ԿԱՐՃ ՊԱՏՈՒՄՆԵՐ ԵՒ ԽՈՀԵՐ (8)

սեւգնդիկ

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ-ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ

***

«Խենթ Յակոբ» կը կոչէին զինք մեր թաղեցիները: Պատշգամբէն կը դիտէի, թէ ինչպէս ոտքերը քսելով կ’երթար-կու գար թաղին մէկ ծայրէն միւսը: Մինակը կը խօսէր, կը լռէր, կը սուզուէր, կը կռուէր երբեմն ու բարձրաձայն կը պոռար…

– Ահա նորէն խմեր է, ո՜վ գիտէ,- կ’ըսէր մեծ մամաս՝ աչքերը պիշ-պիշ իրեն սեւեռած:

Չեմ յիշեր ով պատմեր էր, կամ՝ յօրիներ, բայց լսած էի, որ ժամանակին, ան խենթի պէս սիրահարած էր ու իր սիրած աղջիկէն բաժնուելուն համար՝ խելագարած: Կը զարմանայի սիրոյ այս գերադրական տարողութեան վրայ ու կը խորհէի, որ ատիկա ֆիլմերու, վէպերու, կամ շէքսփիրեան թատրոններուն մէջ գոյութիւն ունեցող վիճակ էր, մանաւանդ որ այդ շրջանին «Օթելլօ» կը կարդայի ու սիրոյ լաւագոյն դրսեւորումը կը տեսնէի անոր կերպարին ընդմէջէն: Տպաւորուած էի մանաւանդ հերոսին մէկ խօսքով, որ անընդհատ կը կրկնուէր մտքիս մէջ, թէ սէրը հաւատարմութիւն է ու վստահութիւն, իսկ երբ կասկածը մտնէ յարաբերութեան մէջ, այլեւս սէր չէ, այլ՝ քաոս: Ու տարուած սիրոյ զեղուն արտայայտութիւններով, ես՝ ռոմանթիք դեռատիս, կը սկսէի երազել այն մեծ սիրոյն մասին, որ պիտի ներշնչէր ու տանէր զիս դէպի անսահման վերացում:

Յակոբ անվնաս էր, թաղեցիներէն ոչ ոք կը նեղացնէր, ան իր աշխարհին մէջն էր: Ու թաղեցիները, ընդհակառակը, կը կանչէին զինք ու ճաշ կու տային: Օր մըն ալ պնակ մը ճաշ մայրս ինծի տուաւ, որ տանիմ խենթ Յակոբին:

– Յակո՛բ,- պոռացի. կեցաւ: Երկիւղով կամաց մը մօտեցայ իրեն ու տուի ձեռքիս պնակը, որ դրուած էր տոպրակին մէջ: Երկար ու անխնամ մօրուքով, հին ու պատռտած ցնցոտիներով Յակոբը խզուեցաւ պահ մը իր աշխարհէն, գլուխը շարժեց որպէս երախտագիտութեան նշան, նստաւ գետին, բացաւ տոպրակը ու սկսաւ ուտել՝ մէկ կողմէն ինծի համար անհասկնալի իր զրոյցը շարունակելով…

«Բարի է», եղաւ պատասխանս ի դէմ մօրս «տուի՞ր» հարցումին:

Յակոբ բարձրաձայն կու լար ալ երբեմն. այնքան բարձր, որ ներսերէն թաղեցիներս պատշգամբ կը վազէինք, տեսնելու համար ցաւը մեր հերոսին: Մարդիկ խղճալով կը մօտենային ու դրամ կու տային. ոմանք՝ քսանհինգ սուրիական ոսկի, ոմանք՝ յիսուն, ուրիշներ՝ հարիւր կամ աւելի, բայց քաոսին դէմ կռիւի ելած Յակոբ երբեք ալ մուրացկան չէր. «Ո՜վ կարդալ սիրտը գիտէ»:

***

Գրուած է․ «Երանի՜ հոգիով աղքատներուն»: Ինչպէ՞ս կարելի է դատարկութիւնը երանութիւն համարել: Կը սիրեմ պարզութիւնը կեանքի, լուռ երջանկութիւնը, ու դատարկ եւ մեղկ հոգիս երանելի է, այո՛, որովհետեւ պարարտ է՝ լեցուելու համար բանաստեղծութեամբ եւ ասեղնագործուելու հլունքներով: Անմռունչ գիշերուան մէջ, ներաշխարհս կ’եռեւեփի ու պատրաստ է կառուցելու համեստ դղեակը երազիս: Այլեւս ի՜նչ փոյթ, որ երազը ցնորք է:

***

Գտնելը ի՜նչ հիանալի զգացում է: «Փնտռողը կը գտնէ»: Բայց ինչպէ՞ս կ’ըլլայ որ առանց փնտռելու գտայ. ինքնաբերաբար, առանց ճիգի ու տանջանքի, ասուպի արագութեամբ, նոյնիսկ առանց իսկ գիտնալու իր գոյութեան մասին: Գտայ ու հասկցայ, որ կորսնցուցած էի, որ պէտք էր փնտռելու ելլէի: Գտայ ու զգաստացայ, որ «մարդ միայն հացով չ’ապրիր»: Գտայ չփնտռուածը ու գիտակցեցայ, որ գտնելէն աւելի կարեւորը պահելն է: Հիմա ինչպէ՛ս եւ ո՛ւր պահեմ գտածս, երբ ողորկ է ու լպրծուն:

***

Կը բաւէ որ ներքին լարերուն հպիս՝ ու թաւջութակս մեղմալար ու թաւ կ’երգէ խորունկը հոգւոյս:
Թաւջութակս հպումէ կ’ախորժի ու յուշիկ-յուշիկ կը հեծէ:

***

Կրկէսէն ներս, ամէնուն աչքին մէջ փայլք, ժպիտ ու ուրախութիւն առթող ծաղրածուին կոպերը այրուցքէն կը վառէին՝ տարածուելով անհունին մէջ սրտին: Եթէ գիտնային, որ անոր սիրելին հոգեվարք կ’ապրէր, պիտի ծիծաղէի՞ն ի դէմ ժպիտ բաշխող ծիծաղաշարժ ծաղրածուին:

***

Ծարաւս չի յագենար. որքան խմեմ, աւելին կը տենչայ: Վարա՛ր ջրվէժ, այս ո՞ւր կ’երթաս անյայտ ափեր, խառնեմ մէջդ ցաւոտ էջեր, զանոնք ընեմ թղթէ նաւեր, որ հոսքդ վարար ու ջինջ նոր առաւօտներ բերէ ինծի:

 

20 Օգոստոս 2018
Երեւան

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՇՐՋԱՊՏՈՅՏ

արջ

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ-ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ

 ԱՐԱՀԵՏ
«Զգուշացե՛ք / Տարածքում արջեր կան», գրուած է ցուցատախտակին վրայ: Խեղճ արջերը այնքան իրենք զիրենք վարկազուրկ կը զգան հիմա, որ շուարած են․ իսկապէ՞ս մարդիկ պէտք է զգուշանան, թէ իրենք:

ՋԵՐՄՈՒԿ
«Հանգային ջուր է», ըսին,
ու վիզս տուի ամէնէն առաջ,
որ պրկուած ջիղերս քակէ.
արձակեց ներսի սանձերս բոլոր
ու մարմինս ջուրին մակերեսին վրայ
ալիք-ալիք ծփալ սկսաւ:
«Վէրքեր կը բուժէ», ըսին.
ու տուի իրեն բոլոր ցաւոտ մասերս.
ու փրփրակէզ գոլ հոսանքին
ջերմեռանդ յուզումով
գլորուող արցունքս խառնեցի.
Ծարաւցած հոգիս ծծեց նեկտարը ակին,
դարձաւ ջերմակէզ ու սթափ,
պատրաստ՝ նո՛ր յագեցումներու:

ԼԱՍՏԻՎԵՐ
Որպէս լաստ ծառայող գերաններուն վրայէն կը քալեմ մերթ հաստատակամ, մերթ զգուշաւոր, մերթ կաղալով, մերթ ոստոստելով. կածանը նեղ է, եզրը՝ կիրճ, սակայն վճռած եմ անպայման բարձրանալ լեռն ի վեր: Ու դիմացս, ահա, ագռաւն է, որ բոյն շինած է եղեւինին վրայ ու բարձունքէն կ’անիծէ մարդիկը, զի մինչ օրս հանելուկ մնաց իրեն համար, թէ ինչո՞ւ անոնց կողմէ չէ ընդունուած ինք ու կը քշուի, հա կը քշուի մէկ ծառէն միւսը:

ZIP LINE
«Կը վախնամ», ըսի, «զաւակներու տէր եմ, ինչպէ՞ս փորձեմ, փորձելու բա՞ն է»: «Փորձէ՛, հակառակ դէպքում՝ շատ բան ես կորցնելու», ըսաւ զբօսավարը: Ու վստահելով խօսքերուն` ուժս հաւաքեցի ու ամբողջ մարմինով տրուեցայ սքանչելի բնութեան:

Երկիրը կորսնցուցած էր իր մագնիսական ուժը ու հեռու ժխորէն, վազքէն, օրէնքներէն, կաշկանդումներէն, նեղութիւններէն, հարուածներէն, հոն, այդ պարապ միջոցին մէջ, կապոյտին մօտ, երազի մը թեթեւութեամբ՝ ես սկզբնական վիճակիս կը վերադառնայի, ե՛ս կ’ըլլայի:

զիփ

ԲՈՒՍԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱՅԳԻ
«Ծանօթ ըլլալը այդքան ալ էական չի իրար հետ ժամանակ անցկացնելու համար», այսպէս պատասխանած էր անծանօթ երիտասարդը, երբ «ես քեզ չեմ ճանչնար»՝ անտարբեր հայեացքով պատասխանած էի զիս սուրճի հրաւիրելու իր առաջարկին:

Ու մեր դէմը, ահա, կակաչներուն վրայ թիթեռնիկներ կը թառին, ու հակառակ որ ինքն ալ կը դիտէ ու կը հմայուի, կը զարմանամ, որ ինչպէս չի գիտնար, որ թիթեռնիկի սէր փնտռելու համար ծառին քով չեն գար, երբ այսքան կակաչներ բուսած են այգին:

ՍՕՍԻՆԵՐՈՒ ՊՈՒՐԱԿ
Հսկայ ծառեր, խիտ անտառ, տեսակաւոր թիթեռներ, ամէն կողմ կափ-կանաչ, տերեւներուն վրայ փոշիի նիստ չկայ, կը փայլփլին, կը շողշողան: Որքան հիացայ սօսիներու վիթխարիութեամբ՝ այնքան փոքր ըլլալս զգացի: Ու պուրակի զգլխիչ բոյրը մտաւ քունքերէս ու խունկի պէս տարածուեցաւ ամբողջ մարմինիս մէջ։ Գլուխս դրի խոտին ու արբեցայ լուռ քաղցրութեամբ՝ լի շշուկովը սիւգին. եւ ի տես անոր ձիգ կեցուածքին՝ արթնցան քնացած զգայութիւններ, որոնք անունիս հետ նոյնացումս տենչացին:

s0si

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԿԱՐՃ ՊԱՏՈՒՄՆԵՐ ԵՒ ԽՈՀԵՐ (7)

20180506_193312.jpg

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ-ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ

***

Աչքերուդ մէջ արեւ կար: Ու ես լողացի այդ արեւուն մէջ: Արդեօք ե՞ս վարպետ լողորդ էի, թէ պարզապէս արեւուդ մէջ լողալու համար լողալ գիտնալը հարկաւոր չէր: Աչքերուդ մէջ արեւ կար ու ես ըմպեցի կաթիլ մը շող:

 

***

Մահը մարմնական փշրանքը չէ, չեմ սարսափիր այդ մահէն, սակայն երբ փշրուի մեր կառուցած անկեղծութեան պատը, յայնժամ ես կ’ապրիմ մահը:

 

***

Ջերմաչափիս սնդիկը անթեք կ’ուղղուի դէպի վեր: Ճակտիս թաց կտորները չեն օգներ կասեցնելու անոր սլացումը ու չդիմանալով բռնկումիս՝ ան կը փշրուի:

 

***

Կարծեցի որ հետս աչքխփուկ կը խաղայ եւ հիմա ուր որ է՝ պիտի բացուին աչքերը: Ան ընդամէնը «քիչ մը քնանամ», ըսած էր. ես ի՜նչ գիտնայի…:

 

***

Անցայ փողոցներէն, մայթերէն, խանութներէն, մեծ ու փոքր պողոտաներէն: Բոլորն ալ սպասումի մէջ էին: «Է՜հ, ձեր գործին անցէ՛ք,- պոռացի միտքէս,- սպասուածը այդքան ալ ակնթարթային չէ»:
Վերադարձայ նոյն փողոցներէն, մայթերէն, խանութներէն, մեծ ու փոքր պողոտաներէն, մարդոց աչքերը տակաւին յառած էին երկինք: Պիտի տեղա՞յ, ի վերջոյ, մանանան:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԿԱՐՃ ՊԱՏՈՒՄՆԵՐ ՈՒ ԽՈՀԵՐ (6)

my library 2.png

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ-ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ

***
Քայլ կայ, որ սպառիչ է,
ու այդ քայլէն պարտասած՝ անապատի արեւի շողը կայլակ կը կարծէ.
Քայլ ալ կայ, որ ուժ է,
ու այդ քայլէն արիացած՝ ամէն քայլափոխի հետ սէր կը քաղէ:

 

***
Կարծեցի որ լռութիւնը լեզու է ու կը պարզէ ամէն բան՝ երբ բառերու յորձանուտին մէջ խեղդուի լեզուս, սակայն դուն ընդամէնը լռութիւնս տեսար ու չլսեցիր թմբուկիս զարկը, որ ներսի պատերուս կը հարուածէ. «լուռ է», ըսիր ու չլսեցիր ղօղանջը ականջներս զրնգացնող. «լռակեաց է», կրկնեցիր ու չկրցար սպաննել վիշապը բառերս խեղդող. դո՛ւն չկրցար կարդալ զիս:

 

***
Թաւշահնչուն լարերովդ գերէ սիրելիիդ ականջը, որ գգուէ թաւշամորթ մարմինդ, մինչ թաւշապատ գիշերուան մեղմ լուսինը թող հսկէ պատուհանէդ:
Թող թաւշածուփ մարգագետիններուն վրայ տապլտկի չարաճճի մանչուկդ ու թարմ ու նուրբ հողէն ուժ ստանայ, քանզի թաւիշը իր մեղմութեան մէջ պինդ է եւ ամուր:

 

***
Ամէն օր կը ժպտինք իրարու, կը ծանօթանանք, առաւել եւս կը ճանչնանք զիրար ու հետզհետէ կը մտերմանանք եւ մեր կապը կ’ըլլայ անքակտելի: Այսպէս ամէն օր, հին կարօտը սրտիս՝ ես իմ նոր անկիւնս կը կառուցեմ եւ մտերիմ գիրքերուս հաճոյքը կը վայելեմ. ու կը մտորեմ, թէ ինչպէ՛ս կ’ըլլայ, որ երբ գիրքին դուռը կը փակեմ ու կը շարեմ զայն իր համապատասխան տեղը, տակաւին ինքզինքս մէջը կը զգամ, հո՛ն՝ դռնէն ներս, դարակին վրայ: Ու այդ պահուն է, ահա, որ ներքին զրոյցը կը սկսի մտերիմիս հետ. այնպիսի հաւատարիմ մտերմութեամբ, զոր ոչ ոք կրնայ խլել մեզմէ:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԿԱՐՃ ՊԱՏՈՒՄՆԵՐ ԵՒ ԽՈՀԵՐ (5)

29497320_10204690187651900_2835048851994312704_o (1).jpg

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ-ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ

***
Կարկամօրէն կուղպ մնացած լեզուին տակ խլացնող ձայն կար ու դուրս գալ կը տենչար, բացաւ ներքին դարանները բոլոր, որ շունչ տայ բառերուն, որ խրած արմատները ճիւղեր արձակեն, բառաճ տեղի ունենայ, բառը բար դառնայ, բարբառէ, բայ-բայէ, երբեմն պարզ հանդերձանքով, երբեմն ճոխ ու պճնուած: Անոնք ուրախ կը կայթեն հիմա, իսկ լռութիւնը կը թեւածէ՜…

***
Կարծեց որ այդպէս է կարգը: Տէրհայրները կ’ըսեն բաներ, զորս չի հասկնար: Բայց սուրբ են, պէտք է երկիւղածութեամբ մօտենայ անոնց: Աջը համբուրէ ու իրենք քաշեն զայն, համեստօրէն: Յետոյ մեծցաւ ու օր մըն ալ միջնորդ մը ամուսնութեան առաջարկ ներկայացուց: Ի՜նչ երէցկին: Չէ՜, ինչո՛ւ ինք սո՞ւրբ է. վայելքներէ հեռու կեանք ինչպէ՞ս պիտի կարենար ապրիլ, ճաշարան-սրճարան երթալ չկայ, պարել-ցատկել չկայ: Այդ ի՜նչ բան է: Չէ՜, ինք յարմար թեկնածու չէր երէցկնութեան: Մերժում:
Օր մըն ալ աւելի մեծցաւ: Եւ տեսաւ, որ չէ՜, սխալած էր. անոնք ալ պարզ մարդիկ են: Սովորական կեանք ապրող անձինք: Բայց ինչո՞ւ տակաւին չէր հրապուրուեր անոնց խօսքերով կամ քարոզներով. միալար, միանուագ. հազար անգամ լսուած, հազար անգամ կրկնուած միտքեր, մտիկ ընես, չընես՝ բան չի փոխուիր:
Օր մըն ալ, ահա, երբ արդէն ամուսնացած ու զաւակներու տէր դարձած էր, վարդապետ մը եկաւ քաղաք ու այնպիսի ճառ մը արտասանեց, որ կլանեց բոլորը: Այս մէկը այդ միւսներուն չէր նմաներ: Այս անգամ ալ մեր հերոսը ափսոսաց, որ ինչո՞ւ գիտակից ու շնորհալի մարդիկ կուսակրօն կը դառնան: Այդպիսի սերունդ ինչպէ՛ս շարունակել…

***
Կան անոնք, որոնք քամիի հոսանքէն հաճոյք կը ստանան: Չփորձէք փնտռել փականներ, գոցելու համար դուռ ու պատուհան: Անոնց քով յարատեւ դռնբաց է:

***
«Արագընթաց գնացք է», ըսին ու մեծ շուքով բացում ըրին. «Տեղ շուտ կը հասցնէ, փորձէ՛»: Փորձեցի: Ու հիմա գնացքը որքան արագ կը սուրայ, այնքան մտքերս ետ-առաջ շրջան կ’ընեն, ներսս կ’ալեկոծի ու ստամոքսիս այրուցքի ցաւ կը պատէ: Արագընթաց գնացքը, այո՛, կը սուրայ, բայց ինչո՞ւ ես ի՛մ կայանս չեմ հասնիր:

***
Նախադասութիւններս լի են հարցման նշաններով: Անոնք այնքան ազատ կը սլանան մէկ բառէն միւսը, որ կը թուի թէ նշաններու շքերթ կայ բառերուն վրայ․ ի զուր մի՛ հարցնէք հարցման նշանին ճիշդ տեղը դնելը ինչո՛ւ չեմ սորված. անոնք այնքան շատ են ու անկառավարելի, որ հարցման նշանի կանոնին չեն կրնար ենթարկուիլ:

***
Մեթրոյին մէջ բազմաթիւ աչքեր կան, աչքեր խոժոռ ու տխուր, աչքեր յոգնած ու պարտասած, աչքեր անյոյս ու հիասթափ, աչքեր ընկղմած ձեռնահեռաձայներու մէջ, աչքեր պիշ-պիշ աչքերդ քամող, աչքեր ծանօթութիւն աղերսող, աչքեր կարեկցութիւն հայցող…։ Մեթրոյին խեղդող սուլոցին տակ կ’որոնեմ վերջապէս աչք մը՝ որ ժպտի:

***
«Եւ կը ծլին ու կը ծաղկին» քաղաքին ծառերը… ատեն մը սիրտս բուրաւէտ կոկոն էր, եկան մեր պարտէզ եւ քաղեցին զայն: Պարտէզիս մէջ, ահա, ծիլ մը փթթեր է, ծիլը յոյսն է իմ, երազը ցնորք: Ե՛ս ալ «պատրանքը սիրեցի»:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

1 2  3   4  5   6

7     8

ՈՅԺ

Կը գտնեմ ես զիս Կարեւոր Անձերու Յատկացուած գնացքին մէջ եւ աչքերս պահ մը անջատելով դաշտերուն մէջ որոճացող կովերէն, երաժիշտի երեւոյթով երկու թիկնապահի ընկերակցութեամբ կը տեսնեմ Իշխան Չարլզը, որ կ’ըսէ թէ եկած է Գահիրէ՝ Տիանան փնտռելու, եւ թէ ոեւէ մէկուն օգնութիւնը կը գնահատէ մեծապէս: Ինքզինքս բարոյական որեւէ հարկադրանքի տակ չդնելու համար աճապարանօք կ’իջնեմ գնացքէն ու թաքսի մը պիտի առնեմ, բայց մէջը աղջիկ մը կայ, որ դեռ չէ ելած, սակայն կ’ելլէ ու կը տեսնեմ որ Տիանան է…: Ինչո՞ւ լուր տամ իշխանին, թող ինքը գտնէ…: Սակայն թաքսիին մէջ դէմք ու մարմին ամբողջովին ծածկած ուրիշ կին մը կը դժկամակի ելլել, ուստի ծիծերէն կը բռնեմ ու դուրս կը քաշեմ, բայց մէջտեղ կու գայ որ իբրեւ կին ծպտուած ծերունի մըն է ան:

Ես ու ծերունին կը հասնինք պանդոկ: Ծերունին կը սպաննեմ անկողնին մէջ եւ չես գիտեր ինչպէս՝ արիւնը վարի յարկը գտնուող տղու մը վրայ կը կաթկթի: Տղան չի կասկածիր որ արիւն է, բայց կը մտածէ ուսումնասիրել: Իր քովն եմ, երբ կը յայտնաբերէ որ արիւն է: Իսկ ես կը պնդեմ որ կարմիր մելան է, ու փաստելու համար բան մը կը գրեմ ու կիսաձայն ալ կը կարդամ գրածս: Կարծես թէ կը համոզուի, բայց գիտեմ որ յետոյ կրնայ արիւնի վարկածին վերադառնալ: Հիմա այլեւս մոռցած է եւ ուշադրութիւն չի դարձներ ինծի, սակայն պէտք է ժամ առաջ փախչիմ:

Ամենայն պաղարիւնութեամբ կ’ուղղուիմ պանդոկէն դուրս, որ սակայն ամբողջովին շրջապատուած է, նոյնիսկ ներսը լեցուած են գաղտնի ոստիկաններ, որոնց մէջ անշփոթելի է Եգիպտոսի նախագահը՝ գայլադէմ Սատաթը, ու կը զգամ որ պիտի բռնուիմ, բայց ան կ’ըսէ որ մասնաւորապէս ես կրնամ մեկնիլ: Կը վախնամ որ խաղ մըն է ու դուրսը պիտի ձերբակալեն զիս: Սակայն աւելորդ էր ու երեւան կու գայ որ հայրս է զիս դուրս հանել կրցողը եւ կը պահանջէ իմ ինքնութեան թուղթերը, որովհետեւ Պէյրութ պիտի երթամ: Ես չունիմ, սակայն ոչինչ, աժանով կրնանք ապահովել: Կարծես թէ ազատեցայ: Սակայն չէ՞ որ չարը պէտք է պատժուի արաբական ֆիլմերու մէջ: Վրիժառուն ուր որ է պիտի յայտնուի:

Քանի մը քայլ առած եմ պանդոկէն դուրս, երբ Նակլաա Ֆաթհին կը յայտնուի, կը վազէ ու գիրկս կը նետուի, ձեռքերն օղակելով վիզիս շուրջ ու ստինքները ճզմելով լանջիս: Նակլաա Ֆաթհի՜ն, վիպակորոյս դերասանուհին, կը հծծէ, որ, ո՜հ, ազատած եմ, ու կը համբուրէ զիս ու դէմքս կ’ողողէ արցունքով: Բայց սպաննութիւն գործած եմ, հոգ չէ թէ զոհն ըլլայ վատասերած ծերունի մը, եւ պատիժն անխուսափելի է: Փողոցն ենք՝ ես, Նակլաա Ֆաթհին ու հայրս ալ կարծեմ, եւ բեռնատար կառք մը մեր վրայ կ’ուղղուի: Երբ կ’անցնի՝ հայրս մէջտեղ չկայ, ազատած եմ ես, բայց Նակլաա Ֆաթհին թեւ մը կորսնցուցած է ու բնաւ չի նմանիր Վենիւսին: Վշտահար ու մեղապա՛րտ կը հակիմ վրան, սակայն քար մը կը հարուածէ զիս, վրիժառուն է անկասկած, ակամայ ու անյապաղ կը փախչիմ:

Ապաստան կը գտնեմ հեռատեսիլի կայանին շէնքին մէջ: Ձայներ զիս կը հրաւիրեն սրահ մը, ուր Շատիային ի պատիւ սարքուած է հանդէս, որուն պիտի մասնակցի եւ ահա ներս կը մտնէ Ապտէլ Հալիմը: Իրենց զուգերգներով պիտի զգլխեն մեզ: Բայց ոչ, դիտող են երկուքն ալ եւ Ապտէլ Հալիմ Շատիային քովը գտնուող աթոռը հանգիստ չի գտներ եւ կը սրտակցի Շատիան եւ իրենց տեղերը կը փոխեն: Տղաներ կ’երգեն Շատիային երգերը, պարուհիներ կը դառնան անոնց շուրջ: Ապա կը յայտնուին երկու պարողներ, որոնցմէ մին Ֆուատ Էլ-Մուհանտէսն է, միւսը՝ ես: Ծիծաղաշարժ է մեր պարն անշուշտ ու կատակերգակ դերասանին անձայն կը խօսիմ եւ ան կը լսէ որ կը հալածեն զիս ու կան բաներ, որոնք մեզ երկուքս կը դատապարտեն: Պարը կէս կը ձգենք, կ’ելլենք:

Բացօթեայ տեղ մըն ենք հիմա եւ ես կ’որոշեմ այդ տեղը ձգել եւ հեռանալ: Բլուրն ի վեր կ’առաջնորդէ զիս Ֆուատ Էլ-Մուհանտէսը, մեր ոտքերը կը խրին աւազին մէջ, քայլերը կը դանդաղին, բայց կ’ըսէ որ մեր ազատումը քիչ մը աւելի վերն է, եւ տուն մըն է ուր կը մտնենք, եւ հայրս կը յայտնուի եւ դերասանը կը բացագանչէ՝ «Կեանքի՛դ սիրոյն, հետապնդումը աւարտի պիտի սպաննութեամբ, հեռու չէ վրիժառուն, հասի՜ր մեզի գթասրտութեան հատիկներով, գաւաթ մըն ալ ջուր, որ առնէ ու կակուղնայ սիրտը»: Արդարեւ, բարձրոտն սեղաններու վրայ դարսուած են ապակեայ ամաններ, լի, կիսով լի, քառորդով լի, հազիւ լի՝ հատիկներով: Կը մօտենամ ու կը կարդամ՝ բարեսիրութեան, անկեղծութեան, ոգեւորութեան, քաջութեան, ձեռներէցութեան…: Բայց հայրս ցոյց կու տայ դատարկուա՜ծ մը՝ «Չմնա՜ց գութի հատիկ, սպառեցաւ շատոնց»: Դերասանը կը յուսաթափի, կը հարցնէ՝ «Կա՞յ ուրիշ յարմար հատիկ»: «Աւա՜ղ: Փախէ՛ք դուք, կը զբաղցնեմ զինք երբ հասնի»:

Բլուրն ի վար կը վազենք, կը գլտորինք, փախեր ենք հազիւ հազ, վրիժառուն արդէն կը մտնէ հօրս քով, որ անտեսելով անոր դէմքին արտայայտութիւնն ու ձեռքը բռնած հրացանը, իբրեւ սովորական յաճախորդ կ’ընդունի զայն ու կը հարցնէ՝ ո՞ր առաքինութեան կու տայ նախապատուութիւն: «Հատուցմա՜ն, – կը բացագանչէ վրիժառուն, – եւ պէտք չունիմ հատիկի, ունի՜մ այդ առաքինութիւնն արդէն»: Անկասկած գիտէ թէ ո՛վ է հայրս, որ ապարդիւն կը համարէ հատիկներու գովասանքն ընելով զայն զբաղցնելու որեւէ փորձ ու յաջողութիւն կը մաղթէ կամօքն Աստուծոյ:

Փախած կը կարծենք մեզ, սակայն վրիժառուն հրացանը կ’ուղղէ Ֆուատ Էլ-Մուհանտէսին վրայ, կ’երեւի զայն կարծելով զի՛ս: Կը վարանիմ իր առջեւն անցնիլ, բարեբախտաբար Շուիքարն է որ կ’անցնի եւ արդար կը գտնեմ ու բնական, քանի սինեմայի անբաժան երկեակ են անոնք եւ այր ու կին: Իրարու առջեւ կ’անցնին փոխնիփոխ, պա՞հն է արդ պատմութեան հատման, երբ Մուհանտէս Շուիքարի սիրոյն ա՛լ կը թօթափէ ընկրկում ու ահ, եւ Շուիքարն իր կարգին պատրաստ է կեանքը զոհել քաջազուն տղամարդուն: Եւ իւրաքանչիւրը կը պոռայ՝ «Ինծի՛ զարկ, ոչ իրեն»: Բայց երկուքին ալ նպատակը ուրիշ է՝ չձգել որ վրիժառուն հրացանն ուղղէ ինծի եւ համբերազուրկ կ’ոգեն ինծի՝ «Փախչէիր ալ, փախչէիր»: Բայց ո՞վ կրնայ դէմ դնել պատմութեան կանխորոշ թաւալին:

Յանցաւոր եմ, արդ արժանի պատիժի: Կարծես այս ամէնն ըլլար ողբերգութիւն, ուր զղջացող անձը ինքնայօժար կը յանձնուի արդարութեան կամ արդարութիւնն իր ձեռքն առած վրիժառուին: Բայց ի՞նչ ողբերգութիւն, եթէ Շատիա եւ Ապտէլ Հալիմ տխրածոր նուագախաղ մըն էին թելադրած, Մուհանտէս ու Շուիքար զաւեշտի են միայն համազօր: Խա՜ղ մըն է այս ամէնը, սակայն որո՞ւ հաշւոյն, եւ ո՞վ է բեմադիրը: Ու դարձեալ ես ու Մուհանտէսն ենք եւ իրարու ետե՛ւ կ’անցնինք, շփոթեցնելով մեր վրիժառուն: Բայց, կը մտածեմ, որ նոյնիսկ եթէ անցնէինք իրարու առջեւ, չէր նշանակեր որ անմեղ էր երկուքէս մէկը: Եւ դարձեալ կը մտածեմ, որ եթէ երկու ոճրագործներ զիրար կը պաշտպանեն, այդ չի նշանակեր թէ կը զղջան, (եթէ ունի՛ն յանցանքի զգացում), այլ ճակատագրական պահուն կը փորձեն մէկզմէկ փրկել:

Եւ որովհետեւ սպաննած չեմ եղեր ծերունին, այլ կարմիր մելան էր իսկապէս, լուսարձակները կը մարին եւ բոլոր մասնակիցները, ներառեալ վրիժառո՛ւն, կը տօնեն ֆիլմին աւարտը, եւ զուարթագոյն անձն է հեղինակն ու բեմադիրը՝ հայրս, որ պատկերազարդ հանդէս մը բռնած է ձեռքը եւ Չարլզի ու Տիանայի մէկ նկարին ակնարկելով կ’ըսէ՝ «Պարզօրէն սիրահարուեր են», մինչ ե՛ս գիտեմ որ հարցը տարբեր է հիմնապէս:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ 394-403

28767852_864246280424039_247288611_o.jpg

ՈՅԺ

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Զարմանալի չէ, որ ոչ ոք կայ գրավաճառատան մէջ, բացի գիրքերու հետ որեւէ առընչութիւն չունեցող ոռուռոյց պաշտօնեաներէ եւ կատուէ մը, այլեւս անշարժ ան ալ, բայց ոչ հին եգիպտացիներու սրբազան կատուներու վերձիգ նիստով, սեպ նայուածքով, արձանային հմայքով, այլ բեկուած, թախծասոյզ… ո՞ւր ես, ա՜հ, պրոնզեայ, ոսկէօղ Բըստ կամ Բաստ կամ Բաստետ…

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Յաջողած եմ հարցազրոյց մը կարգադրել իգական իր հրապոյրին շնորհիւ հռչակաւոր դարձած դերասանուհիին հետ: Առաջնորդուած եմ հիւրասենեակ ու հաղորդուած է ինծի, որ տիրուհին պիտի գայ արեւամուտի աղօթքն աւարտելէ ետք: Հի՞նգ վայրկեան, տա՞սը վայրկեան… բայց քառո՜րդ ու կէ՛ս ժամ, ու տակաւին կ’աղօթէ… ու երբ կը մտնէ ներս վերջապէս, ու ոտքի կ’ելլեմ ես ու կ’ընդառաջեմ ալ իրեն ու կը ձեռնուինք, մօտէն քիչ մը աւելի երկար կը վայելեմ իր նուրբ ու անթերի շպարը, անտեսելով նստելու քաղաքավար իր հրաւէրը ու փորձուելով նոյնիսկ իր բոյրը հոտոտել…

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը տողանցեն առջեւէս մարդիկ որոնք – անցեալի՜ն – զարմացուցած էին զիս՝ մահն ընդունելով յօժարաժպիտ եւ որոնց շարքին վերջաւորութեան ահա կու գամ ես:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը սկսիմ կասկածիլ որ երազ է… ինչո՞ւ պիտի շարժանկարն անձայն դիտէի՝ խզելով խօսակցութիւնն ու յարակից երաժշտութիւնն… եւ առաջին անգամը չէ… տեսած եմ… ու կարդացած վէպը… «Ճանապարհը» Նակիպ Մահֆուզի… վէպ ու շարժանկար բաղդատե՞լ է նպատակս… թէ անձայն այս աշխարհէն ցրուիլ ի՛մ անձայն աշխարհս, պտտիլ շարժանկարի տեսարաններուն մէջ ու անդին բաց ու գոց դռներէն, զանց առնուած ուղիներէն, արագ ու թեթեւ, եւ ապրած ու չապրած վայրերէս, առանց յամենալու, շարժանկարի դէմքերէն սահելու իմ ճանչցած ու չճանչցած դէմքերուն… ստո՛յգ է որ երազ չէ այս անգամ:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Պտոյտ մը կազմակերպուած է դէպի Քառնաքի տաճարախումբը եւ հազարաւոր ուխտաւորներէ հաւաքուած մասնակցութեան սակը վստահուած է ինծի: Կը յորդորեն ըլլալ զգոյշ, անպակաս են գողերն ու նոյնիսկ ուխտաւորներէն ոմանք կրնան փորձուիլ, մինչ ես, որ այսքան մեծ գումար երազած իսկ չեմ, ուռչած գրպաններով անհոգ կը շրջիմ խտիւական Գահիրէի փողոցներուն մէջ:

 

ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Ազատութի՜ւն կը վայելեմ Լոնտոնի մէկ մեծ վաճառակեդրոնին մէջ: Կ’անցնիմ կրպակներէ, սրճարաններէ, ճաշարաններէ, մանուկներու յատկացուած վայրերէ, շարժանկարի սրահներէ եւ ըստ բախտի կը մտնեմ ընդարձակ վաճառանոց մը: Որեւէ բան գնելու դոյզն փափաքն իսկ չունիմ: Կը դիտեմ ցուցանմոյշներն ու մարդիկը: Հաճոյքս երկարաձգելու պատրուակով փարչ մը գարեջուր կը գնեմ, եւ ելքին ալ մօտն եմ, եւ կ’որոշեմ պտոյտս դուրսը շարունակել, եւ մինչ հնդիկ արկղակալը մնացորդը կը վերադարձնէ՝ կը հարցնեմ, թէ արտօնուա՞ծ է գարեջուրը դուրսը՝ շէնքին մէջ խմել, եւ ան լայն ժպիտով մը կը վստահեցնէ, որ՝ այո: Հրաշալի՜, պաղ ու համե՛ղ գարեջուր, սակայն քանի մը ումպ իսկ չառած՝ ոստիկանուհի մը, չեմ գիտեր ուրկէ՛ յայտնուելով, վրաս կը վազէ, «արգիլուա՜ծ է, պարոն», կը գոչէ ու հրահանգին չենթարկուելուս պարագային կը սպառնայ անյապաղ ձերբակալել զիս: Ինչո՞ւ պատասխանատուութիւնն ուրիշին վրայ նետեմ, անգիտութիւնս կ’ընդունիմ ու կը վերադառնամ վաճառանոց ուր հնդիկ արկղակալը կը փնտռեմ ի զուր:

 

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Ես, որուն կարծիքը գերեզմաններու մասին հանրայայտ է, ո՛ւր որ երթամ՝ պատրաստ գերեզման մը կը գտնեմ, անունս միշտ վրան, կառուցուած իմ սիրած պարզ, դասական ոճով…: Յայտնի է, որ մահէս ետք պիտի տիրէ շփոթ, թէ ո՛ւր թաղուած եմ… կատա՞կն ալ աւարտէր կեանքիս հետ…

 

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Բաղնիքն եմ, գոլորշին կը մաքրեմ հայելիին, տեսնելու համար դէմքս, զոր չեմ հաւնիր, եւ որուն կը հանեմ լեզուս, որ ամբողջովին սեւցեր է սիկարէթէն: Աղէ՜տ: Վերջնականապէս կը հրաժարիմ ծխելէ: Բայց ուրիշ աղէտ մըն ալ կը յայտնաբերեմ՝ թեթեւցե՜ր են մազերս: Քսանեւեօթը տարեկանի՞ս: Շէյքսփիրով կ’ուզեմ յուսադրուիլ, իր մազերն ալ… սակայն ան քսանեւեօթին արդէն գրած էր իր առաջին թատրերգութիւնը ու տեսած՝ բեմի վրայ, մինչ իմ քսանեւեօթս ահա կ’անցնի… եւ ոչինչ յաջողած եմ իրագործել, քսանեւեօթ տարինե՜ր ծնունդէս ի վեր, որքան մեծցեր եմ, պիտի մեռնի՜մ յուսակտուր…

 

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Որոշեր եմ վաղն առաւօտ մեկնիլ: Վերջին վայրկեաններուն չանճրկելու համար՝ ճամբորդական վառ-կարմիր պայուսակս կը պատրաստեմ ու յարկաբաժնէն դուրս ելլելով կը դնեմ դարանի մը վրայ: Բարձր է դարանը, պիտի կարենա՞մ իջեցնել պայուսակը, թերեւս ստիպուած ըլլամ պատշգամէն սանդուխը բերելու… մտահոգ եմ նաեւ որ մէկը կրնայ գողնալ, շատ կանուխ շէնք մտնող հացավաճառը կայ…

Իրիկուն է, սակայն, երբ փողոցը կը տեսնեմ զիս եւ առանց պայուսակին… շապիկս ալ չեմ հագած, եւ թէեւ շուտով տեղ պիտի հասնիմ, բայց անհանգիստ կը զգամ այսպէս մերկիրան, տունէն ալ շատ չեմ հեռացած, վերադառնամ…: Վերելակ պիտի մտնեմ, անձայն մօտեցեր են աղջիկս ու կինս, երեքով կը բարձրանանք յարկաբաժին…:

 

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Ի՞նչն է բերած զիս Հելիոպոլսոյ Հայոց Գերեզմանատան մօտակայքը: Մուտքի մեծ երկաթաճաղ դուռը անձայն կը բացուի՝ ներս հրաւիրելով զիս: Չեմ սիրած ես այս գերեզմանատունը՝ ծառերը ահա ութսուն տարի է չեն յաջողած բարձրանալ, տարածել իրենց ճիւղերը եւ շուք նետել գերեզմաններուն, այլ մանաւանդ՝ այցելուներուն վրայ: Եւ արեւն այսօր կրակ կը տեղայ, Յուլի՞ս ենք, թէ Օգոստոս: Բայց յիշեցի՝ Իշխանին հրահանգն է որ բերած է զիս հոս, ուստի կը մտնեմ: Ձեռնարկեր է հայ մտաւորականներու գերեզմանահաւաքի մը՝ աշխարհով մէկ, եւ հարկ է որ ես ալ լուսանկարեմ հոս գտնուողները: Ո՞ւր են… պէտք է փնտռել, բայց ո՛չ սիրտ ունիմ ո՛չ ուժ… ու հաւանաբար անհետանամ…: Բան մըն ալ մոռցած եմ, բայց ի՞նչ: Գերեզմաններու շրջանէն կու գայ… Շահան Կառվարենցն ըլլալու է, կը դիմաւորէ զիս ու կ’առաջնորդէ դէպի իր կիսանդրին եւ ակնկալ է հետս նկարուելու, սակայն մոռցածս նկարչական գործիքս է…: Ուր որ է Վահան Թէքէեանն ալ եկեղեցիին ետեւէն պիտի յայտնուի ու գայ եւ ան ալ յուսախաբ պիտի ըլլայ…:

Բայց ահա եկեղեցիէն կ’ելլէ ու աստիճաններէն կ’իջնէ սեւ ամբոխ մը: Իմ կողմս է որ կ’ուղղուի, կը մօտենայ արդէն… շքախումբ մըն է սեւասքեմ կղերի եւ սեւաշղարշ պորտապարուհիներու, գլխաւորութեամբ Կոմիտասի… մեր Սրբազանն է անշուշտ, Մնացականեանը, որ այնքան կը նմանի Անոր՝ մօրուքով ու ճաղատով…: Կղերը կը շարժէ բուրվառներ, պարուհիները ծնծղաներ ունին մատներնուն, կը հնչեցնեն…: Անծանօթ են սեւասքեմներն ինծի, մինչ Սամիա Կամալ, Թահիա Քարիոքա, Նակուա Ֆուատ եւ նոյնիսկ Սոհէր Զաքի, հակառակ որ անուշադիր գտնուած եմ իրեն, կը պարեն, իւրաքանչիւրն իր ուրոյն ոճով…: Այս ամէնն ինծի՞ համար է… ի՞նչ նպատակ կը հետապնդէ…: «Ի վերինն Երուսաղէմ» կ’երգէ խոժոռ կղերը… պարուհիները կը կայթեն… Օմ Քալսումի ո՞ր երգն է… «Սէրը շնորհ է, յանցանք չէ… Աստուած է սէ՜ր, բարին է սէ՜ր, լոյսն է սէ՜ր»… ա՜հ՝ ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐԸ… եւ Սոհէր Զաքին էր, որ պարով կը մեկնէր Օմ Քալսումի այս ու այլ երգերուն բառն ու մեղեդին…:

Բայց Սրբազանը կը խօսի՝ «Բարի եկեր ես, ի պատիւ քեզի գերեզման մը պիտի բանանք, կը մնայ որ մեռնիս»:

Կ’առարկեմ՝ «Բայց այս շնորհալի պարուհիները սովոր են պսակի՛ առաջնորդել, ո՛չ մահուան»:

«Կը պսակուիս վերը՝ Արքայութեան մէջ»: Կարծես գերեզման մըն ալ իսկապէս կը փորեն: Ազատում չկա՞յ:

Զով հով մը կը փչէ…:

Օրն է տարաժամեր, իջեր է գիշեր, պարուհիներու գլուխներուն կան մոմավառ աշտանակներ… կ’առնեն զիս ու կը տանին, մինչ Արեւելքի Աստղը կը գեղգեղէ՝ «Աղուոր սիրոյ մէ՛կ գիշերը հազարումէկ գիշեր է… աղուոր սիրոյ մէ՛կ գիշերը հազարումէկ գիշեր է…»։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: