅԷՆ

ՏԱԼԻԱ ԱԼ ՍԱՅԻՏ

17 տարի անցած էր իմ վերջին այցելութենէս եւ զարմացայ, թէ քաղաքը որքա՜ն փոխուած է։ Գիտեմ, որ զբօսաշրջիկի աչքերով միայն քաղաքին մակերեսը կը տեսնեմ, բայց զգացի, որ Երեւանը ուրախ է եւ առողջ, ու ամբողջ քաղաքին տրամադրութիւնը աւելի բարձր է եւ ժողովուրդը աւելի յուսալի է ապագային նկատմամբ։

Երեւանի բոլոր աղբիւրները հիմա կ՚աշխատին եւ նոր այգիներ ալ կան, ամէն մէկը իր տարբեր տեսարանը ունի։ Ի՜նչ հաճելի էր նստիլ ու դիտել բոլոր ընտանիքները եւ փոքրիկները, որոնք կը վայելեն այս տեղերը։

Մեր կեցութեան իւրաքանչիւր օրը տարբեր ձեռնարկներ կային. դասախօսութիւն, արուեստի ցուցադրութիւն, նուագահանդէս։ Բոլոր ժամերդ կրնայիր լեցնել։ Երիտասարդութիւնը ջերմ եւ ստեղծագործ է եւ կարեւոր է, որ անոնց ճիգը Հայաստան մնայ։

Ցերեկները գրեթէ միշտ օդը պայծառ էր, երկինքը՝ կապոյտ եւ արեւոտ, իսկ գիշերները ամպեր կու գային եւ անձրեւը կը սկսէր։ Եւ քանի որ հովանոց չէի բերած, անձրեւոտ օր մը խանութ մտայ, որ գնեմ։ Նայեցայ շարքերուն մէջ, չտեսայ. գացի առջեւ, որ հարցնեմ։ 

– Հովանոց կը ծախէ՞ք։

– Ի՞նչ։

Կնոջ դէմքէն անմիջապէս հասկցայ, որ սխալ բառ մըն է ըսածս։

– Անձրեւանո՞ց։

– Ի՞նչ։

Միմիկական շարժումներ ըրի. մէկ ձեռքս աներեւոյթ փայտ մը բռնեցի եւ միւս ձեռքով կաթիլ-կաթիլ ջուր իջեցուցի։

– Հա՜, զոնթի՛կ,- եւ անմիջապէս ցոյց տուաւ ճիշդ տեղը։

***
Օր մը, երբ կը քալէինք՝ ճատրակի տունը տեսանք, որ տարօրինակ եռանկիւնի ձեւով շէնք մըն է։ Բաց դուռէն ներս մտանք, ուր կային ճատրակի սեղաններ եւ մարդիկ նստած էին խաղի։ Տարիքոտ մարդ մը մօտեցաւ եւ սկսաւ մեզի հետ խօսիլ։ Ես պատասխանեցի, որովհետեւ ամուսինս հայերէն չի խօսիր եւ ես շատ ուրախ էի հայերէնս գործածելուս համար։

Սկիզբը հարցումները պարզ էին. «Ուրկէ՞ էք, կ’ուզէ՞ք խաղալ, ես դաս կու տամ», ասանկ բաներ։ Իմ միտքս հայերէն խօսելուս վրայ կեդրոնացած էր, որ արեւելահայերէնը հասկնայի եւ բառերը սահուն արտաբերէի պատասխանելու ատեն։ Եւ քանի որ տարիքոտ մարդ մըն էր, ձայնիս առոգանութիւնն ալ փոխուած էր, աւելի քաղցր եւ յարգանքով կը խօսէի, որովհետեւ այսպէս մեծցած ենք, որ միշտ ծերերուն պէտք է յարգենք…։ Յանկարծ մարդը հարցուց. «Պզտիկ ունի՞ս»։ «Ո՛չ,- ըսի,- չունինք»։

– Ինչո՞ւ պզտիկ չես բերած։

Շուարեցայ…։ Սկսայ արագ մը պատասխանել, քիչ առաջուան այդ նո՛յն յարգանքով։ Չեմ յիշեր, թէ ինչեր ըսի, «մօրաքոյր եմ…», այսպիսի բան մը, բայց ներսս սկսաւ այրիլ։ Ինչպէ՞ս բոլորովին անծանօթ մէկը այսպիսի անձնական հարցումներ կ՚ընէ, ի՛նչ իրաւունք ունի։ Իմ մարմնական հարցերս ու անձնական որոշումներս իր խնդիրը չեն։ Ամուսինս քովս կանգած՝ բառ մը չէր հասկնար։ Սակայն հակառակ այդ մարդուն կոպիտ հարցումներուն, անուշ ձայնով պատասխանեցի։ 

Երբ դուրս ելանք, պատմեցի ամուսինիս եւ նորէն մէջս կրակ բռնկեցաւ, որովհետեւ դեռ չեմ գիտեր հայերէնով պատասխանել աննրբանկատ մարդոց։

*** 
Ամէն փողոց ունի սրճարաններ, ճաշարաններ, խանութներ։ Մարդիկ կ՚երթան ու կու գան, թրթռուն եւ աշխոյժ։ Շատ տեղեր ես ալ կը մտնէի, ուր հայերէն կը խօսէի եւ անոնք ինծի անգլերէն կը պատասխանէին։ Քանի մը բառէն կը հասկնային, որ հայաստանցի չեմ։ Կամ ալ արդեօք իմ հայերէնս այդքա՞ն գէշ է, որ կը մեղքնային եւ անգլերէն կը նախընտրէին հետս խօսիլ։

Մեր իջեւանած տան փողոցը պզտիկ շուկայ մը կար։ Ամէն օր կը մտնէինք բան մը գնելու. սուրճ, պտուղ, հաց, կաթ։ Ամէն օր նոյն աղջիկը կ՚աշխատէր եւ ամէն օր ալ ինչ որ կ՚ըսէի անոր, «բարեւ» կամ «այս բանը ունի՞ք» կամ «կէս քիլօ սուրճ…», ճակատը կը կնճռոտէր՝ չհասկցողի վիճակ մը առնելով։ Ամէն հարցումիս «իիի՞նչ» կը պատասխանէր եւ գլուխը աջ ու ձախ կը շարժէր։ Զզուեցայ։ Ամուսինիս ըսի․ «Հիմա դո՛ւն շուկային մէջ խօսիր, ես ա՛լ լմնցայ»։ Ինք ամէն բան անգլերէն կը հարցնէր եւ աղջիկը ուրախութեամբ ապրանքը կը պատրաստէր։ Շատ անգամ աղջիկը անոր հայերէնով կը պատասխանէր եւ ես կը թարգմանէի ամուսինիս, որ ինք անգլերէնով շարունակէ կատարել մեր գնումը։

Այս բոլորով հանդերձ, հանդիպեցայ նաեւ ընկերասէր անձերու, մտաւորական դէմքերու եւ յոյս ու աշխուժութիւն գտայ ժողովուրդին մօտ։ Վստահ եմ, որ այդքան երկար ժամանակ պիտի չանցնի մինչեւ յաջորդ այցելութիւնս։ 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԻԲ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՄԺԱ․
Սուրիական պատերազմէն առաջ լեզուս տաշուած, տափակցած էր, հիմա սակայն սկսեր է կամաց-կամաց սրիլ, այսինքն լեզուի նմանիլ։

ՄԺԲ․
Եթէ երկրիդ բոլոր իշխանաւորները տասնամեակներով դիզ առ դիզ ծախած են զայն, հող եւ հոգի, ստիպուած կամ սիրայօժար, դուն հիմա երկրիդ ներքինը կրնաս կանոնաւորել թերեւս, սակայն բոլոր հանքերդ երկրէդ դուրս են, հին կամ նոր, յանգ առ յանգ ճակատագրուած են ծառայելու ուրիշին, կը պատկանին ուրիշին, կամ ինքզինք ուրիշին նուիրաբերածներուն։ Եւ աս ամբողջը շատ բնական է։

ՄԺԳ․
Ամիսը անգամ մը աղբատար կառք մը պիտի բերենք մեր կայսրութեան մայրաքաղաքը, եւ տարեկան տասներկու կ’ըլլայ ընդհանուր հաշիւը: Թէ անոնք ե՛րբ կը սկսին գործել՝ ուրիշ հարց։

ՄԺԴ․
Երբ արեւմտահայերէն թերթերը յունարէնէն եկած ու արեւելահայերէնացած «դրամատուրգ» բառը կ’արձանագրեն, կը հասկնա՞ն արդեօք այդ բառին իմաստը։ Եթէ հասկնային, արդէն «դրամատուրք» կը գրէին․․․։

ՄԺԵ․
Սփիւռքահայ ըլլալը այլեւս հանելուկ չէ։ Պատանիներուդ, երիտասարդներուդ հոգ մի՛ տանիր, բայց Հայաստանի պատանիներուն եւ երիտասարդներուն հոգ տա՛ր։ Լեզուդ մոռցի՛ր եւ արեւելահայերէ՛ն գործածէ։ Դպրոցներդ փակէ՛ եւ Հայաստանի՛ մէջ դպրոց բաց։ Տունդ փակէ՛, կրակի տո՛ւր, եւ գրպանդ եղած դրամով Հայաստանի՛ մէջ տուն շինէ ոչ քեզի համար։

ՄԺԶ․
Հարցազրոյցներու մէջ մեր ազգային ցաւերը լաւ կրնամ բնորոշել ու մատնանշել, սակայն անոնցմէ ոչ մէկուն դարմանին մասին կը մտածեմ, ո՛ւր մնաց, թէ դարմանումի գործնական աշխատանքի անցնիմ։

ՄԺԷ․
Չմնաց անարժան եկեղեցական մը, որ չստացաւ «Խրիմեան Հայրիկ» մրցանակը։

ՄԺԸ․
Մարդը վարչապետաբար բանաստեղծութիւն գրած է։ Ամբողջ այդ գրականութիւնը լեցուն է նման որակի քերթողութեամբ։ Քննադատելու տեղ, ախր, մի հատ վեր կենան, գնան, կարդան էլի․․․

ՄԺԹ․
Երեւանցին, որ արեւմտահայերէն չի գիտեր ու բնականաբար չի ալ կարդար, պիտի հետաքրքրուած ըլլայ եղեր անով։ Չգիտցած ու չկարդացած բանովդ ինչպէ՞ս կրնաս հետաքրքրուիլ։

ՄԻ․
Յարգանքի անարժան հիներ, դուք եթէ այսօր իսկ ձեր գերեզմանը փորելով «մնաք բարով» ըսէք, ոչ ձեր կարգավիճակը փոխած կ’ըլլաք, ոչ ալ ձեր լեռնակուտակ յանցանքը մատ մը նուազեցուցած։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԻԱ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՄԱ․
«Հարազատ» ընթերցողներ, «հարազատ» ունկնդիրներ, «հարազատ» ձայներ։ Անհարազատները ի՞նչ պիտի ըլլան։

ՄԲ․
Տասնաբանեային երկրորդ պատուիրանը կ’ըսէ․ «Կուռքեր մի՛ շինէք»։ Հայերուն ալ ուղղուած է այս պատուիրանը, կը խորհիմ, որոնք, ո՛ր ծակերէն՝ չես գիտեր, կուռք, քուրմ, քրմապետ կրնան հանել ուզած ատեննին։

ՄԳ․
Ութսուն տարեկան եմ, բայց ութ հազար տարուայ կենսագրութիւն ունիմ, մանաւանդ եթէ մօրուքս ծնօտիս անցընեմ։

ՄԴ․
Հանելուկներ կրնաք գտնել նաեւ հայերէն չնաշխարհիկ երգերու չնաշխարհիկ բառերուն մէջ։ Նորոգ հանգուցելոյն Աստուած հոգին լուսաւորէ՛, ո՛վ գիտէ ուրկէ՞ կը բերէր իր երգերուն բառերը։ «Ծփում է Սեւանը», հասկցանք, ծփալը խնդիր չէ, լաւ է նոյնիսկ ծովու մը համար, ծփացող մարդիկ ալ կան, եւ յանկարծ՝ «ծով ալիքների մէջ»։ Թէ «ծով ալիքների մէջ» ի՞նչ կը նշանակէ, պէտք է արեւելահայերը աւելի լաւ գիտնան, առ այժմ ես թարգմանեմ՝ «ալիքներու մէջ ծով, ալիքներու մէջ (կորսուած) ծով․․․»։ Ալիքներու մէջ գտնուող կամ կորսուող այս տարօրինակ ծովը ինծի կը յիշեցնէ մերօրեայ սիրելի, խուլ եւ հայերէնագէտ երգիչները, որոնք եթէ օր մը հայերէն գիտցող մէկը գտնեն, մէյ մը ցոյց կրնան տալ այդ իրենց չնաշխարհիկ երգերուն չնաշխարհիկ բառերը․․․ երգելէ առաջ։

ՄԵ․
Գաղտնի եւ յայտնի ոստիկանները պատարագի ընթացքին ամէն տեղ են, հարկաւ պատարագին ապահովութեան կը հսկեն, միայն կը մնայ որ խորան ելլեն եւ իրենք մատուցեն պատարագը։

ՄԶ․
Մարդիկը եկեղեցական «անդաստան»ի արարողութիւն կ’ընեն եւ Արեւմուտքը օրհնած ատեն կը վախնան նոյնիսկ «օրհնեսցի․․․ եւ թագաւորութիւնք քրիստոնէից» ըսելու, կարծես քիւրտերուն մէջ հասկցող ալ ըլլար հոն, «եւ թագաւորութիւնք եւ հանրապետութիւնք աշխարհիս»ի թարգմանած են կամ, աւելի ճիշդ, տեղւոյն վրայ հնարելով թարգմանեց մէկը, որով երգակիցներն ալ շուարեցան։ Իսլամներուն մէջ նստած, քրիստոնեայ թագաւորներուն թագաւորութի՞ւնը օրհնենք ու պահպանենք։ Ըլլուելի՞ք է։

ՄԷ․
Թրքական հեռատեսիլակայանը կը տեղեկացնէ, որ Ռահիպ Կոմիտասին, – մեր գիտցած Կոմիտաս Վարդապետն է ասիկա, – ծննդեան 150ամեակին առթիւ երաժշտական երեկոյ մը տեղի ունեցած է։ Շատ լաւ է։ Փոքրիկներ ալ ելոյթ ունեցած են իրենց երգերով ու մնջախաղերով։ Իսկ Ռահիպ Կոմիտասին ալ գլխուն եկածը ինչ էր կամ ինչ չէր՝ մեր ալ, ձեր ալ գիտնալիք բանը չէ հարկաւ։ Մնջախաղը թերեւս ամենէն լաւ ձեւն է այդ ճակատագիրը հասկցնելու համար։

ՄԸ․
Եւրոպական մասնագիտութիւն է բանտին մէջ նստողներուն մրցանակ բաշխել։ Գնա՛, բանտարկուիր, եկո՛ւր՝ սիրեմ։

ՄԹ․
Կը սպասենք, որ աղբերը բաւական բարձրանան, յետոյ մաքրելու կը սկսինք։ Գոնէ մաքրութեան աշխատանքը իմաստ ունենայ։

ՄԺ.
Քանի որ սա գիրքը հրապարակի վրայ է, պէտք է հարկաւ ամէն տեղ ներկայացնենք զայն։ Շատ բնական է։ Թէ ո՛վ հետաքրքրուած է անոր բովանդակութեամբ՝ յետոյ կը տեսնենք։ Գոնէ հրատարակիչը պէտք է գիտնայ, որ գիրքը ներկայացուեցաւ։ Մնացեալը երկրորդական է։ Ասոր մասնագիտական աշխատանք կ’ըսեն։ Կ’երթաս, կը ներկայացնես հատորդ։ Ունկնդիրներուդ ճիւերուն է՞, ճիւերուն չէ՞ նիւթը՝ ի՞նչ կարեւոր է։ Նիւթն ալ կրնայ պատահաբար արեւմտահայերէնը ըլլալ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՓՈՂՈՑՆԵՐ ԵՒ ԱՆՈՒՆՆԵՐ

ՀՈՒՐԻՆԱ

Սարեանի խաչմերուկէն ետք դէպի Ամիրեան, զգոյշ, եթէ ուրիշ անուն տաս՝ բոլորովին հեռու տեղ կը հասնիս, Խորենացի չհասած աջին կանգ ա՛ռ, եւ ճիշդ դէմի կողմն է մեր տունը։ Ու այսպէս, թութակի նման, մտքէս կը կրկնեմ ըսուած անունները, որպէսզի անյապաղ հասնիմ հարազատիս։

Արդէն երկու օր է, որ կը գտնուիմ հայրենիք, ու թաղերու, պողոտաներու ու խաչմերուկներու անունները կը շփոթեմ, կը փորձեմ գոնէ իմ բնակարանիս վայրը ճիշդ անուններով սորվիլ, կանխելու համար մոլորումս պողոտաներուն մէջ։

Հեղինակներ, պատմաբաններ, գրողներ, բանաստեղծներ եւ շատեր ու շատեր․  մարդիկ, վաղ դարերէ թէ վերջին ժամանակներէ, ներկայ են ու կ’ապրին, մեր մօտ են եւ բոլորը կը յիշեն իրենց անունները։

Անգամ մը հարց տուի վարորդի մը․ «Դուք այս բոլոր մարդոց կենսագրականները գիտէ՞ք, կամ՝ իրենց կատարած գործերը»։ Մարդը ժպտելով ըսաւ․ «Եթէ ոչ բոլորը, բայց գոնէ 70% գիտենք»։

Տեղին եւ համընդհանուր ուսուցում է եղածը։ Երկրին մէջ ինքնազարգացման ոլորտ մը կայ, ժողովուրդը այս ձեւով կը յիշէ ակնառու մարդոց անունները եւ կը կարծեմ, թէ կամայ թէ ակամայ քիչ մըն ալ կը հետաքրքրուի անոնց կեանքով։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: