ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (476-480)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այս հատանուագը առաջին անգամն է որ կը լսեմ, բայց եւ ծանօթ կը թուի ինծի: Եւ դռներ կը բացուին ու կը տեսնեմ Սքարլաթին, որ կը նուագէ Սպանիոյ թագուհիին: Անկարելի սիրոյ առթած թախիծն ու խորհուրդն է միանգամայն եւ թագուհին կը սրդողի խոստովանութենէն, որ անշուշտ ուրիշներու ալ պիտի ըլլայ հասկնալի: Բայց երաժիշտը կը հանգստացնէ զայն․ «Նայէ՛, նոթագրութեան վրայ կը գրեմ Allegro assai եւ ոչ Andante cantabile՝ սրտէս բխած ու սրտիդ մատուցած»: Ու դարձեալ կը նուագէ, այս անգամ խելացնոր արագութեամբ: Թիւ քառասուներե՜քն է: Թագուհին մտահոգ է դեռ․ «Չի՞ կրնար մէկը կռահել…»: «Երազի՜ն մէջ», կը կատակէ Սքարլաթին:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Որոշեր եմ ուրեմն…

Որքան այպանած եմ ինքզինքս, ապարդիւն մինչեւ հիմա, բրտօրէն արհամարհելով տգեղն, ու գեղանիին հաճոյանալով: Նոյնիսկ երբ դիպուածը բերած է զանոնք իրարո՛ւ հետ իմ առջեւ:

…Ֆրանսերէնի ուսուցչուհին է անհրապոյր ու վանող, որուն կը մօտենամ ու անվարան կը բարբառիմ․ “Vous êtes belle, madame!” Բերանաբաց կը մնայ զարմանքէն ու թերեւս յաջողէր “Merci” մը արտասանել, սակայն ճանճ մը կը մտնէ բերնէն ներս, ու կը կլլէ՛ ան: Նողկանք է դէմքին, զայրոյթ ալ կարծես, մինչ կը ժպտիմ ես՝ չէ՞ որ «արժանի է», բայց եւ միտքէս կ’անցնի, որ ճանճը ե՛ս էի:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս Անգլիա…: Անգլիա եմ անկասկած՝ Խորհրդարանը, Դարձող Աչքը, Բրիտանական Թանգարանը… սակայն ո՞ւր են անգլիացիները, ամէն ազգութենէ մարդ կայ հոս, բացի, կը թուի ինծի, անգլիացիներէ…: Ո՞ւր փնտռեմ…: Գտա՜յ, ստորերկրեայ հանրակառքին մէջ անշփոթելի անգլիացի մը կայ, սեւազգեստ, գլխուն սեւ գլխարկ եւ ոտքերուն մէջտեղ սեւ անձրեւանոց: Տխրամած է դէմքը, չի բարձրացներ աչքերը յատակէն, կը մնայ տեղը նստած, պիտի երբեւէ չբարձրանա՞յ երկրի երես…

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Տարինե՜ր առաջ մտադրած էի հիւրասիրել զինք ու հիմա նստած ենք ճոխ ճաշկերոյթի, որ կ’աւարտի եւ հսկայ սկուտեղի մը վրայ կը բերեն պտուղներու կոյտ մը, որմէ ուտելու չենք հրաւիրուած սակայն, այլ տեսակները որոշելու: Կ’առնենք մէկիկ-մէկիկ՝ թուզ, տանձ, դեղձ, խնձոր…: Երբեմն կը տատամսիմ ու կը դիմեմ հիւրիս օգնութեան, որ կը հաստատէ, թէ այո, տանձ չէ, այլ՝ դեղձ: Բայց ինչո՞ւ պիտի որեւէ պտուղ չկարողանամ հրամցնել հիւրիս, որ ահա կ’ելլէ ու կ’ուղղուի բաղնիք: Արդեօք վե՞րջ դնելու համար շփոթանքիս, թէ իբրեւ լուռ կշտամբանք:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ի՞նչ, ի՞նչ, ճիշդ լսեցի՞՝ «Կիները բարձրացնենք»: Ա՛ս է բառացի իմաստը, բայց փոխաբերական մըն ալ ըլլալու է, քանի Պղատոն Աղեքսանդրիացին, ինձմէ միայն սպասողական նայուածք մը ստանալով, ճարահատ կարծես, այլ վճռական, կը կրկնէ՝ نرفع الستات! Հելլենական գրգիռն անշուշտ կը խլրտայ դեռ եգիպտայոյն դասախօսին մէջ, թէեւ ձեռքերուն թեթեւ դողը վերագրուի տարիքին… կը խլրտայ եւ երբեմն սեռային բնոյթի սրախօսութիւններով կ’արտաբերուի… բայց ո՞ւր են կիներն ու որտեղնէ՞ն բռնելով պիտի բարձրացնենք, թէ թերեւս… անո՛նք է որ պիտի հեծնեն…: Իբրեւ թէ ուղեղէս անցած-դարձածին անտեղեակ, կը սկսի բացատրել եւ արդէն հասկցած եմ: Ձախողողներու թիւը մեծ եղած է անգլերէն լեզուի մէջ եւ փորձ մը պէտք է կատարենք արդիւնքը բարելաւելու: Վեցերը պիտի բարձրացնենք եօթի, առիթ տալու համար «գութի երեք նիշեր»էն օգտուելու եւ նուազագոյնով յաջողելու: Բառախաղն հիմա չծնա՜ւ: Բայց նշաւակն այս անգամ եղայ ե՛ս: Կ’աւարտէ բացատրականն ու կը հրահանգէ․ «Առեւանգէ՛»: Կատակը կը շարունակուի, ուրիշ ի՞նչ կը նշանակէ إخطف! Ձեռքերս կը բանամ հարցական: Կ’ամբողջացնէ․ «Ոտքդ»: Կը կրկնէ՝ إخطف رجلك! «Առեւանգէ՛ ոտքդ, եւ կեանքիդ սիրոյն բե՛ր ցաւալի տրցակը որ ազատի՜նք»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (471-475)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը տեսնեմ ես զիս «Պրազիլիական Սուրճի Ամբարները» պատմական վաճառատունը: Ինչպէ՞ս եկեր եմ հոս: Տէրը բարի գալուստ կը մաղթէ ու կը յանդիմանէ․ «Ո՞ւր էիր, կը սպասեմ քեզի… քառասո՛ւն տարի»: Կը զարմանամ․ «Կը յիշե՞ս զիս»: «Ինչպէ՞ս չյիշեմ, դո՛ւն էիր, ճիշդ հոս կեցար, վերացած նե՜րշնչեցիր խարկուող սուրճի գոլորշին եւ թատերական շեշտով մը գոչեցիր․ «Ա՜հ, հաճոյքի բարձրակէտն է այս, երանութի՜ւն, Եդեմն առանց ասոր թերի է», եւ սկսար հարցնել սուրճի տեսակներուն, խարկումի աստիճաններուն մասին, պարկերէն ալ բուռ-բուռ առնելով ու հոտուըտալով: Ո՞ւր էիր»: Կ’ըսեմ․ «Հաւատա՛, ամէն անգամ Աղեքսանդրիա այցիս միշտ ալ կը փնտռէի, ու միշտ ալ կը կորսուէի անծանօթ փողոցներու ու թաղերու մէջ: Ու հիմա անսպասելիօրէն հոս կը գտնեմ ես զիս»: Կ’ըսէ․ «Բարով, բարով», ու կը լռէ, սպասելով կ’երեւի որ ներշնչման տեսարանը կրկնեմ: Կը բացատրեմ․ «Կոկորդիս վիրահատման հետեւանքներէն մին հոտառութեանս կորուստն էր, քիթէս չեմ շնչեր այլեւս»: Թոյլ կու տամ որ ցաւակցի, ու ես ալ զինք կը հանգստացնեմ․ «Կարծիքս նոյնն է՝ Դրախտը չ’ամբողջանար առանց Պրազիլիական Սուրճի Ամբարներուն»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այնքան սիրով ենք հիմա իրարու հետ: Եկած է հակառակ որ չեմ կանչած զինք: Եւ հակառակ կարօտի ալ բացարձակ բացակայութեան: Կարծես միշտ այսպէս եղած ենք իրարու հետ: Բայց թերեւս ոչ: Քանի կը պատուիրէ չորս խնձոր ստկել ու բերել իրեն: Հրամայական շեշտով չէ, բայց դարձեալ տարօրինակ կը գտնեմ: Բայց ստկուած խնձորներ չեն, այլ լոլիկներ, ամբողջ խումբ մը՝ սակառի մը մէջ: Որ կը կորսուի: Ու չեմ կրնար գտնել: Եւ ինք է սակայն որ ցոյց կու տայ ինչպէս վրիպած էր ուշադրութենէս: Շատ են լոլիկները, այո, կաս-կարմիր, սակայն կը մտածեմ որ պիտի կռնծին հետզհետէ: Եւ կը պահանջեմ համբոյր մը, զոր ան կու տայ, ժպտելով, եւ միայն մէկ համբոյր է, եւ կ’ըսէ որ պահանջածս մէկ հատ էր, իսկ ես կը կարծէի որ այդ մէկը պիտի շարունակուէր բնականաբար: Եւ համբուրուող ուրիշ զոյգ մը կայ, ու պահ մը կը կարծեմ, կամ կ’ուզեմ գիտնալ, թէ կը զուգաւորուի՞ն անոնք: Ոչ, չեն հանուած մէջքէ վար: Մենք ալ նոյնն ենք հաւանաբար: Բայց առանց անցեալի երանութիւն մըն է: Ի՞նչ եղաւ յետոյ, կա՞ր յետոյ, տեսարանը կը լուծուի:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ցայգերգ մը Շոփէնի ցայգերգներէն խտիւական Օփերայի Տան մէջ: Առաջին հնչիւններուն հետ անօրինակ դող մը կ’անցնի մարմնէս, ու կ’անդորրիմ: Ընդառաջեր է փափաքիս ու եկեր՝ երգեցիկ անունով դաշնակահարը, լսելէս ետք ձայնագրութիւնը յիսուն տարի առաջ հոս իսկ կատարած նուագահանդէսին: Ծիւրեր է մարդը, ծռեր է կռնակը, ոսկրուտ են ստեղներուն վրայ սահող մատները: Կատարումն հիմա աւելի սրսփուն է ու թրթռուն: Մօտ է մահուան, աջ դաստակին ոսկի ապարանջան ու ձախ մատնեմատին՝ ոսկի մատանի: Եւ ըսել, որ Օփերայի Տունը բոցակիզուած էր շատոնց, դաշնակահարն ալ մեռած տարիներ առաջ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Բայց այլեւս ու շատո՜նց ինծի վերաբերող բաներէ չեմ պարծենա՜ր: Աշխոյժ ու զուարթ բժիշկը ուսանողներուն կամ նորընծայ բժիշկներուն ցոյց կու տայ արհեստագիտական վերջին նորութեան միջոցաւ նկարուած գեղասպիտակ ալիքը աջ ձայնալարերուս վրայ ու կ’ըսէ թէ քաղցկեղի ուռի ուսանելի օրինակ մըն է…

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը քալեմ Աղեքսանդրիոյ փողոցներէն, այնքան անհոգ, թեթեւ, անկարելի է որ յոգնիմ, դեդեւիմ, առաւօտ է, առաւօտ պէտք է ըլլայ, չկայ ամբոխ, չկայ աղմուկ, չկայ… անվերջ պիտի քալեմ, որքան գեղեցիկ է մարդկութենէ պարպուած քաղաքը…: Կը քալեմ ու շրջապատը կը դիտեմ եւ անկարեւոր մանրամասներով կը զուարթանամ… եւ աչքիս կը զարնէ զարմանազան, գոյնզգոյն, գեղաճաշակ ընտրանի մը ակնոցի շրջանակներու, գիներն ալ այնքան մատչելի… կանգնի՞մ ու անստգիւտ այս գանձէն բաժին հանեմ կնոջս ու աղջկաս, թէ, որոշմանս համաձայն, շարունակեմ ճամբաս, յուսալով նմանները գտնել այլ փողոցի մէջ կամ այս նոյն տեղէն վերադարձիս, եթէ վերադառնամ…:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (464-470)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս Սպիտակ Տան մէջ, եւ ահա Տոնալտ Թրամփին կը բերեն երկու կատու՝ մեծ ու փոքր, եւ ան առանց այլեւայլի մեծը կը նետէ պատուհանէն դուրս: Պատճառը կը հարցնեմ ու կը պատասխանէ, որ մայրն է ան եւ մինչ վերադարձը՝ պետութեան հարցերը պիտի կարգադրէ ինք:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Նստած եմ մօրս հետ փայտեայ հին տիւանին վրայ եւ անշուշտ դարձեալ պիտի դժգոհի որ անհանգիստ է իր նիստը: Բայց նախ բարձեր կը դնէ մէջքիս ու կռնակիս ետեւ: Կ’ըսէ, ու շատ լսած եմ. «Անէ՜ծք է այս տիւանը»: Ծիւրեցաւ մայրս եւ կ’ուզէ որ զուարթացնեմ զինք ծաղրական ակնարկներովս, զորս ինք կը մերժէ: Օրինակ՝ «Այո, իրաւունք ունիս, այս տիւանը քեզմէ երկար պիտի ապրի»: Կամ՝ «Անէծքին վաթսուն տարի տոկացիր, քիչ մըն ալ համբերէ»: Եւս՝ «Գաղտնիք մը կայ քու եւ տիւանին միջեւ, եթէ ազատիս իրմէ, աւելի մեծ անէծք մը պիտի պլլուի քեզի»: Բայց այս անգամ, զի աւարտը մօ՜տ կը թուի այնքան, կ’ուզեմ գիտնալ թէ ի՞նչն էր որ կը մղէր զինք անիծելու զիս պատանեկութեանս, այս տանը մէջ, որովհետեւ, որքան ալ տարօրինակ թուի, ես չեմ կրնար յիշել: Կ’ըսեմ․ «Խոստովանէ՛ դուն ալ, որ խնայող չէիր ինծի՛ ուղղած անէծքներուդ մէջ: Ընտիր նմոյշներ են՝ «Կորպէ կորպ գաս», «Կերածդ քիթէդ-բերնէդ գայ», բայց իմ կարծիքով ընտրելագոյնն է՝ «Ճէհենտեմին յատակը երթաս», եւ, ո՞վ գիտէ, թերեւս այդ մէկը իրականանայ: Ես հիմա իսկապէս անկարող եմ յիշելու, թէ ի՞նչ կ’ընէի արժանանալու համար այդ գեղեցիկ խօսքերուն: Ի՞նչ կ’ընէի, ըսէ՛»: Պատմական պահ է: Բայց մայրս չ’ըմբռներ այդ ու յուսախաբ կ’ընէ զիս․ «Բան մըն ալ չէր»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը քալեմ, ու որքան քալած եմ, Հունտերու փողոցին մէջ, դէպի շէնքը ձայնասփիւռի, եւ զօրաւոր զգացում մը կը բռնէ զիս: Գիտեմ այս զգացումը, փորձած եմ, սակայն ի՞նչ է: Անկարելի է մեկնել: Մանր ապրանքներ ծախողներ դարձեալ սկսեր են վերադառնալ ու գրաւել մայթերը, հատու որոշմամբ մը վռնտուելէ ետք…: Բայց զգացումը առընչուած չէ այս իրողութեան: Զգացում մը, որ ո՛չ կը տխրեցնէ, ո՛չ կ’ուրախացնէ, չի նետեր գետին, չի բարձրացներ երկինք, չի՛ վհատեցներ, չ’ա՛զնուացներ…: Դարձեալ պիտի պարպեն փողոցն ու դարձեալ պիտի վերադառնան: Բայց զգացումը չպիտի պարզուի: Ու պիտի չբռնէ զիս երբ մտնեմ Հունտերու փողոցը գալ անգամ, ո՛րեւէ անգամ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Եգիպտական Թանգարանին մէջ նստելու տեղ կը փնտռեմ՝ յոգնեցուցի՜ն զիս արձաններն… ոտքերս կը քաշկռտեն զիս Հարստութենէ Հարստութիւն՝ փլուզի՜մ պիտի անողորմ աստուածներու եւ արքաներու մէջտեղ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս խտիւական Գահիրէի մէջ պտոյտի…: Գիշեր է եւ երկինքը ցօղանձրեւով կը զուարթացնէ տղաք ու աղջիկներ: Ա՜հ, Նոր Տարի՜ է: Խնդուք, ուրախութիւն, աշխարհն ազատեր է հոգերէն: Կ’անցնինք գինետունէ մը, ուր մարդիկ կը խմեն ըստ սովորականի, թուականի փոփոխումն անտեսելով: Մարդ մըն ալ կծկուեր է պատին տակ ու կը նայի մեզի: Մինակ է, անապաստան: Կինս հինգ ոսկինոց մը կը հանէ ու կու տայ եւ կ’ըսէ քանի մը քայլ անդին․ «Խե՜ղճ մարդ մըն է եւ անշուշտ կը նախանձի»: Եւ չեմ ըսեր իրեն․ «Թերեւս ես ալ օր մը նախանձիմ իրմէ»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Հի՜ն բարեկամ մը, որուն չեմ այցելած երկար, շա՜տ երկար ժամանակէ ի վեր: Բայց ան կ’ընդունի զիս սովորականին նման, կարծես մեր վերջին հանդիպումն ըլլար մէկ-երկու շաբաթ առաջ եւ ոչ՝ քսան տարիներ…: Չ’ըսեր նոյնիսկ․ «Ո՞ր հովը փչեց», եւ անակնկալ է ինծի որ երիկամունքը դադրեր է բանելէ…: Զգացումս յանցանքի ըլլալու է, լքեցի զինք եւ ա՛յս պատահեցաւ իրեն: Իսկ ան նոյն հիւրամեծարն է ու կը բերէ շիշ մը պաղ գարեջուր…: Կ’ըսեմ․ «Գիտես որ հետաքրքրասէր չեմ, բայց ուրեմն չե՞ս միզեր բնաւ»: Խնդալով կը պատասխանէ․ «Ոչ իսկ կաթիլ մը, ծորակը լաւ գոցուած է»: Խօսակցութիւնն իր հետ շահեկան է միշտ, զի ան ալ նուազ խաբուածներէն է ու շատ անգամ կը զարմացնէ զիս միտքէս չանցած գաղափարներով: Արտասովոր է սակայն գարեջուրի երկրորդ շիշը, ու երրորդը, եւ չեմ ուզեր զինք մերժումովս նեղել, թերեւս իր կերպն է գալուստս տօնելու: Եւ անխուսափելի հետեւանքը միզելու անյետաձգելի պահանջքն է: Ինչպէ՞ս խնդրեմ երթալ բաղնիք ընելու համար բան մը, որմէ զրկուած է ինք: Բայց ինծի կը թուի նաեւ որ ասիկա իր կերպն է վրիժառման:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Մե՜ծ դրամարկղ մը, խոտականաչ, տիրապետող, անկասկածելիօրէն անառիկ: Ղօղած գանձերն ունենալ չուզէի՞: Բայց հօրեղբօրս կինը կ’ըսէ․ «Սխալ ես, դրամարկղը դատարկ է, բայց գողերը չեն գիտեր, պիտի գան գողնալու ու առաջ սպաննեն զիս: Ազատէ զիս անիծեալէն, գնէ՜»: Եւ որովհետեւ կը սիրեմ ես հին, ապարդիւն առարկաներ, ինչո՞ւ չէ: Բայց եւ ահա առանձին՝ արկղին հետ, կը շփեմ ձեռքերս, թո՛ղ ըլլայ դատարկ, պիտի բանամ ու դատա՛րկն ըմբոշխնեմ: Բայց բանալին չի դառնար կղպանքին մէջ: Որքան ալ փորձեմ: Այսպէս է որ չեն իրականանար ամենայն իմաստէ զուրկ իղձերն իսկ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (457-463)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կ’ուզեմ երազներովս պարծենալ… ո՛չ՝ մօրս, որ պիտի չգտնէ այնտեղ բարոյականի օրինակելի նմոյշներ եւ պիտի համարէ զանոնք խոտոր ու անիմաստ ու գրելու տաղանդիս ցաւալի մսխում… ո՛չ՝ տարփուհիիս, որ հոն պիտի տեսնէ անհերքելի վաւերագրումը նարկիսութեանս, քանի երազներս եսապաշտական պատումներ են իսկապէս, եւ չի խաբուիր իբրեւ թէ այլ բան ըսող դարձդարձիկ գրելաձեւէս… ո՛չ՝ ֆրանսապաշտ գրաքննադատին, որ հաւանաբար բոլորովին անտեսէ… եւ ուրեմն կ’երթամ գրական սեռը առաջին անգամ մշակող, իմ ալ երազներուս տուն տուող վիպասանին, ու կ’ըսէ Նակիպ Մահֆուզ․ «Եթէ տկարացած չըլլար աչքս, ջլատած՝ աջս, ու չմեռնէի, պիտի անպայման երազներս ենթարկէի լիակատար վերանայման՝ միացնող ներդաշնակութեան մը ի խնդիր, եւ կը կարծեմ որ քու երազներդ ալ կարօտ են որոշ փոփոխութիւններու՝ նոյնն իրականացնելու համար»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Իմս է վճռական կարծիքը մարդուս բնութեան մասին եւ փափաքիս իրականացմամբ հիւրն եմ հեռատեսիլի հաղորդավարուհիի մը, որ կը հարցնէ մարդկային վարքուբարքի վարիչ յատկանիշին մասին: Նայելով իր աչքերուն մէջ, կը պատասխանեմ՝ «Յիմարութիւնը», կարծես մասնաւորաբար զինք պիտակէի: Բայց ան հմուտ է արհեստին եւ կը պահանջէ ինձմէ ինչ որ կը սպասէի՝ մանրամասնում եւ օրինակներ: Կ’ըսեմ․ «Յիմարութիւն կը գտնենք նաեւ օրէնքներու մէջ, որոնց պատժական յօդուածներուն չեմ ուզեր ենթարկուիլ»: Ժպտուն կը համաձայնի․ «Կը հասկնամ»: Կ’աւելցնեմ, ժպտելով ես ալ ու նայուածքս քաղցր հիմա․ «Եւ կան ազատագրեալներ»: Կը յիշեցնէ ինք ալ որ մեզ կը դիտեն հազարներ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ինչո՞ւ եկած եմ թշուառ այս սրճարանը, ուր սպասեակն ու թերեւս տէրը կը զգուշացնէ յաճախորդ մը ետ չքշել աթոռը՝ կոյուղիի ծակին մէջ չիյնալու համար…: Գնացքը, այո, ժամ ու քառորդ ետք պիտի հասնի, բայց ասիկա ինծի ծանօթ, հանրածանօթ սրճարանը չէ…: Ի՞նչ ապսպրել, զովացուցիչն ապահով պիտի դասէի, եթէ չտեսնէի որ դոյլի մը մէջէն կը հանէր շիշը եւ աղտոտ լաթով մը սրբելով ջուրը կը բանար ու կը մատուցէր յաճախորդին…: Սուրճ մը ուրեմն, պահանջելով որ լաւ եռայ: Կը բաւէ՛, ու հասա՛ւ մեկնումի ժամը: Կը կանչեմ ու կը հարցնեմ․ «Քանի՞»: Առաջին պատասխանը յայտնի է․ «Մեր վրայ ձգէ»: Բայց երկրորդը կ’ապշեցնէ… չո՞րս ոսկի…: Անշուշտ չեմ հաւատար, օտար տեսաւ զիս, ու որոշեց չարաշահե՛լ: Դանդաղօրէն ու մէկիկ-մէկիկ ոսկիները կը համրեմ ձեռքին մէջ, որ գիտնա՜յ՝ արժէք ունին ինծի…: Եւ պիտի աչք առնեմ փախցնել գնացքը՝ տեսնելու համար, թէ քանի՞ պիտի վճարէ համեստ արտաքինով մարդ մը, որ ահա կ’աւարտէ իր սուրճը…: Ան ալ գինը կը հարցնէ ու նո՛յն պատասխանը կը ստանայ: Կը զարմանայ, կը հակաճառէ, ստիպուած կը վճարէ ու նեղուած կ’ելլէ դուրս: Կ’աճապարեմ ես ալ երկաթուղիի կայարանը…: Ձախողեցա՜յ գիտնալ՝ սուրճին գինը իսկապէ՞ս չորս ոսկի էր, թէ խեղճ մարդ մը իմ պատճառով տուգանուեցաւ…:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Նամակատան պաշտօնեայէն կը խնդրեմ երեք թղթոսկիի համարժէք դրոշմաթուղթ: Եւ կին է եղեր, որ զարմացած ինծի կը նայի: «Տակաւին կը գրէք թուղթի վրայ ու կը դնէք պահարանի մէջ, որպէսզի հասցէակիրը կարողանայ կարդալ օր մը ու օրեր ե՞տք: Յայտնի է, պարո՛ն, թէ չէք լսած համացանցի եւ ել-նամակի մասին»: Բայց կը յամառիմ, զի որոշեր եմ վերակենդանացնել սովորոյթ մը, որ կը հրաւիրէր մտածել՝ գրելէ առաջ, ու անհրաժեշտ կը համարէր բառերու ընտրութիւնն ու նախադասութեանց կերտումը: Կը յուսամ որ շատերն ընդառաջեն առաջարկիս ու նամակաբաշխը բերէ իրենց պատասխանները եւ դատերու ու տուրքերու յայտերով չբաւականանայ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կարելի՞ է ուրեմն լայնատարած այս քաղաքին մէջ հին ու մոռցուած ու թերեւս մեռա՜ծ ծանօթի մը հանդիպիլ: Ուր որ է, իր մէկ նոր, արտամէտ կարծիքը պիտի յայտնէ ինծի, եւ եթէ առարկեմ՝ անյեղլի տրամաբանութեամբ ճշդութիւնը պիտի փաստէ: Կ’ըսէ. «Աստուած կը սիրէ զիս»: Ինչո՞ւ դէմ ըլլամ, կ’ըսեմ. «Հրաշալի: Բարով վայլես»: Չգոհացաւ, կ’ըսէ. «Չհասկցար: Կը սիրէ զիս միայն եւ ուրիշ ոչ ոք»: Արդէն ըսի. «Եւ կը հաւատա՞ն»: «Անոնք որ չեն հաւատար՝ կը ծաղրեն զիս, իսկ անոնք որ կը հաւատան՝ կը նախանձին»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Նեղ տաբատներ հագած խումբ մը ուսանողուհիներ շրջապատեր են դասախօսուհիներէն չեմ գիտեր ո՛վ: Հայերէնով կը հարցնեմ բարեկամիս, որ մարդ չհասկնայ. «Ինչ պէսպիսուն շարուածք: Յետոյքներէն ո՞ր մէկը կը նախընտրես»: Կ’ըսէ. «Կարծեմ պիտի չվիճինք: Կարմիր տաբատին մէջինը»: Եւ կը դառնայ ան իսկոյն ու ձեռքերը մէջքին կը կանգնի դէմ յանդիման: Հասկցա՜ւ: Ի՜նչ զուգադիպութիւն, որ հայ աղջիկ մը ըլլայ հոս եւ ի՛ր ոռիկը խածնէ մեր երկուքին ալ աչքը: Բայց ես կ’ըսեմ. «Չէինք գիտեր որ հայ ես, եւ ուրեմն մեր ընտրութիւնը առարկայական է անհերքելիօրէն»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՎԱԹՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Դաւադրութի՜ւն… կը գտնեմ ես զիս գեղանի աղջկայ մը հետ ու կը նայիմ աչքերուն մէջ ու սիրտս կը տրոփէ, ու կ’արթնցնեն… չարագործ մը կը հետապնդեմ, հասած եմ գրեթէ, ու պիտի չխուսափիմ սպաննելէ, ու կ’արթնցնեն… նամակ մը եկած է ու կը կարդամ ինծի ուղղուած շնորհակալական խօսքեր ու կ’ուզեմ գիտնալ արժանի արարքս, ու կ’արթնցնեն… 

Ինչպէ՞ս փախչիմ իրենցմէ… ո՞վ կրնայ նման երազներ ապահովել ինծի…

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (451-456)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս հին գիրքերու սէրն ունեցող բարեկամի մը մօտ: Ձեռքս կ’առնեմ, կը թղթատեմ մէկ-քանին, մինչ ինք կը զբաղի այս կամ այն ոճի շրջանակներ փնտռող յաճախորդներով: Գիտեմ որ չի կարդար երբեք, բայց գիրքերը ո՞վ կը բերէ: Պիտի հարցնեմ, բայց ահա նոյնինքն անձը քանի մը գիրք բռնած կը մտնէ ներս: Ծանօթ է, մէկ-երկու անգամ տեսած եմ, բայց ան ջերմագին կ’ողջունէ զիս, կարծես ըլլայինք մտերիմ բարեկամներ ու կարօտցած ըլլար զիս: Կը զգամ որ տակաւին սէրն անյայտացած չէ աշխարհէն: Բարեկամս անոր բացակայութեան կ’ըսէ․ «Կը թափառի ան հին գիրքեր վաճառողներու մօտ եւ ընդհանրապէս կը բերէ անարժէք բաներ, բայց կը գնեմ ես, որպէսզի ուտէ եւ խմէ, հագածներն ալ իր բարին կամեցող անձերէ են: Մարդոց գութն է որ կ’ապրեցնէ զինք»: Իսկ ես առիթը կը գտնեմ յայտնելու բարեմոյն ժպիտով մարդուն, որ իր բերած գիրքերէն ոմանք շա՜տ արժէքաւոր են, բայց ան կ’ըսէ․ «Տուածը բաւ է ինծի: Եթէ առարկեմ՝ պիտի չկարենամ սիրել զինք: Ինչ որ կ’ապրեցնէ զիս իր դրամը չէ, այլ իր սէրը, եւ քու սէրը, եւ ամէնուն սէրը»: Ինչպէ՞ս առարկեմ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Եկեր եմ Աղեքսանդրիա յուսալով ազատիլ միտքս ու մարմինս ջլատող ընկճուածութենէն: Ծովն այս անգամ անտարբեր է…: Երթամ Յունահռոմէական Թանգարանը, ճոխ քաղաքակրթութեան խտղտանքն ու մէկ հրաշալիքէն միւսին արձակումն անկասկած ազատեն պիտի զիս հոգեկան տուայտանքէս: Բայց թանգարանը գոց է նորոգութեանց համար: Փրկութիւնս արդի արուեստի թանգարանն է: Բայց արձաններն ու նկարներն անարգ կապկումներն են հանճարեղ բնօրինակներու: Ճակատագիրս է ընկճուածութիւնն ուրեմն:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Հեռատեսիլի կայաններէն այնքան շատ հաղորդավարուհիներ կը տեսնեմ, որ անոնցմէ մին կը հրաւիրէ զիս: Կ’ուզեմ ըսել իրեն․ «Ինչո՞ւ դէմքդ կը պահես սնգոյրի, թարթիչներու եւ շրթնաներկի ետին, աւելի՜ գրգռիչ ես առանց…», եւ չ’առարկեր, երբ լեզուիս ծայրով իր շրթները կը լզեմ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Հռոմ ու եկեղեցիներ ամէն քայլափոխի, ուզես-չուզես՝ պիտի մտնես: Ճոխ ու զուարճ դատարկութիւն, կը նայիս վեր ու ոսկեթեւ աղաւնիներ կը ճախրեն: Վայրն զբօսնիկներունն է: Աջ կողմն առաջամասին, թաւշերիզ փոքր շրջան մը յատկացուցեր են աղօթողներու: Երկու կրօնաւոր, նստած, անշարժ, կ’ըսեն ու կը կրկնեն ցած, անփոփոխ ձայնով․ «Օրհնեալ ես դուն կանանց մէջ եւ օրհնեալ է պտուղն որովայնիդ՝ Տէրն մեր Յիսուս Քրիստոս: Սուրբ կոյս Մարիամ, Աստուածամայր, աղօթէ մեղաւորներուս համար, հիմա եւ մեր մահուան ժամուն»: Եւ այսպէս շարունակ, նման ձայնագրեալ երիզի: Իսկ մեղաւորները կը պտտին եկեղեցիին մէջ, կը խռնուին, կը կատակեն:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Գտե՜ր եմ, վերջապէս, հետզհետէ ինձ աւելի սիրելի դարձող դերասանին հասցէն եւ հանդիպումին ալ առթած ուրախութեամբ ցոյց կու տամ յատկապէս իրեն համար հեղինակած կատակերգութիւնս: Բայց ան կ’ըսէ․ «Կու գաս մեռնելէ՞ս ետք»: Կը յուզուիմ, պիտի լամ, իսկ ան կը շարունակէ այպանել զիս․ «Ժամանակին չգրեցիր, մատնեցիր զիս մոռացմա՜ն»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այս անգամ չկայ ծանրերկաթ, փոշեպատ կղպանքը եւ դուռն ալ երբ կը հրեմ՝ կը բացուի, ու կը տեսնեմ արդէն նրբանցքէն անդին, հանդիպակաց անկիւնը հիւրասենեակին՝ հաւաքի՜չն անթել ալիքներու՝ փայտեայ մե՜ծ կախարդական ձայնասփիւռը, որուն հետ խաղալ արգիլուած էր ինծի: Պիտի պտտիմ, ըստ պատահման, աշխարհասփիւռ քաղաքներու մէջ, ունկնդրեմ անհասկնալի լեզուներ ու դաշնաշեղ երաժշտութիւն…: Բայց լուռ է… բացի խշրտոցէ մը…: Գաղտնագի՛ր մըն է անպայման, զոր պիտի վերծանեմ, որքան ալ ժամանակն երկարի…

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (443-450)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կ’արթննամ մահափորձին պատճառած թմբիրէն: Եւ ուրախ լուրին տարածման հետ կ’աւելնայ այցելել փափաքողներու թիւը: Որոշեցի օգտուիլ առիթէն եւ որ մուտքի տոմսակի մէկ միլիոն ոսկին ձեռամբ վճարուի Կեցցէ՛ Եգիպտոսը Հիմնադրամին:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս ծնրադիր չեմ գիտեր ի՜նչ քմայքով պատրաստած խորանիս առջեւ: Բայց ինչպէ՞ս առանձինն վայելեմ: Հրաւիրեմ մայրս, որ ծունկի գայ կողքիս: Բայց ան կտրականօրէն կը մերժէ… մայրս, որ կ’ընդառաջէր բոլոր փափաքներուս ու չարաճճիութիւններովս կ’երջանկանար… եւ անկարելի է տարհամոզել զինք, մինչ կու գայ ան ու կ’երթայ՝ ճաշասեղանին պատրաստմամբ զբաղ: Շեղուղիղ իմ երթն այս մերժմա՞ն առընչեմ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ծովուն յատակը շատ հեռու չէ մակերեսէն: Բայց ոմանք կրնան խեղդուիլ, եթէ ուրիշներ չփութան ազատելու: Գա՞նձ կը փնտռեն թերեւս: Եւ սպան կ’ըսէ ինծի. «Ուրախացի՛ր, քուկդ է ծովուն մէջ սուզուելու եւ օդանաւին մնացորդը փնտռելու մենաշնորհը»: Զարմանալի՜, կեանքիս ամբողջ երկայնքին ձախողած եմ տիրանալ իրաւունքներուս, հակառակ որ միակ պահանջքս օրէնքի գործադրումն եղած է: Մինչ ուրիշներ վնասած են ինծի՝ պաշտօնի վրայ մարդիկ կաշառելով կամ իշխանութիւն ունեցող մարդոց հաճոյանալով: Ու հիմա իբրեւ թէ այդ ամէնը կը հատուցանեն մենաշնորհով մը, գիտնալով որ լողալ չեմ գիտեր եւ անխուսափելիօրէն պիտի խեղդուիմ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Շպարի վաճառաշահ այս վայրն ո՞ւր կ’աւարտի: Հայելիներու մէջ կը ցոլանան, կը բազմանան անպատում նմոյշներ բուրմունքներու, իւղերու, օծանելիքներու, օճառներու, մազի, եղունգի, շրթունքի ներկերու, թարթիչներու, գոյնզգոյն ոսպնեակներու… անյապաղ իւրացման հրաւիրող շիշերու, տփիկներու, ծրարումներու մէջ…: Եւ ի՞նչ կ’ընեմ ես հոս: Աղջիկներն ինծի կասկածանքով կը նային: Կարծես եկած եմ ձաղկելու արուեստական գեղեցկացումն իրենց…: Ուստի կ’ըսեմ․ «Քանի որ մենք՝ կիներ ու այրեր, նման ենք ամէն ինչի մէջ՝ մտածումի, տենչերու, վարանումներու, փառասիրութեանց… տարբեր ըլլալու ձեր այս ձգտումը կը գնահատեմ եւ – ինչո՞ւ չխոստովանիմ – քիչ մըն ալ կը նախանձիմ»: Եւ կը տեսնեմ որ կը շրջապատեն զիս հիացական նայուածքներով:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Առաւօտ կանուխ պատշգամ կ’ելլեմ: Որոշեր եմ միզել թաղարին մէջ, որպէսզի ծաղկին եւ իրենց բուրմունքով զգլխեն զիս յասմիկն ու նունուֆարը: Մէզս սակայն դուրս կը ծորի եւ մօրմէս կամ կնոջմէս ի՞նչ կրնամ սպասել կշտամբանքէ բացի:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ուղեղս դադրեցաւ գործելէ… գանկէս զատ ոչինչ կը զգամ…: Եւ ստոյգ դարմանը թերթատել է Ալ-Ահրամը, ումպ մը առնել թէյէն ու խած մը՝ կարկանդակէն Վենիւսի մէջ, թէեւ գոցուած ըլլայ շատոնց եւ աղբ կուտակուած՝ պատերուն առջեւ: Բայց բացուեր է ու վերստացեր անցեալի իր փայլն ու փառքը: Սպասեակը պիտի փութայ գալ եւ պիտի անդրագոյն լրջութեամբ հարցնեմ իրեն Աղեքսանդրիոյ մեծահամբաւ սափրիչին՝ հայ Մնեմճեանին մասին եւ պիտի ըսէ, թէ չի գիտեր, եւ պիտի սաստեմ զինք․ «Ինչպէ՞ս թէ, մա՛րդ արարած, քառասունական թուականներուն հոս էր բարձր դասակարգին հաւաքավայրն եղող իր շքեղ խանութը»: Բայց… դրական է սպասեակին պատասխանը․ «Այո, պարոն, հրամեցէ՛ք», ու կ’առաջնորդէ զիս դէպի ներքին դուռ մը, ու վարսավիրանոցի ոսկեզօծ հայելիներուն միոյն մէջէն դուրս կ’ելլէ գրեթէ գաճաճ ու կարծես թէ կուզ ալ մարդ մը ու բարի գալուստ կը մաղթէ․ «Մնեմճեան՝ ձեր ծառան, ամենայն խոնարհութեամբ՝ արխիւն Աղեքսանդրիոյ, նետէ՛ ձեռքիդ օրաթերթը եւ ա՛ռ ինձմէ փաստացի տեղեկանք եւ ճշգրիտ բամբասանք»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Տարբեր է այս հաղորդավարուհին, չի շաղակրատեր, տիրապետելու բարդոյթ չունի, շպարով ու կոտրտուքներով իգականութիւն չի կեղծեր: Կը հարցնէ. «Ո՞ր մէկը կը նախընտրես՝ մասնակցի՞լ դէպքերուն թէ դիտել»: Կ’ընդունիմ. «Քաշուած եմ մասնակցութենէ, վայելքս դիտելու մէջ է»: Կը շարունակէ. «Եւ ինչո՞ւ կը դիտես՝ զուարճանալո՞ւ թէ խորհրդածելու համար»: «Կեանքը կը դիտեմ զուարճանալու համար, ու կը դիտեմ շարժանկարներ՝ եթէ կը հրաւիրեն խորհրդածման»: Կը յարէ յանկարծակի. «Եւ հիմա կը դիտես զիս զուարճանալո՞ւ թէ խորհրդածելու համար»: Ինչպէ՞ս չպատասխանեմ. «Այլ ձեռք դնելու»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՅԻՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Մահէն ետք իր յարկաբաժինը կ’այցելեմ: Հիւրասենեակի կահաւորումն իսկապէս ճաշակաւոր է ու ընտիր: Բայց… նրբանցքէն արդէն կը սկսի խաւաքարտէ տուփերու շարքը, որոնց վրայ – ու մէջն անշուշտ – մածունի գաւաթներ, անուշի, թթուի, այլեւայլ ուտեստեղէններու ամաններ ու շիշեր, դատա՜րկ բոլորն ալ, ու մաս-մաքուր… սպասուհիին աշխատանք չէ պակսած: Զգուշութեամբ կը յառաջանամ, ես չէ որ այսքան բծախնդրօրէն պահուած որեւէ բան անուշադրութեամբ գետին պիտի գլորեմ… եւ ննջասենեակին մէջ կը տեսնեմ զինք անկողնին եզերքը նստած, ոտքերը կախ…: Կը հարցնեմ. «Ինչո՞ւ շրջապատած ես ինքզինքդ այս դատարկ ամաններով ու շիշերով»: Եւ կարծես թէ կը սպասէր ինծի ու հարցումիս, որովհետեւ կը պատասխանէ. «Ինչո՞ւ կը շրջապատես ինքզինքդ դուն ալ դատարկ պատմութիւններով ու քերթուածներով»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (438-442)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՐԵՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կարծես Վենիւսն ըլլար որ վինահարի ընկերութենէն մեկնէր ու դուրս ելլէր Տիցեանի անաւարտ իւղանկարէն, որպէսզի կաւատը զայն նետէր ծանօթ-անծանօթի բիրտ ու հռհռագին հաճոյքին, եւ անզօր ըլլայի ես՝ ազատելու զինք, քրտինքիս մէջ հեղձ: Կ’ուզեմ հաւատալ որ տեսածս իրողութիւն չէ, այլ՝ վիպային դրուագ, բայց ան կը դառնայ ինծի ու տխրաբեկ է նայուածքն իր, մեղադրական:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՐԵՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ուշ հասած եմ կ’երեւի կամ հանդիսաւոր արարողութիւնն անտեսելով՝ թափառեր եմ լայնատարած եկեղեցիին մէջ, աչքս՝ արձաններուն եւ իւղաներկերուն: Հասած ենք աւարտին, յուղարկաւորները նստարաններէն քակուելով մի առ մի կը մօտենան կարմրաշքեղ դագաղին ու… բայց ես գիտեմ, կարդացեր եմ, ու մտքիս մէջ անջնջելիօրէն դրոշմուեր են, այս արտայայտութեա՛ն իսկ նման, երկու բառ՝ aspergillum եւ aspersorium… օրհնեալ ջուր կը ցանցնեն…:

Հետաքրքիր եմ, յուղարկաւորներէն ոմանք կրնան անտեղեակ ըլլալ ծէսին, ուրիշներու համար անհեթեթ է հաւանաբար, բայց առ ի յարգանք հանգուցեալին ու համոզեալ հաւատացեալներուն՝ ստիպուած են կատարել զայն, ուրեմն՝ որքա՞ն խղճմտօրէն ու որքա՞ն անսխա՛լ: Դժուար չի թուիր, դագաղին առջեւ են ոսկեդրուագ սրսկիչն ու անօթը, սրսկիչը պիտի առնեն անօթէն, պիտի ցնցեն դագաղին վրայ ու զետեղեն ետ՝ անօթին մէջ…: Մանաւանդ եթէ հետեւած էին օրինակը տուող շողասքեմ եպիսկոպոսին:

Բայց ո՞վ է հանգուցեալը, նշանաւոր մէկը ըլլալու է, կարելի՞ է որ պարզապէս իր հարազատներէն են Ֆրանսայի նախագահներ, եւ չեն եկած իրենց օգոստափառ դիրքին հանգամանքով, Ֆրանսուա Միթերանն իր մահէն ետք նոյնիսկ…: Ինքն է հիմա առջեւը դագաղին եւ ծէսը կը կատարէ հնազանդ, բայց – մահուա՞ն վերագրենք – թեթեւ է ցունցը եւ չի ցայտեր ջուրը դուրս, ու չի համարձակիր ան փորձել երկրորդ անգամ, մինչ իրմէ ետք եկող Սարքոզին արդէն կը հեռանայ թերեւս այպանելո՞վ ինքզինք, որ ամբողջ բուռ մը թափած էր…: Մասնակցի՞մ թէ չմասնակցիմ ես ալ: Չեմ կրնար կրօնքի նկատմամբ ունեցած դիրքորոշումս պատրուակել, ասոնցմէ շատերը անաստուած են հաւանաբար, բայց իմ կողմէ ծաղրանքով կատարուած ծէսը ուրիշներու կողմէ պիտի դիտուի իբրեւ կեղծիք…:

Մաքրոնն է հիմա ու ձեռքը չի մեկներ սրսկիչին, կը բաւականանայ դնելով դագաղին վրայ ու պահ մը լուռ մնալով…: Նախընթաց ստեղծեց եւ արժեզրկեց հետագայ որեւէ հրաժարում: Ինչո՞ւ, չե՞ս գիտեր որ խորհուրդ մը կայ հարցին մէջ: Օրհնեալ ջուրի այս սրսկումը աղերս մըն է առ Աստուած՝ թողութիւն շնորհելու հանգուցեալի մեղքերուն, եւ թաղմանական հանդիսութեան նախագահ եպիսկոպոսին ճիգը բաւարար չէ, աշխարհական բազմութեան օգնութիւնը կը հայցուի: Բայց յուղարկաւորներուն չոր աչքերը տեսնելով ինչպէ՞ս չանցնի փոխաբերական մտքէս, որ դագաղին վրայ ձեռքով ջուր կը սրսկեն աչքերէ պոռթկացող արցունքներուն տեղ: Եւ դատապարտելի՞ է արարքը, երբ մարդ չի՛ գիտեր թէ ո՞վ է հանգուցեալը:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Աշակերտի մը մայրն է ու կ’ըսէ որ այսուհետեւ թուաբանութիւնը ճափոներէնով պիտի ուսուցանուի ու կ’ամբաստանէ որ ե՛ս եմ պատասխանատուն պզտիկներու այս առաւել ու անհարկի չարչարանքին: Բարեբախտաբար, հանդիսաւոր հաւաքին մէջ կը տեսնեմ կրթական նախարարութեան պաշտօնատարներէն շատեր, բայց, աւելի կարեւոր, որ ներկայ մահմետական շէյխերն ու քրիստոնեայ կղերը այս պարզափոխումը կը համարեն օրհնեալ ու գովելի:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ոչ, անհաւատալի է, անընդունելի… դագաղավաճառն անհետացեր է…: Գոյութիւնն ուրեմն կը հանգստացնէր զիս, երբ ինքնաշարժով կ’անցնէի խանութին առջեւէն… ո՞ր մէկն է իր տեղը գրաւողը՝ Ներկի Արքա՞ն, Ոսկեայ Նետ ճանապարհորդական գրասենեա՞կը, Պտղահիւթի Դրա՞խտը… առձեռնի կրպակն է անպայման…: Ի՞նչ սրտով մեռնիմ հիմա եւ ինչպէ՞ս պիտի կարենան ինծի յարմար դագաղ մը գտնել, հօրս ու մօրս, ու անոնցմէ առաջ՝ ուրիշ ազգականներու ալ դագաղներ ընտրելէս ետք:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՔԱՌԱՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Աղջիկներն անտարբեր են ինծի, եւ ինչո՞ւ զարմանամ՝ անցեր եմ վաթսունը: Բայց սափրիչս կ’այպանէ զիս ու կ’ըսէ, որ ամիսներու ուշացումով կ’այցելեմ իրեն, հոգ չընելով որ մօրուքս նմանի իսլամ ծայրայեղականներու անխնամ մօրուքներուն: Կատակով կ’աւելցնեմ. «Անապատական վանականներու ալ»: Ետ չի մնար. «Պիտի կտրեմ, յարդարեմ, որպէսզի զոյգ այդ ջոլիրներէն ելլես ու միանաս գեղանի էգերու ուշադրութիւնը գրաւող ընտրանիին»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: