ԲԱՐԵՍԻՐՏ ՄՐՋԻՒՆԸ

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Երիտասարդ մրջիւնը իր ընտանիքէն բաժնուած էր։ Երկար ատենէ ի վեր, մեծ ջանքով շինած հանգիստ եւ սիրուն տան մէջ առանձին կ’ապրէր։

Պզտիկ մրջիւնը այս առտու բաւական քնատ էր. երէկ գիշեր լաւ չէր քնացած։ Ընելիք բաւական գործ ունենալուն պատճառով, որքան որ ալ քնատ ըլլար, պէտք էր որ անկողինէն ելլէր։ 

Վերմակը բացաւ, ոտքերը վար դրաւ, կիսաբաց աչքերով տունը սանկ մէյ մը աչքէ անցուց ու դէպի ճեմիշ ուղղուեցաւ։ Աղուոր մը երեսը լուաց, որպէսզի ժամ առաջ արթննար։

Նախաճաշէն յետոյ օրուան գործերը ընել սկսաւ…

Երբ տան մէջ կ’երթեւեկէր, յանկարծ աղմուկ մը իմացաւ։ Դուրսէն սոսկալի ձայն մը կու գար։ Բան մը կը գոռար։ Մէկէն ի մէկ պատին բան մը զարնուեցաւ, կարծէք մէկը ուժով կից մը տուած էր․ տունը տեղէն շարժեցաւ․ ապա երկրորդ հարուած մը. եւ մրջիւնին մեծ ջանքով շինած տունը ջարդուփշուր եղած էր։

Խեղճ մրջիւնը փլած տան աւերակներէն դժուարութեամբ դուրս ելաւ։ Շունչ մը առաւ, մուխէն աչքը չէր տեսներ։ 

– Էօհէօ՜, էօհէօ՜. Աստուած իմ, հիմա ի՞նչ պիտի ընեմ,- փսփսաց թշուառ մրջիւնը։

Այնքան շուարած էր որ.․․ ի՞նչ ընէր, ո՞ւր երթար…

Պահ մը հոն նստելէ յետոյ, որոշեց այս փլատակէն արագ հեռանալ։ Քիչ մը վերջ պիտի մթնէր։ Գիշերը անցընելու համար ժամ առաջ պէտք էր որ տեղ մը գտնէր։

Երկար ատեն աջ ու ձախ նայեցաւ․ որեւէ տեղ չգտաւ։ Յետոյ դիմացը ելաւ փիղին բնակարանը։ Ուրախութեամբ քայլերը արագացուց ու տան բակը հասաւ։ Դուռը զարկաւ։ Փիղը մեծ աղմուկով մը դռւռը բացաւ։

– Ո՞վ է, որ այս ժամուն զիս անհանգիստ կ’ընէ,- մռմռաց քիթին տակէն։

– Ես եմ, փիղ եղբայր։ Արդեօ՞ք ներս կրնամ մտնել։

Փիղը պահ մը խորհեցաւ, ուշ եղած էր եւ ինք՝ բաւական յոգնած։ Այս ժամէն վերջ հիւր ընդունիլ չէր ուզեր։

– Ըսէ, տեսնեմ, մրջիւն եղբայր, ի՞նչ է խնդիրը։ Բաւական յոգնած եմ, կ’ուզեմ ժամ առաջ քնանալ։

– Փիղ եղբայր, տունս քանդուեցաւ։ Դուրսը մնացի։ Արդեօ՞ք տունդ կրնամ քնանալ։

Փիղը անշշուկ մնաց.

– Մէկ գիշերուան համար,- աւելցուց պզտիկ մրջիւնը։

– Ներողութիւն,- պատասխանեց փիղը,- խնդրեմ, զիս սխալ մի՛ հասկնար, բայց մէկու մը հետ նոյն տունը ապրիլ ինծի համար դիւրին գործ չէ։ Կը տեսնես որքան հսկայ եմ։ Շատ կը պրկուիմ։ Հետեւաբար քեզ ալ անհանգիստ կ’ընեմ։

Մրջիւնը փիղին պատասխանէն յետոյ հոնկէ մեկնեցաւ ու գլխուն ճարին նայեցաւ։

Մէկ-երկու շաբաթ վերջ, փիղին բնակարանն ալ տակնուվրայ եղաւ, քանդուեցաւ։ Ան ալ մրջիւնին նման առանց տան մնաց։ Անտառին մէջ պտտեցաւ, բայց ափսո՜ս․ գլուխը խոթելիք տեղ չկրցաւ գտնել։ Եւ վերջին յոյսով մը մրջիւնին դուռը զարկաւ․

– Օգնէ՛ ինծի, մրջիւն եղբայր։ Ո՞ւր երթամ, ի՞նչ ընեմ՝ չեմ գիտեր։

Գլխուն եկած ամէն ինչը մէկ շունչով պատմեց։

Մրջիւնը պահ մը անշշուկ մնաց.

– Ներս հրամէ՛, տունս բարի եկար…։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՍԻՐՈՅ ԱՊԱՍՏԱՆ

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Ծանր ձմեռ էր,
Անցաւ յամրաքայլ…
Դալուկ աղաւնին
Թառեցաւ ծառին
Մերկացած ճիւղին
Սեւերուն վրայ,
Դողդոջուն ձայնով
Երգեց եւ ըսաւ.
– Թող չըլլա՛ն տերեւներդ,
Ծաղիկդ, պտուղներդ.
Թող չըլլա՛ն արեւավառ
Խենթ կենաց զրոյցներդ.
Հոգ չէ, սէ՛րս առաջին,
Ես խորշոմած ճիւղդ
Անգամ կը սիրեմ
Ու կնճռոտած ծեր
Բունդ կը գգուեմ։
Անկենդան աչքերուդ դէմ
Կենաց կծիկներու
Հանգոյցներ կը քակեմ
Ու կանաչ շշունջիդ կը սպասեմ։
Ես այսօր կամ, վաղը չկամ,
Երգս արմատիդ կը ձօնեմ,
Տիւ ու գիշեր
Գարնան տեսիլներ կը հիւսեմ…

Քաղցր էր երգը ու հեշտաւէտ,
Գարնան կանչ էր աւետաբեր,
Որուն խազերուն թրթիռէն
Մայրացաւ ծեր ծառը կրկին
Եւ սեւերուն քoղը պատռեց…
Ձմրան աղմուկը խլացաւ,
Յոյսին բախտը ժպտեցաւ,
Կանաչ ծիլ մը աչք բացաւ՝
Աշխարհին բարեւ տուաւ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԵՐԵՒՆ ՈՒ ԽՈՏԸ

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Եւ չորցած տերեւները չդիմացան,
Իրենց փրկարար ճիւղին ձեռքը ձգելով
Ինկան գետինը բուսած խոտերուն կողքին՝
Ամօթէն շիկնած ու կծկուած մնացին։
Կանաչ խոտը յոխորտալով ծիծաղեցաւ եւ ըսաւ.

-Դեռ երէկ բարձրէն, որպէս ինքնահաւան
Ու պարծենկոտ գահակալ, զեփիւռին հետ
Կ’օրօրուէիր հազա՜ր նազով, խաղ ու պարով։
Այժմ ոտքիս քով փռուեցար, դուն՝ դալկահար,
Իսկ ես, հէ՛յ-հէ՜յ, կանաչ էի օրը օրէն
Ու կը մնամ այս փառքիս մէջ յաւե՛րժ դալար։

Այսպէս ըսաւ կանաչ խոտը ու թեւերը
Լա՜յն-լա՜յն բացաւ՝ անդին քշեց տերեւները,
Որոնք լացին իրենց դաժան բախտին համար
Ու ակամայ վիզ ծռեցին ամօթահար։
Խոտը տեսաւ, հրճուեցաւ, պարեց, երգեց…
Ճի՛շդ այդ պահուն ճզմուեցաւ ոտքի մը տակ՝
Իր կարապի երգը երգեց։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Ո՞Վ Է ՀՈՂԱՏԷՐ…

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Դեղնորակ փիսօն
Մեր բակը մտաւ
Ու սեւուկ փիսօն
Հոն բազմած գտաւ։
– Օ՜հ, բարի եկար։
– Բարե՛ւ, բարի օր։
– Սեւուլիկ եղբայր,
հիւրս ես այսօր։
– Ես հո՛ս տանտէր եմ,
Ինչո՞ւ հիւր ըլլամ.
Դեռ ես լսած չեմ
Այսպէս յիմար բան։
– «Յիմար բան», կ’ըսես,
Զիս կ’արհամարհես
Ու բարի սիրտս
Տեղէն կը հանես։
– Դուռը չթակած
Եկար, բազմեցար,
Ա՜խ, դուն անաստուա՛ծ,
Ի՞նչ է, խենթացա՞ր…
Տունս եկած ես՝
«Հիւրս ես», կ’ըսես,
Գիրկս նստած ես,
Մօրուք կը փետես։
Այս բակին բոլո՜ր
Մուկերը խածան,
Երէկ ու այսօր,
Ինձմէ՛ կը վախնան։
Քեզ յիշողն ո՞վ է,
Ո՜վ կը ճանչնայ որ…
Բակին տէրն ո՞վ է,
Ե՛ս եմ, ե՛ս այսօր։
Երբեմն հիւր կու գաս
Ու կը յարգուիս,
Հէ՜յ, տանտէր չզգա՛ս,
Չըլլա՛յ շուարիս։

Վիճաբանեցան
Ու մլաւեցին,
Սուր ճչոցներով
Զիրար գզեցին.
– Ա՛յ, դուն, անպիտան,
Լիրբ ու անկի՛րթ բան,
Եկեր ես քովս,
Որ ճզմես պո՞չս…
-Ա՛յ, դուն, ապերախտ,
Գոռոզ ու հպարտ,
Ե՜րբ հասար դուն հոս
Ու եղար փարոս…
– Հոսկէ դո՛ւրս ելիր,
Սահմանդ գիտցի՛ր…
Կը ճանկռտեմ, հա՜,
Անմի՛տ սատանայ։
– Ոտքիս տակ կ’առնեմ,
Շան սատակ կ’ընեմ,
Կորսուէ՛, գնա՛,
Փիս փիսօ, «աղա՛»…։

Զիրար ճանկեցին,
Ճանկռտուեցան
Ու արիւնլուայ
Գետին փռուեցան։
Մուկերը տեսան՝
«Հուռա՜», գոչեցին
Ու ազատութեան
Բուրմունքը առին։
Այդ ի՜նչ «հուռա»ներ,
Բարձր սուլոցներ.
Ծափահարեցի՛ն,
Շուրջպար բռնեցին
Ու թշնամիին
Շատ անէծք տուին.
– Տունդ քանդուի՛,
Փիսօ անիրաւ,
Թող ցեղդ սատկի,
Տե՛ս, օրդ սեւցաւ…
Թռչուններն իսկոյն
Զիլ դայլայլեցին
Ու թաղին չորս դին
Լուր տարածեցին.
– Եկէ՛ք, շուտ հասէ՛ք,
Տեսէ՛ք, թէ ինչպէս
Երկու գազաններ
Զիրար կը սպաննեն…
Շատ անէծք կու տան,
Զիրար կ’անպատուեն…
Սեւ հայհոյանքը
Օդին մէջ նետած,
Ազգակիցները
Խայտառակ կ’ընեն։

Շունը երբ լսեց,
Բամբասանք կարծեց,
Նախ չհաւատաց
Ու մնաց պառկած,
Սակայն աղմուկը
Խանգարեց քունը,
Վերմակը նետեց
Եւ ուժգին գոչեց.
– Լա՛ւ, ելլեմ, տեսնեմ
Ու քիչ մը հաջեմ,
Անպիտանները
Լաւ մը վախցնեմ,-
Ըսաւ, յօրանջեց,
Ելաւ ու վազեց:
Երբոր տեղ հասաւ,
Օ՜հ, ինչե՜ր տեսաւ՝
Ճանկուած դէմքեր,
Ճեղքուած թաթեր,
Բիւր վէրքեր ահեղ
Եւ արեան հեղեղ…
Շնատամ ցցած
Պոռթկաց ու գոռաց.
– Անխե՛լք փիսօներ,
Փողոցայիններ…
Մի քանի անգամ,
Երբ հոսկէ անցաք,
Տեսաք, թէ չկամ՝
Տանտէրե՞ր դարձաք։
Միամի՞տ էք, թէ
Բթամիտ, ապուշ,
Հոսկէ գացէ՛ք, տէ՛,
Չգործածեմ ոյժ։
Հաջոցը ուժգին
Այնպէս թնդացուց,
Որ եօթը երկինք
Ցնցեց, դողացուց։
Փիսօներն իսկոյն
Անշարժ մնացին
Ու իրենց վախէն
Գամուեցան գետին։
Ահա, ա՛յդ պահուն
Ապտակ մը իսկոյն
Եկաւ, պայթեցա՛ւ
Երկուքին գլխուն…
Եւ «հերոս»ները
Գետին փռուեցան,
Ետքը վազեցին,
Մէյ մ’ալ չերեւցան։
Մուկերն երջանիկ,
Շան խոժոռ դէմքը
Տեսան, դողացին,
Վազեցին, իրենց
Ծակերը մտան՝
Աչքէ հեռացան։
Իսկ թռչունները
Երամ կազմեցին՝
«Գալ տարի կու գանք»,
Ըսին, չուեցին։

Շունը՝ մեր «արքան»,
Դիրքով յաղթական,
Բակին մէջ ճեմեց
Ու այսպէս երգեց.
– Ե՛ս եմ, ե՛ս, տէրը,
Տէրը այս բակին,
Չի՛ կրնար մէկը
Տիրել իմ գահին…
Ի՛նչ կ’ուզեմ՝ կ’ընեմ,
Ե՛ս եմ ու ե՛ս եմ…
Այս բակը տեսա՞ք,
Իմս է, ի՛մս…
Այս տունը տեսա՞ք,
Իմս է, ի՛մս։
Երգե՜ց ու երգե՜ց,
Բարձրաձայն հաջեց,
Յանկա՛րծ աւել մը
Իջաւ իր գլխուն,
Քիչ էր մնացեր,
Որ կլլէր լեզուն։
– «Արթուն պահակդ
Ե՛ս կ’ըլլամ», ըսիր։
«Չար կատուները
կը քշեմ», ըսիր։
«Մուկերը նոյնիսկ
Հեռու կը պահեմ
Ու մէկ վայրկեան իսկ
Չե՛մ պառկիր», ըսիր։
Ո՞վ ըսաւ քեզի,
Որ բակին տէրն ես,
Ո՞վ ըսաւ քեզի,
Որ գաս ու տիրես:
Ո՞վ ըսաւ, որ այս
Հողը քուկդ է.
Չէ՛, չէ՛, կ’երազե՜ս,
Խելքդ տեղը չէ։
Հոսկէ հեռացի՛ր,
Սահմանդ գիտցի՛ր,
Դրան դէմ կեցի՛ր,
Պաշտօնդ ճանչցի՛ր։
«Եկո՛ւր, պաշտպանէ՛,
Պահպանէ՛», ըսինք,
Եկար, տէ՞ր դարձար․
Անամօ՛թ, անկի՛րթ։

Տանտէրն էր կանչողն
Ու պոռացողը,
Բակն ալ իրենն էր
Ու ամբո՜ղջ հողը։
Այո՛, բարկացաւ,
Բռունցք ցոյց տուաւ
Ու ամբողջ ոյժով
Զարկաւ եւ ըսաւ.
– Ա՜խ, աշխա՜րհ, աշխա՜րհ,
Անտառ մը եղար,
Ուր գիշատիչներ,
Անկո՛ւշտ գազաններ,
Կ’ուզեն անպայման
Գահակալ դառնալ
Եւ ինքզինք խաբած
Տիրակալ ըլլալ։
Չէ՛, չէ՛, բարեկա՛մ,
Չըլլա՛յ շուարիս…
Չէ՛, չէ՛, հարազա՛տ,
Չըլլա՛յ մոլորիս…
Տուն-տեղդ պահէ՛,
ինչքերուդ հսկէ՛,
Չտա՛ս, չյանձնե՛ս
Օձիքդ այլոց.
Անգամ ընկերոջ,
Հարազատ մարդոց,
Տե՛ս, չշուարիս՝
Բան չվստահիս.
Առիթ կը գտնեն,
Վիզդ կը սեղմեն՝
Սուր ախորժակով
Խածնել կը փորձեն…
Նախ ոտքէ գլուխ
Լաւ կը ծամծմեն,
Շնատամներով
Քեզ կը յօշոտեն,
Եւ աղօրիքով
Կ’աղան, կը կլլեն։
Այս ալ լա՛ւ յիշէ,
Չըլլայ թէ մոռնաս՝
Աւելը ձեռքէդ
Յանկարծ չձգես,
Թէ ոչ կացինով
Արմատէդ կ’ուտես։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԻՐՈՂՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄԸ

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Ժամանակին գոյութիւն ունէր ծեր կին մը։ Այս կինը այնքան ծեր էր, որ կարծես խորշոմած մարմնին վրայ արձանագրուած էին մարդկութեան բոլոր պատմութիւնները։ Քալելու ընթացքին երկար ու ճերմակ մազերը կը ծածանէին ալիքի նման։ Կարծէք ան ժամանակին սկիզբէն գոյութիւն ունէր։

Ծերուկը աջ ու ձախ պտտելով կ’ապրէր առանց զգեստի։ Հոսկէ հոն թափառելու պահուն մէկ բան շատ կը կարօտնար՝ խօսակցիլ։ Երբ մէկու մը հանդիպէր, կը ջանար անոր մօտենալ ու զրուցել։ Երբ մարդիկ զայն տեսնէին, քովէն կը հեռանային։ Ոչ ոք կրնար դիմանալ զայն տեսնելուն։ Ծեր կինը մարդոց այս վարուելակերպին միակ պատասխան կրնար գտնել հետեւեալը. «Շատ ծեր եմ։ Մարդիկ չեն հանդուրժեր զիս տեսնելուն։ Անոնք ծերութեան հետ դէմ դիմաց գալ չեն ուզեր»։

Եւ ան կը շարունակէր առանց զգեստի պտտիլ։ Ո՜վ գիտէ, որքա՜ն երկար ժամանակէ ի վեր ան կը շրջէր երկիրէ երկիր, քաղաքէ քաղաք, գիւղէ գիւղ, փողոցէ փողոց։

Օր մը, քայլերը զայն տարին կանաչութեամբ լեցուն գիւղ մը։ Ծեր կինը քայլը գիւղին մուտքը նետած-չնետած, թեւերը մինչե՜ւ երկինք բարձրացնող հսկայ սօսին տեսաւ։ Կարծէք ան երկինքը կը գրկէր։

Ծառին շուրջ բոլորուած էին խումբ մը մարդիկ, որոնք անշարժ կեցած մէկուն մտիկ կ’ընէին։ Խօսողը իրեն նման ծերուկ կին մըն էր։ Վրան գոյնզգոյն հագուստ մը կար՝ մէկ կողմը կարմիր, միւս կողմը մանիշակագոյն, երրորդ կողմը կանաչ եւ չորրորդ կողմն ալ դեղին։ Ծերուկին հագուստը կը նմանէր ծիրանի գօտիին, բայց մէկ տարբերութեամբ. մարդ երկար ժամանակ ծիածանի մը չէր կրնար նայիլ, իսկ այս գեղեցկութիւնը ժամերով կարելի էր դիտել։

Մարդիկ ծերուկին խօսակցութենէն այնքան ազդուած էին, որ կը նմանէին փեթակին շուրջ կաթիլ մը մեղր առնելու համար շրջող մեղուներու։ Մանաւանդ կնոջ աչքերուն մտերմիկ նայուածքը մարդիկը իր ազդեցութեան տակ առած էր։

Մերկ կինը այս տեսարանին առջեւ ապշած մնացած էր։

– Խէր է, այս կինն ալ ինծի նման ծեր է, սակայն մարդիկ իրմէ չեն փախչիր եւ ուշադրութեամբ մտիկ կ’ընեն։ Ինչպէ՞ս անոր մտիկ կ’ընեն։ Աչքերուն մէջ նայելու քաջութիւնը ուրկէ՞ գտած են։

Դէպի բազմութիւն քալել սկսաւ։ Քանի քալեց, հողը վեր ելաւ, մրջիւնները իրեն ճամբայ բացին, խոտերը գլխահակ մնացին։ Քանի մօտեցաւ, քամին լքեց երգելը։ Հողին տակը ապրող բոլոր էակները ականատես եղան ծեր կնոջ քայլերուն ազդեցութեան։

Երբ բազմութեան մէջ նստողներէն մէկը տեսաւ ծերուկին իրենց մօտենալը, ճիչ մը նետեց ու միւսներուն ցոյց տուաւ։ Ծառին տակ շարուած մարդիկ իրենց գլուխը դարձուցին դէպի մօտեցող մերկ կնոջ կողմը ու վախէն աչքերնին բաց մնացին։

Սկսան պոռալով աջ ու ձախ ցրուիլ։ Սուր պոռչտուքը հսկայ ծառը տեղէն շարժեց։ Ան թափեց իր բոլոր տերեւները։ Ճիւղերուն վրայ տեղաւորուած սոխակները եւ տատրակները փախչեցան։ Արեւը պահուըտեցաւ ամպերուն ետեւ… ամէն մարդ անկիւն մը փախչեցաւ, մէկ հոգի միայն ծառին տակ նստիլ շարունակեց։ Գունաւոր զգեստով կինն էր ան։

Մերկ կինը հետաքրքիր աչքերով անոր նայելէ ետք, անոր մօտեցաւ ու քովը գտնուող ժայռին վրայ նստաւ։

– Բարե՛ւ։

– Բարե՛ւ,- ըսաւ կինը եւ զրուցել սկսան։

– Բանի մը համար շատ հոգ կ’ընեմ։ Տարիներէ ի վեր առանց խօսքի հոս-հոն կը պտտիմ։ Մարդիկ ծերութեանս պատճառով չեն ուզեր ինծի մտիկ ընել։ Աչքի չեն առներ ինծի հետ զրուցելը, կը փաչխին։ Դուն ալ ինծի նման ծեր ես։ Մարդիկ ինչպէ՞ս քեզի կը նային, մտիկ կ’ընեն ու քեզի հետ միասին ժամանակ կ’անցընեն։

– Այս հարցումին պատասխանելէ առաջ կ’ուզեմ անունդ գիտնալ։ Արդեօք ինծի անունդ կրնա՞ս ըսել։

– Անունս «Իրողութիւն» է։ Հապա քո՞ւ,- հարցուց։

– Անունս ալ «Պատմութիւն» է,- ըսաւ գունաւոր հագած կինը ու շարունակեց.- քեզի գաղտնիք մը ըսե՞մ։ Մարդիկ ոչ թէ ծերութեանդ, այլ մերկութեանդ պատճառով քեզմէ կը փախչին։ Վիճակիդ նայէ՛։ Չե՞ս գիտեր, որ աշխարհի վրայ ապրող ո՛չ մէկ մահկանացու կրնայ դիմանալ իրողութիւնը տեսնելուն։

Իրողութիւնը իմացածներուն չկրցաւ հաւատալ։ Ան երբ դիմացինին ըսածներուն առթիւ գլուխը կը պայթեցնէր, ճիշդ այդ պահուն Պատմութիւնը վրայէն հանած քանի մը զգեստը իրեն տուած էր։ Եւ այսպիսով Իրողութիւնը սկսաւ կամաց-կամաց Պատմութեան նման զգեստաւորուիլ։ Իրողութիւնը սկսաւ նաեւ տաքնալ։
Անոնք շարունակեցին զրուցել. պահ մը յետոյ, անոնց խնդուքը իմացող թռչունները իրենց տեղերը վերադարձան, տերեւները կրկին տեղաւորուեցան ճիւղերուն վրայ։ Ապա արեւը երկինքը լուսաւորեց իր ճառագայթներով։ Եւ վերջապէս ժողովուրդն ալ իր փախչած տեղերէն ետ եկաւ ու նստաւ ծառին շուքին։ Ապա անոնք սկսան մտիկ ընել Իրողութեան եւ Պատմութեան խօսակցութիւնը։ Եւ այս պատմութիւնը տարածուեցաւ աշխարհի չորս կողմը։

Կ’ըսուի, որ այդ ժամանակէն ի վեր Իրողութիւնը Պատմութեան զգեստներով կը պտտի, իսկ մարդ արարածն ալ կը փնտռէ այս ծածկուած իրականութիւնը։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՊԱՏԺՈՒԱԾ ՉՂՋԻԿԸ

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Առաջին oրն էր. Արարիչն ըսաւ.
– Հիմա բոլորդ կ’ընեմ հաւասար.
Բարիք կը բաժնեմ բոլորիդ յարմար։
Սեւուկ չղջիկը ծուռերես, յամառ,
Արարիչին դէմ ձայնը բարձրացուց,
Գոռաց, գոռգոռա՛ց՝ չափը կորսնցուց.
– Թո՛ղ ըլլամ ազատ սաւառնող թռչուն
Ըլլա՛մ երկկենցաղ, ինչո՛ւ չէ՝ սողուն,
Այնպէ՛ս գեղգեղեմ, այնպէ՛ս դայլայլեմ,
Որ Սոխակն անգամ ե՛ս լռեցնեմ…
Ձայնս լսողը իսկոյն հմայուի,
Լսել չուզողը ցեղով անիծուի։
Թեւերս բանամ, շողեր արձակեմ`
Վէս սիրամարգին նախանձը շարժեմ,
Որ նախ ամչնայ իր տխե՛ղծ տեսքէն
Ու պոչը գոցէ, փախչի այստեղէն,
Ապա փետուրներն այնպէ՛ս կծկուին,
Որ ճաթռտելով հատ-հատ թափթփին․․․
Ես ալ ծիծաղի՜մ, կուշտուկուռ խնդա՜մ
Եւ ակռաներս փայլին, շողշողան։
Ակռաներ ըսես՝ մէյմէկ ճրագներ,
Չէ՛, ի՜նչ ճրագներ՝ արծաթեայ ջահեր,
Գոհարնե՛ր ըլլան, մարգարի՛տ դառնան
Եւ ցերեկ աչքով այնպէ՛ս պսպղան,
Որ կուրցնեն քեզ, քե՛զ ու բոլորը՝
Խաւար դարձնեն բոլորիդ օրը,
Իսկ տեսքս փարթամ, դիւթո՛ղ, կախարդո՛ղ,
Գիշեր, թէ ցերեկ թող վառի իմ շող։
Կենդանիներէն թող տարբերուիմ միշտ
Ու կրակի պէս այրեմ ամէն սիրտ…
Ազատ-համարձակ հոս ու հոն ճախրեմ,
«Այստեղն ի՛մս է, այդտեղն ա՛լ», ըսեմ,
Տուն ալ ունենամ ճոխ ու փառահեղ,
Պալատի նման փառաւոր, շքեղ։
Միւսներուն նման չե՛մ ուզեր ըլլալ,
Հասարակ կամ պարզ արարած դառնալ.
Երբ «Չղջիկ» ըսեն, պէտք է հիանան…
Տէ՛, լա՛ւ, շո՛ւտ խորհէ, գտի՛ր յարմար բան։
Այս ալ չմոռնամ, անպայման ըսեմ՝
Ամենաբարձր դիրքը ե՛ս կ’ուզեմ,
Խօսքս՝ ըղձալի, ձայնս՝ լսելի,
Որ կենդանիներն այս պիղծ, զզուելի,
Հարկ եղած պահուն երկիրպագանեն
Ու բոլորէն վեր արժէքս դասեն,
Հաշիւս ընեն ու ծառաս դառնան,
Թէ ո՛չ կ’աղտոտեմ լեզուս անպայման…
Եթէ ուզածս դուն չգործադրես,
Է՛հ, կը բարկանամ ու կ’անիծեմ քեզ։

Վեհ Արարիչը լսեց, համբերեց,
Սրտի կսկիծով լո՜ւռ-լո՜ւռ արտասուեց,
Յուզումի ալիքն երբ լեզուին հասաւ,
Բերանը բացաւ, ականջը գոցեց.
– Վա՜յ, քոսո՛տ, լկտի՛, սեւսիրտ չար չղջիկ,
Սրտիդ սեւ գոյնը թող իշխէ՛ կեանքիդ։
Հիմա կը տեսնես մեզմէ ո՛վ մեծ է՝
Առանց մականի իսկոյն կը ծեծէ…
Է՜հ, հիմա նայէ՛, թէ Արարիչդ
Ի՞նչ կը կամենայ, ահա՛ պատիժդ.
Եղի՛ր կենդանի՝ տեսքով առնէտի,
Ով որ քեզ տեսնէ, թող իսկոյն գանի.
Թռչէ՛ ու ճախրէ՛ թռչունի նման,
Բայց չդայլայլես, սուր ճիչ ունենաս.
Թռչնազգիի պէս հաւկիթ ալ չածես,
Այլ զաւակներդ երկունքով բերես.
Տունդ մութ, ծմակ ու խոնաւ ըլլայ`
Արեւն երազես՝ երբե՛ք չտեսնես,
Իսկ երբ քնանաս, հանգչիլ կամենաս՝
Տաքուկ անկողին բնաւ չունենաս,
Այլ գլուխդ վար ու ոտքերդ վեր
Տեղէ մը կախուիս ու այդպէս մնաս,
Արիւնդ հասնի գլխուդ ու խելքիդ՝
Խելքդ գործածես ու տասը չափես,
Որ Արարիչդ այսպէս չանպատուես։
Գիշերը զարթնուս, առտուն քնանաս,
Մարդ-մարդասանքի, ա՜խ, կարօտ մնաս…
Իսկ պատիժներուն գերագոյնն, ահա՛,
Չարսիրտ, սեւ չղջիկ, ա՛յս պիտի ըլլայ՝
Ո՛վ որ քեզ տեսնէ՝ գիշեր թէ ցերեկ,
Սոսկայ ու վախնայ բիրտ տեսքէդ տխեղծ։
Շնատամներ ալ դրի բերնիդ մէջ,
Որ երբ ստիպուած բերանդ բանաս
Եւ կամ ուրիշէն օգնութիւն ըղձաս,
Սուր դանակի պէս փայլփլին անոնք
Ու լեղապատառ ընեն ամէն ոք,
Ամօթէդ շիկնիս ու տեղդ գամուիս,
Բարեկամերու կարօտով այրիս։
Տէ՛, գնա՛ հիմա, բթամիտ չղջիկ,
Եսասիրութեան ճիրանը ինկիր…
Չըլլա՛յ թէ ողբաս, կամ ալ տրտնջաս,
Պատիժդ առիր, անիծեա՛լ եղար։

Չղջիկը լացաւ, բայց արդէն ուշ էր,
Մեր Արարիչը խիստ զայրացեր էր,
Կռնակը դարձուց, իսկոյն հեռացաւ,
Չղջիկը ինքզինք գլխիվայր գտաւ:
Դեռ մինչեւ այսօր մութին մէջ, ահա՛,
Գոռոզ չղջիկը «ե՜ս, ե՜ս», կը ճչայ,
Իսկ զինք տեսնողը կը կանչէ. «Մեղա՜յ»։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԵՐԵՒԱԹԱՓ ԾԱՌԸ

45671255_2293972857551080_7021849015847223296_n

ՏԻՐՈՒԿ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Գորշ փայտակոյտը
Գլուխը ցցած
Արեւ կը փնտռէր,
Անցեալի փարթամ
Կեանքը կ’որոնէր։
Անցած օրերուն
Դալար էր սիրտը,
Կանաչ՝ հանդերձը,
Որուն պատճառով,
Ո՛չ միայն շուրջը,
Այլեւ երկինքը
Չէր կրցած տեսնել
Ու կարծեր էր, թէ
Երկինքը ինքն էր
Ու երկրին տէրն էր։
Ճո՜խ, շքե՛ղ շուքը,
Երբ կ’իյնար գետին՝
Ինք յոխորտալով,
Աւելի փքած,
Բարձրէն կը նայէր
Ու կանաչները
Կը փայլեցնէր…
Հիմա՝ մերկացած
Ու աղքատացած,
Սմքած էր շուքը
Ու սարսափահար
Ինկած էր, ահա՛,
Գետինը ծածկող
Բիւր տերեւներուն
Դեղինին վրայ։
Երկինքը՝ ամպոտ
Գլխուն կը գոռար,
Իր սեւ մրուրով,
Ահեղ շանթերով
Ծառը կ’այպանէր,
Կը պոռթկար, կ’ըսէր.
-Որքա՛ն բարձրանաս
Եւ որքա՜ն մեծնաս
Քովս չե՛ս հասնիր,
Ալ մի՛ չարչարուիր։
Որքա՛ն զարդարուիս
Ու գեղեցկանաս,
Ի՛մ շուքիս տակը
Միշտ պիտի ապրիս։

Մերկացած ծառին
Սրտին աչքերը
Իսկոյն բացուեցան.
Հորիզոնն, ահա՛,
Իր փարթամութեամբ,
Առաջին անգամ
Յստակ երեւցաւ։
Այնտեղ նշմարեց
Իր նմանները՝
Մերկ-մերկ բուներով,
Ու անոնց անմեղ,
Տխուր աչքերուն
Գիրքերը կարդաց։
Ինքը մինակ չէր՝
Մխիթարուեցաւ,
Բարի երկինքէն
Յոյսի շող խնդրեց,
Բիւրեղ տարափով
Սեւ սիրտը լուաց՝
Միւս ծառերուն հետ
Լուռ աղօթելով
Գարնան սպասեց։
Թօշնած տերեւներն
Իսկոյն լսեցին
Համեստ ծառերուն
Շունչն ու շշունջը
Ու միասնաբար,
Ձեռք-ձեռքի տուած,
Աշնան քամիին
Պոչը բռնեցին՝
Մշուշին մէջէն
Խշշալով գացին։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: