ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄ ԹԱՀԹԱՊԱՇԵԱՆ ԷՖԷՆՏԻ

ՍԱՂՍԱՂԱՆ [ԿԱՉԱՂԱԿ]

Համբարձում Թահթապաշեան էֆէնտին Կալաթասարայի ամենայարգուած ուսուցիչներէն էր։ Այդ տարի, ամառային արձակուրդէն օգտուելով, Իզմիթի մէջ ծերունի հօր այցելութիւն տալ կ՚ուզէր։

Չորեքշաբթի օր մը, թեւատակին ոսկեկոթ ձեռնափայտը, մէկ ձեռքին պաշարով լեցուն պայուսակ մը, միւսին՝ մեծ ծաղկեփունջ մը, Հայտար փաշայի կայարան կը մտնէ եւ իսկոյն տրամադրութեան անկում կ՚ապրի։ Այդ օր գնացքը արտակարգ խճողուած էր. ոչ միայն վակոններուն մէջ, այլ նաեւ սանդուխներուն վրայ իսկ կենալու տեղ չկար, այնուամենայնիւ չյուսահատեցաւ։ Համբարձում Թահթապաշեան էֆէնտի չափազանց գեղեցիկ մարմին ունէր, մեծ, քառանկիւն երեսին վրայ արծուէռունգի նման ազգային մեծ քիթ մը ունէր․ մարմինն ու դէմքը մեծ դեսպանի մը տպաւորութիւնը կու տային․ ոչ միայն դպրոցի աշակերտները, այլ նաեւ փողոցը՝ քաղաքապետարանի աշխատակիցները, պաշտօնէութիւնը, շոգենաւու ու գնացքի եւ այլ պաշտօնեաները յարգանքով կը վարուէին հետը։

Համբարձում Թահթապաշեան էֆէնտին հարստութենէ եւ դիրքէ աւելի կարեւոր բան մը եղող վայելչատեսութենէն օտուիլ գիտէր։ Այնտեղէն, ուրկէ ուրիշներ տոմսակով կ՚անցնէին, ինք ծանրագլուխ բարեւով մը կ՚անցնէր, քաղաքապետարանի աշխատակիցներուն իր տոպրակները շալկել կու տար, նոյնիսկ դժուար եւ աչքաբաց կամուրջի [անցատուրքի] գանձարարները անկէ դրամ ուզելու համարձակութիւն չէին ունենար։

Երբ Համբարձում Թահթապաշեան էֆէնտին վսեմօրէն վակոններու ուղղութեամբ քալէր, անպայման մէկը իրեն տեղ կու տար եւ կամ գնացքի պաշտօնեայ մը մի քանի յաճախորդ վակոնէն դուրս կը հանէր եւ իրեն տեղ կ՚ապահովէր։ Սակայն, այդ օրը այնքան խճողում էր, որ մարդ իրեն չէր նայեր։

Համբարձում էֆնտիին աչքին, առջեւի կողմը, պարապ վակոն մը կը զարնէ․ թէեւ միւս վակոններուն մէջ մարդիկ զիրար կը ճզմէին, այստեղին մարդ չէր մօտենար։

Ուսուցիչ էֆէնտին երբեք չվարանեցաւ․ խուզարկութեան եկած նախարարի մը շուքով վակոն մտաւ, պայուսակն ու ծաղկեփունջը տեղաւորեց, սաթէ ծխափողին մէջ ծխախոտ մը դրաւ եւ թաւշեայ բազմոցին հպարտութեամբ նստեցաւ։

Հազիւ ծխախոտը վարած էր, երբ վակոնի դուռէն մի քանի պաշտօնեաներ երեւցան, աղեբեկ պեխով, ծուռ երեսով վարիչ մը ըսաւ․

– Էֆէնտի՛, այդտեղ ի՞նչ գործ ունիք, վար իջէ՛ք։

Համբարձում Թահթապաշեան էֆէնտին, կախ ու խոշոր աչքերով, արհամարհական հայեացքով մը պաշտօնեային կը չափչփէ, շրթունքը գալարելով՝

– Ինչո՞ւ պիտի իջնենք որ… ընկերութիւնը մեզ իր հօր խէռին չի տանիր…դրամ տուած ենք։

Տաբատը վար հոսած, խեղճ հագ ու կապով, պճլիկ-մճլիկ պաշտօնեայ մը ձեռքը մէջքին կը յենէ ու կ՚ըսէ.  

– Դրամ տուած ես, սակայն այստեղի համար չէ, աղբար։

– Այստեղի համար չէ՞, հապա Կալաթայի փապուղիի՞ն համար տուած եմ։

Դարձեալ աղեբեկ պեխով պաշտօնեան.

– Կը ներես, պարոն… այս վակոնը վերապահուած է.․. կը հասկնա՞ք… «ռէզէրվէ»… այստեղ Մեքքայի մոլլա [կրօնաւոր, մէծ դատաւոր]՝ Ապտիւլլահ էֆէնտին պիտի գայ…։

Համբարձում Թահթապաշեան էֆէնտին զայրացաւ, կարմրեցաւ, ռունգերը բանալ-գոցելով ըսաւ.

– Սեպենք թէ սխալմամբ մտած ենք այստեղ, պաշտօնեաներուն վայե՞լ է այսպիսի անարգական վերաբերմունք ունենալ․ ուրկէ՞ գիտէք, որ վակոնը «ռէզէրվէ» ընող Մեքքայի դատաւորը ես չեմ։

«Քէլէպէք » (Թիթեռնիկ), հանդէս՝ գրական եւ երգիծական, լոյս կը տեսնէ Հինգշաբթի օրերը, տնօրէն՝ Մահմուտ Էսատ, պատասխանատու տնօրէն՝ Մէհմէտ Ռէշատ, Ա. տարի, թիւ 9, 31 Մայիս 1339 (1923), Կ. Պոլիս։

Օսմաներէնէ թարգմանեց՝
ԳԱՅԻԱՆԷ ՆԱԼՊԱՆՏԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԿԱՆՈՆ ԱՒԱԳ ՉՈՐԵՔՇԱԲԹՈՒԱՅ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ ԳՁ

(ՀԱՏՈՒԱԾ)

Հօրդ հետ միասին
Բազմածդ փառքի աթոռին՝
Բան անսկզբնակից,
Այսօր հողեղէններուն հետ բազմիլ յանձն առիր․
Կ’օրհնենք քեզ, որ եկար
Աշխարհի փրկութեան համար։

Անճառ աստուածութեամբդ
Օծուած է կերպդ ծառայական,
Այսօր իւղով օծուիլ հաճեցար
Մեղաւորներու ձեռամբ․
Կ’օրհնենք քեզ, որ եկար
Աշխարհի փրկութեան համար։

Գուշակիչ կենարար թաղումիդ՝
Իւղով օծումը յայտնեցիր․
Այսօր Յուդային յայտնուեցաւ
Խորհուրդն արծաթսիրութեան․
Կ’օրհնենք քեզ, որ եկար
Աշխարհի փրկութեան համար։

Գրաբարէ թարգմանեց՝
ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ ԱՂՈՒՀԱՑԻՑ ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԿԻՐԱԿԻԻ

(Հատուած)

Ս. ՆԵՐՍԷՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ (՞)

Արդար դատաւոր իբրեւ
Հաստատեցիր մեր մէջ միտքը մեր,
Որ դատէ հոգի եւ մարմին արդար դատումով,
Oրէնքիդ համաձայն, Քրիստո՛ս։

Իսկ դատաւորն անիրաւ՝
Քաղաքին մէջ մեր բնութեան,
Սուրբ երկիւղդ չունենալով
Մարդոցմէ ալ չամչնալով,
Զրկեալին դատը չտեսաւ։

Բայց անմահ սուրբ փեսայիդ
Այրի հոգիս կը պաղատի․
Իրաւունքդ սորվեցո՛ւր դատաւորիս,
Որ արդար դատ տեսնէ
Մարմնիս՝ ոսոխին հետ։

Մարիա՛մ, կոյս անարատ,
Աղաչէ՛ փեսայիդ անապական,
Որ հաշտուի հոգիիս հետ այրիացած,
Եւ սիրով միաւորուի դարձեալ
Իրմէ հեռացածներուն հետ։

Գրաբարէ թարգմանեց՝
ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՇԽԱՐՀԱԽՈՅՍ

ԷԼԶԷ ԼԱՍՔԵՐ-ՇԻՒԼԵՐ

Կ’ուզեմ երթալ անսահմանը դէպի,
Դէպի զիս կրկին,
Արդէն կը ծաղկի
Հոգիիս քրքումն աշնանային,
Թերեւս շատ ուշ է վերադարձի համար ա՛լ։
Օ, կը մեռնիմ ձեր մէջ։
Քանի կը խեղդէք զիս ձեզի հետ։
Դերձաններով կ’ուզեմ շուրջս պատել
Խառնիխուռն աւարտով,
Շուարցնող,
Ձեզ շփոթեցնող,
Փախչելու համար
Դէպի զիս։

Else-Lasker Schüler: Weltflucht (1902)

Գերմաներէնէ թարգմանեց՝
ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՇՈՒՆ

ՌԱՅՆԵՐ ՄԱՐԻԱ ՌԻԼՔԷ

Տերեւներ կ’իյնան, կարծես հեռուէն,
Չորնային կարծես երկինքներուն մէջ հեռու պարտէզներ․
Կ’իյնան մերժող շարժուձեւեր ինչպէս։

Եւ գիշերները կ’իյնայ ծանր աշխարհն
Բոլոր աստղերէն մէջն առանձնութեան։

Բոլորս կ’իյնանք։ Ահա այս ձեռքը։
Եւ տես այն միւսը։ Կ’իյնան բոլորը։

Բայց կայ այն մէկը, որ անկումը այս
Իր ձեռքերուն մէջ կը պահէ ամուր՝ անվերջ փափկութեամբ։

Rainer Maria Rilke: Herbst

Գերմաներէնէ թարգմանեց՝
ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՇՆԱՆ ՕՐԸ

20181112_144615

ՌԱՅՆԵՐ ՄԱՐԻԱ ՌԻԼՔԷ

ՏԷՐ․ ժամանակն է։ Ամառը մեծ էր։
Դիր շուքդ արեւու ժամացոյցներուն
Եւ դաշտերուն մէջ հովերն արձակէ՛։

Վերջին պտուղին լցում հրամայէ՛,
Տո՛ւր անոր երկու օր հարաւային,
Ստիպէ՝ ամբողջանայ, հալածէ՛
Քաղցրութիւնն վերջին դէպի ծանր գինին։

Ով որ տուն չունի, նոր մը չի շիներ,
Ով որ մինակ է, պիտ’ մնայ այդպէս,
Պիտի արթննայ, պիտ’ կարդայ, գրէ երկար նամակներ
Եւ երթայ ու գայ ծառուղիին մէջ,
Ճեմէ անհանդարտ, երբ քշուին տերեւք։

Rainer Maria Rilke: Der Herbsttag

Գերմաներէնէ թարգմանեց՝
ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԳԻՇԵՐՈՒԱՆ ԵՒ ՑԵՐԵԿՈՒԱՆ ԾԱՌԸ

46408497_278989606148848_8636596989309485056_n

ԱՏՈՆԻՍ

Կու գամ՝ ցերեկուան ժամանումէն առաջ,
կը լուսաւորուիմ՝ նախքան արեւը գտնելը,
եւ ծառերը կը սուրան ետեւէս ու անոնց թեզանները շուքիս մէջ կը քալեն
եւ դէմքիս պատրանք կը կառուցեն՝
լուռ կղզիներ եւ բերդեր խօսելու անկարող դռներով.
կը լուսաւորուի բարեկամ գիշերը,
եւ օրերը իրենք զիրենք կը մոռնան
մահիճիս մէջ.
ապա, երբ աղբիւրները թափին կուրծքիս
եւ կոճակները քակած քնանան,
կ’արթնցնեմ ջուրն ու հայելիները
եւ կ’արձակեմ, իրենց պէս,
տեսիլքներու էջը ու կը քնանամ:

Արաբերէնէ թարգմանեց՝
ԱՆԻ ԲՐԴՈՅԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: