ԴԱՒԻԹ ԵՒ ԽԱՒԱՐԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆԸ

Կատակերգութիւն՝ երեք արար

28537030_859582990890368_1353290767_n

ՎԱ(Գ)Ր

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԵՐ

ԴԱՒԻԹ
ՆՈՒՄԱՅԻ
ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ
ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ
ԾԵՐ ԶԻՆՈՒՈՐ
ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ
ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ
ԳՈՒՍԱՆՆԵՐ
ՄԵԼԻՔԻ ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ
ԱՂՋԻԿՆԵՐ
ՈԳԻՆԵՐ
ՔՈՒՌԿԻԿ-ՋԱԼԱԼԻ

ԱՐԱՐ ԱՌԱՋԻՆ. ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆԻ ԴԱՀԼԻՃԸ

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ նստած է մեծ գահու մը վրայ, ձեռքը՝ արծաթեայ բաժակ: Քովը կանգնած է իրեն ծառայող երիտասարդ աղջիկը՝ ՆՈՒՄԱՅԻ, ձեռքը՝ արծաթեայ փարչ մը: Դահլիճին մէկ կողմը, գետինը փռուած գորգի մը վրայ նստած են ԳՈՒՍԱՆՆԵՐ, ձեռքերնին՝ քամանչա, սրինգ, զուռնա, շուի, դհոլ եւ այլ ժողովրդական գործիքներ: Արարին ընթացքին, ԳՈՒՍԱՆՆԵՐԸ կը նուագեն յարակցային երաժշտութիւն, համաձայն ըսուածին ու կատարուածին: Երբ վարագոյրը կը բացուի, ԳՈՒՍԱՆՆԵՐԸ կ’երգեն ու կը նուագեն ՔԱՋԵՐՈՒ ԵՐԳԸ:

 

ԳՈՒՍԱՆՆԵՐ

Ականջ դրէք
Կանանչ սարէն Մարութայ
Քաջերու երգը
Քաջերու երգը
Կը թնդայ

Ծովասարը
Մեր երկիրն է գեղեցիկ
Կաթնաղբիւրը
Կաթնաղբիւրը
Կեանք կու տայ

Բայց իր ակէն
Կախարդական իր ակէն
Քաջերը միայն
Քաջերը միայն
Կը խմեն

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Ընդմիջելով) Թող քաջերը ուզածնուն չափ ջուր խմեն կախարդական ակէն, ես ալ գինի կը խմեմ իմ արծաթեայ բաժակէն: (Կը խնդայ) Ինծի Ձէնով Օհան կ’ըսեն. կրկին, կրկին, սկիզբէն:

ԳՈՒՍԱՆՆԵՐ

Ականջ դրէք
Կանանչ սարէն Մարութայ
Քաջերու երգը
Քաջերու երգը
Կը թնդայ

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Ընդմիջելով) Քաջերու երգը կը թունդա՞յ, այս գինին է որ թո՜ւնդ ա, հա, հա, հա: Յետո՞յ, յետո՞յ, երգեցէք տո՛:

ԳՈՒՍԱՆՆԵՐ

Ծովասարը
Մեր երկիրն է գեղեցիկ
Կաթնաղբիւրը
Կաթնաղբիւրը
Կեանք կու տայ

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Ընդմիջելով) Դուն մի՛ ըսեր որ, աղբե՛ր, մենք մեռած ենք եղեր …: Լեցուր, լեցուր գինին, աղջիկ, դուն՝ համովիկ, դուն՝ մինինիկ: (Լեցուած բաժակէն ումպ-ումպ կը խմէ ու կը խորհրդածէ) Ինչ լաւ բան է կին ունենալ հնազանդ, թէ ոչ կեանքդ կ’ըլլայ քարուքանդ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Ես կինդ չեմ, Ձէնով Օհան:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Օր մը կ’ըլլաս անպայման: (Կը շարունակէ խորհրդածել) Ո՞վ ըսաւ, որ երկիր կառավարել շատ դժուար է, ինծի հարցնէք՝ սխալ գաղափար է: Առաւօտուն՝ կե՛ր, խմէ՛, ուրախացի՛ր, իրիկունն ալ՝ կնիկիդ հետ գլուխդ բարձի՛ն դիր:

ՆՈՒՄԱՅԻ Կնիկ չես ունեցեր այսքան տարի, պատճառ մը կայ կ’երեւի:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Կարեւորութիւն չի տար ակնարկին) Այս երկրին մէջ ամէ՛ն մարդ միշտ ուրախ է, ո՞վ կրնայ ըսել, որ քիթը կախ է: Դժգոհ եթէ կայ, թող ներս վազէ հիմա:

Աջէն ներս կը խուժեն երեք ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ:

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Քաշուելիք բան չէ այս, Ձէնով Օհան:

Բ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Ճար մը տեսնելու ես իսկոյն:

Գ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Խօսք հասկցնելու ես ծուռ Դաւիթին:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Ինքներեն) Դաւիթը որ չըլլար՝ եղբօրորդի՛ս, շատ աւելի անո՜ւշ կ’ըլլար գինիս: (ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐուն) Սիրուն մայրեր, տիկիններ թանկագին, ի՞նչ ըրեր է մեր Դաւիթը կրկին:

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Տղուս ձեռքը դարձուց:

Բ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ (Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻին) Ատիկա բան մը չէ: Դուն սո՛ւս կեցիր: Իմ տղուս ոտքը կոտրեց:

Գ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ (Բ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻին) Ատիկա բան մը չէ: Դուն սո՛ւս կեցիր: Իմ տղուս վիզը ծռեց:

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ (Գ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻին) Ատիկա բան մը չէ: Տղուս ձեռքը դարձուց:

ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐԸ (Իրարու հետ կռուելով) Ատիկա բան մը չէ… Դուն սո՛ւս կեցիր… Ատիկա բան մը չէ… Դո՛ւն սուս կեցիր… Ատիկա բան մը չէ…

ՆՈՒՄԱՅԻ Անոնք է որ կռուազան են, կ’երեւի, Դաւիթը չի՛ զարներ առանց պատճառի:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Ակնարկ մը կը նետէ ՆՈՒՄԱՅԻի վրայ, թէ՝ դուն մի՛ խառնուիր) Մանուկներու խաղ է:

Բ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Իմ տղան հիմա… կաղ է:

Ա. ԵՒ Գ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Ատիկա բան մը չէ՛:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Չձգելով որ շարունակեն) Դո՛ւք սուս կեցէք: Մենք Դաւիթը չէի՞նք ըրած գառնարած, մեր օձիքներն այդպէս չէի՞նք ազատած:

Աջէն ներս կը խուժեն երեք այլ ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, իրարու կը զարնուին, կը տապլտկին գետին, կը կանգնին, բայց չեն հանդարտիր:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ի՞նչ է, ի՞նչ կայ նորէն:

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ: Դաւիթը…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ ԵՒ ՆՈՒՄԱՅԻ Ի՞նչ…

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ …դարձաւ սարէն:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Հանգստացած) Բնական է որ դառնայ՝ իրիկուն է:

Բ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ախ, ի՞նչ բերինք խեղճ գառներուն գլխուն:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ի՞նչ է, գառները չկա՞ն:

Գ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ինչպէ՞ս թէ չէ, մեր գոմերը լեցուեցան:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ինչո՞ւ դժգոհ էք ուրեմն:

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Դաւիթն երբ ելաւ մեր դէմն…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ ԵՒ ՆՈՒՄԱՅԻ Ի՞նչ…

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Փախանք-գացինք լեղապատառ, մինչեւ այստեղ չառինք դադար:

Բ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ետեւէն հօտն է որ կու գար, բայց ոչ միայն ոչխար… վագր ու առիւծ, գայլ ու յովազ խառնուէր էին հօտին, կու գային վազնիվազ…

Գ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Դաւիթն էր ամէնուն պահակը, օդին մէջ կը շարժէր իր մեծ մահակը:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Հը՜մ, կացութիւնն է բարդ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Յանցաւորը դուն ես, ա՛յ… մարդ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ի՞նչպէս թէ ես, չըսի՞ քեզի՝ լեզուդ քաշես:

ՆՈՒՄԱՅԻ Չես սորվեցուցեր ի՞նչ է գազանը, ի՞նչ է ընտանին, ի՞նչն է օգտակար, ի՞նչ՝ վնասակար, անուս մնաց խեղճը, չի՞ տանջեր քեզ խիղճդ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ես չեմ յանցաւոր, իր գլուխն է… չոր:

ՆՈՒՄԱՅԻ Թէ՞՝ չես ուզեր որ մէկ օր… առնէ քեզմէ այս աթոռ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Մի՜ հաւատաք…

ՆՈՒՄԱՅԻ Տեղդ կ’ուզես պահել տաք:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Ոտքի կանգնելով, բայց երկու ձեռքով գահը բռնելով) Ես ձեր տէրը չեմ, այլ՝ ծառան:

ՆՈՒՄԱՅԻ Որո՞ւն պիտի խաբես, Օհա՛ն:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Առ քեզի կին հնազանդ, կեանքս եղաւ քարուքանդ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Մեր պինդ-գլուխ Օհանն է, այդ գաղափարը մտքէդ օ՜ հանէ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ախ, շատ մեծ է իմ վիշտ, լաւ որ այսպէս փորձանքներ չկան միշտ:

Ձախէն ներս կը խուժեն երեք այլ ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, իրարու կը զարնուին, կը տապլտկին գետին, չեն յաջողիր կանգնիլ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ի՞նչ է, ի՞նչ ըրեր է Դաւիթը, ի՞նչ բանի է նորէն խառներ իր քիթը:

Դ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ի՞նչ քիթ…

Ե. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ի՞նչ Դաւիթ…

Զ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ի՞նչ քիթ եւ ի՞նչ Դաւիթ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Հապա ի՞նչ է իրար անցեր էք, ի՞նչ է բերաննիդ բաց մնացեր էք:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐԸ կը փորձեն ոտքի կանգնիլ, իրարու կը զարնուին, կը տապլտկին գետին:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ոտքի ելէք մէկիկ-մէկիկ եւ խօսեցէք հատիկ-հատիկ:

Դ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ (Կանգնելով) Չար Մելիքը Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Թող երթայ դժոխքի յատակ…

Դ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Յանկարծ յիշեր է Ծովասարը, ըսեր է՝ ո՞ւր է տասը տարուան հարկը, ըսեր է՝ ղրկենք քառսուն հարկահան, հարկը հաւաքեն վերադառնան:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Դէ, լաւ, ի՞նչ էք իրար անցեր, թէ յիշեր է՝ կը մոռնայ, մի՛ վախենար, աղբեր: Չմոռնայ ալ՝ հոգս չէ, Ձէնով Օհան կ’ըսեն ինծի, մինչեւ որ ճամբայ ելլեն տասը տարի ալ կ’անցնի:

Ե. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ (Կանգնելով) Արդէն ելեր են ճամբայ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Շատ լաւ լուր չէ ասիկա… Աղջի՛կ, հորթի կաշին կապէ մէջքիս (ՆՈՒՄԱՅԻ կը կատարէ), պոռամ՝ ա՜…

Ե. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Բայց Մելիքը Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Թող երթայ դժոխքի յատակ…

Ե. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ետ կանչեր է իսկոյն…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Կնի՛կ, հորթի կաշին մէջքէս քակէ (ՆՈՒՄԱՅԻ կը կատարէ), շունչ քաշեմ՝ ա՜հ…

Ե. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Որոշեր է՝ անձա՛մբ գայ, հարկը բռնի գանձէ…: (Լռութիւն կը տիրէ) Ի՞նչ էք ամէնքդ ալ պապանձեր…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Աղջի՛կ, հորթի կաշին կապէ կրկին (ՆՈՒՄԱՅԻ կը կատարէ), պոռամ՝ ա՜… հանգստացայ: Է՜, մինչեւ որ զօրք հաւաքէ, ճամբայ ելլայ, տարի մը կ’անցնի գոնէ, դեռ ժամանակ կայ… շուտ հաւաքենք մեր ոսկին…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Մեր ոսկի՞ն, ո՞ւր է մեր ոսկին…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ոսկի՞, ո՞վ ըսաւ ոսկի … փախչինք լեռը՝ վերը, երբ գայ Մելիքն Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Թող երթայ դժոխքի յատակ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ոչ մարդ կը գտնէ, ոչ կին, կը դառնայ իր երկիրը…: Աղջի՛կ, հորթի կաշին քակէ կրկին (Նումայի կը կատարէ), շունչ քաշեմ՝ ա՜հ…

Զ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ (Կանգնելով) Չար Մելիքը Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Թող երթայ դժոխքի յատակ…

Զ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Զօրք-զինուորով անհամար արդէն հասած է Ծովասար, ուր որ է կու գայ մեր վրայ, փախուստի ճամբայ չկայ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Աղջիկ, կաշին՝ պոռամ կրկին (ՆՈՒՄԱՅԻ կը կատարէ) պոռամ՝ ա՜, պոռամ՝ ա՜, պոռամ՝ ա՜, ա՜, ա՜… ոսկի ուզէ՝ ոսկի տուէք, մէկ ուզէ՝ տասը տուէք, տասը ուզէ՝ հազար տուէք… Թէ ոչ՝ կու գայ կը ջարդէ, ա՜խ մեր բանը բուրդ է…

ՆՈՒՄԱՅԻ Վախկոտ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Միայն թէ Մելիքն Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Թող երթայ դժոխքի յատակ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Չդարձնէ մեզ դիակ…: Կնիկ ալ ուզէ (ՆՈՒՄԱՅԻին նայելով) տուէք, մէկ ուզէ՝ հազար ու մէկ…

ՆՈՒՄԱՅԻ Անամօթ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Երկիր կառավարել դիւրին չէ, աղջիկս, զոհուիլ գիտնանք, որ ապրի հայրենիքս…

Դուրսէն՝ հսկայական աղմուկ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Սարսափած) Մելիքն է, Մելիքն Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ (Փսփսալով) Թող երթայ… (Չեն համարձակիր շարունակել):

Ներս կը մտնէ ԴԱՒԻԹ: Երկու ձեռքերով գլխուն վերեւ բռնած է հսկայական պարկ մը, որուն մէջ ոչ ոք գիտէ թէ ինչ կայ: Մինչեւ արարին վերջը՝ այս կամ այն ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆ կամ ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆ հետաքրքիր կը մօտենայ, երբեմն նոյնիսկ կը համարձակի ցատկել ու պարկին դպչիլ փորձել, բայց միշտ ետ կը քաշուի՝ ԴԱՒԻԹի որեւէ շարժումէն վախնալով: ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆի ալ աչքը յաճախ կը տնկուի վեր՝ պարկին, բայց միշտ զգոյշ ալ է, միշտ կը հեռանայ ԴԱՒԻԹէն, որ եթէ պարկը սխալմամբ իյնայ, ինք տակը չմնայ:

ԴԱՒԻԹ (Գոռալով) Դժոխքի յատա՜կ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ (Հանգստացած, ուրախ) Դաւիթն է, մեր Դաւիթն է…

ԴԱՒԻԹ Դաւիթն է, այո, Դաւիթն է, բայց ինչո՞ւ այսքան ուրախ էք, ինչո՞ւ հեռու չէք փախչիր, չէ՞ որ ձեր հօտ ու նախիր ըրի գայլի ջոլիր…

Ա. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Գայլերը շուն դարձուցիր…

ԴԱՒԻԹ Բերի աղուէս նապաստակ…

Բ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Մորթէն կը շինենք մուշտակ…

ԴԱՒԻԹ Առիւծ ու վագր ու յովազ…

Գ. ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Թող ուտեն մեզ՝ ի՞նչ վնաս…

ԴԱՒԻԹ Զարմանալի՜… իսկ որ տղոց տուի տփո՞ց…

ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐԸ Արժանի են, արժանի…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Դաւիթ, Դաւիթ սիրելի, իմ անուշ եղբօրորդի… դուն որ երբեք չես եղած ծուռ ու անառակ, ըսէ՛՝ ինչո՞ւ երբ ներս մտար, գոչեցիր՝ դժոխքի յատակ…

ԴԱՒԻԹ Դուրսը հարցուցին՝ ո՞ւր էիր, ըսի՝ դժոխքի յատակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Դժոխքի յատա՞կ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ըսիր՝ ո՞ւր, ախ, ծուռ է խելքդ, ծուռ…

ՆՈՒՄԱՅԻ Դաւիթը ծուռ չէ, ոչ ալ խեղկատակ՝ երբ կ’ըսէ՝ դժոխքի յատակ, Դաւիթը լուրջ է… պատմէ՛, Դաւիթ, պատմէ՛…

ԴԱՒԻԹ Հօտ ու նախիր առի, ելայ վերը՝ սարը…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Աստուած բարին ընէ, թող չքանայ չարը…

ԴԱՒԻԹ Քարայրէ մը թուխ-թուխ ձայներ կու գային եւ ծուխ ու մուխ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Թուխ-թուխ, ծուխ-մուխ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Մի՛ մտներ, Դաւիթ, մի՛ մտներ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ (Հակառակելով) Մտի՛ր, Դաւիթ, մտի՛ր…

ԴԱՒԻԹ Ներսը մութ էր ու խաւար, բայց կարմիր լոյս մը կար…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Խաւա՛ր… կարմի՛ր…

ԴԱՒԻԹ Վարէն, խորերէն կու գար, ձայներ ալ կու գային խելառ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Մի՛ իջնար, Դաւիթ, մի՛ իջնար…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ (Սարսափած թէեւ) Իջի՛ր, Դաւիթ, իջի՛ր…

ԴԱՒԻԹ Շեղ-նեղ անցքէ մը վար իջայ, հասայ երկրորդ քարայրը, յանկարծ շանթ մը շաչեց, լուսաւորեց վայրը… բլուրներով ոսկի՜, բլուրներով ոսկի՜, պարկիս մէջ լեցուցի որքան որ կրնայի…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ (Թերահաւատ) Բլուրներով ոսկի՞, պարկին մէջ ոսկի՞…

ԴԱՒԻԹ Նորէն մութ էր ու խաւար, կարմիր լոյսն աւելի թէժ, կարծես թէ վարն ըլլար բոցերու մէկ մեծ ջրվէժ, ձայներն ալ դեւերու բանակէն, ըսի՝ դժոխքի յատակն է…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ (Թերահաւատ) Դժոխքի յատակն է…

ԴԱՒԻԹ Պարկը նետեցի ուսիս…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ոսկի՜ս, ոսկի՜ս… (Թէ՛ կ’ուզէ մօտենալ պարկին, թէ՛ կը վախնայ մօտենալ ԴԱՒԻԹին)

ԴԱՒԻԹ Ելայ վեր, լոյս աշխարհ: (ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆԸ հալածելով) Կ’երեւի չէ՞ք հաւատար:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Ետ-ետ փախչելով) Հաւատացի՛նք, հաւատացի՜նք:

ԴԱՒԻԹ Չէք հաւատար՝ ահա՛ւասիկ:

ԴԱՒԻԹ հսկայական պարկին ամբողջ պարունակութիւնը՝ ոսկիէ բաժակներ, մանեակներ, ապարանջաններ, մատանիներ, սուրեր, օղեր, եւ այլն՝ կը թափէ ի զո՜ւր փախչիլ փորձող ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆի վրայ, որուն գլուխը միայն դուրս կը մնայ: Բոլորը ափիբերան են:

ՆՈՒՄԱՅԻ Տեսա՞ք, ձեզի չըսի՞՝ Դաւիթը ծուռ չէ, Դաւիթը լուրջ է… Օհանն է խաբեբայ ու ագահ, արար աշխարհ թող գիտնայ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Լեզուդ քեզի քաշէ, ո՛վ… կին…

ՆՈՒՄԱՅԻ Պահեր է, իւրացուցեր Ծովասարի ոսկին…

ՆԵՐԿԱՆԵՐ Ծովասարի ոսկին, մեր բոլորի ոսկին…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Կինդ չըլլայ հնազանդ, տունդ կ’ըլլայ քարուքանդ… (ՆՈՒՄԱՅԻի, նախքան որ ան առարկէ) Գիտեմ, գիտեմ, կինս չես, շատ լաւ է այսպէս:

(ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐուն) Ոչ, այդպէս չէ, սիրելիներ թանկագին, ես մասնաւոր պահեր էի մեր ոսկին, որ չգիտնայ թշնամին, չյարձակի մեր վրայ, Ծովասարն անվնաս մնայ…

Ձախէն ներս կը խուժեն երեք այլ ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ: Կը զարմանան տեսնելով ոսկեղէն իրերը, բայց անյետաձգելի ըսելիք ունին:

Դ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Չար Մելիքը Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Թող երթայ դժոխքի յատակ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ի՞նչ պէտք ունի երթալու, ամբողջ ոսկին հոս է, ա՜խ, կորուստ է, կործանում է. ափսոս է…

Ե. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Անհամար զօրքով պաշարած է մեր քաղաքը…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Կատարուեցա՞ւ ձեր փափաքը…

Զ. ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻ Շատերն ալ վերցուցած գերի…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Սարսափած) Առէ՛ք, տարէ՛ք ոսկին, տուէ՛ք Մելիք Աչքը-Ծակին, տուէք ոսկին ամբողջ, թերեւս մնանք ողջ…

ԴԱՒԻԹ Ո՛չ: Մելիք Աչքը-Ծակին չեմ տար մեր ոսկին, Մելիք Աչքը-Ծակին վրայ ես կ’երթամ կռիւ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Չար Մելիքին զինուորները չունին թիւ: Այս ի՞նչ աղէտ մեր գլխուն, այս ի՞նչ պատիժ, Նումայի, դո՛ւն համոզէ այս տղան գիժ, կ’երթայ կը սպաննուի, օգուտ չունի, չբարկացնենք Մելիքն Աչքը-Ծակ, թէ ոչ՝ կ’ըլլանք… էշ-նահատակ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Ոչ, Դաւիթ, դուն կ’երթաս կռիւ:

ԴԱՒԻԹ Նումայի, միայն դուն ունիս… պատիւ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Բայց Մելիքին զինուորները չունին թիւ: Դուն ալ, Դաւիթ, այսպէս անզէն-անզրահ, ի՞նչպէս երթաս:

ՆՈՒՄԱՅԻ Հանէ, Օհան, մէջտեղ հանէ, Մեծ Մհերի սուրն ու ձին՝ Թուր-Կեծակին ու Քուռկիկ-Ջալալին:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Այդպէս բան չկայ այլեւս, այսպէս բան չկայ… (ձիու մը վրնջիւնը կը լսուի) թերեւս…:

ԴԱՒԻԹ Շատ մօտէն կու գայ ձիուն վրնջիւնն…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Շատ հեռուէն կու գայ ձիուն վրնջիւնն… (Ամուր կը նստի գահին վրայ):

ԴԱՒԻԹ Եւ կարծես թէ գահին տակէն կու գայ: (Կը վերցնէ ու մէկդի կը շպրտէ գահն ու ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆԸ. կ’իջնէ յայտնուած ծակին մէջ):

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Դուն տղայ ես տակաւին, տղայ, Մելիքը քեզ ալիւրի պէս պիտ’ աղայ:

Լռութիւն: Կը յայտնուի ԴԱՒԻԹԸ՝ զէնք-ու-զրահով, հեծած ձին: Շլացնող տեսարան է: ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐԸ կ’ոգեւորուին:

ԴԱՒԻԹ Ծովասարցիներ, ես կ’երթամ կռուի, ով որ քաջ է ձեզմէ՝ թող հետեւի:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Երթանք, երթանք, հետեւինք Դաւիթին մեր քաջ, այլեւս երբեք չփախչինք, միշտ երթանք առաջ:

Կենդանի պատկեր: ԳՈՒՍԱՆՆԵՐԸ կը նուագեն ու կը շարունակեն երգել ՔԱՋԵՐՈՒ ԵՐԳԸ:

Դաւիթը քաջ
Առաւ հօրը՝ Մհերին
Կախարդական
Կախարդական
Սուրն ու ձին

Թուր-Կեծակին
Սուր է, հուր է, ամուր է
Պատ ու պողպատ
Մէկ հարուածով
Կը կտրէ

Թեւաւոր ձին
Խելացի Քուռկիկ-Ջալալին
Մինչեւ արեւ
Մինչեւ արեւ
Կը թռչի

Դաւիթը քաջ
Եկաւ, զարկաւ ու անցաւ
Չար ու չարիք
Չար ու չարիք
Չքացան

Ականջ դրէք
Կանանչ սարէն Մարութայ
Քաջերու երգը
Քաջերու երգը
Կը թնդայ

Ապա բոլորը կը վերսկսին ու ամբողջութեամբ կ’երգեն ՔԱՋԵՐՈՒ ԵՐԳԸ:

 

ՄԻՋՆԱՐԱՐ

 

ՆՈՒՄԱՅԻ (Առանձին է. կ’երգէ ՆՈՒՄԱՅԻԻ ԵՐԳԸ):

Որո՞ւն պիտի կրնամ խօսիլ
Ամէն կողմ լուռ է, լուռ
Սիրտէս կ’ուզեմ առատ հոսիլ
Ո՞ւր է միւս սիրտը, ո՞ւր

 

ԱՐԱՐ ԵՐԿՐՈՐԴ. ԾՈՎԱՍԱՐԻ ԴԱՇՏԸ

Խումբ մը ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ շրջապատուած են մեծ վահաններով, որոնց ետեւէն կ’երեւին վախազդու դէմքեր, թերեւս՝ դիմակներ: Ծովասարցիները կը վախնան նոյնիսկ մօտենալու վահաններուն, ուր մնաց յարձակիլ փորձեն անոնց վրայ: Երբեմն, քիչ մը աւելի սրտոտ ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ մը կը մօտենայ վահանի մը ու դէմքի մը, բայց իսկոյն կ’ընկրկի, եւ ամէն մարդ կը ջանայ պահուըտիլ միւսին ետին: Տրամախօսութեան բաշխումը ձգուած է բեմադիրի հայեցողութեան:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ի՞նչ կ’ըսէք՝ այդ դէմքերուն տակ մարդիկ կա՞ն իսկական:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Այդ դէմքերուն տակ կրնայ ըլլալ միայն… սատանա՛ն:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Մի՛ վախնաք, ծովասարցիներ, դիմակ են անոնք, դիմակ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Եթէ այդպէս է, գնա՛, վա՛ր քաշէ, տեսնենք քո հասակ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Իմ հասակը կարճ է, չեմ հասնիր, դուն ես երկար ու բարակ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Որ ըլլամ էշ-նահատակ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ամբողջ կեանքիս ընթացքին չէի տեսած այսպիսի բան:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Յանկարծ ամէն տեղէ յարձակեցան անհամար մորեխներու նման:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Ցորենն ու գարին կերան ու ձգռտալ չկրցան:

ԴԷՄՔԵՐԸ կը բանան իրենց բերանները ու երկար կը ձգռտան:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Անո՜ւշ ըլլայ: Ինչ անուշ, ինչ դառն, ասոնց հետ չ’ըլլար կատակ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Բռնեցին-նետեցին մեզ այստեղ՝ մարդիկ ու կնիկ խառն:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Չենք գիտեր ի՞նչ պիտի ընեն մեզի ու կ’անցնի ժամանակ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Վերջապէս ո՞վ է իրենց մեծը…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ Որմէ՞ կ’ուտեն իրենց ծեծը…

ԴԷՄՔԵՐԸ (Հետզհետէ աւելի բարձր, արագ ու խանդավառ) Մելիք Աչքը-Ծակ, Մելիք Աչքը-Ծակ, Մելիք Աչքը-Ծակ…

Թմբուկներու գոռ որոտում մը կը սաստկանայ: Ներս կը մտնէ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿԸ: Դէմքերը իսկոյն կը լռեն: Ահաբեկած ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐԸ կ’ուզեն փախչիլ, բայց ո՞ւր փախչին: ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿԸ կ’երգէ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿԻ ԵՐԳԸ, որուն կ’ընկերանան կամ կը հետեւին համապատասխան գործողութիւններ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ

Ես «Աչքը-Ծակ» Մելիքն եմ,
Մէկ աչք ունիմ, ան ալ ծակ,
Չէք կրնար ինձմէ փախչիլ,
Գիտեմ ամէն ծակ ու ծուկ:

Բերէք ինծի հազար կով,
Գինի բեր հազար տակառ…
Լաւ մը կերայ, խմեցի,
Անօթի-ծարաւ եմ դեռ:

Այնքան շատ ոսկի ունիմ՝
Հազար մարդ հազար տարի
Չեն կրնար նստիլ համրել,
Բայց ձեր քով ալ կայ ոսկի:

Տուր, տուէք ինչ որ ունիք՝
Ապարանջան, օղ, մանեակ.
Լալ չկայ, ոչ՝ խնդացէք,
Տուր դուն ալ ոսկի ակռադ:

Շուրջըս հազար վրան կայ,
Մէջերնին հազար կնիկ,
Սեւ-Ճերմակ, կարճ ու երկար,
Գունտ ու կլոր, բաս-բարակ:

Հազար կնիկ ալ կ’ուզեմ՝
Աղջիկ, կնիկ կամ այրի,
Քոյր ըլլայ, մայր կամ մեծ մայր,
Մէկը միւսին չնմանի:

Ես «Աչքը-Ծակ» Մելիքն եմ,
Հազար փիղի ուժ ունիմ,
Ոտքս գետին երբ զարնեմ՝
Ամէն մարդ կ’իյնայ գետին:

Ես եմ՝ Մելիք «Աչքը-Ծակ»,
Մէկ աչք ունիմ, ան ալ ծակ,
Աչքըս որ եկաւ վրադ՝
Իմըս ես, փախուստ չկայ:

 

Վերջին տունը ուղղուած է հանդիսատեսներուն: ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐԸ գետին փռուած են: Վահանները կը քշեն զանոնք դուրս, մինչ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ կ’ուղղուի դէպի իր վրանը: Դաշտին այդ կողմը ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿին անհամար վրաններն են:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ: Ա՜հ, չեմ կրնար դիմադրել, եկաւ իմ քուն, պէտք է մտնեմ քնանամ օր ու գիշեր քառասուն: Յետոյ կը յարձակիմ Ծովասարի վրայ, տասը տարուան հարկս կ’առնեմ, որ սիրտս հովանայ, հա, հա, հա, հա, հա…

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ կը մտնէ իր վրանը: Կը սկսի մթնել: Ասդին-անդին կը վառին ջահեր: ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿի զինուորներն ալ հետզհետէ քուն կը մտնեն: Դաշտին մէջ կը բարձրանայ ահարկու խռկոցի ձայն:

Դաշտին միւս կողմէն ներս կը մտնէ ԴԱՒԻԹ՝ հեծած իր ձին: Իրեն հետ են ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ ՔԱՋԵՐ:

Ա. ՔԱՋ Այս ի՞նչ խուլցնող խռմփոց է:

Բ. ՔԱՋ Բայց բոլորին ալ աչքը գոց է: Այս ինչ հրաշալի առիթ, շուտ յարձակինք, Դաւիթ:

ԴԱՒԻԹ Քնացողին վրա՞յ յարձակինք, ալ ի՞նչ կռիւ:

Գ. ՔԱՋ Բայց Մելիքի զինուորները չունին թիւ:

ԴԱՒԻԹ Որքան ըլլան աւելի շատ, այնքան կռիւը կ’ունենայ համ ու հոտ: (Կը կանչէ) Հէ՜յ, դուն՝ Մելիք Աչքը-Ծակ, որ կը վախնաս գալ մինակ, եւ դուն Մելիքի բանակ, թէ եկեր ես կռիւի՝ արթնցիր, թէ արթնցեր ես՝ ձիդ թամբէ, թէ թամբեր ես՝ զէնքեր կապէ, թէ կապեր ես՝ ելիր, հեծիր, թէ հեծեր ես՝ կու գամ ես: Յետոյ չըսէք՝ Դաւիթն եկաւ գողնիգող, գնաց գողնիգող:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿի զօրքը սկսած է արթննալ: ԴԱՒԻԹ պատեանէն կը քաշէ Թուր-Կեծակին: Փայլը այնքան զօրաւոր է, որ դաշտը կարծես մութի մէջ կը մնայ: Շողշողացող ԴԱՒԻԹՆ է որ կը տեսնուի. շուրջը՝ իր հարուածներէն գետին փռուող զինուորները, որոնք կը տապլտկին ու կը հառաչեն: Մինչեւ որ կ’երեւի կարճ ու ծեր զինուոր մը: Գլխաբաց ու անզէն կը մօտենայ ԴԱՒԻԹին:

ԾԵՐ ԶԻՆՈՒՈՐԸ Հէյ վախ, հէյ վախ, հեծեծանք ու հառաչ աջ ու ձախ, ճամբայ տուէք, երթամ Դաւիթի առաջ, խօսք ըսեմ՝ զօրքն ազատեմ: Դաւիթ, Դաւիթ, կռիւը դադրեցուր, ծեր զինուորին ականջ տուր:

ԴԱՒԻԹ Ի՞նչ կ’ուզես ըսել, ծեր մարդ, շուտ ըսէ, չըլլայ թակարդ:

ԾԵՐ ԶԻՆՈՒՈՐԸ Դաւի՛թ, մեռնիմ քո արեւին, ինչո՞ւ դիակներ կը փռես չորս դին, չէ՞ որ անոնք ալ մարդ են ու ինսան, մանուկ ունին ու նորածին, կնիկ ունին ու տուն: Կա՛յ որ նոր պսակուած փեսայ է, կա՛յ որ մօր մինուճար տղայ է…

ԴԱՒԻԹ Հապա ինչո՞ւ եկաք Ծովասար զօրքով-զէնքով անհամար. ի՞նչպէս չընեմ կռիւ, երբ եկեր էք աւերել մեր տուն ու պատիւ, կողոպտել մեր ոսկին…

ԾԵՐ ԶԻՆՈՒՈՐԸ Դաւի՛թ, Աչքը-Ծակ Մելիքն է քո թշնամին, գնա՛, զա՛րկ, փռէ՛ իր դին, մեզ ալ բերեր է բռնի, մեր կամքին հակառակ:

ԴԱՒԻԹ Չեմ հաւատար, ծե՛րուկ:

ԾԵՐ ԶԻՆՈՒՈՐԸ Իրաւունք ալ ունիս, չխաբենք ինքզինքնիս: Ամէն մարդ կ’ըսէր՝ է՜, հրաման է, Մելիքի հրամանը կատարել լաւ բան է: Աւերենք ալ, աւարենք ալ՝ մենք յանցաւոր չենք, մենք Մելիքին ցուցմունքներուն համաձայն կը գործենք: Բայց հիմա կը զղջանք, մի՛ ըներ մեզ շանսատակ:

ԴԱՒԻԹ (Դադար. վերջապէս) Ո՞ւր է Մելիքն Աչքը-Ծակ:

ԾԵՐ ԶԻՆՈՒՈՐԸ (Շունչ քաշելով) Այդ մեծ կանանչ վրանին տակ: Մուխ որ կ’ելլէ մուխ չէ, շունչն է որ կ’ելլէ դունչէն:

ԴԱՒԻԹ ու ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ ՔԱՋԵՐԸ կ’ուղղուին դէպի ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿի վրանը: ԴԱՒԻԹ կը տեսնէ որ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ կը քնանայ. երկու ԱՂՋԻԿ ճանճ կը քշեն, երկու ԱՂՋԻԿ ալ ոտքերը կը մարձեն: Չորս ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ պարելով կը կատարեն այս գործողութիւնը:

ԴԱՒԻԹ Արթնցուցէք ձեր Մելիքը Աչքը-Ծակ:

ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ (Շլխտիօրէն) Լո՞ւրջ կը խօսիս թէ կատակ: Մեր Մելիքը կը քնանայ քառասուն օր ու գիշեր, տակաւին ժամ չէ անցեր:

ԴԱՒԻԹ Ի՞նչ քառսուն օր ու գիշեր, վայրկեան մ’իսկ չեմ սպասեր, թէ ահ չունի, ահ եմ բերեր, թէ մահ չունի, մահ եմ բերեր:

ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ Ի՞նչպէս ընենք, ի՞նչպէս չընենք, կ’արմրցնենք երկու շամփուր, մինչեւ ըլլան բոց ու հուր, առնենք-դնենք մեր Մելիքին Աչքը-Ծակ մեծ ու տափակ ոտքին տակ:

ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ շամփուրները կը դնեն ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿին ոտքին տակ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ (Քունին մէջէն) Օ՜ֆ, աղջիկներ, ասիկա բան չէ քաշուելու, անկողնիս մէջ այսքան լո՞ւ, կը կծէ՜:

ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ Շամփուրը լու կը կարծէ: Մորթը այնքան կարծր է:

ԴԱՒԻԹ Կա՞րծր է, Թուր-Կեծակի, մորթը Մելիք Աչքը-Ծակի:

ԴԱՒԻԹ Թուր-Կեծակիի ծայրով կը զարնէ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿի կրունկին: ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ ոտքը ցաւէն կը քաշէ, աչքերը կը բանայ-կը շփէ, կը նստի, կը տեսնէ ԴԱՒԻԹԸ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ: Կայ-չկայ՝ Դաւիթն ես դուն, որ փչեմ՝ թռչիս հեռո՜ւ:

Հսկայական շունչ կը քաշէ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿԸ, ապա կը փչէ: ԴԱՒԻԹին հետեւող ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ ՔԱՋԵՐԸ եւ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿի ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐԸ կը թռչին հեռու: Բայց ԴԱՒԻԹ կը մնայ ՔՈՒՌԿԻԿ-ՋԱԼԱԼԻին վրայ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Դաւիթ, Դաւիթ, սիրելի հիւր, ինչո՞ւ կեցած ես վրանիս դուռ, իջիր ձիէդ, մտիր ներս, բարեւ ըսեմ, բարեւ ըսես:

ԴԱՒԻԹ Ի՞նչ բարեւ, եկեր եմ որ մարեմ քո արեւ, եկեր եմ որ ընեմ կռիւ, չունի՞ս պատիւ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Նախ նստինք խօսինք ազնիւ, յետոյ կ’ելլենք, կ’ընենք կռիւ. կարգ-կանոնն այսպէս է, թէ՞ կ’ուզես անկիրթ ըսեն քեզի:

ԴԱՒԻԹ Աչքը-Ծակ Մելիք, ինչո՞ւ հաւաքեր-բերեր ես խեղճ ու կրակ մարդիկ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Այդ մասին ալ նստինք-խօսինք քաղաքավար ու ազնիւ, յետոյ ալ եթէ պէտք է կ’ելլենք, կ’ընենք կռիւ:

ԴԱՒԻԹ Լաւ, քիչ մը խօսինք, ի՞նչ վնաս, յետոյ հոգիդ կը հանեմ ուզես-չուզես:

ԴԱՒԻԹ Թուր-Կեծակին կը դնէ պատեանը, կը փորձէ իջնել ձիէն, ՔՈՒՌԿԻԿ-ՋԱԼԱԼին կ’ընդդիմանայ: ԴԱՒԻԹ կ’իջնէ, ձին կը փախչի, կը հեռանայ: ԴԱՒԻԹ կը մտնէ վրանէն ներս: ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ ցոյց կու տան պատուոյ բազմոց: ԴԱՒԻԹ կը նստի… ու կ’իյնայ խոր հորին մէջ: Երկաթէ թակարդին ճանկերը կը կաշկանդեն զինք, հազարումէկ սուր շեղբերով տանջանքի գործիք մը կը կախուի գլխուն վրայ ու կը սկսի իջնել:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ
(Կը պոռայ հորն ի վար) Եկեր ես որ մեռցնե՞ս Աչքը-Ծակ Մելիքը, շուտով կը յօշոտէ քեզ տանջանքի գործիքը: (Խնդուքը կը փոխակերպուի յօրանջի. ԱՂՋԻԿՆԵՐուն) Օ՜հ, որքան քուն ունիմ դեռ, ձգեցէք որ քնանամ քառասուն օր ու գիշեր:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ կ’իյնայ, կը քնանայ: Հորին մէջ ԴԱՒԻԹ կը ջանայ ազատիլ կապանքներէն, չի յաջողիր:

ԴԱՒԻԹ Դաւիթ, ինչո՞ւ հաւատացիր Մելիքին Աչքը-Ծակ, Դաւիթ, մինչեւ ե՞րբ պիտի մնաս դուն խակ: Ինչպէ՞ս ելլեմ թակարդէն, յուսահատած եմ արդէն: Հօրեղբայրս՝ Ձէնով Օհանն վախկոտ է ու ագահ, բայց օգտակար խորհուրդ կրնար տալ ինձ հիմա:

Հորին մէջ, քիչ մը անդին, կ’երեւին ՆՈՒՄԱՅԻ եւ ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Ձէնո՛վ Օհան, կանչէ, Դաւիթին շուտ յիշեցուր կախարդական կանչը:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Քանի՞ հորթի կաշի կապեցիր մէջքիս, աղջի՛կ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Տասնինը: Պոռա, Օհան, տասնինն է բաւական:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Տասնի՞նը դեռ: Քսանմէկ հատ ալ բեր: Աճապարէ, աղջիկ, աճապարէ. պէտք է կապես մէջքիս հորթի կաշի քառասուն, որ երբ պոռամ՝ աղիքներս չիյնան դուրս:

ԴԱՒԻԹ Երա՞զ է, թէ իրական է, Նումայի՞ն է, հօբար Ձէնով Օհա՞նն է: Աչքս գոցեմ (ՆՈՒՄԱՅԻ ու ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ կ’անհետին) չկան, աչքս բանամ (ՆՈՒՄԱՅԻ ու ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ կը յայտնուին) հոս է. ահ, Նումայի, խօսէ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Քանի՞ հորթի կաշի կապեցիր մէջքիս, աղջի՛կ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Քսանինը: Այլեւս պոռա՛, Դաւիթին մահ կը սպառնայ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Քսանի՞նը դեռ: Տասնմէկ հատ ալ բեր: Աճապարէ՛, աղջիկ, աճապարէ՜. հոս փորին մէջ մեր Դաւիթը կը սպասէ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Հոս՝ փորի՞ն մէջ. Օհան, խելքդ գլուխդ հաւաքէ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Լաւ փափաք է: Ի՞նչ ըսել է «հոս փորիս մէջ», ըսել կ’ուզեմ՝ խոր փոսին մէջ: Տեսա՞ր ինչպէս անճրկած եմ, ահուդողի մէջ ինկած եմ:

ԴԱՒԻԹ Ձէնով Օհանն է, կասկած չկայ, միայն ինքն է որ այսպէս կը դողդղայ: Ձէնով Օհան, Ձէնով Օհան. չկայ պատասխան: Աչքս գոցեմ (ՆՈՒՄԱՅԻ ու ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ կ’անհետին) չկան, աչքս բանամ (ՆՈՒՄԱՅԻ ու ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ կը յայտնուին) հոս է. Ձէնով Օհան, խօսէ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Քանի՞ հորթի կաշի կապեցիր մէջքիս, աղջի՛կ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Երեսունինը:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Վերջինն ալ կապէ, աղջիկ, կ’ըլլայ քառասուն, որ Դաւիթին հասցնեմ իմ խօսքը իմաստուն:

ԴԱՒԻԹ (Աչքերը շփելով) Քո՞ւն եմ թէ արթուն:

ՆՈՒՄԱՅԻ քառասուներորդ հորթի կաշին կը կապէ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Կը կանչէ) Դաւի՜թ, Դաւի՛թ, ճմկթէ քո քիթ:

ԴԱՒԻԹ կը ճմկթէ իր քիթը:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Կը տեսնե՞ս, ողջ ես, չես մեռած, այդ մասին ո՛չ մէկ կասկած:

ԴԱՒԻԹ Այո, ողջ եմ, բայց մահէն փախուստ չկա՜յ:

Տանջանքի գործիքը մազաչափ միայն հեռու է ԴԱՒԻԹէն:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Յիշէ՜ կախարդական կանչը:

ԴԱՒԻԹ Ի՞նչ կանչ, ի՞նչ կանչ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Ինչպէ՞ս յիշէ, ա՛յ մարդ՝ Օհան, երբ չէ լսած երբեք կանչը կախարդական:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Բա՜ց, Դաւիթ, բա՜ց, քո ականջը, որ լաւ լսես կախարդական կանչը:

ԴԱՒԻԹ Շո՜ւտ, Օհան, շուտ, թէ ոչ շուտով կ՚ըլլայ ո՜ւշ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ

Ո՜վ Մարութայ բարձր սար
Ո՜վ Մարութայ Կաթնաղբիւր
Ուժս ըլլայ հազար
Հազարը ըլլայ բիւր

ԴԱՒԻԹ երգելով կը կրկնէ ԿԱԽԱՐԴԱԿԱՆ ԿԱՆՉԸ: Թակարդին ճանկերը կը պայթին, թակարդն ու տանջանքի գործիքը կը թռչին դուրս՝ մեծ աղմուկով: ԴԱՒԻԹՆ ալ կ’ազատի: ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ ՔԱՋԵՐՆ ու ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿի ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐԸ զարմացած են պատահածէն: Քիչ մը անդին է ՔՈՒՌԿԻԿ-ՋԱԼԱԼԻՆ, բայց չի մօտենար, երբ ԴԱՒԻԹ նշան կ’ընէ:

ԴԱՒԻԹ Եկուր, Քուռկիկ-Ջալալիս, եկուր, իրաւունք ունիս բարկանալու: Դաւիթ խակ էր, խաբուեցաւ, բայց չի խաբուիր ալ բնաւ: Եկուր, պատժենք Մելիքն Աչքը-Ծակ, պատժենք ու ղրկենք…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ ՈՒ ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ (Միաբերան, մեծաղաղակ) Դժոխքի յատակ:

Աղմուկէն ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ ընդոստ կ’արթննայ ու իր գլխուն վրայ կը տեսնէ ՔՈՒՌԿԻԿ-ՋԱԼԱԼԻՆ հեծած, Թուր-Կեծակին քաշած ԴԱՒԻԹԸ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Դաւիթ, եկուր, նստինք:

ԴԱՒԻԹ Մելիք, ելիր, կռուինք:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Դաւիթ, եկուր, ընենք… զրոյց:

ԴԱՒԻԹ Հարկ չկայ զրոյցի. աշխարհի մէջ չարը միշտ կը պատժուի: Եկած եմ որ տամ ցոյց:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Աղջիկներ, սեւ ձիս բերէք:

ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ կարեւորութիւն չեն տար:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Զինուորներ, գուրզուզրահս բերէք:

ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐԸ ԴԱՒԻԹին կողմը կը բռնեն: ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ կը հասկնայ, որ լքուած է բոլորէն:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Բոլորդ զիս լքեցի՞ք, յետոյ դաժան պատիժնիդ կու տայ ձեր Աչքը-Ծակ Մելիք:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ ինք կը բերէ, կ’անցընէ իր գուրզուզրահը, կը հեծնէ իր ձին:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Դաւիթ, կռիւը բռնի՞ ընենք, թէ հերթով:

ԴԱՒԻԹ Ինչպէս որ կ’ուզես, միայն թէ շուտով:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Թող ըլլայ հերթով:

ԴԱՒԻԹ Միայն թէ շուտով:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Ո՞վ ’տի զարնէ առաջ:

ԴԱՒԻԹ Մելիքը… քաջ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ կը հեռանայ, ապա մեծ թափով կ’արշաւէ ԴԱՒԻԹի եւ գուրզը կ’իջեցնէ անոր գլխուն: Փոշի բարձրացած է ու ծածկած ԴԱՒԻԹԸ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Դաւիթ մեռա՜ւ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ ՈՒ ԱՂՋԻԿՆԵՐ: Դաւիթ մեռա՜ւ:

Փոշին կը սկսի փարատիլ: ԴԱՒԻԹ տակաւին հեծած է իր ձին:

ԴԱՒԻԹ Իրա՞ւ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ ՈՒ ԱՂՋԻԿՆԵՐ Կեցցէ՜ Դաւիթը, կեցցէ՜:

ԴԱՒԻԹ Հերթը հիմա իմն է:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Դաւիթ, խնդրանք մը ունիմ առաջ:

ԴԱՒԻԹ Ի՞նչ կ’ուզէ – վերջին անգամ – Մելիքը… քաջ:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ Հիմա ալ ես իջնեմ խոր հորը, վրաս առնեմ քառասուն քար, յետոյ զարկ:

ԴԱՒԻԹ Իջի՛ր, Մելիք Աչքը-Ծակ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ ՈՒ ԱՂՋԻԿՆԵՐ Թող երթայ դժոխքի յատակ:

ԴԱՒԻԹ Առէ՛ք, դրէ՛ք Մելիքին վրայ քառսուն քար:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐՆ ու ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐԸ կը կատարեն հրամանը, ապա կը կանգնին մէկդի: ԴԱՒԻԹ կը քաշէ Թուր-Կեծակին, կ’երգէ ԿԱԽԱՐԴԱԿԱՆ ԿԱՆՉԸ: Կ’արշաւէ դէպի հորը ու կը զարնէ սուրով:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ (Վարէն) Տակաւին ողջ եմ: (Կ’երգէ)

Ես «Աչքը-Ծակ» Մելիքն եմ,
Մէկ աչք ունիմ, ան ալ ծակ,
Չէք կրնար ինձմէ փախչիլ,
Գիտեմ ամէն ծակ ու ծուկ:

Դաւիթ, ո՞ւր է, զարկդ, ո՞ւր:

ԴԱՒԻԹ Մելիք, դուն մէկ հատ ինքզինքդ թափ տուր:

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ (Թափ կու տայ. կ’երգէ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿԻ ԵՐԳին եղանակով)

Եղայ երկու՝ երկու կէս,
Մէկ կողմս դէն, միւսն ալ… դէ՛ս:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ ՈՒ ԱՂՋԻԿՆԵՐ (Կարծելով որ ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ մեռաւ) Վերջապէ՜ս:

 

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ (Կը վերսկսի)

Ես եմ Մելիք «Աչքը-Ծակ»,
Մէկ աչք ունիմ, մնաց… բաց…

ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿ կ’անշարժանայ:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ ՈՒ ԱՂՋԻԿՆԵՐ (Ափիբերան) Աչքը բաց … գնաց:
Ծակաչք մարդը երբեք չի կշտանար:

ԴԱՒԻԹ Զօրք ու զինուոր Մելիքին Աչքը-Ծակ…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ, ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ ՈՒ ԱՂՋԻԿՆԵՐ Որ գնաց դժոխքի յատակ…

ԴԱՒԻԹ Ազատ էք, գացէք, վերադարձէք ձեր տուն, մայր ունիք, կնիկ ունիք, մանուկ ու նորածին…

ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ Կեցցէ, կեցցէ Դաւիթը…

ԾԵՐ ԶԻՆՈՒՈՐԸ (Շարքերը ճեղքելով) Օրհնեալ ըլլայ Դաւիթը: Մեռնի՛նք մենք քու գլխուն, ուր որ երթաս, ինչ ալ ընես՝ յաջողութիւն…

ԴԱՒԻԹ Քեզի՛ ալ, թզուկ ծերուկ: Բայց գալ անգամ չըսէք բերաւ մեզի Մելիք, չըլլաք բութ, անգամ մըն ալ որ յարձակիք՝ չկայ գո՛ւթ…

ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐ Կեցցէ, կեցցէ Դաւիթը… Օրհնեալ ըլլայ Դաւիթը…

ԴԱՒԻԹ Գացէք ալ, երթաք բարով…

ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐԸ դուրս կ’ելլեն: Նուագի ձայն կը լսուի: Միւս կողմէն ներս կը մտնեն ՆՈՒՄԱՅԻ ու ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ, ԳՈՒՍԱՆՆԵՐ ու ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐ: ԴԱՒԻԹ վար կ’իջնէ ձիէն: ՆՈՒՄԱՅԻ կը մօտենայ ԴԱՒԻԹին: Չեն դիմանար՝ կը գրկուին: Լռութիւն. յետոյ՝ ծափահարութիւն: ԴԱՒԻԹ ու ՆՈՒՄԱՅԻ կը բաժնուին:

ՆՈՒՄԱՅԻ (Հաշտարար շեշտով) Դաւիթ, եթէ չըլլար հօբարդ Ձէնով…

ԴԱՒԻԹ կը բանայ իր թեւերը ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆին. կ’ողջագուրուին:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Յուզուած) Ամէն ինչ վերջացաւ բարով…

ԴԱՒԻԹ Շնորհիւ քեզի՛, հօրեղբայր Օհան:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Այսինքն ներուա՞ծ է ամէն բան: Ծովասարցիներ, տօն է այսօր, խնճոյքի օր: Գուսաննե՛ր, Քաջերու Երգը:

ԲՈԼՈՐԸ Քաջերու Երգը, Քաջերու Երգը:

ԳՈՒՍԱՆՆԵՐԸ կ’երգեն, ԲՈԼՈՐԸ կ’ընկերանան: ԴԱՒԻԹ ու ՆՈՒՄԱՅԻ իրարու ձեռք բռնած են:

Յանկարծ դղրդիւն մը կը սկսի: Կը սաստկանայ: Կը փորձեն յարատեւել, շարունակել երգը: Տարբեր մարդիկ տարբեր մասեր կ’երգեն հիմա: ԵՐԿՐԱՇԱՐԺ: Ամէն ինչ կը տապալի: Հեռուն երեւցող քաղաքին պարիսպները կը ճեղքուին: Մարդիկ կ’իյնան գետին, ահաբեկ՝ աջ ու ձախ կը փախչին: Միայն ԴԱՒԻԹՆ է կանգուն, եւ հետը՝ ՆՈՒՄԱՅԻՆ: Հետզհետէ կը նուազի ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԸ: Կը դադրի:

ԲՈԼՈՐԸ Երկրաշա՜րժ է… կործանեցաւ Ծովասարը…

Կը լսուի ԽԱՒԱՐԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԵԱՆ ԵՐԳԸ

Մենք կը սիրենք խաւարը,
Մենք կ’ապրինք երկրին վարը,
Ով որ կ’ապրի մեր վրայ,
Հանգիստ պիտի չմնայ:

Մենք ենք բուն տէրը երկրին,
Անոնք որ վերը կ’ապրին՝
Կը կարծեն որ ամէն բան
Իրենց ձեռքն է յաւիտեան:

Մենք ալ երկար կը սպասենք,
Մինչեւ որ վերը երկրին
Բարձրացնեն բերդ ու շէնք,
Մտնեն, մէջը բնակին:

Յետոյ խնդալ կը սկսինք,
Կը ցատկռտենք, կը պարենք,
Խաւարին մէջ կը կատղինք,
Երկիրն հիմէն կը ցնցենք:

Վերն ալ կ’ըլլայ երկրաշարժ,
Ծեր ու պզտիկ, այր ու կին,
Լեղապատառ կը փախչին,
Քար քարի վրայ չի մնար:

Կրնա՞ք ըսել հիմա դեռ՝
Դուք էք եղեր երկրին տէր,
Ընդունեցէք որ մենք ենք,
Թէ ոչ՝ կրկին կը քանդենք:

 

ԱՐԱՐ ԵՐՐՈՐԴ. ԽԱՒԱՐԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆԸ

Հսկայ տարածութիւն մը. պատերը, առաստաղը եւ գետինը կարմիր երկաթ, որ տեղ-տեղ կը բռնկի, կը հալի, կը հոսի ֆշշալով, ապա դարձեալ կը կարծրանայ, կ’ըլլայ վառ կարմիր երկաթ, եւ այսպէս շարունակ:

Բռնկող, հալող, ֆշշացող, կարծրացող գոյութիւններ են նաեւ Խաւարի Թագաւորութեան բնակիչները: Անոնք չար ու չարագոյն մարդոց ՈԳԻՆԵՐՆ են: Չարագոյն մարդոցմէ են բոլորին յայտնի արիւնարբու բռնակալներ, ինչպէս՝ ԹԱԼԷԱԹ, ՍԹԱԼԻՆ, ՀԻԹԼԵՐ, եւ այլն: Չարագոյն մարդոցմէ են նաեւ բեմադիրին ընտրածները: Ուռչած ու այլանդակ գլուխներ ունին բոլորը: Բեմադիրին հայեցողութեան ձգուած է տրամախօսութեան բաշխումը:

ՈԳԻՆԵՐԸ կատղած են: Խմբուած են շուրջը նորեկի մը, որ տակաւին ամբողջովին ոգիի չէ վերածուած, կրակը տակաւին չէ այրած իր միսն ու ոսկորները. ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿն է ան: Կատղած ՈԳԻՆԵՐԸ կ’երգեն ԽԱՒԱՐԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԵԱՆ ԵՐԳԸ:

ՈԳԻ ՄԸ Չտեսնե՞նք ինչ կ’ընեն խեղճերը վերը:

ՈԳԻՆԵՐ Տեսնենք, տեսնենք:

Բարձունք մը կը պայծառանայ: Ծովասարի դաշտն է: ԴԱՒԻԹ, ՆՈՒՄԱՅԻ, ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ եւ ԲՈԼՈՐԸ: Կը շարունակուին երկրորդ արարի անցքերը:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Իրականացաւ, ուրեմն, աւա՜ղ, ձեր անէծքը մեռելաթաղ:

ԴԱՒԻԹ Ի՞նչ անէծք:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Թող երթայ դժոխքի յատակ չար Մելիքը Աչքը-Ծակ…

ՈԳԻ ՄԸ Անէծքը կարեւոր չէ, կը քաշէինք իր պոչէն…

ՈԳԻՆԵՐ Կը քաշէինք իր պոչէն: (Կը հռնդան):

ԴԱՒԻԹ Չեմ հասկնար…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Երկրին խորը, վարը, ուր կը տիրէ խաւարը, ձեր ըսած դժոխքի յատակն է, ոչ, իրաւ է, կատակ չէ: Խաւարի Թագաւորութիւն չար մարդոց ոգիներուն: Երբ չար մարդ մը մեռնի, մահն ըլլայ բնական կամ բռնի, մեծ աղմուկով կամ անձայն, չար ոգիները կ’ուզեն որսալ զայն…

ԴԱՒԻԹ Ի՞նչ կը շահին սակայն…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ոգիներու ուժը կը պակսի հետզհետէ, նոր չար մարդ մը կ’ուզեն, որ ուժ ծծեն իրմէ: Կը ծծեն ուժը չար…

ՆՈՒՄԱՅԻ Ու կ’ըլլայ… երկրաշա՞րժ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Եւ Մելիքին հոգին շատ սեւ է եղեր, թէ ոչ երկրաշարժը այսքան երկար չէր տեւեր:

ՈԳԻ ՄԸ Եւ Մելիքին սեւ հոգին չէ սպառած դեռ…

ՈԳԻՆԵՐ Չէ սպառած դեռ…

ՈԳԻ ՄԸ Դեռ շատ կրնայ գործել աղէտ ու աւեր:

ՈԳԻՆԵՐԸ կը կատղին. Վերը՝ հողը կը ցնցուի կրկին: Ահաբեկում: Վայնասուն: ՈԳԻՆԵՐԸ ուրախ կը ծիծաղին:

ԴԱՒԻԹ Կ’իջնեմ խորը, վարը, կ’ոչնչացնեմ չարը:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Անկարելի՜ է, Դաւիթ, անկարելի՜: Մենք մարդ, անոնք ոգի: Մենք ողջ, անոնք մեռել, ինչպէ՞ս պիտի կրնաս իջնել:

ԴԱՒԻԹ Ես գիտեմ ճամբան, հօբար Օհան: (Յիշելով) Քարայրէ մը թուխ-թուխ ձայներ կու գային եւ ծուխ-մուխ… Քարայրէ մը թուխ-թուխ ձայներ կու գային եւ ծուխ ու մուխ… Ներսը մութ էր ու խաւար, բայց կարմիր լոյս մը կար… Վարէն, խորերէն կու գար, ձայներ ալ կու գային խելառ… Շեղ-նեղ անցքէ մը վար իջայ, հասայ երկրորդ քարայրը, յանկարծ շանթ մը շաչեց, լուսաւորեց վայրը… բլուրներով ոսկի՜, բլուրներով ոսկի՜…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Լաւ, Դաւիթ, լաւ, այդ հարցը… լուծուեցաւ…

ԴԱՒԻԹ Նորէն մութ էր ու խաւար, կարմիր լոյսն աւելի թէժ, կարծես թէ վարն ըլլար բոցերու մէկ մեծ ջրվէժ, ձայներն ալ դեւերու բանակէն, ըսի՝ դժոխքի յատակն է…

ՈԳԻ ՄԸ Ինչ լաւ է, ինչ լաւ է, մեր ճամբան գիտէ:

ՈԳԻՆԵՐ Ինչ լաւ է, ինչ լաւ է, մեր ճամբան գիտէ:

ՈԳԻ ՄԸ Ինչ լաւ կ’ըլլայ եթէ գայ:

ՈԳԻՆԵՐ Ինչ լաւ կ’ըլլայ եթէ գայ, եթէ գայ, եթէ գայ:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Չես կրնար, Դաւիթ, չես կրնար, իջնել աւելի վար:

ՈԳԻ ՄԸ Իջի՛ր, Դաւիթ, իջի՛ր, մի՛ խնայեր ջանք, որպէսզի գլխուդ բերենք ահարկու փորձանք…

ՈԳԻՆԵՐ Ահարկու փորձանք…

ԴԱՒԻԹ Եթէ չիջնեմ վար՝ կ’ըլլայ երկրաշարժ…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Օգուտ չունի, օգուտ չունի, կը սպանեն քեզ…

ՆՈՒՄԱՅԻ Իջնենք, Դաւիթ, իջնենք, չարէն չենք վախնար մենք:

ԴԱՒԻԹ Ոչ, իմ անուշ Նումայի, ես կ’իջնեմ առանձին: Քուռկիկ-Ջալալիս հեծած, Թուր-Կեծակիս քաշած, կը ջարդեմ անխնայ, մինչեւ որ մարդ չմնայ…

ԴԱՒԻԹ կը հեծնէ ձին, կը քաշէ սուրը, կ’երգէ ԿԱԽԱՐԴԱԿԱՆ ԵՐԳԸ, ապա կը սլանայ վեր:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ինչպէ՞ս կրնաս մեռցնել, երբ կենդանի չեն, այլ մեռել…

ՈԳԻ ՄԸ Եկուր, եկուր, Դաւիթ, որ փրցնենք քո քիթ:

ՈԳԻՆԵՐ Որ փրցնենք քո քիթ:

Բարձունքի տեսարանը կ’անհետանայ:

ՈԳԻ ՄԸ Դառնանք-վերադառնանք մենք Մելիքին Աչքը-Ծակ…

ՈԳԻՆԵՐ Որ եկաւ դժոխքի յատակ, որ եկաւ դժոխքի յատակ…

ՈԳԻ ՄԸ Այրենք միսը…

ՈԳԻՆԵՐ Այրենք միսը…

ՈԳԻ ՄԸ Ու ոսկորը…

ՈԳԻՆԵՐ Ու ոսկորը…

ՈԳԻ ՄԸ (ՀԱՆԴԻՍԱՏԵՍՆԵՐուն) Թող վախը մտնէ ձեր փորը…

ՈԳԻՆԵՐ Թող վախը մտնէ ձեր փորը…

ՈԳԻ ՄԸ Ելիր, ելիր, Մելիք Աչքը-Ծակ…

ՈԳԻՆԵՐ Ելիր, որ մահուանդ բարձրացնենք բաժակ…

ՈԳԻՆԵՐԸ գանկանման բաժակներ կը բարձրացնեն:

ՈԳԻ ՄԸ Հազար տարի մեռնիս, հազար տարի…

ՈԳԻՆԵՐ Միշտ չարը տեսնես, երբեք՝ բարի…

ՈԳԻ ՄԸ Ելի՛ր, այլեւս չես երկու կէս…

ՈԳԻՆԵՐ Այլ կրկին մէկ … (ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿի այլանդակուած ՈԳԻՆ կը կանգնի: Կլթկլթացող հայելի մը կը բռնեն իր դէմ): Թէեւ տե՛ս…

Մելիք Աչքը-Ծակ իր իսկ կերպարանքէն զարհուրած ետ կը ցատկէ:

ՈԳԻՆԵՐ Կարծես թէ մեզ չես տեսներ, մեզմէ՛ ես…

ՈԳԻ ՄԸ Ուրախացիր, Մելիքի ոգի…

ՈԳԻՆԵՐ Քիչ ետք վրէ՜ժ առնես պիտի…

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Վրէժ լուծել կ’ուզեմ Դաւիթէն միայն… ողջերուն մօտ բարձրանալ չեմ կրնար սակայն…

ՈԳԻ ՄԸ Ինքը պիտի գայ ոտքովը քեզի:

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Խնդրեմ, լուրջ խօսեցէք, կատակը մէկդի:

ՈԳԻ ՄԸ Դաւիթը կու գայ կոր…

ՈԳԻՆԵՐ Թող գայ, թող գայ…

ՈԳԻ ՄԸ (Հետզհետէ արագացող կշռոյթով) Իջաւ քարայրին մօտ Քուռկիկ-Ջալալին… վեր սլացաւ կրկին … չ’ուզեր դժոխք իջնել խելացի ձին…

ՈԳԻՆԵՐ Չ’ուզեր դժոխք իջնել խելացի ձին…

ՈԳԻ ՄԸ Բայց յամառ է Դաւիթ, կը քաշէ բաշէն… հնազանդ ձին վար կ’իջնէ կրկին… Դաւիթ կը ցատկէ քամակէն…

ՈԳԻՆԵՐ Դաւիթ կը ցատկէ քամակէն…

ՈԳԻ ՄԸ Քարայրին մէջն է արդէն… հասաւ-մտաւ նեղ ճեղքը…

ՈԳԻՆԵՐ Եկո՛ւր, Դաւիթ, որ քաւես, որ քաւես, քո մեծ մեղքը…

ՈԳԻ ՄԸ Բայց չի կրնար իջնել, շատ նեղ է…

ՈԳԻՆԵՐ Իջի՛ր, Դաւիթ, իջի՛ր, մի՛ խնայեր ջանք, որպէսզի գլխուդ բերենք ահաւոր փորձանք, ահաւոր փորձանք…

ՈԳԻ ՄԸ Մերկ ձեռքերով կը պեղէ, կը պեղէ ամէն տեղէ… կ’իջնէ, Դաւիթ, կ’իջնէ, կը մօտենայ, ի՜նչ ուրախութիւն, կը մտնէ ահա Խաւարի Թագաւորութիւն…

ՈԳԻՆԵՐԸ խենթ ու խելառ կը խնդան: Արդիւնքն է երկրաշարժի նախանշանը եղող դղրդիւն: ԴԱՒԻԹ կը մտնէ ներս: Պահ մը կը զարհուրի՝ ՈԳԻՆԵՐԸ տեսնելով: Կը հաւաքէ սակայն քաջութիւնը, կը քաշէ պատեանէն դուրս Թուր-Կեծակին, ու կը յարձակի ՈԳԻՆԵՐուն վրայ: Կախարդական սուրը կ’անցնի ՈԳԻՆԵՐէն, բայց ոչինչ կը պատահի ՈԳԻՆԵՐուն: Դղրդիւնը սակայն դադրած է:

ՈԳԻՆԵՐ Թուր-Կեծակին կրնայ անցնիլ քարերէ քառասուն, ոչինչ կրնայ ընել սակայն կրակ ոգիներուն… ան կայծակն է, մենք՝ կրակը, երբ հարուածէ որ կործանէ, ընդհակառակը՝ կը հրահրէ…: Զարկ, Դաւիթ, զարկ, մտմտալու չկայ հարկ…

ԴԱՒԻԹ (Կը դադրեցնէ հարուածները. ետ-ետ կ’երթայ) Քանի որ չկայ հնար, վերադառնամ Ծովասար:

Դղրդիւնը կը վերսկսի: Ու քանի ոգիներէն կը հեռանայ ԴԱՒԻԹ՝ կը սաստկանայ: Փորձելու համար, Դաւիթ կը մօտենայ ոգիներուն. դղրդիւնը կը մեղմանայ, կը դադրի:

ԴԱՒԻԹ Զարմանալի, երբ հեռանամ՝ երկրաշարժը կը սկսի, երբ մօտենամ՝ կը դադրի: Փորձեմ անգամ մը եւս, բախտի հարց էր թերեւս:

Կը հեռանայ ԴԱՒԻԹ՝ կը սաստկանայ դղրդիւն. կը մօտենայ՝ կը դադրի:

ՈԳԻ ՄԸ Այո, հիմա մեր գերին ես, Դաւիթ, պիտի ապրիս դուն մեր հետ մինչեւ վերջը փուճ կեանքիդ:

ՈԳԻՆԵՐ Երկար կեա՜նք կը մաղթենք, երկար կեա՜նք կը մաղթենք…

ՈԳԻ ՄԸ Մենք այսպէս կը յաղթենք: Որպէսզի կորսնցնենք մեր ուժը կործանարար, հարկ է որ մեր քով մնայ մարդ մը բարի ու արդար…

ՈԳԻՆԵՐ Եւ քեզի պէս մեծ ուժով…

ՈԳԻ ՄԸ Ազատ ես, կրնաս մեկնիլ, եթէ մնաս՝ քո կամքով…

ՈԳԻՆԵՐ Երթաս բարով, երթաս բարով…

ՈԳԻ ՄԸ Բայց երբ հասնիս Ծովասար, ամէն ինչ պիտի գտնես գետնին հաւասար…

ՈԳԻՆԵՐ Դուն՝ զոհ, մենք՝ գոհ…

ՈԳԻ ՄԸ Որոշեցիք ուրեմն մնալ մեզի հի՞ւր…

ՈԳԻՆԵՐ Շատ ազնիւ էք, շնորհակալ ենք անգամներ բի՛ւր…

ՈԳԻ ՄԸ Հին բարեկամ մը ունիք հոս, ձեզի կ’ուզէ տալ… համբո՛յր…

ՈԳԻՆԵՐ մէկդի կը քաշուին, որ յայտնուի – առաջին անգամ ԴԱՒԻԹի աչքին – ՄԵԼԻՔ ԱՉՔԸ-ԾԱԿԻ ՈԳԻՆ:

ԴԱՒԻԹ Մելիք Աչքը-Ծա՜կ…

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Դո՛ւն ալ եկար դժոխքի յատակ… այսպէս կ’ըլլայ վրէժ, այսպէս կ’ըլլայ պատիժ…

ՈԳԻՆԵՐ Երկար կեա՜նք կը մաղթենք, երկար կեա՜նք կը մաղթենք…

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Մենք չարն ենք, ողջ կամ մեռած, միշտ կը յաղթենք…

ՈԳԻՆԵՐ Երկար կեա՜նք կը մաղթենք, երկար կեա՜նք կը մաղթենք…

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Մի՛ ծաղրէք խեղճ Դաւիթին, ինչո՞ւ կը խնդաք իր քիթին… առանց ջուրի ինչպէ՞ս ապրի…

ՈԳԻՆԵՐ Դաւիթ, երբ քիչ ետք ուզես ջուր…

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Կամ կաթ…

ՈԳԻՆԵՐ Պիտի տանք, որ խմես, հալած երկաթ…

ՈԳԻՆԵՐԸ կը պարեն ԴԱՒԻԹԻ շուրջ. ԴԱՒԻԹ անշարժ, շուարած կը մնայ:

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ (Ոգիներուն) Բաւական է, բարեկամներ, մեր այս խաղաղ ցոյցը: (ԴԱՒԻԹին) Շարունակենք հիմա մեր կէս մնացած զրոյցը: Բայց դուն տուած էիր արդէն, չէ՞, քո… զեկոյցը՝ աշխարհի մէջ չարը միշտ կը պատժուի: Հերթը իմն է հիմա:

ԴԱՒԻԹ (Անվախ, ծաղրական) Զարկ նայինք, Մելիք:

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Ոգիներ, լսեցի՞ք:

ՈԳԻՆԵՐ Մելիք Աչքը-Ծակ, ա՛ռ Դաւիթը ոտքիդ տակ…

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Աշխարհի մէջ չարի՛նն է միշտ յաղթանակ, չարի՛նն է միշտ յաղթանակ, չարը միշտ բարին կ’առնէ ոտքի տակ: Եկուր դուն ալ եղիր չար, ե՛լ կործանէ՛ Ծովասար…

ԴԱՒԻԹ Ձեր Մելիքը կարծեմ խենթեցաւ…

ՄԵԼԻՔԻ ՈԳԻՆ Ուրեմն մեռիր… ծարաւ…

ՈԳԻՆԵՐԸ իրենց մէջտեղ կ’առնեն ԴԱՒԻԹԸ: Կրակը կը շրջապատէ զինք: Կը չարչարուի ԴԱՒԻԹ: Բռնած է կոկորդը:

ԴԱՒԻԹ Ջուր, ջուր, կաթիլ մը ջուր…

ՈԳԻՆԵՐ Առ քեզի կրակ ու հուր…

ԴԱՒԻԹ Ջուր, կաթիլ մը ջուր…

Կը լսուի ՔԱՋԵՐՈՒ ԵՐԳէն հատուած մը, որ կը կրկնուի ու կ’ուժգնանայ:

Կաթնաղբիւրը
Կաթնաղբիւրը
Կեանք կու տայ

Ծովասարը
Մեր երկիրն է գեղեցիկ
Կաթնաղբիւրը
Կաթնաղբիւրը
Կեանք կու տայ

Կաթնաղբիւրը
Կաթնաղբիւրը
Կեանք կու տայ

Ջուրի ձայն կը լսուի: Կաթնաղբիւրի կախարդական ջուրը կը հոսի Խաւարի Թագաւորութենէն ներս: ՈԳԻՆԵՐԸ սահմռկած են: Կը ջանան փախչիլ ջուրէն, որ կը հալածէ զիրենք: ԴԱՒԻԹ կը խմէ Կաթնաղբիւրի ջուրը: ՔԱՋԵՐՈՒ ԵՐԳԸ կը շարունակուի:

Բայց իր ակէն
Կախարդական իր ակէն
Քաջերը միայն
Քաջերը միայն
Կը խմեն

ԴԱՒԻԹ վերագտած է իր զօրութիւնը: Բարձրացող ջուրերուն մէջ կը ձգէ ՈԳԻՆԵՐԸ, ու կ’ելլէ դուրս, դառնալու համար Ծովասար: Իսկ ՈԳԻՆԵՐուն ազատում չկայ:

 

ՊԱՏԿԵՐ. ԾՈՎԱՍԱՐԻ ԴԱՇՏԸ

ՆՈՒՄԱՅԻ, ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ, ԳՈՒՍԱՆՆԵՐ, ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ: Երկինքէն՝ ՔՈՒՌԿԻԿ-ՋԱԼԱԼԻն հեծած՝ կ’իջնէ ԴԱՒԻԹ: Ցնծութեան աղաղակներ: ԴԱՒԻԹ կ’իջնէ ձիէն ու գիրկը կ’առնէ ՆՈՒՄԱՅԻՆ:

ԴԱՒԻԹ Դուն ազատեցիր զիս, Նումայի:

ՆՈՒՄԱՅԻ Ոչ միայն ես, այլ ամբողջ Ծովասարը: Ըսի՝ նոր ուղի բանանք Կաթնաղբիւրին առջեւ, նոր հունով Կաթնաղբիւրը հոսի ներքեւ՝ կախարդական ու կենարար ջուրը մարէ՛ մեռել-ոգիներու չար հուրը:

ԴԱՒԻԹ Ինչ հրաշալի գաղափար, չի բաւեր ուժ կախարդական, զայն գործածել պէտք է գիտնալ:

ՆՈՒՄԱՅԻ Իսկոյն գործի անցաւ ամբողջ Ծովասարը, որ ազատի Դաւիթ ու յաղթուի խաւարը:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Կեցցէ՛, կեցցէ՛ Դաւիթ, ու կեցցէ՛ Նումային:

ԴԱՒԻԹ Դո՛ւք կեցցէք, ծովասարցիներ, ամէն ինչ կը պարտինք միասնական ճիգին ձեր: Հիմա ալ նոյն ճիգով վերականգնենք Ծովասարը:

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Վերականգնե՛նք Ծովասարը:

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Մի՛ մոռնաք որ ունինք… ոսկի…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ (ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆի շուրջը հաւաքուելով) Չենք մոռցած…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ Ամէն մարդ կը վարձատրուի…

ԾՈՎԱՍԱՐՑԻ-ԾՈՎԱՍԱՐՈՒՀԻՆԵՐ Տայ Աստուած…

ՁԷՆՈՎ ՕՀԱՆ (Թողութիւն հայցելով) Հին մեղքս քաւեցի՞… (ինքզինք վերագտնելով) Բայց ամենէն առաջ Դաւիթ ու Նումայի… Թէ կինդ ըլլայ… (ամէն ոք սպառնական կը նայի իրեն) Նումայիկ, կեանքը կ’ըլլայ երջանիկ … ո՞ւր են Դաւիթ ու Նումայի… Դաւիթը քաջ ու Նումային սեւաչ…

ԴԱՒԻԹ ու ՆՈՒՄԱՅԻ առանձնացած են: Կ’երգեն ՍԻՐՈՅ ԵՐԳԸ:

Այս ինչ անուշ համ ունիս,
Այս ինչ անուշ համ ունիս,
Այս ինչ անուշ բոյր ունիս,
Այս ինչ անուշ բոյր ունիս,
Համ եւ բոյր, համ եւ բոյր,
Իրարու հետ կ’ըլլան
համբոյր:

ԴԱՒԻԹ ու ՆՈՒՄԱՅԻ կը համբուրուին: Խանդավառ են ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐԸ: Ծափահարութիւն: Առաջին խաբ-վերջ:

ԳՈՒՍԱՆՆԵՐԸ կ’երգեն ՀԱՐՍԱՆԵԿԱՆ ԵՐԳԸ, զոր ապա ամբողջութեամբ կը կրկնեն ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐԸ:

Կեցցէ՛ մեր քաջ Դաւիթը,
Կեցցէ՛ սեւաչ Նումիկը,
Երկար ապրին, երջանիկ,
Ունենան տղայ, աղջիկ:

Կեցցէ՛ հայոց աշխարհը,
Իր սարը, ծառը, քարը,
Կեցցէ՛ ցեղը քաջերու,
Որ չարը վանեց հեռու:

Մեծ խնդութիւն: Ծափահարութիւն: Երկրորդ խաբ-վերջ:

Յանկարծ երկնքին մէջ մուխի պէս կը տեսնուին փախչող ՈԳԻՆԵՐԸ, որոնք կ’երգեն ԽԱՒԱՐԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԵԱՆ ՓԱԽՈՒՍՏԻ ԵՐԳԸ:

Մենք հիմա կ’երթանք, կ’երթանք՝
Այդքան մի ըլլաք ուրախ,
Օր մը պիտի ետ դառնանք՝
Թող փորերնիդ մտնէ վախ:

Երբ գանք յետոյ, կամ գանք նախ՝
Աջը պիտի ընենք ձախ,
Ճիշդը՝ սուտ, կանգնածը՝ կախ,
Հա, հա, հա, հա-ն՝ ախ ու վախ:

Վարագոյր: Երրորդ խաբ-վերջ: Ծափահարութիւն:

ՔԱՋԵՐՈՒ ԵՐԳին երաժշտութիւնը կը հնչէ: Վարագոյրը կը վերաբացուի: Ներս կը մտնեն ԾՈՎԱՍԱՐՑԻՆԵՐԸ: ՔԱՋԵՐՈՒ ԵՐԳին երաժշտութեան կրկնութեան հետ համատեղ կը հնչէ ԽԱՒԱՐԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԵԱՆ ՓԱԽՈՒՍՏԻ ԵՐԳին երաժշտութիւնը: Ներս կը մտնեն ՈԳԻՆԵՐԸ: Ապա նաեւ ՄԵԼԻՔԻ ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐԸ եւ այլն:

Խոնարհութիւններ:

Զոյգ երաժշտութիւնները կը հնչեն իրարու հետ, առանց որ մին միւսը ջնջէ:

11-22 Նոյեմբեր, 1995

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Advertisements

ՃԱՄԲՈՐԴՈՒԹԻՒՆ ԴԷՊԻ ԵՐԿԻՆՔ (ԹԱՏԵՐԱԿ ՄԷԿ ՊԱՏԿԵՐՈՎ)

28312527_1788717437844952_1865761925_o.jpg

Յ. ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

 

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԻՆՔ

ՀՈԳԻՆ

ՀՐԵՇՏԱԿԸ

 

ՀՈԳԻՆ Դեռ շատ կ’ուզե՞նք երկինք հասնելու:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Քիչ մնաց, հիմա կը հասնինք:

ՀՈԳԻՆ Կրնա՞նք պահ մը կենալ, կ’ուզեմ հանգստանալ:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Վայրկեան մ’իսկ չեմ կրնար կենալ:

ՀՈԳԻՆ Ինչո՞ւ:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Որովհետեւ քեզ հասցնելէ ետք, պէտք է շուտով վերադառնամ. Կրնայ նոր մեռեալ մը ըլլալ:

ՀՈԳԻՆ Ձեր գործը իսկապէս շատ ծանր է եղեր:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Հապա ի՛նչ կարծեցիր: Ձեր աշխարհին մէջ ոչ ծնողը կը պակսի, ոչ ալ մեռնողը:

ՀՈԳԻՆ Մեռածներուն հոգիները միայն դո՞ւք կը փոխադրէք:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Լիբանանի մեռածները միայն. Ամէն մէկ երկիր իր հոգէառ հրեշտակը կ’ունենայ:

ՀՈԳԻՆ Կը հասնի՞ք բոլորին:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Քիչ մը դժուար. մանաւանդ ձեր երկրի պարագային. պատերազմ է, գիտէք:

ՀՈԳԻՆ Կը հասկնամ: Եթէ մէկը մեռնի՝ ինչպէ՞ս լուր կ’ունենաք:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Օ՛հ, շատ դիւրութեամբ, ռումբի ձայնը առնելուս պէս այդ ուղղութեամբ կը վազեմ:

ՀՈԳԻՆ Եթէ մէկը բնական մահով մեռնի, ինչպէ՞ս լուր կ’ունենաք:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Երկրի անտեսանելի, կարեւոր մէկ անկիւնը հրեշտակներու գաղտնի սպասարկութիւն ունինք, անոնք թելեքսով կ’իմացնեն Պետրոս առաքեալին, Պետրոս առաքեալն ալ մեզի կ’իմացնէ, որ գործի լծուինք:

ՀՈԳԻՆ Այս փոխադրութեան համար վարձք կը ստանա՞ք:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Անշուշտ կը ստանանք. կարգ մը հրեշտակներ՝ ամսական դրութեամբ. իսկ ես իմ հաշւոյս առած եմ գործը՝ մէկ զոյգի վրայ տասը տոլար կը գանձեմ: Փառք Տիրոջ, գործս հիմա շատ լաւ է:

ՀՈԳԻՆ Ինչո՛ւ, ձեր գո՞րծն ալ սեզոն ունի:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Ձեր երկրի պարագային՝ ոչ, քանի պատերազմ է, գործս շատ լաւ է: Իսկ ուրիշ երկիրներու մէջ մեռելներուն սեզոնը ձմեռը կ’ըլլայ, մանաւանդ Փետրուար ամսուն գործերը կը կատղին. ամառը գործերը թեթեւ կ’ըլլան:

ՀՈԳԻՆ Ձեր գործն ալ չարչարանք է եղեր:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Հապա ի՛նչ կարծեցիր՝«չլացող մանկան կաթ չեն տար»: Մեր պարագային ալ մինչեւ մեր տինը չթաղեն, չեն վարձատրեր:

ՀՈԳԻՆ Պրն. Հրեշտա՛կ, շատ չարչարուողը շուտ կը ծերանայ, մտածած ունի՞ք այդ մասին:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Վաղը եթէ ձեր երկրի պատերազմը վերջանայ, գործս կը թեթեւնայ. Այն ատեն շատ հանգիստ փոխադրական գործս կը շարունակեմ. Ի միջի այլոց, մեր երկնային սնտուկին մէջ բաւական դրամ դիզած կ’ըլլամ:

ՀՈԳԻՆ Ինչու երկրի դրամը կարելի՞ է ծախսել վերը:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Բնաւ երբեք. այդ դրամով պուրսա կ’իջնենք եւ ճերմակ կերպասներ կը գնենք դրախտի բնակիչներուն նուիրելու համար:

ՀՈԳԻՆ Ուրեմն հիմա պուրսայի կերպասով հագուստ պիտի տրուի՞ ինծի:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Եթէ արժանի ըլլաս դրախտին:

ՀՈԳԻՆ Կը կարծեմ, որ արժանի կ’ըլլամ. քանի ոչ մէկ անարդարութիւն ըրած եմ:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Յուսանք:

ՀՈԳԻՆ Պրն. Հրեշտա՛կ, առանց այդ երկար ու բարակ դատաստանին չէի՞ք կրնար բարեխօսել, որ դրախտ երթամ ու հանգստանամ:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Անկարելի է. հոն օրէնք կայ, կանոն կայ:

ՀՈԳԻՆ Օրէնք եւ կանոն հա հա հա, մենք ալ վարը ունինք օրէնք եւ կանոն, բայց գործադրողը ո՞վ է:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Վերը կը գործադրենք:

ՀՈԳԻՆ Ես ալ օրէնք սիրող եմ, պարզապէս կը կատակէի:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Կա՛ց: Դուն ի՞նչ իրաւունքով հետս կը կատակես. տկա՛ր մեռեալ:

ՀՈԳԻՆ Ինչու ձեր օրէնքին մէջ կատակե՞լ ալ չկայ:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Մի՛ ստիպեր, որ Պետրոս առաքեալին յանձնարարել տամ, որ քեզ դժոխքին խորը նետէ: Զգո՛յշ: Ձգէ՛, որ հանգիստ գործս շարունակեմ:

ՀՈԳԻՆ Հազար ներողութիւն, փարտօն, չեմ խօսիր, ոչ ալ կը կատակեմ: Արդէն շուտ դրախտ մտնելուս համար բարեխօսել մերժեցիք, գոնէ պատճառ մի ըլլաք դժոխք երթալուս, կը խնդրեմ:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Այն ատեն զգոյշ արտայայտուիր, հանգամանքդ ճանչցիր:

ՀՈԳԻՆ Սիրով:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Ահաւասիկ դատաստանին սահմանը, հոս կեցիր, հիմա հրեշտակներ կու գան եւ քեզ կ’առաջնորդեն դատաստան: Ըսելիք մը ունի՞ս:

ՀՈԳԻՆ Այո:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Հրամէ՛:

ՀՈԳԻՆ Կ’ուզէի քեզի նուէր մը ընել այս յոգնութեանդ համար, բայց մերինները ղրուշ մը չեն ձգած գրպանս:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Լաւ որ չեն ձգած, արդէն մեզի արգիլուած է նուէր ստանալ:

ՀՈԳԻՆ Ուրեմն գիտէին, անոր համար պարպեր են գրպանս:

ՀՐԵՇՏԱԿԸ Կը մաղթեմ, որ դրախտի արժանանաս: Պայ:

(Հոգին շուար, վախ աչքով  կը նայի անծայրածիր տիեզերքին, մինչ լոյսերը կամաց-կամաց կը մարին եւ հանդարտ վարագոյրը կ’իջնէ):

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԱՍՏՈՒԱԾԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ ԹԵԿՆԱԾՈՒՆ կամ ԱՐԱԳ ԱՅԼԱԿԵՐՊՈՒՄ ՄԸ

Կատակ

28275440_856373494544651_9571793_o.jpg

ՎԱ(Գ)Ր

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԵՐ

Չամիչեան ՍՐԲԱԶԱՆ
Վահրիճ ԴԵՐԱՍԱՆ

Մեր ժամանակներէն քիչ կամ շատ առաջ:
Ազգային Առաջնորդարան: ՍՐԲԱԶԱՆին գրասենեակը:

Ներս կը մտնէ ԴԵՐԱՍԱՆ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Եկո՛ւր նայինք: Մեր տաղանդաւոր դերասան-բեմադիրը, հայ ազգի պարծանքը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Բարեւ, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Վահրիճ, մեծ, մեծ յաջողութիւն էր:

ԴԵՐԱՍԱՆ Շնորհակալ եմ, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ամէն ինչ կատարեալ էր, դերասանները իրենց դերերը լաւ սորված էին, յուշարար չկար, չէ՞, յուշարարին ձայնը չլսեցի ես, երբեմն շատ նեղացուցիչ կ’ըլլայ, ստիպուած կ’ըլլաս զինք մտիկ ընել:

ԴԵՐԱՍԱՆ Բայց այդ չէ կարեւորը շատ, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Վերնագրի ալ ինչ լաւ ընտրութիւն, հա, Վերիվայրում, քիչ մը վեր, քիչ մը վար, ահա՛ կեանքը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Շնորհակալ եմ, Սրբազան Հայր, երեք ամսուան աշխատանք էր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Կը հաւատամ, կը հաւատամ: Դժբախտաբար, սակայն, այդ երեք ամսուան աշխատանքը մէկ գիշերուան համար էր: Ի՞նչ պիտի մնայ անկէ: Այո, յիշատակ, խանդավառութիւն, յոյս եւ ակնկալութիւն: Բայց հետզհետէ ամէն ինչ պիտի մոռցուի:

ԴԵՐԱՍԱՆ Մեծ հաճոյք էր ինծի համար:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ի՞նչը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Դերասանութիւնը:

ՍՐԲԱԶԱՆ Դերասանութիւնը: Անշուշտ թէ դերասանութիւնը հաճոյք է… կղերականի մը հարցուր: Մեծ հաճոյք է դերասանութիւնը… եթէ ամէն օր առիթ ունենաս: Բայց միայն մէկ գիշեր…: Փոքր գաղութ ենք, Վահրիճ, աւելին մի՛ սպասեր: Բայց, այսինքն, եթէ մեծ գաղութ ըլլայինք՝ ի՞նչ պիտի ըլլար: Չո՞րս օր պիտի խաղայիք, շաբա՞թ մը: Ապերախտ գործ է ձեր կատարածը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Մենք կը սիրենք թատրոնը, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Անշուշտ թէ կը սիրես: Ամուսինդ ալ կը սիրես:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ես տակաւին չեմ ամուսնացած, Սրբազան Հայր, եւ երբ ամուսնանալու նպատակ ունենամ, կին մը պիտի առնեմ եւ ոչ ամուսին մը:

ՍՐԲԱԶԱՆ Գիտեմ որ ամուսնացած չես, գաղտնիք չէ: Ձգէ՛ որ պատկերս ամբողջացնեմ: Հիմա կը հասկնաս, թէ ինչու ամուսին ըսի, եւ ոչ կին: Ամուսինդ ալ կը սիրես, ան ալ փոխարէնը կ’ապրեցնէ քեզ: Հիմա հասկցա՜ր: Եթէ կինդ կ’ապրեցնէ ըսէի, թերեւս արժանապատուութեանդ դպչէր: Թատրոնը պիտի կրնա՞յ ապրեցնել քեզ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Թատրոնը իբրեւ ապրուստի միջոց չենք ընտրած, Սրբազան Հայր, ինչպէս որ ամուսնութիւնն ալ իբրեւ ապրուստի միջոց պիտի չընտրեմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Տեսա՞ր, նորէն ալ արժանապատուութեանդ դպաւ: Ամուսնալուծէ՛ թատրոնը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Չեմ հասկնար ի՞նչ ըսել կ’ուզէք:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ի՞նչպէս ապրուստդ կը ճարես: Ի՞նչ կ’աշխատիս:

ԴԵՐԱՍԱՆ Տակաւին չեմ աշխատիր, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Հա, տակաւին չես աշխատիր: Քանի՞ տարեկան ես:

ԴԵՐԱՍԱՆ Քսանըչորս:

ՍՐԲԱԶԱՆ Քսանըչորս: Հայրդ շատ մտահոգուած է, Վահրիճ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Հայրս ձեզի՞ խօսեցաւ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Խօսեցաւ կամ չխօսեցաւ ի՞նչ կարեւորութիւն ունի: Չխօսեցաւ, բայց մտահոգուած ըլլալու է, ես ալ հայր եմ ու կը հասկնամ: Հայր եմ, այսինքն Սրբազան Հայր եմ, գաղութին հայրն եմ, բարեբախտաբար փոքր գաղութ մըն է, եւ գաղութի բոլոր զաւակներուն ապագայով մտահոգուած եմ, բարեբախտաբար շատ չեն: Բոլորդ ալ տղաներս ու աղջիկներս էք: Տղա՜ս ես դուն, Վահրիճ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Շատ շնորհակալ եմ, Սրբազան Հայր: Ուրեմն կրնաք օգնել՝ նպատակս իրականացնելու:

ՍՐԲԱԶԱՆ Կրնամ օգնել, այո, բայց ի՛մ նպատակս իրականացնելու:

ԴԵՐԱՍԱՆ Որ ի՞նչ է:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ատկէ լաւը չկայ: Բայց նախ պիտի դադրեցնես կապիկութիւնդ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Կապիկութի՞ւնս:

ՍՐԲԱԶԱՆ Իմա՝ դերասանութիւնդ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Հապա կը գովէիք կոր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Գովասանքը՝ իր ճամբով, իրականութիւնը՝ ի՛ր ճամբով:

ԴԵՐԱՍԱՆ Զիս անարգելո՞ւ համար կանչեցիք հոս:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ցնցելու համար, սթափեցնելու համար: Այո, անպայման պէտք է հրաժարիս այդ կապիկութիւններէդ: Հրաժարիմք ի դերասանութենէ եւ յամենայն թատերակաց նորա:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ես ուրիշ նպատակ կը հետապնդեմ, թատերական բարձրագոյն դասընթացքներու պիտի հետեւիմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ո՞ւր:

ԴԵՐԱՍԱՆ Անգլիա:

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ ո՞վ պիտի հոգայ եղեր կեցութեան եւ ուսումնառման ծախսերը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Այստեղ է որ կրնաք օգնել, Սրբազան Հայր: Քանի մը լաւ ու սրտապնդիչ խօսք իմ մասին… պարոն Կղպուցեանին, եւ ան կը տրամադրէ պէտք եղած գումարը:

ՍՐԲԱԶԱՆ Դուն գացի՞ր թեմականի ատենապետ Տիար Կղպուցեանին:

ԴԵՐԱՍԱՆ Այո:

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ առաջարկդ ներկայացուցի՞ր:

ԴԵՐԱՍԱՆ Այո:

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ ի՞նչ ըսաւ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ըսաւ որ կը մտածէ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Քեզի ըսաւ՝ կը մտածէ, որովհետեւ բարի մարդ է, համերաշխասէր մարդ է, մարդու սիրտ չ’ուզեր կտրել… բայց իսկոյն ինծի հեռաձայնեց եւ ըսաւ որ խելքէդ հանեմ այդ գաղափարը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ո՞ր գաղափարը:

ՍՐԲԱԶԱՆ Իրմէ դրամ շորթելու գաղափարը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Իրմէ դրամ շորթելու համար չէ, թատերական ուսումս շարունակելու համար է:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ես ալ ըսի, որ ատ գաղափարն ալ խելքէդ կը հանեմ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ո՞ր գաղափարը:

ՍՐԲԱԶԱՆ Թատերական ուսումդ շարունակելու գաղափարը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ձեզի ի՞նչ կը խառնուի:

ՍՐԲԱԶԱՆ Կը խառնուի: Չըսի՞նք, որ գաղութին հայրն եմ եւ դուն ալ տղաս ես, եւ այլն…: Եւ յետոյ քեզի՛ ի՞նչ, որ Տիար Կղպուցեանին գրպանին կը խառնուիս:

ԴԵՐԱՍԱՆ Տիար Կղպուցեանը մեծահարուստ մարդ է, տալիք դրամը ոչինչ է իրեն համար:

ՍՐԲԱԶԱՆ Հա՜, անձնական նեղ շահերու համար սկսար ազգային հարցերու խառնուիլ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ի՞նչպէս:

ՍՐԲԱԶԱՆ Լաւ է, որ Տիար Կղպուցեանէն դրամ ուզելուդ հարցը մեր մէջը մնաց: Թէ ոչ՝ գաղութին մշակութային, մարզական, բարեսիրական կազմակերպութիւնները դէմդ պիտի ելլէին: Որովհետեւ, ինչպէս որ գիտես, Տիար Կղպուցեանը բարի, համերաշխասէր, սիրտ կտրել չսիրող մարդ է, բոլորին ալ անխտիր դրամ կը նուիրէ, բայց… հաշիւով, հա, հաշիւով: Հաշիւը լաւ գիտէ ան, վաճառականները հաշիւը լաւ կը գիտնան: Հիմա դուն ելեր ես եւ այդ բոլոր կազմակերպութիւններուն ստացած դրամին չափը կը պահանջես կոր: Այսինքն անոնց չտայ եւ քեզի՞ տայ:

ԴԵՐԱՍԱՆ (Ընդոստ ոտքի ելլելով) Թո՛ղ չտայ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ո՞ւր կ’երթաս կոր, նստէ՛ տեղդ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Պիտի երթամ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Նստէ՛: Կը կարծէիր, որ եթէ լուծում մը չունենար Չամիչեան Սրբազանը՝ կը կանչէ՞ր քեզ հոս: Ես քեզի համալսարանական բարձրագոյն կրթութիւն գտած եմ եւ գործդ ալ ապահոված: Կրթութիւնը բոլորովին ձրի եւ գործն ալ հեշտ ու շահաբեր: Հա, նստէ: Ինծի նամակ ուղարկած են Նոր Աշխարհէն, անպայման ուսանող մը կ’ուզեն կոր, աստուածաբանութեան թեկնածու մը:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ես աստուածաբանութի՞ւն պիտի սորվիմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ինչո՞ւ չէ, թատրերգութիւն մը սորվելէն աւելի դժուա՞ր է, կը կարծես:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ես աստուածաբա՞ն պիտի դառնամ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Դերասան դառնալու փոխարէն:

ԴԵՐԱՍԱՆ Եւ իբրեւ աստուածաբան ալ գո՞րծ պիտի ունենամ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ապահովուած է: Եւ հայ ազգը չէ որ պիտի վճարէ քեզի: Ինձմէ լաւ պիտի վճարուիս… օտարներէն: Կը տեսնե՞ս որքան այլասերած եմ, ըսել կ’ուզեմ՝ այլասէր եմ: Եւ տակաւին զրպարտիչ լեզուներ կան, որ կ’ըսեն, թէ Քրիստոսի սկզբունքներուն չեմ հետեւիր եղեր:

ԴԵՐԱՍԱՆ Բայց անկարելի է, Սրբազան Հայր: Այսպէս յանկարծ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ի՞նչ կ’ըլլայ յանկարծ: Կ’ըսեմ քեզի՝ ամենեւին անկարելի չէ Քրիստոսին հետեւիլ: Եւ արդ, մեր Տէր Յիսուս Քրիստոսն ալ, օր մը իր աշակերտներն առաւ, լեռ ելաւ, եւ այնտեղ յանկարծ այլակերպեցաւ, երեսը արեւուն պէս պայծառացաւ, ըստ Ղուկասի աւետարանին:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ո՛չ ըստ Ղուկասի, այլ ըստ Մատթէոսի եւ Մարկոսի…

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ ըստ Յովհաննու…

ԴԵՐԱՍԱՆ Ոչ, Չամիչեան Սրբազան Հայր, ոչ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Թովմասի պարականոն աւետարանէն չըլլայ: Ինչ եւ է: Դուն ալ կ’այլակերպիս: Տոմսակն ալ իրենց վրայ է: Օդանաւը կ’առնես, կ’երթաս: Խելքէդ միտքէդ կ’անցընէի՞ր: Աս փոքր գաղութէն ալ կ’ազատիս:

ԴԵՐԱՍԱՆ Սրբազան Հայր, ձեզի շատ յստակ կերպով կ’ուզեմ խօսիլ: Ես աստուածաբանութիւն չեմ կրնար ուսանիլ, ես աստուածաբան չեմ կրնար ըլլալ…

ՍՐԲԱԶԱՆ Ինչո՞ւ եղեր:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ես անաստուած եմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ոչ մէկ անպատեհութիւն: Այդ համալսարանին ուսանողներէն շատերը անաստուած են, բայց շրջանաւարտ կ’ըլլան կոր, բարձրագոյն ալ նիշերով: Նման չնչին պատրուակներ պատճառ չբռնենք:

ԴԵՐԱՍԱՆ (Անդրադարձով մը. յուսալով որ կասկածը անհիմն ըլլայ) Ներողութիւն, բայց… ո՞ր մէկ համալսարանին մասին է խօսքը:

ՍՐԲԱԶԱՆ Միջազգային Աստուածաբանական Հիմնարկը, որ ի Նոր Աշխարհ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Միջազգային Աստուածաբանական Հիմնա՞րկը, Սրբազան… բայց այլեւս ամէ՛ն մարդ գիտէ որ ապականութեան որջ մը դարձած է… թմրեմոլներու դրախտ մը…

ՍՐԲԱԶԱՆ Դուն ծխախոտովդ բաւականացիր: Անշուշտ պիտի չամուսնանաս, կուսակրօնութիւնը պայման է:

ԴԵՐԱՍԱՆ Եւ ճիշդ այդ կուսակրօնութեան ալ պատճառով միասեռականութեան բոյն դարձած է:

ՍՐԲԱԶԱՆ Փորձութիւններ են, փորձութիւններ, որոնց դիմադրելով, աւելի եւս պիտի հաստատուիս մեր սուրբ հաւատքին մէջ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Այրերը այրերուն, կիները կիներուն հետ, Չամիչեան Սրբազան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Մի՛ հակաճառեր: Մարդիկը ամէն տարի մէկը կը պահանջեն կոր: Անցեալ տարի Թամարը ղրկեցի… այլակրօնի մը հետ ամուսնանալու վրայ էր… փրկեցի զինք: Ղրկեցի, ու հիմա կը լսեմ որ շատ երջանիկ է…

ԴԵՐԱՍԱՆ Բայց անիկա տարին անգամ չամբողջացուցած ձգեց…

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ հոն, Նոր Աշխարհ հաստատուեցաւ, եւ հիմա շատ երջանիկ կեանք մը կը վարէ կոր… նոյն այդ Աստուածաբանական Հիմնարկէն վկայուած եպիսկոպոսուհիի մը հետ…: Այսինքն ի՞նչ պիտի ըսեն մեր գաղութին մասին: Մէկը չկա՞յ որ աստուածաբանութիւն ուզէ ուսանիլ: Կորուստի մատնուած պէտք է համարել ուրեմն այս գաղութը: Ո՛չ, ո՜չ, այս գաղութը պիտի տայ տակաւին արժանաւոր զաւակներ: Զիս սխալ չհասկնաս. չեմ ըսեր, որ դուն ալ եպիսկոպոսի մը հետ ըլլաս…

ԴԵՐԱՍԱՆ (Միջամտելով) Կ’ընդունի՛մ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Մանաւանդ որ դուն ոչ իսկ սարկաւագ ես: Ամուսնութեան մէջ երկու կողմերուն հաւասարութիւնը լաւ բան է:

ԴԵՐԱՍԱՆ Կ’ընդունի՛մ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ինչո՞ւ այո կ’ըսես կոր, համաձայնութիւնդ կը յայտնես կոր, սպասէ՛ որ համոզեմ քեզ: Չեմ ուզեր որ հետեւորդ ըլլաս դուն:

ԴԵՐԱՍԱՆ Կ’ընդունիմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Պատճառաբանութիւններուս ուժին պէտք է ենթարկուիս դուն: Կը տեսնե՞ս, որքան բարիքդ կ’ուզեմ, Վահրիճ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Այլակերպեցայ, Չամիչեան Սրբազան, այլակերպեցայ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Հրաշք, հրաշք, զի ականատես կ’ըլլամ այս աստուածահաճոյ այլակերպման:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ուղղակի պիտի մեկնիմ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ դեռ ետ ալ պիտի գաս, իբրեւ շրջուն դասախօս: Քեզի մեծ յարգանք պիտի ընծայենք: Տիար Կղպուցեանը պիտի դիմաւորէ քեզ օդանաւակայանը:

ԴԵՐԱՍԱՆ (Ոտքի կանգնելով) Ես գացի:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ապրիս, տղաս, ապրիս: Մէկ խրատ տամ միայն՝ վէճերէ հեռու կեցիր:

ԴԵՐԱՍԱՆ Այսինքն միասեռականներու եպերելի ընթացքը տեսնեմ, չառարկե՞մ:

ՍՐԲԱԶԱՆ Նման վէճերու չեմ ակնարկեր:

ԴԵՐԱՍԱՆ Թմրեմոլները չմատնե՞մ տնօրէնութեան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Նման վէճերու մասին ալ չէ խօսքս… տնօրէնութեան մէջ թմրեցուցիչ մատակարարողներ կրնան գտնուիլ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Ի՞նչ վէճերէ ուրեմն հեռու պէտք է մնամ, Չամիչեան Սրբազան:

ՍՐԲԱԶԱՆ Աստուածաբանական վէճերէ: Այսինքն՝ Յիսուսի բնութեան, հրեշտակներու մասնագիտութեանց եւ վերջին դատաստանի ճիշդ ժամկէտին մասին ծաւալող աստուածաբանական տարակարծութիւններէ: Մի՛ մոռնար, որ համերաշխ շրջան մը մտած ենք եկեղեցիներու պատմութեան մէջ:

ԴԵՐԱՍԱՆ Չե՛մ մոռնար, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Ապրիս: Գնա, գնա, ամբասիր վարքով օրինակելի եղիր միւս ուսանողներուն, եւ Հոգին Սուրբով զօրացած ստացիր աստուածաբանի վկայականդ: Թամարին պէս երեսս սեւ չհանես:

ԴԵՐԱՍԱՆ Երեսնիդ ճերմակ պիտի հանեմ, Սրբազան Հայր:

ՍՐԲԱԶԱՆ Եւ… ո՞վ գիտէ… թերեւս նոր կրօնք մը հաստատես:

 

30 Հոկտեմբեր 2001
(կ.ա. 10:10 – կ.ե. 12:25)

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԳԻՇԵՐ ՄԸ ՍԱՐՍԱՓԵԼԻ ԿՆՈՋ ՄԸ ՀԵՏ (ԹԱՏԵՐԱԿ ՄԷԿ ՊԱՏԿԵՐՈՎ)

28109640_854611984720802_1868275118_n

Յ․ ՀԵԼՎԱՃԵԱՆ

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԻՔ

ՍԵՐՈՒԺ
ԼԻԶԱ
ԵՂԲԱՅՐԸ

Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերուն, բացարձակ անխոհեմութիւն էր առանց քաղաքական լուրերը լսելու տունէն դուրս գալը: Սերուժ ստիպուած էր վարժուելու այդ սովորութեան. ան առաւօտուն քաղաքական լուրերը առնելէ ետք, հանգիստ մտքով տունէն դուրս կու գայ՝ համալսարան երթալու:

Մէյ մըն ալ անակնկալ ռումբերու տեղատարափ մը կը սկսի։ Սերուժ անմիջապէս անծանօթ բնակարանի մը դուռը կը զարնէ: Շատ դանդաղ կը բացուի դուռը եւ դրան առջեւ կը յայտնուի միջին տարիքով, խանգարուած մազերով կին մը. անգոյն ժպիտով կը հարցնէ դրան առջեւ կեցող անծանօթին․

– Այո, պարոն, ինչո՞վ կրնամ ձեզի օգտակար դառնալ:

– Յարգելի տիկին, կարելի՞ է որ զիս ներս ընդունիք մինչեւ ռումբերը դադրին, անշուշտ եթէ ձեզի ձանձրոյթ չեմ պատճառեր,- կը հարցնէ Սերուժ շատ կիրթ:

– Հրամեցէք (կ’ըսէ տիկինը եւ դուռը կղպանքով գոցելէ ետք, բանալին գրպանը կը դնէ):

Սերուժ ոտքի կը մնայ եւ կը սպասէ տանտիկնոջ կանաչ լոյսի՝ նստելու տեսակաւոր ապրանքներով խճողուած նստարաններէն մէկուն վրայ:

– Մի՛ քաշուիք, նստեցէք:

Սերուժ նստարանի մը ծայրամասը կը նստի ու կը սկսի դիտել սենեակին տակնուվրայութիւնը:

– Հանգիստ զգացէք, ձեր տան պէս. ջո՞ւր կ’ուզէք, ճա՞շ կ’ուզէք, խմի՞չք կամ պտուղ կը նախնտրէք, խնձորի անուշ ալ ունիմ, բերեմ:

– Տիկին, մի՛ յոգնիք, ես բան չեմ ուզեր, ռումբերը դադրելուն պէս պիտի մեկնիմ:

– Չեմ կարծեր որ կատաղի ռումբերը շուտով լռեն. կարծեմ թէ հոս պիտի գիշերէք այսօր:

Տան խառնիճաղանճը նեղութիւն կը սկսի պատճառել Սերուժին եւ ան վայրկեան առաջ ռումբերուն դադրելուն կը սպասէ:

– Լսուած բան չէ, որ տանս մէջ երիտասարդ մը գտնուի, որուն անունը չեմ գիտեր:

– Սերուժ կը կոչուիմ:

– Օրիժինալ անուն մը կը կրէք:

– Իսկ ձեր անունը իմանալու պատիւը չունեցայ:

– Ես անծանօթ մարդու անունս չեմ տար. դուք պարտաւոր էք ձեր անունը ըսելու, քանի իմ հողիս վրայ էք, Սերուժ: Ուժ կայ ձեր անունին մէջ, զօրաւոր կ’երեւիք: Ի՞նչ գործով կը զբաղիք, երկաթագո՞րծ էք:

– Տակաւին ուսանող եմ:

– Ամօթ չըլլայ հարցնելը՝ ի՞նչ ճիւղ կ’ուսանիք:

– Հաշուապահութիւն:

– Պարոն Սերուժ, կրնա՞ք ըսել, թէ մինչեւ այս վայրկեանս քանի՞ ռումբ տեղաց ժողովուրդին գլխուն:

Սերուժ տարօրինակ հարցումին ժպիտով մը կը փոխադարձէ:

– Կարծեմ ռումբերը մեղմացան․ մեկնիմ:

– Մեկնի՞ս․ զիս առանձին ձգած ո՞ւր կը մեկնիս:

– Նախքան հոս մտնելս՝ դուք առանձին չէի՞ք:

– Մինչեւ ռումբերը վերջնականապէս չդադրին՝ քեզի դուռ բացող չկայ:

– Շնորհակալ եմ ձեր հոգածութեան համար:

– Կաղապարուած եւ զարդարուած խօսքեր շատ չեմ սիրեր: Հաճիս հետս պարզ խօսիր:

– Կարելի՞ է գաւաթ մը ջուր:

– Ինչու դե՞ղ պիտի կլլէք:

– Միայն դեղ կլլողնե՞րը ջուր կը խմեն:

– Այո ես ջուր շատ կը խմեմ քանի շատ դեղ կ’առնեմ. դուք լսա՞ծ էք երեսուն տեսակ դեղ առնող մը: Ես օրական երեսուն գաւաթ ջուր կը խմեմ:

– Երեսուն տեսակ դե՞ղ առնելու համար:

– Կեցցե՛ս, հաշիւը ճիշդ տուիր:

– Երկու դեղ կայ, որ հիմա պէտք է առնեմ, հաճիս խոհանոց մտիր եւ երկու գաւաթ ջուր բեր ինծի, դեղս առնելէ ետք ջուրդ կը բերեմ, ուժաթափ եմ հիմա:

– Ձեզի բժիշկ կանչեմ, դուք կարծէք բժիշկ կ’ուզէք, ձեր դէմքը դեղնած է կարծէք:

– Շատախօսութեան պէտք չկայ, մտի՛ր, երկու գաւաթ ջուր բե՛ր:

Սերուժ հլու-հնազանդ կ’երթայ հրամայուածը բերելու:

– Հրամեցէք:

– Դեղերս դիմացի պահարանին գզրոցն է, տոպրակով ինծի բե՛ր:

Սերուժ պահարանը կը բանայ գզրոցին մէջ նայելով:

– Գզրոցին մէջ դեղ չկայ:

– Դուն ի՞նչ իրաւունքով պահարանս կը բանաս:

– Դուք ըսիք, որ ձեզի դեղ բերեմ:

– Ես այդպիսի բան չըսի, ձեռք-ոտք ունիմ, ես կրնամ բերել դեղերս, յետոյ դեղերս ճաշասենեակը սեղանին վրայ են, մինչ դուն գացեր, պահարանս կը խառնես՝ ի՞նչ իրաւունքով (կ’ըսէ եւ կ’երթայ ճաշասենեակ)։

– Հասկցուեցաւ, այսօր գործս խենթի հետ է, մաղթեմ առօք-փառօք դուրս գալ այս տունէն:

– Հրամեցէք (ջուրը կ’երկարէ Սերուժին)։

– Շնորհակալ եմ:

– Անուշ:

– Իսկ հիմա բացէք դուռը, որ մեկնիմ, կարծէք դադրեցան ռումբերը:

– Այստեղի կռուողներուն վստահութիւն չկայ, հիմա դադրեցուցին, քիչ ետք դարձեալ կը սկսին:

– Մինչեւ սկսին՝ ես տուն հասած կ’ըլլամ:

– Ես քեզ չեմ ձգեր որ երթաս. չէ՞ որ պիտի պսակուէինք․․․:

– Այդ ուրկէ՞ ելաւ:

– Խոստմնադրուժ դաւաճա՛ն  (եւ կը սկսի լալ)։

– Ձեզի ո՞վ ի՛նչ ըրաւ, ինչո՞ւ կուլաք, ի սէր Աստուծոյ, բացէք որ մեկնիմ այս դժոխքէն:

– Ուրեմն հոս դժո՞խք է եւ ես՝ սատանա՞ն․ չէ՞:

– Այդ ըսել չուզեցի:

– Յաջող հաշուապահ չես կրնար ըլլալ, քանի հաշիւով չես խօսիր, անհաշիւ կը ձաբռտես:

– Դուռը պիտի բանա՞ք թէ ոչ:

– Ո՛չ: Պիտի չբանամ: Ես հիւանդ եմ, ի՞նչ խղճով զիս պիտի ձգես ու երթաս:

– Անձրեւէն փախանք, կարկուտին բռնուեցանք:

– Դեռ սպասէ, փոթորիկի ալ պիտի հանդիպիս:

․․․Արդէն տասնհինգ ժամ անցեր է եւ գիշերուան տասնմէկն է, երբ դուրսէն դուռը կը բացուի եւ տանտիրուհիին եղբայրը, վերջին ծայր գինով, ներս կու գայ։

– Լիզա, անուշիկ քոյրս։

– Մտիր, եղբայր, ճիշդ ատենին հասար:

– Ո՞վ է այս երիտասարդը:

– Չեմ ճանչնար, եկած է զիս բռնաբարելու:

Եղբայրը քրոջ խօսքը լսելուն պէս մէջքէն ատրճանակը հանելով, առանց հարցուփորձի կը կրակէ եւ տեղն ու տեղը կը սպաննէ Սերուժը:

Լոյսերը կը մարին եւ վարագոյրը կ’իջնէ։

Պէյրութ, 1978

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԱՏԱՄՆԱԲՈՅԺՆ ԵԳԻՊՏԱՀԱՅ կամ ԱՏԱՄՆԱՇԱՐԻՆ ՀՐԱՇՔԸ

Կատակ

27999669_853179211530746_1485228334_o.png

ՎԱ(Գ)Ր

 

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԵՐ

Տոքթոր ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ատամնաբոյժ մը
Տիկին ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ

Մեր երկարող ժամանակէն:
ԱՅՐԱԾԵԱՆի ատամնաբուժարանը

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ նստած է աթոռին վրայ: Խաղին ընթացքին ԱՅՐԱԾԵԱՆ կը քննէ անոր բերանը, դիտողութիւններ կ’ընէ, կաղապարներ կը պատրաստէ, վերջապէս կ’ընէ ամէն ինչ որ ատամնաբոյժէ մը կը սպասուի եւ չ’սպասուիր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այս ինչ գեղեցիկ լինտեր ունիք, տիկին Մանտիլեան: Ծծկեր մանուկի մը անուշիկ լինտերը ունիք դուք: Այո, այո, հրաշալի, քաշուած ակռաներուն փոսերը բոլորովին անհետացեր են: Ո՞վ կրնայ ըսել որ – քանի՞ տարեկան էք ըսիք – ութսունըհինգ տարեկան տիկնոջ մը լինտերն են: Այո, ամէն ինչ պատրաստ է, հիմա կրնամ չափերը առնել: Շատ անուշիկ լինտեր ունիք, բայց շատ յստակ չէք կրնար խօսիլ, չէ՞: Ուտել ալ չէք կրնար, միայն հեղուկներ կրնաք կլլել: Այո, այո, այո, շատ անուշիկ լինտեր են, շիտակը կը նախանձիմ կոր, բայց ձեզի համար, մասնաւորապէս ձեզի համար այնպիսի գեղեցիկ ատամնաշարեր պիտի շինեմ, որ ամէն մարդ նախանձի: Սպիտակ ակռաներով, տիկին Մանտիլեան: Հա, կաղապարները պատրաստեմ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Դժգոհ եմ, պարոն Այրածեան:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ (Չափազանց նեղուած) Տոքթոր, խնդրեմ: Այս գաղութին մէջ ամէն մարդ, թշնամին բարեկամէն առաջ, ինծի տոքթոր կ’ըսէ, դուք բացառութիւն պիտի չկազմէք: Ատամնաբոյժի վկայականս չառած՝ արդէն տոքթոր Այրածեան կը ստորագրէի եւ միշտ ինքզինքս կը ներկայացնէի, ըսելով՝ տոքթոր Այրածեան: Հիմա դուք չէ՛ որ իբրեւ ատամնաբոյժ վկայուելէս երեսուն տարի ետք, երբ արար աշխարհ – ակումբին մէջ՝ դռնապանէն մինչեւ ատենապետ, ես փոխատենապետն եմ, եկեղեցիին մէջ՝ ժամկոչէն մինչեւ Սրբազանը, եկեղեցւոյ պայծառութեան գանձապահն եմ, ազգային առաջնորդարանին մէջ՝ դիւանապետէն մինչեւ թեմականի ատենապետը, ես ատենադպիրն եմ, ակումբին մէջ՝ զովացուցիչ ծախող Մէհմէտէն մինչեւ մշակութային միութեան ցկեանս նախագահը, ես ալ մշտական ատենապետն եմ՝ միակ մտաւորականն ըլլալով, դպրոցին մէջ՝ գետինը սրբող տեղացի ծառայէն մինչեւ միշտ հայ-հո-յող տնօրէնը, հոգաբարձութեան անդամ եմ, թերթին մէջ՝ յետին գրաշարէն, չնչենք այդ յետինը, մինչեւ խմբագիրը, կուսակցութեան կողմէ նշանակուած մամլոյ քննիչ մարմնին միակ անդամն եմ, եւ վերջապէս ազգային գերեզմանատան մէջ, Ա՛լի, Ա՛հմատ պահակներէն մինչեւ մեր թոթով Թորոսը, վերահսկիչը, զոր միշտ կը յանդիմանեմ ազգային գործիչի հանգամանքովս – ահա այս բոլորը զիս տոքթոր Այրածեան կը կոչեն, նոյնիսկ թոթով Թորոսը կ’ըսէ՝ տոք տոք տոք թո՛ր, ի՞նչպէս ասանկ սխալ մը կրնաք գործել, տիկին Մանտիլեան: Լաւ, հոգ չէ, ձեր ակռապլիկ վիճակին վերագրենք ու ներենք, այո, ներենք:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Տոքթոր Այրածեան…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, այդպէս: Ճիշդ այդպէս: Շուտ սրբագրեցիք ինքզինքնիդ: Յատկանշական է ձեր տարիքի տիկնոջ մը համար, ծերերը շատ յամառ կ’ըլլան եւ կը շարունակեն իրենց անտանելի ձեւերը եւ ուրեմն կ’ըսենք որ ցնդած են: Բայց դուք, ձեր այս յառաջացած ու ծերունազարդ տարիքին (անուշ շեշտով) ինչո՞ւ չէք ներկեր ձեր մազերը, տասը տարիով կ’երիտասարդանաք…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ (Քիչ մը շոյուած) Տոքթոր Այրածեան…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ձեր այս յառաջացած տարիքին – քանի՞ տարեկան էիք, այո՝ ութսունըհինգ – իմ մայրս եօթանասունըութին մեռաւ, եւ առողջ կին էր…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Տոքթոր Այրածեան, չափազանց դժգոհ եմ, որ ակռաներս քաշեցիք…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ի՞նչ, ի՞նչ կ’ըսէք կոր, նախընտրելի է որ չխօսիք, նախընտրելի է որ սպասէք գեղեցիկ ատամնաշարին, որ պիտի գայ ձեր բերանը զարդարել…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Տասնըութ ակռայ քաշեցիք, տոքթոր Այրածեան, տասնըութ ակռայ ունէի բերնիս մէջ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Դուք այդ տասնըութ ակռաներուն խօսքը մի՛ ընէք, կ’աղաչեմ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ինչո՞ւ պիտի չընեմ, տոքթոր…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այրածեան, տոքթոր Այրածեան: Տգեղ ակռաներ էին, ի սկզբանէ անշուշտ անոնք տգեղ եղած էին, համաչափ ու համակարգուած չէին բուսած լինտերէն, ծուռ էին, զիրար կը հրմշտկէին, եւ տակաւին տարիներն ալ իրենց հետքը ձգած էին անոնց վրայ, դեղնած էին, սեւցած…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Հոգս, իրենց գործը կը տեսնէին կոր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Դիտուելու բան չէին:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ըսի որ ցուցադրութեա՞ն կ’ուզեմ դնել ակռաներս, կ’ուտէի, կը ծամէի կոր, կը խածնէի կոր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, բայց ինչ տեսարան էր, ես ձեզ տեսած էի ակումբը, տիկին Մանտիլեան, Կիրակի օրուան ճաշին, շատ գէշ ձեւով կ’ուտէիք կոր:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ձեզի ի՞նչ, տոքթոր Այրածեան:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ինչպէ՞ս թէ ինծի կամ ուրիշին ի՞նչ, տիկին Մանտիլեան: Տունը առանձին ինչ ձեւով որ կ’ուզէք՝ կերէք, բայց երբ դուրսն էք, հանրութեան մէջ, եւ ան ալ ակումբի կիրակնօրեայ սպասարկութեան, ուր գաղութին երեւելիներէն ոմանք կը տեսնուին, եւ ուրիշներ ալ չեն տեսնուիր, որովհետեւ մեր նախկին հակառակորդներուն եւ այժմու համերաշխական ցանկի գործակիցներուն ակումբը կը յաճախեն, իրաւունք չունիք այդպիսի տգեղ տեսարան մը պարզելու: Ահա այդ երեւոյթին դէմ է որ ես կը բողոքեմ: Եւ ոչ միայն կը բողոքեմ, այլ առաջին իսկ առիթին գործնական քայլ մը առնելով կը ձեռնարկեմ ուղղել այդ տգեղ երեւոյթը եւ ձեզ գեղեցիկ ակռաներով օժտել…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Առաջին առիթին… ես ձեզի եկայ, որ ակռաս կը ցաւէր կոր… միայն այդ ակռաս պէտք է դարմանէիք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Դարմանէի՞, դարմանել այդ ակռա՞ն, այդ հոտած, փտած, փճացած, խարխլած ակռա՞ն, լինտը թունաւորող ակռա՞ն: Նայեցէք հիմա որքան սահուն ու ողորկ է լինտը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Կարելի չէր դարմանել՝ քաշէիք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Քաշեցի:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Բայց միւս տասնըեօթը ակռաներն ալ քաշեցիք: Անոնցմէ դժգոհած չունէի:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Որովհետեւ լուր չունէիք թէ ի՞նչ վիճակի մէջ էին: Ըսի, չէ՞՝ շատ տգեղ տեսարան մը կը պարզէին:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Թող պարզէին, կարեւորը իրենց գործը կը տեսնէին կոր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, թէկուզեւ, բայց քանի՞ տարի պիտի շարունակէին իրենց գործը տեսնել, մէ՞կ տարի, երկո՞ւ տարի, երե՞ք տարի, տա՞սը տարի:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Հոգս, տասը տարի ետք ակռաներուս ինչ պիտի պատահէր, ես արդէն ութսունըհինգ տարեկան եմ, տոքթոր…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այրածեան, տոքթոր Այրածեան, խնդրեմ, տոքթոր բառը մինակը մի՛ գործածէք, սխալ տպաւորութիւն կը ձգէ կոր:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Տոքթոր Այրածեան:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ի՞նչ կ’ըլլայ որ ութսունըհինգ տարեկան էք, Աստուծոյ կամքով իննսունըհինգ կ’ըլլաք, շատ լաւ վիճակի մէջ կը տեսնեմ կոր ձեզ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ձեր մայրը եօթանասունըութին մեռաւ, ըսիք, տոքթոր Այրածեան:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, բայց անիկա զաւակ ունէր:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ձեզմէ զատ զաւակ ունէ՞ր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ոչ, միայն ես:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Եւ մինչեւ եօթանասունութ ապրեցա՞ւ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, մինչեւ եօթանասունութ ապրեցաւ, յամառ կին էր: Բայց դուք զաւակ չէք ունեցած, հոգ չէք ունեցած:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ամուսին ունեցած եմ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Վերջերս մահացաւ, չէ՞:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Այո, քսան տարի է:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Տարիները շուտ կ’անցնին: Ահա այդ քսան տարին, ձեզի համար, առանց ամուսնի, մէկ տարիի պէս անցաւ, չէ՞:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Տոքթոր Այրածեան, ես ակռաներուս մասին կը խօսիմ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ո՞ր ատամնաբոյժին կ’այցելէր… չեմ հասկնար այս փոքր գաղութին մէջ ինչո՞ւ այսքան ատամնաբոյժ պէտք է ըլլայ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Երբեք ատամնաբոյժի չէ գացած:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ի՞նչպէս, եւ այդպէս ալ մեռա՞ւ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Այո:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Կը տեսնէ՞ք ատամնաբոյժի չայցելելու արդիւնքը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ակռաները բան մը չունէին:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Վստահ եմ, որ շատ տգեղ, դեղնած ու սեւցած ակռաներով գնաց գերեզման:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Մարդը խելք ունէր: Բայց ես ապուշ գտնուեցայ, չեմ գիտեր ի՞նչպէս ձեր խօսքերուն հաւատացի:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Որովհետեւ նախապէս չէիք լսած զիս:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ոտքը կոտրի Մարիձային, որ ըսաւ, որ ձեզի գամ, աժան է՝ ըսաւ, ես ալ եկայ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Տիկին Մարիձա՞ն ըսաւ, զարմանալի:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ինչո՞ւ զարմանալի:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Զարմանալի… չէ, քանի որ իրեն ալ զոյգ մը գեղեցիկ, անզուգական ատամնաշարեր պատրաստած եմ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Զարմանալի չէ, որովհետեւ Մարիձային գլխուն, եօթանասուն տարի առաջ, երբ դասընկերուհի էինք, խաղ մը խաղացած էի, երկար մազերը կտրել տուած էի, վրէժը առաւ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ես մէկ բառ չհաւնեցայ ձեր այդ վրիժառու բարեկամուհիին զիս նկարագրող խօսքին մէջ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Շատ կը ցաւիմ որ բառերէն մին չհաւնեցաք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, արժանապատուութիւնս վիրաւորեց:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Իմ առողջ դատողութիւնս վիրաւորեցիք դուք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Շատ թանկագին բան մը խլեց ինձմէ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Դուք ալ ինձմէ տասնըութ ակռայ խլեցիք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Համբաւիս ու վարկիս նենգ հարուած մըն է, վնասը անդարմանելի է:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ի՞նչ է եղեր այդ վնասակար բառը:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Կ’ըսէ թէ աժան եմ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ի՞նչ, այսինքն սո՞ւղ ալ էք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Տիկին Մանտիլեան, աժան բառը ես կ’առնեմ ոչ թէ նիւթական, այլ բարոյական իմաստով: Ահ, իմ դուռս միշտ բաց եղած է աղքատներու առջեւ, եւ ոչ թէ աժան գինով, այլ ձրի կը դարմանեմ զանոնք:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Նոյնիսկ աղքատ յաճախորդներ չտեսայ ձեր քով:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ժամադրութեամբ է, տիկին Մանտիլեան:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ժամադրութեա՞մբ, հապա ինչո՞ւ միշտ կ’ըսէք՝ ուզած ժամերնուդ եկէք․ հինգէն տասը:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ատիկա ձեզի անյարմարութիւն չպատճառելու համար էր, տիկին Մանտիլեան, ամէն դիւրութիւն ընծայելու համար էր տարեց տիկնոջ մը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Բայց ես ուրիշ յաճախորդներու չհանդիպեցայ բնաւ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Որովհետեւ իմ ամբողջ ժամանակս ձեզի տրամադրած եմ: Ահա, տետրակիս մէջ կ’արձանագրեմ, Հինգշաբթի պիտի գաք, ուրեմն բոլոր ժամադրութիւնները կը ջնջեմ: Կը հասկնա՞ք հիմա, թէ որքան կարեւորութիւն կու տամ ձեր ակռաներուն, որքան կը յարգեմ, կը պատուեմ ձեզ, որքան ձեր բերանի գեղեցկութեան համար կ’աշխատիմ, ի գին ամէն զոհողութեան, նայեցէք քանի ժամադրութիւն ջնջեցի, մէկ երկու երեք չորս հինգ, եւ կորսնցուցի որքան թղթոսկի, եւ չկարծէք որ վիրաւորանքն ալ սպիացաւ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ի՞նչ վիրաւորանք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Զիս աժան կոչելու վիրաւորանքը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Չեմ հասկնար կոր: Ես եկայ, որովհետեւ «աժան է» ըսաւ Մարիձան:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Աժա՛ն, աժա՜ն… ինչպէս ըսի՝ բառին նիւթական նշանակութիւնը չէ որ կը վրդովէ զիս…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Զիս կը վրդովէ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այլ բարոյական ակնարկը: Ո՛չ, ես աժան ատամնաբոյժ մը չեմ, ես իմ անտեղիտալի սկզբունքներս ունիմ: Իմ շահուս մասին երբե՛ք չեմ մտածեր: Իմ շահս բոլորովին կը մոռնամ: Միայն յաճախորդին շահուն համար կ’աշխատիմ, եւ անմնացորդ կը նուիրուիմ, ահա՛ սկզբունքս:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Այո, ակռաները, յաճախորդի փափաքին հակառակ, քաշելով:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Մի՞թէ յաճախորդը գիտէ թէ ո՞ւր է իր շահը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Շատ նեղուած պիտի հեռանամ ձեզմէ եւ նեղութիւնս ալ ամէն մարդու պիտի հաղորդեմ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ (Ինքն իրեն) Արդէն կը զարմանամ, որ ուրիշներու նեղութեան անտեղեակ մնացած ես:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ինչպէ՞ս ես չգիտցայ ուրիշներու նեղութեան մասին: Աս կ’ըլլայ գաղութին ըսի-ըսաւներէն հեռու մնալու որոշումիս արդիւնքը:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ես յաճախորդիս շահերուն ծառայելու հաստատամտութեանս եւ անզիջող նպատակասլացութեանս մէջ պատրաստ եմ նոյնիսկ ենթարկուելու ապերախտութեան նետերուն: (Անուշնալով) Անգամ մը որ ատամնաշարը ես իմ սեփական մատներովս զետեղեմ ձեր բերնին մէջ եւ անգամ մը որ հայելիին մէջ ձեր նոր, գեղեցիկ, սպիտակ, փայլուն, զօրաւոր ակռաները տեսնէք…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Զօրաւո՞ր են:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Զօրաւո՞ր… սովորական ակռաներէն տասն անգամ զօրաւոր են: Չեն փտտիր, չեն աւրուիր, չեն կոտրիր, չեն…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ես բուն ակռաներս կը նախընտրէի: Անանկ մը կը խօսիք, որ կարծէք ամէն մարդ անպայման պէտք է իր բնական ակռաները քաշել տայ եւ արուեստականը անցնէ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Երանի՜, ա՛յդ պիտի ըլլար բնականը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Շատ նեղուած եմ, բայց եղածը եղած է այլեւս:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Հրա՜շք ատամնաշարեր են ասոնք, հրա՜շք: Անգամ մը որ հայելիին մէջ ձեր ժպիտը տեսնէք… վստա՛հ եղէք, որ ամէն մարդ պիտի սիրահարի ձեր ժպիտին…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ (Կասկածելով բայց եւ ախորժելով) Իրա՞ւ…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Եւ ո՞վ գիտէ յետոյ ինչի՞ պիտի սիրահարին…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Կը կարծէ՞ք…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Կարծիք չէ, այլ համոզում, այլ հաւատք: Ձեր ժպիտը քսան տարի պիտի երիտասարդացնէ ձեզ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Քսա՞ն:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Իսկ ձեր խնդուքը երեսուն տարի պիտի երիտասարդացնէ ձեզ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Չ’իյնա՞ր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Խնդո՞ւքը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ատամնաշարը:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Բնաւ երբեք, եւ երբ շուտով վարժուիք, պիտի մոռնաք ալ իրենց արուեստական ըլլալը:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ (Սթափելով) Ո՛չ, ո՛չ, ես իմ ակռաներս կը նախընտրէի: Անուշ-անուշ խօսելով զիս չէք կրնար խաբել, տոքթո՛ր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Տոքթոր Այրածեան:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Իմ ակռաներս… երբեք պիտի չներեմ, երբեք պիտի չհամոզուիմ, եւ ամբողջ գաղութին մէջ ալ խայտառակ պիտի ընեմ ձեզ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ (Ինքն իրեն) Գոնէ կը յիշեն, որ տոքթոր Այրածեանը ատամնաբուժութեամբ կը զբաղի: (ՄԱՆՏԻԼԵԱՆին) Վստահ եմ, տիկին Մանտիլեան, որ երբ ձեր նոր ակռաները տեսնէք, պիտի փոխէք ոչ միայն ձեր կարծիքը՝ մասնաւորապէս, այլեւ ձեր աշխարհայեացքը՝ ընդհանրապէս: Տարբեր կին մը պիտի ըլլաք, տարբեր կերպով պիտի տեսնէք աշխարհը, իրերը, անձերը…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Տեսողութի՞ւնս ալ պիտի բարելաւի:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Անշո՛ւշտ, չէի՞ք գիտեր: Երբ բերանին ներքին կառոյցը վերահաստատենք, աչքերը, որոնք այլեւս հաստատ պատուանդանի վրայ դրուած կ’ըլլան, աւելի լաւ կը տեսնեն: Ուրեմն կը խնդրեմ ձեզմէ վճարումը ընել, որպէսզի առանց ակռայի չմնաք:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Առէք, սիրտս հետը կ’ելլէ կոր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ (Հաշուելով) Եօթանասուն, ութսուն, իննսուն, հարիւր…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Այո, հարիւր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Հարիւր, յիսունն ալ կը վճարէք, երբ ատամնաշարերը բերեմ…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ի՞նչպէս թէ յիսունն ալ, մենք համաձայնած էինք հարիւրի, քանի մը անգամ ալ կրկնեցի գինը, վստահ ըլլալու համար, տոքթո՛ր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Տոքթոր Այրածեան…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Թէ ոչ խօսքերնիդ պիտի փոխէք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Մի՛ անարգէք զիս, ես խօսքիս տէրն եմ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Զիս յիմարի տեղ կը դնէք:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ամենեւին… մենք հարիւր թղթոսկիի համաձայնած էինք…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Լաւ ուրեմն…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Մէկ ատամնաշարի համար… իսկ ես երկու հատ պիտի շինեմ ձեզի, երկրորդին վրայ յիսուն առ հարիւրի զեղչ մը կ’ընեմ կոր:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ես չեմ ուզեր յիսուն առ հարիւրի զեղչ, ես չեմ ուզեր երկրորդ ատամնաշար մը:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Երկրորդը առաջինէն տարբեր պիտի ըլլայ: Մէկուն ակռաները մեծ ու գեղեցիկ պիտի ըլլան, միւսինը՝ փոքր ու նուրբ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Հոգս, պարապ խօսք: Ինչ ալ ըսէք՝ պիտի չհամոզուիմ, ո՛չ, միշտ ոչ պիտի ըսեմ: Ես քանի՞ տարի պիտի ապրիմ որ երկու ատամնաշարի պէտք ունենամ, դուք չըսի՞ք որ չեն փտտիր, չեն կոտրիր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, չեն կոտրիր… բացի երբ ութերորդ յարկէն վար իյնան: Դուք ութերորդ յարկը կը բնակիք, չէ՞:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ինչո՞ւ ութերորդ յարկէն վար պիտի իյնայ ատամնաշարս: Պարապ բաներ կ’ըսէք կոր: Երկրորդը չեմ ուզեր, երկրորդը պիտի չգնեմ, աս մէկ խօսքս վերջնական է:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Լաւ, պէտք չկայ երկրորդին…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Հա, պէտք չկայ…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Տուէ՛ք ուրեմն յիսուն ոսկին:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Պէտք չկայ երկրորդին ու տանք ուրեմն յիսուն ոսկի՞ն… բոլորովին խենթեցաք կարծեմ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ինչո՞ւ խենթենամ, տիկի՛ն…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Տիկին Մանտիլեա՛ն…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ես պարզապէս տասնըութ ակռայ քաշելուս փոխարժէքը կը պահանջեմ կոր, այսինքն ակռայ գլուխ երկու թղթոսկի եօթանասունըեօթը ղրուշ, մինչ գիտէք ձեր գիտցած ու չգիտցած ամենաաժան ատամնաբոյժը ակռայ գլուխ կը գանձէ հինգ թղթոսկի: Տուէ՛ք յիսուն ոսկին: Տեսա՛յ, ձեր դրամապանակին մէջ կայ յիսուն ոսկի:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ակռայ քաշելուն փոխարժէքը առնելու խօսքը չէիք ըրած…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Հանրայայտ իրողութիւնները վիճաբանութեան դնելը աւելորդ կը նկատէք դուք ալ կարծեմ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ես ամբողջ գաղութին մէջ պիտի տարածեմ…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այս մէկն ալ թող տարածուի: Կարեւորը ձեզի ծառայած ըլլամ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Սրբազանին մօտ պիտի բողոքեմ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Արդէն իր ակռաները ուրիշին մօտ կը դարմանէ կոր: Տուէ՛ք յիսուն ոսկին, եւ ես այլեւս ակռաները քաշելուն փոխարժէքը պիտի չպահանջեմ:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Թէ յիսուն ոսկին պիտի առնէք, թէ ալ փոխարժէքը պիտի չպահանջէ՞ք … գլուխս տակաւին ուսերուս վրայ է…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Այո, յիսուն ոսկին պիտի տաք…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Եւ ես ձեզմէ աւելի խելք ունիմ գլուխս…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ …Երկրորդ ատամնաշարին համար…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆի բերանը բաց կը մնայ:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Եւ անգամ մը եւս կը վստահեցնեմ, որ անգամ մը որ ատամնաշարը ձեր բերնին մէջ իր արժանի տեղը գտնէ, ամէն անգամ որ բերաննիդ բանաք բան մը ըսելու, կամ բերաննիդ պատառ մը տանիք ու ծամել սկսիք, զիս պիտի յիշէք:

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Այդ է ամենէն ցաւալին:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Մին առաւօտուն կը գործածէք, միւսը գիշերը…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Ես գիշերները դուրս չեմ ելլեր:

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Ատամնաշար գործածելու համար անպայման տունէն դուրս ելլել անհրաժեշտ չէ…: Երբ ճաշը միս է, պէտք կ’ունենաք սուր շնատամներու եւ հաստ աղօրիքներու… իսկ երբ բրինձ պիտի ուտէք, բութ շնատամներով եւ սուր աղօրիքներով օժտուած ատամնաշարը կ’անցընէք…

ՄԱՆՏԻԼԵԱՆ Սուտ ու փուտ խօսքեր…

ԱՅՐԱԾԵԱՆ Եւ վերջապէս փոփոխութիւնն ալ պահանջուած է, մարդ մէկ ատամնաշարով կը ձանձրանայ:

 

9 Հոկտեմբեր 2001
(կ.ե. 12:10 – 2:30)

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԲԱՆ ՄԸ ՉՈՒՆԻՍ, ԲԱՅՑ ԿՐՆԱՍ ՈՒՆԵՆԱԼ կամ ԹԷ ԻՆՉՊԷ՞Ս ԿԸ ՇԱՏՆԱՆ ԱԶԳԻՆ ԲԱՐԵՐԱՐՆԵՐԸ

Կատակ

27591879_848491541999513_1626528507_n.jpg

ՎԱ(Գ)Ր

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԵՐ

Պարոն ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ
Տոքթոր ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ

 

Որեւէ ատեն մեր ժամանակներէն:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆի յարկաբաժինը:

Բազմոցին վրայ նստած է ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ, մտազբաղ:
Զանգակը կը հնչէ: ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ կ’ելլէ, դուռը կը բանայ:
Ներս կը մտնէ ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Աս ի՞նչ շուտ հասար, տոքթոր Մահտեսեան:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բժիշկին պարտականութիւնն է շուտ հասնիլ իր հիւանդին, պարոն Մինախորեան:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Շատ շնորհակալ եմ, բայց ստիպողական բան մը չկար:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ձգէ՛ որ ատիկա ես որոշեմ: Դժբախտաբար, շատ բժիշկներ կը թերանան այս սրբազան պարտականութեան մէջ եւ շուտ հասնելու փոխարէն դիտաւորեալ կ’ուշանան, յուսալով որ այդ միջոցին հիւանդին վիճակը վատթարանայ, հետեւաբար աւելի կարօտ ըլլայ դարմանման ու դեղերու եւ ստիպուի աւելի ապաւինիլ բժիշկին, որով ինքն ալ ուզածին պէս կարենայ շահագործել զայն եւ մաքրագործել անոր դրամապանակը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Այո, տոքթոր, ես ալ ձեզի հեռաձայնեցի, որովհետեւ ինծի ըսին, որ շատ դրամ չունեցողներէ շատ դրամ չէք պահանջեր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ուրախ եմ որ իմ մասիս շրջող տարաձայնութիւնները բոլորովին ճիշդ են: Շատ դրամ ունեցողներէն շատ դրամ կը պահանջեմ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ես – ինչպէս կը տեսնէք – շատ դրամ չունիմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Չո՞ւնիս: Ձգէ՛ որ ատիկա ես որոշեմ: Քիչ դրամ ունեցողներէն քիչ դրամ կը խնդրեմ, ատ ալ պարզապէս ձեւակերպութիւնները յարգած ըլլալու համար: Կրնայի բոլորովին դրամ չառնել, որովհետեւ բժշկութիւնը մարդասիրական ծառայութիւն մըն է եւ շահադիտական նպատակներ չի հետապնդեր: Ես բժշկութեան մասին կը խօսիմ եւ ոչ՝ բժիշկներու, որոնք բժշկութիւն ըսելով վաճառականութիւն կը հասկնան եւ այնպիսի վաճառականութիւն, ուր իրենք ստիպուած չեն բան մը ծախել: Նման բժիշկներ ես կ’ատեմ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ապրիս, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Նման բժիշկներ իմ թշնամիներս են: Բայց կարեւորը ինծի համար հիւանդներու բարեկամութիւնն է: Իրենց վստահութիւնը շահիլը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Շատ ճիշդ կը խօսիս կոր, տոքթոր: Բայց ձեւակերպութիւնները հա՞րկ է յարգել:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, պէտք է յարգել:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Այսինքն կարելի չէ որ աղքատ մարդոցմէ բնաւ դրամ չառնէք:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Պէտք է յարգել ձեւակերպութիւնները, հիւանդին լաւութեան համար պէտք է յարգել:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ կ’ըսէք:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց միտքէդ չանցնի, որ եթէ բան մը չվճարես, ես ալ բծախնդրութեամբ պիտի չքննեմ քեզ, եւ ճշգրիտ ախտաճանաչումը կատարելով, հարկ եղած դարմանումն ու դեղերը չտնօրինեմ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Միտքէս անցաւ, տոքթոր, ի՞նչ ընեմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Որպէսզի շուտ ոտքի կանգնիս…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Արդէն ոտքի եմ, տոքթոր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ընդհանրապէս կը խօսիմ, եւ երեւոյթի մը մասին է խօսքս եւ ոչ մասնաւորաբար քու, եւ պատկերաւոր ալ կը խօսիմ, ոտքի կանգնիլ, այսինքն բոլորովին ազատիլ հիւանդութենէն, մէկ խօսքով՝ աղէկնալ, թէ ոչ մարդ կրնայ ոտքի վրայ ալ մեռնիլ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Յիսուս Քրիստոս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, նստած ալ կրնայ մեռնիլ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բոպիկ առաքեալներ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անպայման անկողնին մէջ պառկելու պէտք չունիս մեռնելու համար…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ճաղատ սուրբեր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Հարցը հոգեբանական է եւ մարմնական հիւանդութեան հետ առընչութիւն չունի: Դրամ չտուող հիւանդը կրնայ կասկածիլ, որ բժիշկը զինք լաւ չքննեց եւ անփոյթ գտնուեցաւ ախտաճանաչման մէջ, որով եւ տնօրինած դարմանումն ու դեղերը կրնան ուշացնել բուժումը, թերեւս արգիլել ալ զայն, եւ բնաւ իսկ բուժման չառաջնորդել, եւ, Աստուած հեռուն ընէ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Համոզուեցայ, ձեւակերպութիւնները պէ՛տք է յարգել:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, պէտք է յարգել, հիւանդին բարօրութեան համար:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Յարգենք, յարգենք:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Է, ըսէ նայինք, ինչէ՞ կը դժգոհիս կոր…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ես շատ առողջ մարդ եմ, տոքթոր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ձգէ՛ որ ատիկա ես որոշեմ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Վերջին անգամ որ հիւանդացած էի՝ քսան տարի առաջ էր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ի՞նչ ունէիր:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Պաղ առած էի, բայց այլեւս զգոյշ եմ, կը տեսնե՞ս ի՛նչ առողջ եմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Է, ինչո՞ւ կանչեցիր…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ութսուն տարեկանիս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ …Կը կարծես որ ես ուրիշ հիւանդներ չո՞ւնիմ: Ճիշդ է որ գաղութը նօսրացած է, կ’ըսեն, եւ հիւանդներն ալ շուտ կը մեռնին, հետեւաբար հիւանդներու թիւն ալ կը նուազի, բայց ես հիւանդի պակաս չունիմ, անգամ մը որ հիւանդ մը գտնամ, օձիքը չեմ ձգեր, կը վճռեմ մինչեւ իր կեանքին վերջը դարմանել զինք:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ութսուն տարեկանիս, տոքթոր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, ութսուն տարեկանիդ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ես ալ ճիշդ ատոր համար հեռաձայնեցի, ութսուն տարեկան ըլլալուս համար հեռաձայնեցի: Քսան տարեկան ըլլայի եւ նոյնը զգայի, կարեւորութիւն պիտի չտայի, բայց ութսուն տարեկանին մարդ կարծեմ պէտք է աւելի շրջահայեաց ըլլայ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ըսէ նայինք, ուրեմն, ինչէ՞ կը դժգոհիս կոր:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ութսուն տարեկանին մարդ պզտիկ բաներով կը սկսի մտահոգուիլ, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ի՞նչ է նայինք ատ պզտիկ բանը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ութսուն տարեկանին կասկածոտ կը դառնայ մարդ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ինչէ՞ կը կասկածիս կոր, մա՛րդ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Եօթանասունին մեռնողներ կան, եօթանասունհինգին մեռնողներ կան, ութսունին ալ մեռնողներ կան հարկաւ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, ութսունին ալ մեռնողներ կան…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Փորս վախ կը դնես կոր, տոքթոր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այս տարի չորս ութսուննոց թաղեցինք…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Մէկ տարուան համար բաւական չէ՞:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ո՞վ գիտէ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բայց խօսքս կտրեցիր – ութսունհինգին ալ մեռնողներ կան, իննսունին ալ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Վերջիններէն պիտի ըլլաս, առաջ Աստուած, եթէ ըսես թէ ինչէ՞ կը դժգոհիս…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Պիտի չքննե՞ս զիս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անշուշտ պիտի քննեմ, մանաւանդ թէ մանրազննին պիտի քննեմ: Բայց ալ ըսէ, վերջացուր, թէ հակառակ առողջ ըլլալուդ ի՞նչ զգացիր:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Պէտք է ըսեմ ուրեմն…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բայց սխալ զգացում մը կրնայ ըլլալ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ձգէ՛ որ ատիկա ես որոշեմ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Լաւ, տոքթոր, լաւ: Աստեղ կուրծքիս ձախ կողմը…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ձա՞խ կողմը… սիրտը կայ այդտեղ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Սի՞րտս, ուրեմն սիրտս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, սիրտդ, ի՞նչ կը պատահի կոր կուրծքիդ ձախ կողմը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Թեթեւ ճնշում մը կը զգամ կոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ճնշում մը, հա՞:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Թեթեւ ճնշում մը:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Երբուընէ՞ է այս թեթեւ ճնշումը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ժամանակ մը կայ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Եւ հիմա կը կանչես կոր զիս:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ է, տոքթոր, բա՞ն մը կայ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բան մըն ալ չկայ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Վտանգաւո՞ր է հիւանդութիւնս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բան մըն ալ չունիս, բարեկամ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բան մըն ալ չունիմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բան մը ունենալու ես, ամէն մարդ բան մը կ’ունենայ, հիւանդութենէ բոլորովին զերծ մարդ չկայ աշխարհիս վրայ, բայց մի՛ մտահոգուիր…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Հիմա սկսայ մտահոգուիլ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց խնդիրը կարծածիդ չափ ալ թեթեւ չէ, դարմանումի կը կարօտի:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ուրեմն հիւանդ եմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ո՞վ հիւանդ չէ: Կարեւորը ճիշդ դարմանումն է, որպէսզի բուժման առաջնորդէ, այդ ճիշդ դարմանումը պիտի պատուիրեմ ես:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ուրեմն անբուժելի չէ հիւանդութիւնս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անշուշտ թէ անբուժելի չէ, առայժմ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Այսինքն եթէ հիմա դարմանումի ձեռնարկէք՝ բուժելի է…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց տարի մը ետք կրնայ անբուժելի ըլլալ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Տարի մը առանց դարմանման կրնամ ապրիլ ուրեմն…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, բայց ի՜նչ ցաւերու ու ի՜նչ տառապանքներու մէջ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ, այդքան լո՞ւրջ է կացութիւնը:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Պիտի լրջանայ, եթէ դարմանումը ուշացնենք:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Տուէ՛ք դեղերը, սկսիմ առնել:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այդքան աճապարելու հարկ չկայ: Քննութիւնս պէտք է աւարտեմ: Բծախնդիր քննութեան մը պիտի ենթարկեմ քեզ, որպէսզի ախտաճանաչումն ալ ճշգրիտ ըլլայ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Շնորհակալ եմ, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ուրիշ բժիշկներ կա՛մ ինքզինքնին բանգէտ կ’ընեն, կա՛մ ալ արագ մը կը լպրծեն քննութիւնը, որով ալ իրենց սխալ ախտաճանաչումը պատճառ կ’ըլլայ որ հիւանդութիւնը մեղմանալու փոխարէն սաստկանայ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Այս բաները մի՛ ըսէք, տոքթոր, ես շատ կասկածամիտ եմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Եւ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Եւ ի՞նչ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Եւ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Եւ… մահուա՞ն առաջնորդէ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Երանի…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Երանի՞…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Երանի դիւրութեամբ մեռնէր, կ’ազատէր խեղճը: Խնդիրը անհանդուրժելի տառապանքն է: Մարմինը կը հիւծի, ամէն տեղ վէրքեր կը յայտնուին, ներսէն կը չարչարուի, դուրսէն կը չարչարուի: Դեռ այդ ամէնուն վրայ բժիշկներուն ալ ձեռքը խաղալիք կ’ըլլայ… ա՛տ է մեծագոյն ցաւը: Չերթայի բժիշկի, մինակս, պատիւովս մեռնէի, կը պոռայ հիւանդը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ուժ մնացած կ’ըլլա՞յ պոռալու:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Միտքէն կը պոռայ: Աւելի գէշ է միտքէն պոռալ: Ինքը կը պոռայ մտքին մէջ եւ ինքը կը լսէ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Կուրծքիս ցաւը սաստկացաւ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բան մը չունիս դուն, բան մըն ալ չունիս: Միայն թոյլ տուր քննութիւնս կատարեմ, հարցումներուս պատասխանը ստանամ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Քննէ՛:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անկեղծօրէն պատասխանէ հարցումներուս:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Հարցո՛ւր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Առանձի՞ն կ’ապրիս կոր դուն:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Այո:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Աշխարհի մէջ մարդ չո՞ւնիս դուն:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Գանատայի մէջ եղբօրորդի մը ունիմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Մարդ չունենալ ըսել է:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Տարին անգամ մը հեռաձայնով կը խօսի:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Չի բաւեր: Պատրա՞ստ է գալ եւ այստեղ հետդ նստիլ, պէտքերդ հոգալ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ է, հոգատարութեա՞ն պէտք պիտի ունենամ: Վիճակս պիտի ծանրանա՞յ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բան մըն ալ պիտի չծանրանայ: Բայց եղբօրորդիդ ալ հոս պիտի չգայ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Չէ, պիտի չգայ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ (Յատկանշական շեշտով) Աշխարհի վրայ մարդ չունիս դուն ուրեմն:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Չէ, չունիմ։

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Աս եզրակացութեան կ’ուզէի կոր յանգիլ ես:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Է, յանգեցանք: Մարդ չունիմ: Արդէն միշտ մարդ չեմ ունեցած: Մարդ չունենալու վարժուած եմ ես: Մարդ չունենալ կը նախընտրեմ ես: Մարդոց հարցերէն հեռու մնալ… առողջ ըլլալու գաղտնիքը, չէ՞:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, այո: Բայց… ութսո՛ւն տարեկանին մարդ չունենալ… տարբեր է… աս վիճակիդ մէջ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ է վիճակս, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բան մըն չէ: Շունչ մը քաշէ…: Այո, այո, կը լսեմ կոր:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ կը լսես կոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Դուն մի՛ խօսիր, որ լսեմ: Երբ որ հարցնեմ, այն ատե՛ն միայն պատասխանէ: Չէ, չէ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Չէ՞, չէ՞…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Դարմանումդ դժուար չէ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Փառք Աստուծոյ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց հոգատարութեան կը կարօտի:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Հոգ կը տանիմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ի՞նչպէս դուն հոգ պիտի տանիս, երբ դո՛ւն ես հիւանդը, դո՛ւն ես հոգատարութեան կարօտ անձը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բայց ես ոչ հիւանդանոցի տալու դրամ ունիմ, ոչ ալ հիւանդանոցները կը սիրեմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Հիւանդանոցի խօսք ընող չեղաւ: Բնաւ յուսահատեցուցիչ չէ վիճակդ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Հանգստացայ քիչ մը:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց անակնկալ տագնապներ կրնաս ունենալ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Աւելի մտահոգուեցայ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ …Որոնք շուտ մը պիտի անցնին: Կեղծ տագնապ կ’ըսենք մենք ատոնց:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Կե՞ղծ, տագնապին կե՞ղծը կայ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, մահուան չ’առաջնորդեր:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ալ վախ չունիմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց տագնապին ընթացքին վստահ կ’ըլլաս որ պիտի մեռնիս:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ կ’ըսես:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, մեծ վախ մը կ’անցընես, զարհուրանք մը, որեւէ կասկած չես ունենար որ մահուան դուռը հասած ես:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բայց կեղծ տագնապ է, կ’ըսես:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, կեղծ տագնապ է, falsetum crisum:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Մահուան չ’առաջնորդեր…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ոչ, չ’առաջնորդեր:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Է, ի՞նչ ընեմ, մինչեւ դարմանուիլս պիտի տոկամ այդ կեղծ տագնապներուն:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, բայց տագնապին ատեն զգացած վախդ իր աւերները գործած պիտի ըլլայ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչպէս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Սիրտդ շատ բաբախելէն պիտի մաշի…: Չէ, անպայման հոգատարութեան պէտք ունիս դուն:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բայց դրամ չունիմ հիւանդանոցի, կ’ըսեմ, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Հիւանդանոցի խօսք ընող չեղաւ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ոչ ալ հիւանդապահուհիի՞:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Հիւանդապահուհի ալ չեմ կրնար առաջարկել, մանաւանդ որ հիւանդապահուհին կրնայ արագցնել վերջդ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Վե՞րջս… ի՞նչ կ’ըսես կոր, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍ Հիւանդապահուհին, կ’ըսեմ կոր… վստահելի հիւանդապահուհի չկայ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ատ ըսել կ’ուզես կոր… հիւանդապահուհիներն ալ բժիշկներուն պէս են ուրեմն:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Աւելի գէշ…: Սեռային կեանքդ ինչպէ՞ս է:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Սեռային կեա՞նքս, ութսուն տարեկանի՞ս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո, մանաւանդ ութսուն տարեկանիդ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Չկայ, գէ՞շ է որ չկայ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ոչ, լաւ է որ չկայ: Բայց հիւանդապահուհիին հետ… հաւանաբար ըլլայ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ես կը զսպեմ ինքզինքս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց ան ինքզինք պիտի զսպէ՞: Ընդհակառակը՝ ամէն միջոցի պիտի դիմէ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Կը զսպեմ ինքզինքս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ձեռքերը վիզիդ շուրջ պիտի դնէ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Կը զսպեմ ինքզինքս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Պիտի քսուըռտկի քեզի:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Կը զսպեմ ինքզինքս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ձեռքերդ իր չեմ գիտեր ո՞ր տեղը պիտի դնէ, պիտի կրնա՞ս տակաւին ինքզինքդ զսպել:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Չէ, ա՛լ պիտի չկրնամ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Թող որ զսպելն ալ լաւ չէ, ան ալ ուրիշ ախտերու դուռ կը բանայ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ո՞վ գիտէ, թերեւս… կանգնի… ի՞նչ պիտի պատահի…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Սիրտդ պիտի զարնէ, պիտի զարնէ, յետոյ փա՛թ… պիտի կանգնի: Աս աս է, եթէ մէկը կանգնի, միւսն ալ կը կանգնի:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ ընեմ, ուրեմն, հոգատարութիւն ունենալու համար: Ամուսնանալու խորհո՞ւրդ կու տաս կոր: Ամբողջ կեանքս ամուրի անցուցեր եմ, հի՞մա պիտի ամուսնանամ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Չէ, չէ, չէ, հարցը ինչո՞ւ բարդացնենք:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ծեր կնիկ չեմ ուզեր: Իմ ճաշակս պզտիկ աղջիկներու կողմն է:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անշուշտ, անշուշտ, ո՞վ չի սիրեր պզտիկ աղջիկ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բայց պզտիկ աղջիկը կեանքս պիտի կարճեցնէ, կեանքիս թելը պիտի կտրէ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ճիշդ ատ է՜: Բայց ես քեզի հոգատար կնիկ առաջարկած չունիմ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Հապա ի՞նչպէս հոգատարութիւն պիտի գտնեմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բան մը չունիս դուն, ինչպէս ըսի, միայն հանգիստի պէտք ունիս:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Առաւօտէն մինչեւ իրիկուն հանգիստէ զատ շատ բան ըրած չունիմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Չէ, չէ… առանձին ըլլալով հանգիստէդ շուտով պիտի զրկուիս, ըսի, չէ՞:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ատանկ բան մըն ալ չըսիր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Եթէ չըսի, կ’ըսեմ կոր: Հանգիստի պէտք ունիս դուն: (Այլընտրանքները իբրեւ թէ սպառած) Քեզ մեր հանգստեան տունը կը տանինք:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ (Ընդվզած) Ծերանո՞ց: Անկարելի: Չեմ երթար ես ծերանոց:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Գիտէի որ չեմ երթար պիտի ըսես: Ի՞նչ ունի ծերանոցը: Արդէն ծերանոց չէ, հանգստեան տուն է, հինգ աստղանի պանդոկ է:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ամէնը ծերեր են հոն:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Նախաճաշ, ճաշ, ընթրիք:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Առանձնութենէս ելլեմ՝ ծերերո՞ւն մէջ մտնեմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Պարտէզ կայ հոն… ծառերուն տակ պտոյտներ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Անտանելի կ’ըլլան ծերերը… չեմ կրնար տոկալ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Կեղծ տագնապներուդ ժամանակ խնամք պիտի գտնես: Հոն մնայուն հիւանդապահ ունինք: Ես պէտք եղած հրահանգներն ու բացատրութիւնները տուած պիտի ըլլամ իրեն: Ամէն օր ալ անձամբ պիտի այցելեմ քեզի, երեկոյեան ժամը հինգէն վեց: Դուն կէսօրէ ետք քիչ մը կ’երկննաս, աղուոր մրափ մը կ’առնես, աչքդ կը բանաս, առջեւդ կը տեսնես զիս:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ես մարդ ըսուածը չեմ սիրեր, հիմա պիտի երթամ եւ մարդ ըսուածին ամենէն գէշ ներկայացուցիչին – ծերերուն – հետ ինչպէ՞ս պիտի ապրիմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անոնց հետ ապրելու պէտք չունիս: Դուն սենեակդ ունիս, պանդոկի պէս սենեակ է: Դեռ երեսուն պարապ սենեակ ունին, յաճախորդի կը սպասեն կոր: Երկար ու երջանիկ կ’ուզես ապրիլ, հանգստեան տուն պէտք է երթաս: Թէ ոչ…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Թէ ոչ ի՞նչ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Falsetum crisum: Կեղծ տագնապ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Բայց ես դրամ չունիմ, ինչպէս ըսի: Թոշակս կը բաւէ ծախսերուս, բայց ծերանոցի…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Հանգստեան տան…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ամսականը վճարելու կարող չեմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Աս յարկաբաժինը ի՞նչ պիտի ընես:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Աս յարկաբաժնին մէջ կ’ապրիմ կոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց այլեւս պիտի չապրիս, հանգստեան տուն պիտի երթաս: Ձրի՜ պիտի ընդունուիս դուն:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ձրի՞…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո՛…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Թէ ոչ՝ քիչ վճարումով… ձեւակերպութեան համար:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ոչ, ձրի՜: Եւ դեռ դո՛ւն չէ, որ ազգին շնորհակալ պիտի ըլլաս, ազգն է, որ քեզի՛ շնորհակալ պիտի ըլլայ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ կ’ըսես… ի՞նչպէս…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ազգը քեզ ազգային բարերար պիտի կացուցանէ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ազգային բարերա՞ր, ի՞նչպէս, բան մը չեմ նուիրած, ամբողջ կեանքս մէկ անգամ իսկ նուիրատուութիւն չեմ ըրած: Ամբողջ կեանքս ազգէն հեռու պահած եմ ինքզինքս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Բայց ազգը պիտի մօտենայ քեզի քու վերջին օրերուդ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Վերջին օրերո՞ւս:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Կեանքիդ վերջին շրջանին… ապերախտ չէ հայ ազգը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ ապերախտ, երբ ես բան մը չեմ ըրած իրեն… որեւէ օգուտ չեմ ունեցած, որ ան ալ ապերախտ գտնուի:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ըսել կ’ուզեմ՝ ազգը իր հոգատարութիւնը կը տարածէ իր բոլոր զաւակներուն վրայ անխտիր՝ մեծին ու պզտիկին, օգտակարին եւ անօգուտին, պիտանիին եւ անպիտանին…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ես անպիտա՞ն եմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ազգը որոշեր է քեզ ձրիաբար իր հանգստեան տունը ընդունիլ եւ քեզ ազգային բարերար հռչակել եւ հոգեհանգստեան պատարագներու ժամանակ անդադար անունդ արտասանել, հո՞գդ դուն…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Չէ՜, ես չեմ խաբուիր, յարկաբաժինս ձեռքէս կ’ուզէք կոր առնել…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ո՞վ ես, որ յարկաբաժինը ձեռքէդ պիտի առնէ ազգը: Ազգը իր զաւակներուն ձեռքէն բան չ’առներ: Յարկաբաժինդ դուն պիտի կտակես ազգին:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Հապա եղբօրորդի՞ս… կը նեղուի:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Գանատայի մէջ մարդ չի նեղուիր: Եղբօրորդիդ պէտք չունի յարկաբաժնիդ: Եթէ ունենար, կու գար հետդ կ’ապրէր: Յարկաբաժինդ կը կտակես ազգին: Մարդու տուած պիտի չըլլաս, հայութեան տուած պիտի ըլլաս: Ազգը քեզ ձրի պիտի ընդունի իր տունը: Եւ դեռ ամսական մըն ալ պիտի կապէ քեզի…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ամսակա՞ն, ո՞րքան…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Թոշակէդ ոչ պակաս: Երկու թոշակ պիտի ստանաս դուն: Ուզած ատենդ ալ դուրս ելիր հանգստեան տունէն, պտտէ, ազգին տուած դրամները ծախսէ:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Գէշ առաջարկ չի թուիր կոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Դեռ ատ ամէնուն վրայ ազգը քեզ բարերար ալ պիտի հռչակէ: Հանդէսներու ժամանակ պիտի պատուէ, ո՛չ թեմականի եւ քաղաքականի ատենապետներուն չափ անշուշտ: Եւ դեռ մահէդ ետքն ալ… տարին անգամ մը պատարագի հոգեհանգստեան բաժնին մէջ անունդ պիտի յիշուի, որքան ատեն որ գոյութիւն ունի այս գաղութը:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ուրիշ ընտրութիւն չո՞ւնիմ:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ունիս…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ի՞նչ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Արագ անկում մը, քայքայում մը, քանդում մը…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Ոչ, ոչ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Աւերակի պիտի վերածուիս շուտով…

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Կ’ընդունիմ, կ’ընդունիմ…

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Անշուշտ պիտի ընդունիս, խենթ կ’ըլլաս չընդունիս: Լաւ, ես գացի: Ուրիշ հիւանդներ կը սպասեն: Հիւանդ մը կայ, որ կարեւոր հրապարակի մը վրայ խանութ ունի, գոցած-ձգած է: Կարծեմ ազգին պիտի ուզէ կտակել: Ահա կ’երթամ կոր: Ազգային ժողովին պիտի հաղորդեմ որոշումդ: Պատուիրակութեամբ մը կու գանք, պէտք եղած կարգադրութիւնները կ’ընենք: Թեմականի եւ քաղաքականի ատենապետները ոտքդ պիտի գան, մինչեւ ոտքդ պիտի բերեմ ես:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Հոգս անգամ չէ, առողջութիւնս է կարեւորը:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Առողջութիւնդ պիտի բարելաւի:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Իրա՞ւ, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Այո՛: Առողջ պիտի մեռնիս դուն: Ցտեսութիւն:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ (Դրան մօտ) Տոքթոր, մոռցար դեղ գրելու:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Ձգէ՛ որ ես որոշեմ… դեղ տալու ժամանակը: Առօք-փառօք հանգստեան տուն կը փոխադրուիս… եւ պէտք եղած դեղերը կը սկսիս առնել: Ես գացի:

ՄԻՆԱԽՈՐԵԱՆ Շնորհակալ եմ, տոքթոր:

ՄԱՀՏԵՍԵԱՆ Եւ վստահ եղիր, որ երկար պիտի չստիպուիս դեղ առնել:

13 Հոկտեմբեր 2001
(կ.ա. 11:30 – կ.ե. 2:25)

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԲԱՐՈՅԱԿԱՆԻ ԴԱՍԸ կամ ԱՅՈ, ՊԱՐՈՆ

Կատակ

կին.jpg

ՎԱ(Գ)Ր

ԳՈՐԾՈՂ ԱՆՁԵՐ

ՏՆՕՐԷՆ Մոֆսէտեան Ազգային Վարժարանի
ՊԵՏՐՈՍ աշակերտ մը

Գաղափարը՝ անգլիական զաւեշտէ մը:

Ժամանակը` անժամանցելի:
Մոֆսէտեան Ազգային Վարժարան: ՏՆՕՐԷՆին գրասենեակը:

 

ՏՆՕՐԷՆը ձեռքը բռնած է տրցակ մը լուսանկար:

ՏՆՕՐԷՆ Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն տնօրէն:

ՏՆՕՐԷՆ Եկուր նայիմ հոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Դո՞ւն, Պետրոս, դո՞ւն: Դասերուդ մէջ յառաջադէմ, ուսուցիչներուդ հետ քաղաքավար, աշխատանքի ժամանակ ծառայասէր, դպրոցական հանդէսներու փայլը, պարող, երգող, արտասանող:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Կարծեմ գիտես ինչո՞ւ կանչուեցար:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ անդրադարձա՞ր արդեօք որ բռնած ընթացքովդ արատաւորած եղար մեր դպրոցի՝ Մոֆսէտեան Ազգային Վարժարանի հարիւրամեայ անբասիր անունը:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Կ’ընդունի՞ս, ուրեմն, ոճիրդ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Շատ մեծ պատիժ մը պէտք է սահմանել քեզի:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բայց նախ կարգ մը կէտեր հարկ է ճշդել: Հայրդ կորսնցուցած ես, կարծեմ…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն, մեռած է:

ՏՆՕՐԷՆ Մեծփոսեան: Եւ կարծեմ ոեւէ ազգական չունի ազգային իշխանութեան մէջ…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այո, ունի՞, թէ չունի:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, չունի, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Լաւ, շատ լաւ: Մայրդ ալ…

ՊԵՏՐՈՍ Մայրս դեռ ողջ է, պարոն…

ՏՆՕՐԷՆ Գիտեմ, եւ շատ ազնիւ եւ առաքինի կին է, ամուսնին մահէն ետք կրկին չամուսնացաւ, որպէսզի ամբողջովին քեզի նուիրուի, եւ որպէսզի խորթ հայր չունենաս, չտանջուիս…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ի՞նչ էր աղջկութեան անունը, գիտե՞ս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն, Պիստակեան, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Հա, Պիստակեան, (դարակէն թուղթ մը հանելով) Սրբազանին նշած գաղութի հանգամանաւոր անձերուն մէջ Պիստակեան չկայ: Հիմա առանց խղճի խայթի կրնամ պատժել քեզ…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ …Վստահ ըլլալով, որ պիտի արժանանամ բոլորին գնահատական խօսքերուն, մանաւանդ Սրբազան Հօր, որ, ինչպէս գիտես, նախանձախնդիր է բարոյականի:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Իմ նպատակս միայն պատժել չէ քեզ, Պետրոս, այլ բարոյականի դաս մը տալ, բարոյականի շունչ մը փչել մէջդ, որպէսզի այդ ամէն պիղծ խորհուրդներէն ու մտադրութիւններէն մաքրուի մարմինդ ու հոգիդ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Մեծ տղայ ես դուն, եւ կրնամ հաղորդել քեզի – արդէն եթէ որեւէ հարսանեկան արարողութեան ներկայ գտնուիս եկեղեցիին մէջ, պիտի լսես Սրբազանին բերնէն – որ այր ու կին զիրար պէտք է դիտեն… առանց ամօթի:

ՊԵՏՐՈՍ Մե՞րկ պիտի դիտեն…

ՏՆՕՐԷՆ Այո… երբեմն ալ մերկ պէտք է դիտեն:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բայց ամուսնութենէ դուրս ամօթ է, Պետրոս, ամօ՛թ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն: Բայց ամուսնութենէն ներս, պարոն…

ՏՆՕՐԷՆ Այո, ամուսնութենէն ներս:

ՊԵՏՐՈՍ …Միայն կը դիտե՞ն, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Միայն չեն դիտեր: Ուրիշ բաներ ալ կ’ընեն, եւ այդ բաներն ալ առանց ամօթի ընելու արտօնութիւնը կու տայ Սրբազանն ու սուրբ պսակը, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բայց առանց ամուսնութեան եւ ամուսնութենէ դուրս՝ ամօթ է, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Կը յուսամ բարոյականի այս դասէս օգտուեցար:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բայց չկարծես որ պատիժէն ազատեցար: Ամէն յանցանք պէտք է որ պատժուի, եւ քու յանցանքդ շատ մե՜ծ է, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Շատ դժուար պահեր ապրեցայ այս առաւօտ, Պետրոս, երբ օրիորդ Հռիփսիմէն այլայլած գրասենեակս մտաւ ձեռքը բռնած տրցակ մը լուսանկար:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Մերկ կիներու, Պետրոս: Լկտի եւ լպիրշ դիրքերու մէջ նկարուած մերկ կիներու:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ այս լուսանկարները քեզի՞ կը պատկանին:

ՊԵՏՐՈՍ (Ի զարմանս ՏՆՕՐԷՆին առնելով եւ աչք մը նետելով) Այո, պարոն, ի՛մս են:

ՏՆՕՐԷՆ Հպարտութեան շեշտ մը կ’ընդնշմարեմ ձայնիդ մէջ, Պետրոս:

ՏՆՕՐԷՆ ետ կ’ուզէ առնել լուսանկարները. ՊԵՏՐՈՍ բնազդաբար պահ մը կ’ընդդիմանայ. լուսանկարները կ’իյնան գետին:Ֆ

ՏՆՕՐԷՆ Ապշած եմ, ապշած: Այս վարժարանը, այս հոյակապ վարժարանը, ոչ մէկ ատեն իր բովանդակ պատմութեան ընթացքին – գոնէ իմ տնօրէնութեանս տարիներուն – նման գայթակղութեան մը թատերաբեմը հանդիսացած է:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ որքան ալ այս տխուր գաղութի զանազան հաստատութիւններուն մէջ – ակումբ, եկեղեցի, առաջնորդարան, ծերանոց, եւ նոյնիսկ գերեզմանատուն – գայթակղելի դէպքերը կը վխտան, այս վարժարանը զերծ կը մնար որեւէ բիծէ… իմ պաշտօնավարութեանս տարիներուն:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Մինչեւ որ դուն քու քստմնելի արարքովդ յօդս ցնդեցուցիր մեր վարժարանի բարի անունը:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Օրինակելի համբաւը:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բարոյականի նախանձելի մակարդակը:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Օրիորդ Հռիփսիմէն ըսաւ որ դասարանին մէջ, դասի պահուն, լուսանկարները ձեռքդ բռնած էիր: Կրնա՞ս բացատրել այդ արարքդ ինծի:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բացատրէ՛ ուրեմն:

ՊԵՏՐՈՍ Լուսանկարները ձեռքս բռնած էի, որ դիտեմ, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Լուսանկարները ձեռքս բռնած էի, որ դիտեմ, պարոն: Լուսանկարները ձեռքս բռնած էի, որ դիտեմ, պարոն: Սկսար ջիղերուս դպչիլ, Պետրոս: Չէի՞ր զգար որ ինչ ամօթալի էր բռնած ընթացքդ, երիցս ամօթալի: Նախ՝ նման լուսանկարներ ունենալ, երկրորդ՝ նման լուսանկարներ դպրոց բերել, եւ երրորդ՝ նման լուսանկարներ դիտել դասարանին մէջ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Դասարանին մէջ, վարժարանի դասարանին, որ սուրբ վայր մըն է եւ իր սրբութեամբ չի զիջիր խորանին, եկեղեցւոյ խորանին:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Սուրբ վայր մը, դասարանը, ուր գիտութիւնը իբրեւ լոյս կը ջամբուի հոգիներուն:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բայց դուն այս մերկ կիներու լուսանկարներով պղծեցիր դասարանի սրբութիւնը, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բաւական չէ՞ր որ տունը դիտէիր այս լուսանկարները, անհրաժե՞շտ էր որ դպրոց բերէիր եւ դասարանին մէջ ալ դիտէիր:

ՊԵՏՐՈՍ Ես միայն դիտելու համար չէի բերած, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Հապա ինչո՞ւ համար բերած էիր:

ՊԵՏՐՈՍ Բարեկամներուս պիտի բաժնէի:

ՏՆՕՐԷՆ Բարեկամներուդ պիտի բաժնէիր… եւ կը խոստովանի՞ս այդ ահաւոր մտադրութիւնդ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն: Խոստացած էի, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Խոստացած էիր… խոստացած էիր… խոստացած էիր ապաբարոյացման ճանապարհներէն առաջնորդել զիրենք մինչեւ ամբողջական կորո՞ւստ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այսինքն ի՞նչ խոստացած էիր իրենց:

ՊԵՏՐՈՍ Խոստացած էի լուսանկարները բերել եւ իրենց բաժնել յաջորդ օրը:

ՏՆՕՐԷՆ Յաջորդ օ՞րը: Ինչի՞ն յաջորդ օրը:

ՊԵՏՐՈՍ Իրենց դրամ վճարելուն յաջորդ օրը:

ՏՆՕՐԷՆ Դրամ վճարելուն յաջորդ օրը… դրամ վճարելուն յաջորդ օրը… դրամ վճարելո՞ւն… լկտի եւ լպիրշ լուսանկարներու վաճառականութեա՞մբ կը զբաղիս, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ոճիրդ հետզհետէ կ’ահագնանայ եւ պատիժդ ալ համեմատելիօրէն կը ծանրանայ, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ ի՞նչ գումար վճարեցին:

ՊԵՏՐՈՍ Հինգական ոսկի, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Հինգական ոսկի՞: Չե՞ս կարծեր որ բաւական սուղ գին պահանջած ես:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այդ ըսել չեմ ուզեր: Ըսել կ’ուզեմ, որ չարաշահում է ըրածդ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այդ ալ ըսել չեմ ուզեր: Ըսել կ’ուզեմ, որ նենգամտօրէն օգտագործած ես դասընկերներուդ հոգիներուն անմեղութիւնը…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն…

ՏՆՕՐԷՆ …Նման հարցերու մէջ:

ՊԵՏՐՈՍ Ի՞նչ հարցերու մէջ:

ՏՆՕՐԷՆ Այս մէկը այսինքն չհասկցար, Պետրոս, այս մէ՞կը չհասկցար: Իրաւամբ կրնամ հաստատել, որ հանդարտութեանս կորստեան պատճառը կը հանդիսանաս կոր, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ ինչպէ՞ս հինգական ոսկի կու տան, առանց գիտնալու թէ ի՞նչ պիտի ստանան:

ՊԵՏՐՈՍ Ես նկարագրեցի իրենց, պարոն, այդ… հարցերը:

ՏՆՕՐԷՆ Այդ հարցերը…:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն: Եւ ետքն ալ՝ լուսանկարները:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ այս ամէնը անպատկառօրէն կ’ըսես կոր ինծի:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն: Դուք կը հարցնէք կոր, պարոն, ես ալ կը պատասխանեմ կոր, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այո, կը պատասխանես կոր, բայց մարդ կ’ամչնայ, մարդ կը խպնի:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ դուն այդ լուսանկարները ուրկէ՞ բերած ես:

ՊԵՏՐՈՍ Ես նկարած եմ, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Դո՞ւն նկարած ես, դո՞ւն: Հաւատալս չի գար կոր: Աստուած իմ: Դո՞ւն: Թերեւս ականջներս սխալ լսեցին: Դուն նկարած ես…:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ուրեմն դո՞ւն…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ուրեմն դուն… վեշտասնամեայ պատանի… այդ կիներուն հետ…:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ես ալ կը մտածէի որ տեղական են… դէմքերը:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն, տեղական են:

ՏՆՕՐԷՆ Լռէ՛, մի՛ խօսիր այլեւս, բառ մըն ալ չաւելցնես, թէ ոչ՝ կաթուածահար կ’ըլլամ: Ապշած եմ, ցնցուած, այլայլած: Բառեր չեմ գտներ կոր վիճակս նկարագրելու համար:

ՊԵՏՐՈՍ լուռ կը մնայ:

ՏՆՕՐԷՆ Խօսէ՛, բա՛ն մը ըսէ:

ՊԵՏՐՈՍ Ըսիք, որ լուռ կենամ, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ոչ, խօսէ՛, խօսէ՜:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Չըսի, որ «այո, պարոն», ըսես: Այդ… լպիրշ կիներուն ո՞ւր հանդիպեցար:

ՊԵՏՐՈՍ Ես կ’այցելեմ իրենց, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ոչ, ա՛լ բաւական է, այնպէս պարզ շեշտով մը կը խոստովանիս պոռնիկներու – Աստուած իմ, չէի ուզեր այդ բառը բերանս առնել, այդ բառը պէտք չէ՛ հնչեր այս սուրբ յարկին տակ – (ցած) պոռնիկներու… (բարձր) այցելութիւն տալդ:

ՊԵՏՐՈՍ Ճշմարտութիւնը կ’ըսեմ, պարոն: Դուք ըսած էք, որ ճշմարտախօսութիւնը առաքինութիւն մըն է, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այո, ըսած էի, որ ճշմարտախօսութիւնը առաքինութիւն է, ճշմարտախօսութիւնը առաքինութիւն է: Ուրեմն դուն առաքինիներու դասին կ’ուզես պատկանիլ, Պետրոս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այդպէս, այդպէս, այդպէս: Լաւ մտիկ ըրէ ինծի: Ես նախապէս, պիղծ ոտքդ գրասենեակս դնելէդ առաջ, որոշած էի նամակ մը տալ քեզի, որպէսզի վաղը ծնողքդ գար եւ տեսակցէր հետս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Յետոյ, երբ հասու սկսայ դառնալ ոճիրիդ մեծութեան, որոշեցի երեք օրով վտարել քեզ վարժարանէն եւ կացութիւնը պարզող գրութիւն մը յղել Սրբազան Հօր եւ Ազգային Իշխանութեան, որոնց կը պատկանի այս վարժարանը, եւ որոնք կը դողա՜ն այս վարժարանին վրայ, ինչպէս որ կը դողան մեր սիրելի գաղութին բոլոր հաստատութիւններուն վրայ…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Բայց հիմա կ’ըսեմ քեզի, դո՛ւրս, դո՛ւրս ելիր գրասենեակէս, դուրս ելիր Մոֆսէտեան Վարժարանէն, ա՛լ ետ չգալու պայմանով: Վռնտուած ես՝ վերջնականօրէն, անդառնալիօրէն:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Որպէսզի ամէն մարդ գիտնայ, որ նոյնիսկ երբ վարժարանի օրինակելի աշակերտը, չորս անգամ տիպար աշակերտի տիտղոս շահած…

ՊԵՏՐՈՍ Հինգ անգամ, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Հինգ անգամ տիպար աշակերտի տիտղոս շահած Պետրոսը մեղանչէ այսպէս ահռելիօրէն… կը վտարուի միանգամ եւ ընդմիշտ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Քեզի նման մանրէ մը պիտի չձգեմ որ ախտավարակէ մեր ողջախոհ աշակերտութիւնը:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Դուն ախտաւոր անդամ մըն ես, զոր պէտք է անվարան վիրահատել:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Դուն, դուն սատանան ես ինքնին, որուն դիմաց պէտք է ջերմեռանդ խաչակնքենք, որ անհետանայ, չքուի:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այո, պարոն:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Այո, պարո՞ն: Լաւ, գնա:

ՊԵՏՐՈՍ Պիտի ըսէի, պարոն…

ՏՆՕՐԷՆ Արդարացո՞ւմ… պատճառաբանութիւննե՞ր… մեղմացուցիչ դէպք յանցանա՞ց… այլեւս ուշ է, շատ ուշ է…

ՊԵՏՐՈՍ Պիտի ուզէի ըսել, պարոն, որ մայրս…

ՏՆՕՐԷՆ Ի՞նչ, մայրդ պիտի տխրի՞, յուսահատի՞… դուն ըրիր, դուն, ամբողջովին դուն ես պատասխանատուն…

ՊԵՏՐՈՍ Պիտի ուզէի ըսել, որ մայրս… սիրահար ունի…

ՏՆՕՐԷՆ Ի՞նչ, ի՞նչ, ի՞նչ ըսիր, լաւ չլսեցի:

ՊԵՏՐՈՍ Մայրս սիրահար ունի, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Ի՜նչ ամօթ, ի՜նչ խարան, ի՜նչ չեմ գիտեր ինչ… բայց ինչո՞ւ կ’ըսես ինծի:

ՊԵՏՐՈՍ Սիրահարին անունը Ստեփան Քուրջեան է…:

ՏՆՕՐԷՆ Ինծի ի՞նչ սիրահարին անունը: Ի՞նչ, Քուրջեա՞ն:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն, Սրբազանին քրոջորդին…

ՏՆՕՐԷՆ Սրբազանին քրոջորդին…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Հարցը բոլորովին փոխուեցաւ, նոր լոյս սփռուեցաւ հարցին վրայ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն, եւ եթէ դուք զիս վռնտէք, պարոն, Սրբազանն ալ ձեզ պիտի վռնտէ, պարոն… տնօրէն:

ՏՆՕՐԷՆ Այո, Պետրոս… այո, Պետրոս, Սրբազանէն կը սպասուի ատիկա… արդէն հարցն ալ մեծ հարց մը չէ… պոռնիկներու լուսանկարներ: Ա՜, շուտ մը հաւաքէ, գրպանդ դիր:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն: (Մեծ ուրախութեամբ կը սկսի հաւաքել):

ՏՆՕՐԷՆ Քանի՞ լուսանկար է:

ՊԵՏՐՈՍ Եօթը, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եօ՞թը: Բայց միայն վեց դասընկեր ունիս:

ՊԵՏՐՈՍ Մարտիրոսը երկու լուսանկար պահանջեց, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Հարուստի զաւակ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Աճապարէ վերադառնալ դասարան, դասերէդ ետ չմնաս:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն: Շնորհակալ եմ, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Եւ Պետրոս…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն…

ՏՆՕՐԷՆ Դեռ կ’երթա՞ս կոր այդ կիներուն…

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարո՞ն…

ՏՆՕՐԷՆ Գալ անգամ… ես ալ հետդ պիտի գամ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Վաղը զբօսանքին ինձմէ անցիր, որ նայինք ե՞րբ կրնանք երթալ:

ՊԵՏՐՈՍ Այո, պարոն:

ՏՆՕՐԷՆ Վազէ, գնա հիմա, դասերէդ ետ չմնաս, ես ալ ելլեմ դասարանները պտտիմ, նայիմ ամէն ինչ կանոնաւոր կ’ընթանա՞յ կոր…:

ՏՆՕՐԷՆ կ’ելլէ դուրս:

ՊԵՏՐՈՍ (Լուսանկարները մէկիկ-մէկիկ դիտելով) Այո, պարոն:

 

28 Սեպտեմբեր 2001
(կ.ա. 10:10 – կ.ե. 1:45)

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: