ԽՆԿԻ ՀԱՏԻԿ

ՍԱՅԻՏ ԱԳԸԼ

կ’ընդունիս զիս զերթ խնկի հատիկ,
առջեւդ ահա կը տոչորիմ,
երբ աշխարհը քեզի կու գայ
ծաղիկներով, ծաղիկներու
ծնրադրութեամբ․
կը պատուիրես որ չողբանք…
ինչպէ՞ս
երբ դուն ես երանութիւնը.
յաղթուի՞լ… ո՞վ ըսաւ այդ.
քեզ սիրողը չի յաղթուիր.
դո՜ւն որ պիտի գաս լուսամպով,
վաղուան փառքովդ այսպէս հզօր,
ոտքերուդ ինկողներուն հետ
ընդունէ՛ զիս զերթ խնկի հատիկ։

Արաբերէնէ թարգմանեց՝
ՅԱՍՄԻԿ ԲԱՆԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՔԱՂՈՒԱԾՔ «ԼՈՂԱԼՈՒ ԴԱՍԵՐ» ԳԻՐՔԷՆ

ԼԻԼԻ ՌԷՅՆՀԱՐԹ

Վայրկեաններ կան, երբ կը յիշեմ 
թէ միայն այս մէկ կեանքը ունիմ։

Թերեւս կը հաւատաս հոգեփոխութեան,

բայց նոյնիսկ երբ ան ըլլայ,

կը վերադառնաս իբրեւ ամբողջովին ուրիշ էակ

բոլորովին ուրիշ կեանքի մը մէջ։

Նոյնիսկ պիտի չյիշես
այն սխալները, զորս կատարած էիր իբր ուրիշ մարդ.


Ուրեմն ինչպէ՞ս կը սորվիս սխալներէն։

Զգացողութիւնը, զոր կ՚ունենաս
հակառակն է déjà vuի. 

Այնպէս չէ, որ դուն նախապէս հոն եղած ես, 

այլ հոն պիտի ըլլաս միայն անգամ մը։ 

Նրբամտօրէն կը գիտակցիս 
թէ որքան քիչ ժամանակ ունիս։

Անցնող իւրաքանչիւր օր կամ ամիս

կրնաս զգալ թէ որքան քիչ նշանակութիւն ունին։ 

Մինչեւ որ եւս հինգ տարի անցնի

եւ ըմբռնես 

թէ դուն կը սպասէիր առիթի մը սխալներէդ սորվելու, 

բայց անտեսեցիր։ 

Առիթը փախցուցիր։ 

Եւ բացարձակապէս կրկին պիտի չստանաս զայն,

գոնէ ոչ այս կեանքին մէջ։

Եթէ ամէն օր կարենայինք զգալ այդ տեսակի պահերը,

երբ  նոյնիսկ մէկ երկվայրկեան յիշէինք, թէ ինչքան քիչ ժամանակ ունէինք,

տարբե՞ր կ՚ապրէինք։ 

Ես շատ աւելի կը խմէի։

Անձնատուր կ՚ըլլայի խելացնոր ու արատալի գիշերներու։

Արթուն կը մնայի տեսնելու արեւագալը

եւ գոց կը սորվէի համաստեղութիւնները։

Բարձր կ՚երգէի

առանց դրացիներս հաշուի առնելու։

Շաբաթավերջը կը թռէի տուն,
նոյնիսկ եթէ չըլլային  տեւական թռիչքներ։ 

Գեղեցիկ նկարներ կը լուսանկարէի
իմ գնած, բայց հազուադէպ գործածած գործիքովս։ 

Հօրս կը պատմէի, թէ նախակրթարանի օրերուն 
կ՚ըսէի որ սիրած գոյնս դեղինն էր,

որովհետեւ այդ մէկը ի՛ր սիրածն էր․․․

իսկ ես կ՚ուզէի նմանիլ իրեն։ 

Գիտեմ որ մենք այդքան շատ չէինք սպասեր։

Չէինք սպասեր ցուցանակներուն, որոնք մեզի ճիշդ ուղղութիւնը ցոյց կու տային։ 

Կը հետեւէինք միայն մեր ներքին ձայնին։

Կը փափաքէի այժմ այս ձեւով ապրիլ։

Քանի որ իմ ամենամեծ վախս 

արթննալն է հինգ տարի մը եւս վերջ

եւ անդրադառնալ թէ ինչքան ժամանակ մսխած եմ 

ինծի մնացած այդքան քիչ ժամանակէն։ 

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՆԻԳՈԼ ՊՈԼՍԱՃԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՍԻՐՈՅ ՊԱՐՏԷԶԸ

ՈՒԻԼԻԸՄ ՊԼԷՅՔ

Գացի սիրոյ պարտէզը
ու տեսայ բաներ, զորս չէի տեսած.
կեդրոնը շինուած մատուռ մը,
հոն, ուր խոտերուն վրայ վարժ էի խաղալ։ 

Մատրան դուռը գոց էր․
«Չես կրնար մտնել», գրուած էր դրան վրան․
ուստի՝ դարձայ սիրոյ պարտէզը,
որ կը կրէր չքնաղ առատ ծաղիկներ։ 

Եւ տեսայ զայն գերեզմաններով լի,
ծաղիկներու տեղ դամբանաքարեր
ու շրջուն քահանաներ սեւազգեստ,
որոնք փուշերով կը կապէին խինդս ու բաղձանքս։ 

Անգլերէնէ թրգմանեց՝
ԳՈՀԱՐ ՊԱՐՈՆԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

LITTLE GIDDING

Թ. Ս. ԷԼԻՈԹ

Բանաստեղծը Անգլիոյ Cambridgeshire շրջանը գտնուող Little Gidding գիւղի եկեղեցին կ’այցելէր 1936ին:

Բանաստեղծութիւնը, վերջինը Four Quartets (Չորս Քառանուագ) շարքին, Էլիոթ կը գրէր 1941ին:

I

Միջձմեռուան գարունն ուրոյն եղանակ է,
Յաւերժատեւ, խխում թէեւ մայրամուտին,
Ժամանակի մէջ առկախ, արեւադարձի ու բեւեռի միջեւ:
Երբ կարճ օրը պայծառագոյն է, սառ ու հուրով,
Հակիրճ արեւը կը վառէ ձիւնը, լճակի ու խրամի վրայ,
Հողմազուրկ պաղով որ ջերմութիւնն է սրտի,
Ցոլացնելով ջրային հայելիի մը մէջ
Կուրցնող ճաճանչ մը կանուխ երեկոյին:
Ու բռնկում մը աւելի բուռն քան ոստի, կամ հնոցի
Կը յուզէ համըր հոգին – չէ հողմ, այլ բոց
Հոգեգալուստի՝ տարուան մթին ժամանակին: Միջեւ հալման
Ու սառեցման կը դողդղայ աւիշն հոգւոյն: Չկայ հոտ հողի
Կամ հոտ՝ ապրող էակի: Գարնան ժամանակն է
Բայց ոչ՝ ժամանակի հանգանակով: Թփացանկն հիմա
Ժամ մը կը սպիտակի վաղանցիկ փթթումովը
Ձիւնի, ծաղկում մը աւելի յանկարծակի
Քան ամառուանն, ո՛չ բողբոջող, ո՛չ թառամող,
Ծննդական ծրագրէն դուրս:
Ո՞ւր է ամառն, աներեւակայելի
Զերօ ամառն:

Այս կողմերն եթէ գաս,
Առնելով ուղին զոր հաւանական է որ առնես
Վայրէն որմէ հաւանական է որ գաս,
Եթէ գաս այս ճամբայէն Մայիս ամսուն, պիտի ցանկատունկերն
Սպիտակ գտնես դարձեալ, Մայիսին, հեշտալի քաղցրութեամբ:
Նոյնն ըլլայ պիտի պտոյտի աւարտին,
Եթէ գիշերը գաս գահընկեց արքայի նման,
Եթէ ցերեկը գաս չգիտնալով պատճառը գալուստիդ,
Նոյնն ըլլայ պիտի, երբ ձգես լքես անհարթ արահետն
Ու դառնաս խոզանոցին ետեւէն մատռան անշուք ճակատին
Ու շիրմաքարին: Եւ ան որուն համար կը կարծես թէ եկար
Կճեպ մըն է միայն, կեղեւ մը իմաստի
Որմէ նպատակը կը յայտնուի միայն երբ կատարուի
Եթէ երբեք: Կամ զուրկ էիր նպատակէ
Կամ նպատակն անդին է քու պատկերած աւարտէդ
Ու կատարմամբ կ’այլակերպի: Կան այլ վայրեր,
Որոնք դարձեալ աւարտին են երկրին, ոմանք ծովու ծնօտին,
Կամ մութ լիճի մը վրայ, անապատի մէջ կամ քաղաքի,
Բայց ամենամօտն է այս՝ վայր ու վայրկեան,
Հիմա եւ Անգլիա:

Այս կողմերն եթէ գաս,
Առնելով որեւէ ուղի, սկսելով որեւէ տեղէ,
Որեւէ ժամանակ կամ եղանակի,
Նոյնն ըլլայ պիտի միշտ. հարկ է որ վտարես
Մտապատկեր ու դատում: Դուն հոս չես հաստատելու համար,
Ուսմունք ստանալու, կամ հետաքրքրութիւն գոհացնելու,
Կամ տեղեկանք տանելու: Դուն հոս ես ծնրադրելու
Ուր ի զօրու է աղօթքն: Ու աղօթքն աւելի է
Բառերու շարուածքէ, աղօթող մտքին
Գիտակից զբաղումէն, կամ ձայնէն աղօթասացութեան:
Եւ ինչ որ մեռելները չէին գիտեր ըսել, երբ ողջ դեռ,
Կրնան յայտնել քեզի, մեռած հիմա. հաղորդակցութիւնը
Մեռելներու կը բռնկի ապրողներու լեզուէն անդին:
Հոս, անժամանակ պահու հատման կէտն
Անգլիա է եւ ոչ մէկ տեղ: Երբեք ու միշտ:

II

Ծեր մարդու թեւին մոխիր
Կը մնայ այրած վարդերէ:
Օդին մէջ առկախ փոշին
Վէպի մը վախճանը կը նշէ:
Շնչուած փոշին տուն մըն էր՝
Որմերն ու դրուագն ու մուկն ալ,
Մահը յոյսին ու վհատման,
Օդին մահն է ասիկա:

Հեղեղատ է ու երաշտ
Աչքերուն մէջ ու բերնին:
Մեռեալ ջուր ու մեռեալ աւազ
Գերիշխելու կը մրցին:
Ճաքած, աղեպատառ երկիրն
Աղճատումը կը ծաղրէ ճիգի,
Կը խնդայ անուրախ:
Հողին մահն է ասիկա:

Հուրն ու ջուրը կը հետեւին
Քաղաքին, դաշտին, մոլախոտին:
Հուրն ու ջուրը կը քամահրեն
Զոհաբերումը զոր մերժեցինք:
Հուր ու ջուրով պիտի փտին
Եղծուած հիմերը մեր մոռցած
Սրբարանի, երգատան:
Հուր ու ջուրին մահն է ասիկա:

Անորոշ ժամուն առաւօտէն առաջ
Աւարտին մօտ անվերջանալի գիշերուան
Անաւարտի կրկնուող աւարտին
Բոցկլտուն լեզուով մթին տատրակը երբ
Անցած էր իր տունդարձի հորիզոնին ներքեւ
Մինչ մեռած տերեւներ կը շաչէին կապարի պէս
Կուպրին վրայ ուր ձայն ուրիշ չկար
Ծխարձակ մէջտեղն երեք թաղերու
Հանդիպեցայ քալող, դանդաղող, աճապարող մէկուն
Հրուած կարծես ինծի՝ մետաղեայ տերեւներուն նման
Այգաբացի քաղաքային հողմին անդիմադիր:
Եւ երբ սեւեռեցի վայրահակ դէմքին իր
Հատու քննարկմամբ դիմակալեմ որպէսզի
Անծանօթն առաջին՝ հատնող աղջամուղջին
Մեռած վարպետի մը յայտնութիւնն էր յանկարծ
Զոր գիտցած էի, մոռցած, յիշած կիսով
Մէկ էր ու բազում. երեսին խանձուած
Աչքերն էին այդ ընտանի բաղադրեալ ոգիին
Թէ՛ մտերիմ եւ թէ՛ անստուգելի:
Արդ, կերպարելով կրկնակի դեր, կանչեցի
Եւ ուրիշի մը կանչը հնչեց. «Ի՛նչ, հո՞ս ես դուն»,
Հակառակ որ չէինք: Ես նոյնն էի տակաւին,
Գիտէի զիս, բայց ուրիշն ալ էի, եւ ինք
Դեռ դէմք մը կազմուող. բայց բառերը նախընթաց
Բաւական էին Ճանաչում պարտադրելու:
Եւ ուրեմն, նոյն հասարակաց հողմին ենթակայ,
Զիրար հասկնալու համար բաւական օտար,
Ներդաշնակ՝ հատման այս ժամանակին
Հանդիպելու ո՛չ մէկ տեղ, ո՛չ առաջ, ո՛չ ետք,
Ոտնարկեցինք մայթը յամըր ընթացքով:
Ըսի. «Զարմանքը զոր կը զգամ դիւրին է,
Բայց դիւրութիւնը կը զարմացնէ: Խօսէ՛ ուրեմն,
Թերեւս չըմբռնեմ, թերեւս չյիշեմ»:
Եւ ան. «Անձկալից չեմ կրկնելու
Միտքերս ու տեսութիւնս որոնք մոռցեր ես:
Ծառայեցին նպատակին. մնան թող:
Այդպէս ալ քուկիններդ, եւ աղօթէ որ ներուին
Ուրիշներէ, ինչպէս որ ես կը մաղթեմ որ ներես
Գէշն ու լաւը: Կերուած է պտուղն անցեալ եղանակին
Ու գազանն՝ յագեցած՝ կից պիտի տայ դատարկ դոյլին:
Զի անցեալ տարուան բառերն անցեալ տարուան լեզուինն են
Եւ գալ տարուան բառերն ա՛յլ ձայնի կը սպասեն:
Բայց քանի նաւարկումն արգիլուած չէ հիմա
Հոգիին անհամակերպ ու տարագնաց
Նման դարձած երկու աշխարհներու միջեւ,
Կը գտնեմ ես բառեր չէի կարծեր արտաբերել
Փողոցներու մէջ չէի կարծեր այցելել դարձեալ
Երբ մարմինս ձգեցի հեռու մէկ ծովափին:
Քանի մեր հոգը խօսքն էր, եւ խօսքն ստիպեց մեզ
Մաքրազտել բարբառը ցեղին
Եւ մղել միտքը ետ նայելու ու առաջ,
Թող որ բանամ փորձառութեան ընծաներն
Թագադրելու համար ամբողջ կեանքի մը տքնութիւնն:
Առաջին, պաղ շփումը հատնող զգայութեան
Առանց զմայլումի, խոստանալով ոչինչ
Բացի սուտ պտուղին անշահ դառնութենէն
Երբ մարմին ու հոգի կը սկսին անջատուիլ:
Երկրորդ, գիտակից անզօրութիւնը զայրոյթին
Առ յիմարութիւնը մարդու, եւ ճաթռտուքը
Խնդուքի առ բաներ՝ այլեւըս ո՛չ զուարճալի:
Եւ վերջապէս, փեռեկտող ցաւը վերաքննումի
Ամէն ըրածիդ ու եղածիդ, ամօթը
Ուշ յայտնուած դրդապատճառներու, եւ գիտակցումը
Գէշ կատարուած բաներու, ուրիշներու ալ ի վնաս՝
Երբեմն համարուած արժանիքի վարժանք:
Յիմարներու հաճութիւնը կը խայթէ, բծոտած է պատիւն:
Ու գայթէ գայթ համբերազուրկ հոգին
Կ’ընթանայ, չնորոգուի եթէ հուրովն այն զտիչ
Ուր պէտք է չափին շարժիս, պարող մը ինչպէս»:
Ցերեկը կը բացուէր: Խեղուած փողոցին մէջ
Ձգեց զիս, տեսակ մը հրաժեշտով,
Ու չքացաւ փչումովը ճչակին:

III

Երեք վիճակներ կան՝ յաճախ նմանող իրարու
Այլ բոլորովին տարբեր, ծաղկող նոյն թփացանկին –
Առընչում անձին, իրերու ու մարդոց, անջատում
Անձէն, իրերէ ու մարդոցմէ, եւ, անոնց միջեւ աճող, անտարբերութիւն,
Որ միւսներուն կը նմանի ինչպէս մահը՝ կեանքին,
Ըլլալով միջեւ երկու կեանքերու – չծաղկող, միջեւ
Ապրող ու մեռած եղիճին: Այս է օգուտն յիշողութեան.
Ազատագրման համար – ոչ նուազ սէր, այլ ընդարձակումը
Սիրոյ՝ տենչանքէն անդին, արդ, ազատագրում
Ապագայէն, ինչպէս եւ անցեալէն: Այսպէս, հայրենիքի մը սէրը
Կը սկսի իբրեւ առընչում՝ շարժման մեր ուրոյն դաշտին
Գտնելու համար որ այդ շարժումն անկարեւոր է
Թէեւ բնաւ անտարբեր: Պատմութիւնը կրնայ ստրկացնել,
Պատմութիւնը կրնայ ազատագրել: Տե՛ս, ինչպէս կ’անհետին,
Դէմքերն ու վայրերը, անձին հետ, որ, կրցածին չափ, սիրած էր զանոնք,
Նորոգուելու համար, այլափոխուելու, ուրիշ օրինակի:

Մեղքն Անհրաժեշտ է, բայց
Ամէն ինչ լաւ պիտի ըլլայ, եւ
Ամէն կերպերն իրերու լաւ պիտի ըլլան:
Մտածեմ եթէ, դարձեալ, այս վայրին մասին,
Ու մարդոց՝ ոչ բոլորովին յանձնարարելի,
Ոչ անպայման հարազատ, կամ բարի,
Բայց տէր անսովոր հանճարի,
Ամէնուն վիճակուած հանճարի,
Զիրենք պառակտող ընդհարման մէջ միացած.
Մտաբերեմ եթէ արքայ մը գիշերասկզբին,
Երեք մարդեր, ու աւելի, կառափնատին վրայ,
Ու ոմանք որոնք մեռան մոռցուած
Ուրիշ տեղեր, հոս ու այլուր,
Եւ մին որ մեռաւ կոյր ու լռին
Ինչո՞ւ պէտք է տօնենք
Մեռածներն այս՝ մեռնողներէն աւելի:
Ետ հնչեցնել չէ զանգակն,
Ու հմայանք է ոչ ալ՝
Վարդի մը ուրուականը կանչելու:
Չենք կրնար կեանքի կոչել հին խմբակցութիւններ
Չենք կրնար կրկին կանգնել հին քաղաքականութիւններ
Կամ հետեւիլ հնօրեայ մէկ թմբուկի:
Մարդերն այդ, եւ անոնք որ դէմ էին իրենց
Եւ անոնք որոնց դէմն էին իրենք
Կ’ընդունին կերտուածքը լռութեան
Կ’ընդգրկուին միակ խումբի մը մէջ:
Ինչ որ կը ժառանգենք բախտաւորներէն
Առած ենք պարտուածներէն
Ինչ որ հարկ է որ ձգէին մեզի՝ խորհրդանշան մը –
Խորհրդանշան մը՝ մահուամբ կատարեալ:
Եւ ամէն ինչ լաւ պիտի ըլլայ եւ
Ամէն կերպերն իրերու լաւ պիտի ըլլան
Մաքրազտմամբը դրդապատճառին
Աղերսանքի այս հողին վրայ:

IV

Իջնող տատրակն օդը հատեց
Սարսափի ատրաշէկ բոցով
Լեզուներն իր հռչակեցին
Մեղք ու վրէպէ ազատագրում:
Յոյսը միակ, կամ վհատումն
Ընտրութիւնն է փայտակոյտին –
Հուրէն հուրով փրկուելու:

Ո՞վ չարչարանքն հնարեց: Սէրն:
Անընտանի Անունն է ան
Ձեռքին ետին որ ոստայնեց
Բոցի շապիկն անտանելի
Զոր ո՛չ մէկ ուժ կրնայ պոկել:
Կրնանք ապրիլ, շնչել՝ միայն
Հուրով հուրէն ազատելով:

V

Ինչ որ սկիզբ կը կոչենք՝ աւարտն է յաճախ
Եւ հասնիլն աւարտին՝ սկսիլ մըն է:
Աւարտն է վայրն սկսման: Եւ ամէն ճիշդ դարձուածք
Ու նախադասութիւն (ուր ամէն բառ իր տունն է,
Միւսներուն իբրեւ նեցուկ իր տեղն առնելով,
Բառը ո՛չ տատամսոտ, ո՛չ ալ ցուցասէր,
Հեշտ առուտուր հինի ու նորի,
Առօրեայ ստոյգ բառն առանց գռեհկութեան,
Ճշգրիտ պաշտօնականն, այլ ո՛չ մանրախնդիր,
Հաւաքն ամբողջ պարող իրարու հետ)
Ամէն դարձուածք ու ամէն նախադասութիւն աւարտ մըն է ու սկիզբ,
Ամէն քերթուած՝ դամբանագիր: Եւ որեւէ արարք
Քայլ մըն է պատուարը դէպի, հուրը դէպի, ծովու որկորն ի վար
Կամ դէպի քար մը անընթեռնլի, ու այդտեղէն կը սկսինք:
Կը մեռնինք մեռնողներուն հետ.
Տե՛ս, կը մեկնին, եւ իրենց հետ կ’երթանք:
Կը ծնինք մեռածներուն հետ.
Տե՛ս, կը դառնան, ու մեզ իրենց հետ կը բերեն:
Պահը վարդին ու պահը կարմրածառին
Նոյնատեւ է: Պատմութիւն չունեցող ժողովուրդն
Ազատած չէ ժամանակէն, զի պատմութիւնը պարագրում մըն է
Անժամանակ պահերու: Արդ, մինչ լոյսը կը մարի
Ձմեռուան մէկ երեկոյին, մեկուսի մատուռի մը մէջ
Պատմութիւնն հիմա է եւ Անգլիա:

Կանչովն այս Սիրոյն ու ձայնովն այս Կոչումին

Պիտի չդադրինք հետազօտելէ
Եւ բոլոր հետազօտումներու աւարտն
Ըլլայ պիտի հասնիլ ուրկէ որ սկսանք
Ու վայրը գիտնալ այդ ատեն միայն:
Անծանօթ, յիշուած դարպասէն
Երբ յայտնաբերուող վերջին վայրը երկրի
Սկիզբն էր իսկապէս.
Երկարագոյն գետի ակունքին
Ձայնը թաքուն ջրվէժին
Ու խնձորենիին մէջ մանուկներն
Անյայտ, չփնտռուած որովհետեւ
Այլ լսուած, հազիւ, անդորրումէն ծովու
Երկու ալիքներու միջեւ:
Շուտ հիմա, այստեղ, հիմա, միշտ –
Վիճակ մը կատարեալ պարզութեան
(Արժող ամէն ինչ սակայն)
Եւ ամէն ինչ լաւ պիտի ըլլայ եւ
Ամէն կերպերն իրերուն լաւ պիտի ըլլան
Երբ լեզուները բոցերուն ծալուին ձուլելու
Հուրի հանգոյցը թագադիր
Եւ հուրն ու վարդը նոյնանան:

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՎԱՐՈՒԺԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

THE DRY SALVAGES

Թ. Ս. ԷԼԻՈԹ

The Dry Salvages խութերու փոքր խումբ մըն է, հրանշանով, ԱՄՆի Massachusetts նահանգի Cape Ann հրուանդանի հիւսիս արեւելեան ափին: Մանուկ Էլիոթ, ընտանիքին հետ, ժամանակ կ’անցընէր այդ շրջանը:

Բանաստեղծութիւնը, երրորդը Four Quartets (Չորս Քառանուագ) շարքին, Էլիոթ կը գրէր 1941ին:

I

Աստուածներու մասին չեմ գիտեր շատ, բայց կը կարծեմ որ գետը
Թուխ ու կարշնեղ աստուած մըն է – խոժոռ, խստերախ, ու կամակոր –
Չափով մը համբերող, սկիզբը ճանչցուած իբրեւ սահման.
Օգտակար, անվստահելի, իբրեւ փոխատար առեւտուրի.
Կամրջաձիգներու դիմաց խնդիր միայն յետոյ:
Խնդիրը լուծուելով, թուխ աստուածը գրեթէ կը մոռցուի
Քաղաքներու բնակիչներէն – միշտ, սակայն, անհաշտ:
Պահելով իր եղանակներն ու զայրոյթները, կործանող, յիշեցնող
Ինչ որ մարդն ընտրած էր մոռնալ: Անգոսնուած, անարգուած
Մեքենան պաշտողներէն, բայց սպասող, դիտող եւ սպասող:
Իր կշռոյթը ներկայ էր մանկատան ննջասենեակին մէջ,
Երկնածառին՝ Ապրիլի դռնափակին,
Աշնան սեղանի խաղողներու բոյրին,
Եւ իրիկուան բոլորման՝ ձմեռուան կազալոյսին:

Գետը մեր մէջն է, ծովը մեր շուրջն է.
Ծովը ցամաքին ծայրն ալ է, գրանիտին,
Զոր կը պեղէ, ափերուն ուր կը նետէ
Նմոյշներ նախկին ու տարբեր ստեղծումներէ –
Ծովաստղը, ձիաւոր խեցգետինը, ողնաշարը կէտ ձուկի.
Աւազաններն ուր մեր հարցասիրութեան կը մատուցանէ
Աւելի նուրբ լօռերն ու ծովու հողմածաղիկն:
Դուրս կը նետէ մեր կորուստներն, պատռած վարմ-ուռկանն,
Ջարդուած թակարդն աստակոսի, կոտրած թիակն
Ու գոյքերն օտար, մեռած մարդոց: Ծովն ունի բազում ձայներ,
Բազում աստուածներ, ու բազում ձայներ:

                                                   Աղը վրան է փշալի վարդին

Մշուշը մէջն է եղեւինին:                                        

Ծովուն ոռնոցն
Ու ծովուն կաղկանձն տարբեր ձայներ են
Յաճախ լսուած իրարու հետ – վնգստոցը նաւու սարքաւորման,
Սպառնալիքն ու շոյանքն ալիքին որ կը փշրի ջուրին վրայ,
Հեռաւոր շառաչը գրանիտ ակռաներուն մէջ,
Եւ մօտեցող հրուանդանէն ողբուկոծ զգուշացումն՝
Ամէնն ալ ձայներ են ծովու, եւ տնքացող տատանող նաւն
Դէպի տուն շրջդարձին, եւ ծովաճայն –
Ու կաշկանդմանը մէջ անձայն մշուշին
Զանգը ղօղանջող
Չի չափեր մեր ժամանակը, անաճապարան
Լեռնալիքէն հնչող, ժամանակ մը
Աւելի հին քան ժամանակը ժամաչափերու, աւելի հին
Մտատանջ անձկոտ կիներու համրած ժամանակէն
Արթուն պառկած, հաշուառելով ապագան,
Փորձելով քակել, անջատել, թնճկալուծել
Եւ ի մի բերել անցեալն ու ապագան,
Կէսգիշերի եւ արշալոյսի միջեւ, երբ անցեալն ամբողջովին խաբկանք է,
Գալիքն առանց գալիքի, առաւօտեան պահաժամէն առաջ
Երբ ժամանակը կը դադրի ու ժամանակը վերջ չունի,
Եւ լեռնալիքը, որ է եւ էր սկիզբէն,
Զանգը
Կը հնչեցնէ:

II

Ո՞ւր է աւարտն անոր, անձայն ողբուկոծին,
Անձայն թօշնումին աշնան ծաղիկներուն
Թափելով թերթերն իրենց ու մնալով անշարժ.
Աւարտն ո՞ւր է ծփացող բեկորներուն,
Ծովափին՝ ոսկորի աղօթքին, անասելի
Աղօթքին աղէտալի աւետումին:

Չկայ աւարտ, այլ գումարում –  քաշքշուող
Հետեւանքն աւելի օր ու ժամերու,
Մինչ յոյզն իր մէջ կը փակէ անյոյզ
Տարիներն՝ ապրուած աւերակոյտին մէջ
Անոր որ կը համարուէր ամենավստահելին –
Յարմարագոյնն ուրեմն հրաժարման:

Կայ գումարումը վերջնական, ձախողումն
Հպարտութեան կամ դժգոհանքն հանդէպ հատնող ուժերուն,
Անպահանջ պաշտամունքն որ կրնայ չընդունուիլ իբր այդ,
Ծփացող նաւակի մը մէջ ընկղմող դանդաղօրէն,
Անձայն ունկնդրութիւնն անդրժելիին,
Աւարտն ազդարարող գանգիւնը զանգին:

Ո՞ւր է աւարտն անոնց, ձկնորսներուն՝ նաւարկող
Ծովահողմի պոչին, ուր մշուշը կը պպզի:
Չենք կրնար մտածել ժամանակն անովկէան
Կամ ովկէանն որ աղբոտած չէ թափթփուկներով
Կամ ապագայ մը որ ենթակայ չէ
Անցեալին նման, ժամանման վայր չունենալու:

Պատկերենք զանոնք մշտապէս պարտքով
Նաւարկող ու որսացող, մինչ հիւսիս-արեւելքը կը մռայլի
Ծանծաղ ափերու վրայ անփոփոխ ու անկրծում,
Կամ դրամնին քաշելով, առագաստները վար.
Ոչ պտոյտի նման՝ վճարման անարժան
Ձկնորսութեան՝ որ չի տոկար քննումի:

Չկայ աւարտ անոր, անձայն ողբուկոծին,
Չկայ աւարտ թօշնումին թօշնած ծաղիկներուն,
Շարժումին ցաւի որ անցաւ է ու անշարժ,
Ծովու ծփանքին ու ծփացող բեկորներուն,
Ոսկորի աղօթքին իր Աստուած Մահուան: Միայն դժուարին, հազիւ աղօթելի
Աղօթքը միակ Աւետումին:

Կը թուի թէ, մինչ մարդ կը ծերանայ,
Անցեալի պատկերը կը փոխուի ու կը դադրի շարք ըլլալէ սոսկ –
Կամ նոյնիսկ զարգացում. վերջինը մասնակի մոլորանք
Քաջալերուած եղափոխութեան մակերեսային գաղափարներէ,
Որ կը դառնայ, հանրութեան մտքին մէջ, անցեալն ուրանալու միջոց:
Պահերն երջանկութեան – ոչ լաւ ըլլալու զգացումն՝
Նուաճում, գոհացում, երաշխիք կամ խանդաղատանք,
Կամ նոյնիսկ ընտիր ընթրիք մը, այլ յեղակարծ լուսաւորումն –
Փորձառութիւնն ունեցած էինք, բայց իմաստը վրիպեցաւ,
Եւ մերձեցումն իմաստին փորձառութիւնը կը վերականգնէ
Տարբեր ձեւի մը մէջ, անդին որեւէ իմաստէ
Կրնանք առընչել երջանկութեան: Ըսած եմ արդէն
Որ անցեալ փորձառութիւնն իմաստով վերածնած
Փորձառութիւնը չէ միայն մէկ կեանքի
Այլ բազմաթիւ սերունդներու –  չմոռնալով
Բան մը որ հաւանաբար անպատմելի է լրիւ՝
Յետադարձ ակնարկն արձանագրուած պատմութեան
Հաւաստիքին, յետադարձ կէս-ակնարկն
Ուսին վրայէն դէպի սարսափը նախնական:
Հիմա, կը յայտնաբերենք որ տառապանքի պահերն
(Ըլլալով կամ ոչ թիւրիմացութեան արդիւնք,
Ցանկացած ըլլալով սխալ բաներ կամ զարհուրած՝ սխալ բաներէ
Դուրս է հարցէն) նմանապէս տեւական են
Տեւականութեամբը ժամանակի: Ասիկա աւելի կը հասկնանք
Տառապանքին մէջ ուրիշներու, գրեթէ փորձուած,
Մեր ընդգրկումով, քան զուտ անձնականին:
Զի արարքի հոսանքներով ծածկուած է մեր ուրոյն անցեալն,
Բայց տառապանքն ուրիշներու կը մնայ անորակեալ
Փորձառութիւն, ազատ՝ յաջորդող փլուզումէն:
Մարդիկ կը փոխուին ու կը ժպտին –  բայց տառապանքը կը տեւէ:
Կործանող ժամանակը պահպանող ժամանակն է,
Նման գետին՝ բեռովն իր մեռած սեւամորթներու, կովերու ու ճետնոցներու,
Դառն խնձորն, ու խածը խնձորին մէջ:
Եւ անհարթ ժայռն անհանդարտ ջուրերուն մէջ,
Կոհակները կը ջրարկեն վրան, մշուշը կը ծածկէ.
Աղկիոն օրերուն յուշարձան է միայն,
Նաւարկելի կլիմային՝ ծովանիշ
Ուղղութիւն ընտրելու –  բայց մռայլ եղանակին
Կամ յեղակարծ մոլուցքին՝ է ինչ որ էր միշտ:

III

Արդեօք ա՞յս էր որ ըսել կ’ուզէր Քրիշնան,
Ուրիշ բաներու կողքին – կամ նոյնն ըսելու տարբեր մէկ ձեւով –
Որ ապագան խամրած երգ մըն է, արքունի վարդ, կամ նարդոսասփիւռ
Զղջումը թախծալի՝ անոնց, որոնք տակաւին հոս չեն որ զղջան,
Միջեւ դեղին էջերուն գիրքի մը որ չէ բացուած բնաւ:
Եւ ուղին դէպի վեր ուղին է դէպի վար, դէպի առաջն է դէպի ետ:
Չես կրնար անայլայլ ընդունիլ, բայց ստոյգ է այս՝
Ժամանակը չի բուժեր, հիւանդն այլեւս այստեղ չէ:
Երբ կառաշարը ճամբայ կ’ելլէ եւ ճամբորդները կը ձեռնարկեն
Պտուղի, պարբերականներու եւ գործի նամակներու
(Եւ ողջերթ մաղթողներն հեռացած են կառամատոյցէն)
Կը կակղի կսկիծն իրենց դէմքերուն,
Մրափուն կշռոյթովն հարիւր ժամերու:
Երթաք առաջ, ճամբո՛րդներ: Ոչ թէ փախչելով անցեալէն
Դէպի տարբեր կեանքեր, կամ որեւէ ապագայ.
Դուք այդ կայարանէն մեկնած նոյն անձերը չէք
Կամ անոնք որ պիտի հասնին որեւէ վերջակայան,
Մինչ գիծերն երկաթեայ նեղնալով կը հեռանան ձեր ետին.
Կամ կամրջակին վրայ դափդափող նաւուն,
Դիտելով ակօսն որ ձեր ետին կը լայննայ,
Չմտածէք պիտի «անցեալն աւարտած է»
Կամ՝ «ապագան առջեւն է մեր»:
Գիշերուան հետ, ալեհաւաք սարքէն
Ձայն մը կայ կրկներգող (թէեւ ոչ ականջին,
Ժամանակի մրմնջող խեփորն, ու դուրս որեւէ լեզուէ)
«Երթաք առաջ, դուք որ կը կարծէք ճամբորդել.
Դուք տեսնողները չէք նաւահանգիստն
Հեռացող, կամ անոնք որոնք պիտի ցամաք իջնեն:
Այստեղ, միջեւ մօտ ու հեռու ափերուն
Մինչ ընկրկած է ժամանակն, անցեալն
Ու ապագան կշռէ հաւասար մտքով:
Պահին որ արարքի չէ կամ դադարի
Կրնաս այս ընդունիլ. «գոյութեան ինչ շրջանակի
Միտքը մարդուն ուղղուած ըլլայ
Մահուան ժամուն» –  այդ է միակ արարքն
(Ու ամէն պահ ժամն է մահուան)
Որ ուրիշներու կեանքին մէջ պիտի պտղաբերի.
Եւ մի՛ մտածէք արարքի պտուղին մասին:
Երթաք առաջ:

                     Ով ուղեւորներ, ով նաւաստիներ,
Դուք որ հասաք նաւահանգիստ, եւ դուք որոնց մարմիններն
Պիտի կրեն դատն ու վճիռը ծովուն,
Կամ որեւէ պատահար, ա՛յս է ձեր իրաւ նպատակակէտն»:
Այսպէս ալ Քրիշնան, երբ յորդորեց Արճունան
Ռազմի դաշտին վրայ:

                                 Ո՛չ թէ երթաք բարով,
Այլ երթաք առա՜ջ՝ ուղեւորներ:

IV

Կոյս, սրբարանը որուն հրուանդանին վրայ է,
Աղօթէ՛ նաւերու մէջ եղողներուն համար,
Ձուկերն ասպարէզ ունեցողներուն,
Հոգածուներուն օրինական առեւտուրի
Եւ անոնց որոնք կը վարեն զայն:

Կրկնէ՛ նաեւ աղօթք մը յանուն կիներու
Որոնք տեսած են իրենց որդիներն ու այրերն
Ելլող ճամբայ, բայց չդարձող ետ.
Figlia del tuo figlio,
Դշխոյ դրախտի:

Եւ աղօթէ՛ անոնց համար որ նաւերու մէջ էին, եւ
Աւազի վրայ իրենց պտոյտն աւարտեցին, ծովու շրթունքին
Կամ մութ որկորին որ պիտի չմերժէ զիրենք
Կամ ուր որ իրենց չի կրնար հասնիլ ձայնը ծովու զանգին
Հրեշտակ Տեառն յաւերժական:

V

Հաղորդակցելու Հրատին հետ, խօսակցելու՝ ոգիներու,
Ծովահրէշին վարքը զեկուցելու,
Ծննդաբաշխը բացատրելու, գուշակելու փորոտիքէն կամ բիւրեղեայ գունտով,
Ախտեր նշմարելու ստորագրութեանց մէջ, յարուցելու
Կենսագրութիւն ափի գիծերէն,
Եւ ողբերգութիւն՝ մատներէն. արձակել գոյժեր
Վիճակէ, կամ թէյի տերեւներէ, անխուսափելին լուծել
Խաղաքարտերով, խաղալ հնգաթեւ աստղերով
Կամ բարբիտուրական թթուներով, կամ կտրատել
Կրկնուող պատկերը նախագիտակից սարսափներու –
Պեղել արգանդը, կամ դամբանը, կամ երազներ. այս ամէնը սովորական
Ժամանցներ են, եւ բնորոշ՝ մամուլին –
Եւ պիտի միշտ ալ ըլլան, ոմանք մասնաւորապէս
Երբ տագնապ կայ երկիրներու մէջ եւ շփոթանք՝
Ըլլայ Ասիոյ ափերուն, կամ Edgeware պողոտային վրայ:
Հարցասիրութիւնը մարդու կը խուզարկէ անցեալն ու ապագան
Ու կը կառչի այդ տարածութեան: Բայց ըմբռնել
Յաւիտեանի ու ժամանակի
Հանդիպման կէտը՝ զբաղումն է սուրբին –
Զբաղում ալ չէ, այլ բան տրուած
Ու առնուած, ամբողջ կեանք մը տեւած մահուան՝ սիրոյ մէջ,
Եռանդ եւ անձնուրացում եւ անձնատուութիւն:
Շատերուս համար կայ միայն անսպաս
Պահը, պահը ժամանակի մէջ ու անկէ դուրս,
Ցրւումի նոպան, տարուած արեւալոյսի շեղբէն,
Վայրի ծոթրինէն անտես, կամ շանթէն ձմեռուան,
Կամ ջրվէժէն, կամ նուագէն այնքան խորունկ լսուած
Որ լսուած չէ բնաւ, այլ դո՛ւն ես նուագն
Որքան որ կը տեւէ: Ասոնք նշոյլներ են միայն, կռահումներ,
Նշոյլներ ու յետոյ՝ կռահումներ. եւ ինչ որ կը մնայ
Աղօթք է, ծիսակարգ, կրթանք, մտածում ու արարք:
Նշոյլը կէս կռահուած, ընծան կէս հասկցուած՝ Մարդեղութիւնն է:
Այստեղ իրական է գոյութեան շրջանակներու
Միութիւնն անկարելի,
Այստեղ անցեալն ու ապագան
Կը յաղթահարուին, ու կը հաշտուին,
Ուր արարքն էր այլապէս շարժումն
Անոր որ կը շարժեցուի միայն
Եւ իր մէջ չունի շարժումի աղբիւր –
Մղուած դիւային, տարտարոսային
Ուժերէ: Եւ ճիշդ արարքն ազատագրում է
Անցեալէն ու ապագայէն ալ:
Շատերուս համար, այս է նպատակն
Այստեղ երբեւէ չիրականացող.
Չենք պարտուիր միայն
Եթէ շարունակենք փորձել.
Մենք, վերջապէս գոհ
Եթէ մեր առժամեայ վերադարձը ոռոգէ
(Կարմրածառէն ոչ շատ հեռու)
Կեանքը յայտնական հողին:

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՎԱՐՈՒԺԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:




EAST COKER

Թ. Ս. ԷԼԻՈԹ

Անգլիոյ Somerset շրջանին մէջ գտնուող East Coker գիւղը բնօրրանն է բանաստեղծին նախնիներուն: Անտրու Էլիոթ Նոր Աշխարհ կը գաղթէր 1669ին:

Բանաստեղծութիւնը, երկրորդը Four Quartets (Չորս Քառանուագ) շարքին, Էլիոթ կը գրէր 1940ին:


I

Սկիզբիս մէջ է աւարտն իմ: Յաջորդաբար
Տուներ կը կանգնին ու կ’իյնան, կը փլուզին, կ’ընդարձակուին,
Կը վերցուին, կ’ոչնչացուին, կը վերականգնուին, կամ իրենց տեղ
Բաց դաշտ է կամ գործարան կամ շրջանցք:
Հին քարեր՝ նոր շինութեան, հին ատաղձ՝ նոր խարոյկներու,
Հին խարոյկներ՝ մոխիրի, ու մոխիրներ՝ հողին
Որ արդէն միս է, մուշտակ ու մրուր,
Ոսկոր մարդու ու գազանի, ծղօտ ու տերեւ:
Տուները կ’ապրին ու կը մեռնին. ժամանակ կայ կառուցելու
Եւ ժամանակ՝ ապրելու եւ ծնանելու
Եւ ժամանակ հողմին՝ կոտրելու պատուհանի խախտած ապակին
Ցնցելու որմադրուագը ուր դաշտամուկը կը ճեպէ
Եւ ցնցելու պատռտած օթոցն իր անձայն բնաբանով:

    Սկիզբիս մէջ է աւարտն իմ: Հիմա լոյսը կ’իջնէ
Բաց դաշտին վրայ, ձգելով ճիւղապատ
Խոր արահետն, երեկոյին՝ մութ,
Երբ թումբի մը կը կռթնիս մինչ բեռնակառք մը կ’անցնի,
Եւ խոր արահետը կը յամառի ուղղուիլ
Գիւղէն ներս, հիփնոսացած
Ելեկտրատապին մէջ: Տաք մէգին
Հեղձուկ լոյսը կը ներծծուի, չի բեկանիր, մոխրաթոյր քարէն:
Գորգինաները կը ննջեն դատարկ լռութեան մէջ:
Կը սպասեն կանուխ բուին:

                                    Այդ բաց դաշտին մէջ
Եթէ շատ չմօտենաս, եթէ շատ չմօտենաս,
Ամրան կէսգիշերին, կրնաս նուագն ունկնդրել
Մեղմ սրինգին ու փոքր թմբուկին
Եւ տեսնել խարոյկին շուրջ պարն իրենց
Զուգորդումն արանց ու կանանց
Պարով, իբրեւ նշան ամուսնութեան –
Վեհացնող ու լայնահուն խորհուրդ:
Երկու-երկու, անհրաժեշտ շաղկապմամբ,
Ձեռք-ձեռքի կամ թեւանցուկ՝
Դաշնութեան ցուցանիշ: Շուրջն ու շուրջը խարոյկին,
Ցատկելով բոցերուն ընդմէջէն, կամ շուրջպարով միացած,
Գեղջկօրէն լուրջ կամ գեղջկական քրքիչով
Կոշտ կօշիկով ծանրաբեռն ոտքեր վերցնելով,
Հողէ ոտքեր, կաւէ ոտքեր՝ բերկրանքովը գիւղին
Բերկրանքովն անոնց՝ շատոնց հողին տակ
Սնունդ ցորենին: Ճշդապահ ընդմիշտ,
Պահելով կշռոյթն իրենց պարին
Նման իրենց կեանքին՝ փոփոխուող եղանակներուն
Ժամանակն եղանակներուն եւ կենդանակերպերուն
Ժամանակը կթելու եւ ժամանակը քաղելու
Ժամանակը այր ու կնոջ զուգաւորման
Գազաններու ալ: Ոտքեր ելլող ու իջնող:
Ուտել ու խմել: Աղբ ու մահ:

    Այգը կը բացուի, եւ օր մըն ալ
Տաքին ու լռութեան կը պատրաստուի: Ծովուն վրայ հովն այգաբացի
Կը փոթէ ու կը սայթաքի: Այստեղ եմ ես,
Կամ այդտեղ, կամ այլ տեղ: Իմ սկիզբին:



II

Ուշ Նոյեմբերն ի՞նչ կ’ընէ
Խռովման հետ գարունին
Էակներուն ամրան տապի,
Փաթիլներուն՝ ոտքի տակ կորչող
Մոլոշավարդին՝ ձգտող աւելի վեր
Բոսորէն գորշ ու թաւալգլոր
Ուշ վարդերուն վաղ ձիւնով լի:
Որոտում թաւալող աստղերէ
Կը կապկէ յաղթարշաւ կառքեր
Տարածուած աստղազարդ մարտերու մէջ
Կարիճը կը կռուի արեւին դէմ
Մինչեւ անկումն արեւին ու լուսնին
Գիսաստղեր կու լան եւ ասուպներ կը թռչին
Կ’որոնեն երկինք ու հարթավայր
Պտուտքով յորձանքի որ ենթարկէ պիտի
Աշխարհն այն կործանող հուրին
Որ կ’այրէ նախքան որ սառոյցը տիրէ

    Ըսելու ձեւ մըն էր – ոչ շատ գոհացուցիչ,
Շրջասական կերպ մը՝ բանաստեղծական հնացած ոճով,
Ձգելով մէկը դեռ անտանելի մարտին
Բառերու եւ իմաստներու հետ: Բանաստեղծութիւնն անկարեւոր է:
Չէր (կրկին սկսելով) ինչ որ կը սպասուէր:
Ի՞նչ պիտի ըլլար արժէքն ընդերկար ակնկալուածին,
Յուսացուած հանդարտման, աշնանային խաղաղութեան
Եւ ծերութեան իմաստութեան: Խաբած էին մե՞զ
Կամ ինքզինքնին, տարեցները մեղմաձայն,
Խաբէութեան ընկալագիր մը աւանդելով միայն:
Խաղաղութիւնը՝ լոկ ինքնահաճ բթամտութիւն,
Իմաստութիւնը՝ մեռած գաղտնիքներու իմացութիւնը լոկ,
Անօգուտ՝ մթութեան մէջ ուր կը նայէին
Կամ որմէ իրենց աչքերը դարձուցին: Կայ, կը թուի մեզի,
Լաւագոյն պարագային, սահմանափակ արժէք մը լոկ
Փորձառութենէ ստացուած իմացութեան:
Իմացումը կը պարտադրէ օրինակ մը, ու կը խեղաթիւրէ,
Զի օրինակը նոր է ամէն վայրկեան
Եւ ամէն վայրկեան՝ նոր ու ցնցիչ
Արժեւորում մեր բովանդակ կեանքին: Կը խելաբերինք
Խաբողէ մը, որ խաբելով, ալ չի՛ կրնար վնասել:
Մէջտեղը, ոչ միայն մէջտեղը ճամբուն
Այլ մինչեւ վերջ, անտառին մէջ մթին, մօրուտի մը մէջ,
Զառիվարի մը եզրին, ուր չկայ ապահով յենակէտ,
Ահաբեկուած հրէշներէ, քմածին լոյսերէ,
Կախարդուելու վտանգով: Թող չլսեմ
Ծերերու իմաստութեան մասին, այլ իրենց յիմարութեան,
Իրենց վախին վախէ, վախին ցնորումէ, վախին
Պատկանելէ ուրիշին, կամ ուրիշներու, կամ Աստուծոյ:
Միակ իմաստութիւնը զոր կը յուսանք ստանալ
Իմաստութիւնն է խոնարհութեան. խոնարհութիւնն անսպառ է:

    Տուներն ամէն ծովուն տակն են հիմա:

    Պարողներն ամէն՝ բլրակին:



III

Ահ, մութ մութ մութ: Ամէնն ալ կ’երթան մութին,
Միջաստղային ամայքներն, ամայք ամայքի մէջ,
Նաւապետեր, վաճառական սեղանաւորներ, գրչի հռչակաւոր մարդիկ,
Առատաձեռն հովանաւորներ արուեստի, քաղաքագէտներ ու իշխողներ,
Պետական երեւելի պաշտօնեաներ, ատենապետեր բազում յանձնախումբերու,
Ճարտարարուեստի լորտեր ու յետին կապալառուներ, ամէնը կ’երթան մութին,
Եւ մութ են արեւ ու լուսին, եւ տեղեկագիրքը բարձր ազնուականութեան,
Սակարանի լրագիրը, ուղեցոյցն ուղեցոյցներու,
Եւ դատողութիւնը՝ պաղ, եւ արարքին դրդապատճառը՝ կորսուած:
Եւ ամէնքս ալ կ’երթանք իրենց հետ, լուռ թաղումին,
Ոչ ոքի թաղումին, զի ոչ ոք կայ թաղելու:
Ըսի ես հոգւոյս՝ անդորրի՛ր, ու թո՛ղ մութը ծածկէ քեզ
Որ պիտի մթութիւնն ըլլայ Աստուծոյ: Ինչպէս, թատրոնի մը մէջ,
Լոյսերը կը մարեն, տեսարանը փոխելու համար
Քուլիսի խուլ ժխորով, մթութեան շարժում՝ մթութեան վրայ,
Ու գիտենք որ բլուրներն ու ծառերն, ու հեռաւոր շրջապատկերն
Ու ցցուն, տիրապետող ճակատն՝ ամէնն ալ դուրս կը գլորին –
Կամ երբ ստորերկրեայ կառաշարն երկար կը կանգնի կայարաններու մէջտեղ,
Եւ խօսակցութիւնը կը բարձրանայ ու դանդաղօրէն կը յանգի լռութեան
Եւ ամէն դէմքի ետին կը տեսնես խորացումը մտքի դատարկութեան
Ձգելով միայն աճող սարսափն որ ոչինչ կայ մտածելու,
Կամ երբ, եթերի տակ, գիտակից է միտքը բայց գիտակից ոչինչի –
Ըսի ես հոգւոյս, անդորրի՛ր, եւ սպասէ՛ առանց յոյսի
Զի յոյսն ըլլայ պիտի յոյս սխալ բանի համար. սպասէ՛ առանց սիրոյ,
Զի սէրն ըլլայ պիտի սէրը սխալ բանին. հաւատքը կայ դեռ
Բայց հաւատք ու սէր ու յոյս՝ ամէնն ալ կը սպասեն:
Սպասէ՛ առանց մտածման, զի պատրաստ չես մտածելու –
Որ մթութիւնն ըլլայ լոյս, ու անդորրումն ըլլայ պար:
Շշունչ վազող առուներու, եւ ձմեռուան կայծակի:
Վայրի ծոթրինն անտես ու ելակը վայրի,
Խնդուք պարտէզին մէջ, արձագանգող սքանչացում
Չկորսուած, բայց պահանջող, ցուցանշող տուայտանքը
Մահուան ու ծնունդի:

                                    Կ’ըսես որ կը կրկնեմ
Բան մը որ ըսած եմ արդէն: Պիտի դարձեալ ըսեմ:
Ըսե՞մ դարձեալ: Հասնելու համար այնտեղ,
Հասնելու՝ ուր որ ես, գալու՝ ուրկէ որ չկաս
Պէտք է երթաս ուղիէն ուր չկայ սքանչացում:
Որպէսզի հասնիս անոր, զոր չես գիտեր
Պէտք է երթաս ուղիէն որ ուղին է տգիտութեան:
Ունենալու համար այն, զոր չունիս
Պէտք է երթաս ունեզրկման ուղիէն:
Հասնելու համար այնտեղ ուր չես
Պէտք է երթաս ուղիէն ուր չկաս:
Եւ ինչ որ չես գիտեր գիտցածդ է միակ
Եւ ինչ որ ունիս չունեցածդ է
Եւ այնտեղ ուր ես՝ այնտեղ ուր չես:



IV

Վիրաւոր վիրաբոյժը կը ճկէ պողպատն
Մարմնին խառնակեալ մասն հարցաքննող.
Արնաթոր ձեռքերուն տակ մենք կը զգանք
Բուժողի արուեստին կարեկցութիւնն զգաստ
Լուծելով առեղծուածն ջերմութեան քարտէզին:

Ախտն է մեր միակ փրկութիւնն
Հնազանդինք եթէ մեռնող բուժքրոջ
Որուն մշտատեւ հոգն հաճոյք տալ չէ,
Այլ յիշեցնել Ադամայ ու մեր անէծքն,
Ախտին վատթարացմամբ դարմանուող միայն:

Ամբողջ աշխարհն է մեր հիւանդատունն
Ընծայուած սնանկ միլիոնատէրէ
Ուր, լաւանանք եթէ, պիտի
Մեռնինք հայրական բացարձակ խնամքով,
Որ պիտի չլքէ մեզ, բայց ամէն տեղ կ’արգիլէ:

Պաղը կ’ելլէ ոտքէ ծունկեր
Ջերմը կ’երգէ մետաղ լարերու մէջ:
Ուզեմ տաքնալ եթէ՝ պէտք է սառիմ
Ու սարսռամ՝ ցուրտ հուրին մէջ քաւարանի,
Որուն բոցն են վարդեր, ծուխն ալ՝ փուշեր:

Կաթկթող արիւնն մեր միակ խմիչքն,
Արիւնոտ մարմինն մեր միակ ճաշն –
Հակառակ որուն կը սիրենք կարծել
Որ ողջ առողջ ենք, միս ու արիւն –
Հակառակ որուն կը կոչենք Ուրբաթն Աւագ: 



V

Արդ, հոս եմ ես, մէջտեղը ճամբուն, տասներկու տարի ետք –
Տասներկու տարիներ վատնուած գրեթէ, երկու պատերազմներուն միջեւ,
Փորձելով գործածել բառեր, եւ ամէն փորձ
Ամբողջովին նոր սկիզբ է, եւ տարբեր տեսակ ձախողութիւն,
Որովհետեւ կը սորվինք տիրապետել բառերու
Ըսելու համար բաներ որոնց հարկն այլեւս չկայ, կամ
Տրամադիր չենք այլեւս ըսելու: Արդ, ամէն ձեռնարկ
Նոր սկիզբ է, արշաւ չարտասանուածին վրայ
Խեղճուկ սարքերով քայքայուելով միշտ
Անճշգրիտ զգացումի ընդհանուր խառնակութեան մէջ,
Յոյզերու անկանոն ջոկատներու: Եւ ինչ որ կայ նուաճուելու
Ուժով եւ ընկճումով, յայտնաբերուած է արդէն
Մէկ կամ երկու անգամ, կամ աւելի, մարդոց կողմէ որոնք կարելի չէ
Գերազանցել –  բայց չկայ մրցակցութիւն –
Կայ միայն պայքար վերագրաւելու ինչ որ կորսուած է
Ու գտնուած ու կորսուած կրկին ու կրկին, եւ հիմա, աննպաստ
Թուող պայմաններու մէջ: Բայց թերեւս ոչ շահ, ոչ կորուստ:
Մեզի կը մնայ փորձել միայն: Մնացեալը մեր գործը չէ:

Տունն է ուրկէ կը սկսինք: Երբ տարիքնիս կ’առնենք
Աշխարհն աւելի խորթ կը թուի, ապրողի ու մեռածի
Պարագրումն՝ աւելի բարդ: Ոչ բուռն վայրկեանն
Առանձնացուած, առանց առաջ ու ետքի,
Այլ ամբողջ կեանք մը ամէն վայրկեան այրող
Եւ ոչ ամբողջ կեանքը միայն մէկ մարդու
Այլ հին քարերու անվերծանելի:
Ժամանակ կայ երեկոյին աստղալոյսի ներքեւ,
Եւ ժամանակ՝ երեկոյին լամբի լոյսին
(Երեկոյ՝ պատկերատետրին հետ):
Կ’ամբողջանայ գրեթէ սէրն
Երբ հոս ու հիմա կարեւոր չեն այլեւս:
Ծեր մարդիկ հետախոյզներ պէտք է ըլլան
Հոս կամ հոն կարեւոր չէ
Հարկ է որ անդորրինք ու շարժինք դեռ
Այլ ուժգնութենէ մը ներս
Աւելի ամուր միութեան համար, աւելի խորունկ հաղորդութեան
Մէջէն մութ պաղին ու դատարկ լքումին,
Ճիչին ալիքի, ճիչին հողմի, անծայր ջուրերուն
Ծովախոզին ու ծովածիծառին: Աւարտիս մէջ է սկիզբն իմ:

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՎԱՐՈՒԺԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՅՍՕՐ ԱՆՃԱՌ

Ս ՆԵՐՍԷՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ

Այսօր լոյսին ծագումն անճառ
Մեր փրկութեանը կատարման
Կը խոնարհի դէպ’ վերնատուն
Լրմամբ ստուերական տօներուն։
Նախքան ընթրիքը խորհուրդի
Սփածաւ ղենջակն հագնողն լոյսի,
Ծառայաբար առնելով ջուր,
Ոտքերն լուաց ’շակերտներուն:

Բանին Հօր փառքի լոյսին
Պետրոս մերժեց ոտքին դպչիլ․
Այն ձեռքերը, որոնց գործն են
Երկինք, երկիր, երկրաւորներ․
Կոյրերու աչքերն բացուեցան,
Խուլեր, համրեր արձակուեցան․
Վեր բարձրացաւ ծովուն մէջ ինք,
Սաստեց, ալիքներն լռեցին։

Գլխուն ընտրեալ հօտին փոքրիկ
Սաստէր խորհուրդն՝ չէր գիտեր ինք,
Որ դառնալով կ’հնազանդէր,
Ոտք ու գլուխ մաքրել կ’մաղթէր.
Գլխուն համար, կ’ըսէ, պէտք չէ
Ջուրի լուացում, զի լուացուած է․
Ոտքդ պէտք ունի մաքրութեան,
Որ կապուի գլխուդ սրբութեամբ։

Դասերուն իր ’շակերտներուն,
Որոնց նախ խօսքով սորվեցուց,
Այսօր գործովն այս ծայրագոյն
Ցցուց իր մէջ խոնարհութիւնն․
Սպասարկեց հողեղէններուն,
Որ անտես է հրեղէններուն․
Ծառաներուն պաշտօնն ըրաւ,
Սերովբէներէն պաշտուեցաւ։

Եթէ Տէրս, կ’ըսէ, էից
Եւ ուսուցիչս բոլորիդ,
Աշակերտին ու ծառային
Ոտքերն լուացի աղտէն հին․
Դուք ալ նոյն ձեւով իրարու
Ցոյց տուէք նոյն խոնարհութիւնն․
Որ բարձրացածը կործանի,
Իսկ անկեալ բնութիւնն՝ կանգնի։

Զոր մաքրեցիր աւազանով
Անոնց ոտքերն մաքուր ձեռքովդ
Եւ ուսուցիր խոնարհութեամբ
Յաղթող ըլլալ հպարտին չար,
Տիղմը լուա՛ մեղքիս ալ իմ,
Աղաչանքովը սուրբ գունդին․
Ուղղէ՛ գնացքը մեր ոտքին,
Ուրախութեամբ ելլենք երկինք։

Հայոց Տէր Ներսէս կաթողիկոսի երգը Աւագ Ուրբաթի մասին։

Գրաբարէ թարգմանեց՝
ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

BURNT NORTON

Թ.Ս. ԷԼԻՈԹ

Բանաստեղծը Անգլիոյ Gloucestershire շրջանին մէջ գտնուող Burnt Norton կալուածը կ’այցելէր 1934ին: Վայրին վարդաստանը կը թելադրէր բանաստեղծութեան պատկերներէն մին:

Բանաստեղծութիւնը, առաջինը Four Quartets (Չորս Քառանուագ) շարքին, Էլիոթ կը գրէր 1935ին:

Ներկայ ժամանակն ու անցեալ ժամանակն
Ապառնիին մէջ ներկայ են թերեւս,
Եւ ապառնի ժամանակն՝ անցեալին մէջ:
Յաւերժօրէն ներկայ է ժամանակն եթէ
Ժամանակն անքաւելի է:
Ինչ որ կրնար ըլլալ վերացարկում մըն է
Մնալով մշտադարձ կարելիութիւն
Ենթադրական աշխարհի մը մէջ միայն:
Ինչ որ կրնար ըլլալ եւ ինչ որ եղած է
Կ’ուղղուին մէկ աւարտի, որ ներկայ է միշտ:
Յիշողութեան մէջ կ’արձագանգեն ոտնաձայներ 
Միջանցքէն ուրկէ չքալեցինք
Դէպի դուռն որ երբեք չբացինք
Վարդաստանը մտնելու: Բառերս ալ այսպէս՝
Մտքիդ մէջ:

                       Բայց ի՞նչ նպատակով
Վրդովել փոշին վարդաթերթով լի սկահակին
Ես չեմ գիտեր:

                       Ուրիշ արձագանգներ
Պարտէզին մէջ կ’ապրին: Հետեւի՞նք արդեօք:
«Շուտ,- թռչունն ըսաւ,- գտի՛ր զանոնք, գտի՛ր,
Անկիւնէն դառնալով»: Առաջին դարպասէն
Աշխարհն առաջին, հետեւի՞նք արդեօք
Երգեցիկ թռչնիկին խաբկանքին: Մեր առաջին աշխարհէն ներս:
Ահա հոն էին, ազնուացեալ, անտեսանելի,
Շարժող առանց ճնշումի, մեռած տերեւներուն վրայ,
Աշնան գոլին, թրթռուն օդին մէջ,
Եւ թռչունը կանչեց, ի պատասխան
Անլուր նուագին թուփերուն մէջ պահուած,
Եւ անյայտ նայուածք մը շողաց, զի վարդերը
Նայուածքն ունէին վարդերու որոնք կը նայուին:
Այնտեղ էին իբրեւ հիւրերը մեր, ընդունուած եւ ընդունող: 
Եւ այսպէս շարժեցանք, իրենք ալ, հանդիսաւոր երթով,
Դատարկ հովիտէն, թուփերու շրջանակէն ներս,
Նայելու համար ջրազուրկ աւազանին:
Չոր աւազան, չոր կրաձոյլ, եզերքը սեւ,
Եւ աւազանն արեւէն լեցուեցաւ ջուրով,
Եւ լոտոսը բարձրացաւ, մեղմօրէն, մեղմօրէն,
Ջուրն ամբողջ պսպղաց լոյսի յորդ սրտէն,
Եւ մեր ետեւն էին անոնք, աւազանին մէջ ցոլացած:
Յետոյ ամպ մը անցաւ, եւ աւազանը դատարկ էր:
«Գնա՛», թռչունն ըսաւ, զի տերեւները լի էին
Մանուկներով, խայտալից պահուըտած, խնդուքով պտղուն:
«Գնա՛, գնա՛, գնա՛,- թռչունն ըսաւ,- մարդու ցեղը
Չի կրնար կրել չափազանց իրականութիւն»:
Ժամանակն անցեալն ու ժամանակն ապառնի
Ինչ որ կրնար ըլլալ եւ ինչ որ եղած է
Կը յառին մէկ կէտի, որ ներկայ է միշտ:

II

Սխտոր ու շափիւղայ ցեխին մէջ
Կը կպչին խրած սռնիին:
Թրթռուն մետաղալարն արիւնի
Կ’երգէ խորարմատ սպիներու տակ
Մեղմելով շատոնց մոռցուած մարտեր:
Պարն երակի երկայնքին
Շրջանառումն աւիշին
Կ’երեւին ծփանքին մէջ աստղերուն
Ծառէն ամառ կը բարձրանան
Շարժող ծառին վրայ մենք ալ
Կը թառինք տերեւին վրայ նկարէն
Կը լսենք վարը թաց գետնին
Բարակն ու վարազն ինչպէս միշտ
Իրենց խեթ կեանքին կը հետեւին
Աստղերուն մէջ հաշտ թէեւ:
Դարձող աշխարհին անդորր առանցքին: Ոչ մարմնով, ոչ առանց,
Ոչ եկող, ոչ գացող. անդորր առանցքին, ուր պարն է,
Այլ ոչ շարժում, ոչ դադար: Եւ չկոչես կալանում,
Ուր խմբուած են անցեալ ու ապառնի: Ոչ շարժում անկէ կամ դէպի,
Ոչ վերելք, ոչ վայրէջք: Եթէ չըլլար առանցքն, անդորր առանցքն,
Պար պիտի չըլլար, եւ միայն պարը կայ:
Կրնամ միայն ըսել՝ եղած ենք այնտեղ, բայց չեմ կրնար ըսել՝ ուր:
Եւ չեմ կրնար ըսել՝ որքան, զի վայր մը չէ ժամանակի մէջ:
Ներքին ազատութիւն գործնական տենչանքէն,
Արձակում արարքէն ու տառապանքէն, արձակում ներքին
Ու արտաքին հարկադրանքէն, բայց շրջապատուած
Դատումի շնորհով, սպիտակ լոյս մը՝ անդորր այլ շարժուն,
Վերացում առանց շարժման, խտացում
Առանց արտաքսումի, թէ՛ աշխարհ մը նոր
Թէ՛ հինն այժմ մեկին, հասկցուած
Ամբողջացմամբը մասնակի սքանչացման,
Փարատմամբը մասնակի սարսափին:
Բայց շղթայումն անցեալին ու գալիքին
Հիւսուած հիգութեանը մէջ փոփոխուող մարմնին,
Մարդկութիւնը կը պաշտպանէ դրախտէ ու դժոխքէ
Որոնց տոկալ անկարելի է:

                                                 Ժամանակն անցեալ ու ժամանակն ապառնի
Կ’արտօնեն միայն չնչին գիտակցութիւն:
Գիտակից ըլլալ ժամանակի մէջ ըլլալ չէ,
Բայց միայն ժամանակի մէջ պահը վարդաստանին,
Պահն անձրեւահար տաղաւարին,
Պահն հովանուտ եկեղեցւոյն աղտամուղտին,
Կարելի է յիշել, անցածի ու գալիքի ներգրաւմամբ:
Ժամանակով միայն ժամանակը կը նուաճուի:

III

Այստեղ վայր է դժգոհանքի
Ժամանակ առաջ ու ժամանակ ետք
Աղօտ լոյսի մէջ. ո՛չ լոյս է ցերեկուան
Կերպարանքն օժտող լուսեղէն անդորրով
Ստուերը վերածող վաղանցիկ գեղեցկութեան
Դանդաղ թաւալքով յաւերժութիւն թելադրող
Ո՛չ ալ խաւար զտելու համար հոգին
Պարպելով զգայականը զրկումով
Մաքրելով խանդաղատանքն առժամեայէն:
Ոչ լիութիւն, ոչ դատարկութիւն: Նշոյլ մը միայն
Ժամանակէ վարակուած, պրկուած դէմքերուն վրայ
Ցրուումէ ցրուումով ցրուած 
Ցնորքներով լեցուն եւ իմաստէ թափուր
Ուռչած անզգայութիւն առանց կեդրոնացման
Մարդեր ու թուղթի կտորուանք, պտտուած պաղ հողմով
Որ կը փչէ ետ ու առաջ ժամանակէն,
Հողմ ներս ու դուրս ապառողջ թոքերէ
Ժամ առաջ ու ժամ ետք:
Զգայռում հիւանդոտ հոգիներու
Թորշոմած օդին մէջ, զգայազրկում
Մղուած հողմէն որ կ’աւլէ մռայլ բլուրները քաղաքներու – London,
Hampstead and Clerkenwell, Campden and Putney,
Highgate, Primrose and Ludgate: Ոչ հոս
Ոչ հոս՝ խաւարը, շաղփաղփ աշխարհին մէջ:

Իջիր աւելի վար, իջիր միայն
Աշխարհին մէջ մշտատեւ առանձնութեան,
Աշխարհ ոչ աշխարհ, բայց այն որ չէ աշխարհ,
Ներքին մթութիւն, զրկում
Ու կորզում ամենայն յատկութեանց,
Հերձում դիտարկման աշխարհին,
Դատարկում ցնորքի աշխարհին,
Ճահճացում հոգիի աշխարհին.
Ասիկա մէկ կերպ է, եւ միւսը
Նոյնն է, ոչ շարժման մէջ,
Այլ շարժումէ հրաժարման. մինչ աշխարհը կը շարժի
Տենչանքով, վրան մետաղեայ գիծերուն
Անցեալ ու ապառնի ժամանակի:

IV

Ժամանակն ու զանգակն օրը թաղեցին,
Սեւ ամպն արեւը վտարեց հեռու:
Արեւածաղիկն արդեօք դառնա՞յ պիտի մեզի, պատվարդն ալ
Շեղի վար, խոնարհի մեզի. ծիլ ու ոստեր
Ճանկեն ու կառչի՞ն:

    Պաղ
Մատներն կարմրածառի
Բոլորուի՞ն մեր շուրջ: Ծովածիծառին թեւն երբ
Լոյսին կը ցոլայ լոյս, ու լուռ է, եւ լոյսն անդորր է
Դարձող աշխարհին անդորր առանցքին:

V

Բառերը կը շարժին, նուագը կը շարժի
Ժամանակի մէջ միայն, բայց ան որ ողջ է միայն
Կրնայ միայն մեռնիլ: Բառերն, արձակուելէ ետք,
Կ’աւարտին լռութեամբ: Միայն կերպարումով, պարագրումով,
Բառերն ու նուագը կրնան
Հասնիլ անդորրին, ինչպէս չինական անօթն որ տակաւին
Իր անդորրին մէջ յաւերժօրէն կը շարժի:
Անդորրը չէ ջութակին, մինչ հունչը կը տեւէ,
Ոչ այդ միայն, այլ համակեցութիւնն,
Ըսէ կամ, որ աւարտը նախընթաց է սկիզբին,
Եւ աւարտն ու սկիզբը հոն էին միշտ
Սկիզբէն առաջ ու աւարտէն ետք:
Եւ ամէնն հիմա է միշտ: Բառերը կը պրկուին,
Կը ճաքին ու երբեմն կը բեկին, բեռան տակ,
Ճնշումին տակ, կը սահին, կը սայթաքին, կը փլուզին,
Կը փճանան անճշգրտութենէ, չեն մնար տեղն իրենց,
Չեն անդորրիր: Ճչացող ձայներ՝
Կշտամբող, ծաղրող կամ շաղակրատող միայն,
Կը խոցեն զիրենք միշտ: Բառն անապատին մէջ
Յարձակում կը կրէ փորձութեան ձայներէն,
Արտասուող ստուերը թաղման պարին,
Աղմկոտ ողբն անմխիթար դիցանոյշին: 

Պարագրումին մանրամասնը շարժում է,
Նման տաս աստիճաններու անձին:
Տենչանքն ինքնին շարժում է
Ինքնին ոչ տենչալի.
Սէրն ինքնին անշարժ է,
Այլ պատճառն ու աւարտը շարժումի,
Յաւերժական, չտենչացող
Բացի կալուածին մէջ ժամանակի
Բռնուած սահմաններուն միջեւ
Չըլլալու եւ ըլլալու:
Յանկարծ շեղբի մը մէջ շողի
Նոյնիսկ մինչ կը շարժի փոշին
Կ’ուռճանայ խնդուքը թաքուն
Մանուկներու տերեւուտքին մէջ
Շուտ հիմա, հոս, հիմա, միշտ –
Յիմարական՝ տխուր անտեղի ժամանակն
Երկարող առաջ ու ետք:

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՎԱՐՈՒԺԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԷՐՆ ՅԵՏ ՍՏԵՂԾՄԱՆ ԱՐԱՐԱԾՈՑ

Ս ՆԵՐՍԷՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ

Տէրն յետ ստեղծման արարածոց
Կեցաւ գործէն եօթներորդ օր․
Այս աշխատանքի հանգիստն է,
Կամքը եղածներուն գործն է․
Որմէ հաստատուն յոյս մեզի
Տուաւ հանգիստով Շաբաթի․
Այստեղ գործել գործն Աստուծոյ,
Այնտեղ հանգչիլ հետ Աստուծոյ։

Րաբունի պէս մենք կը սորվինք,
Տիրոջ օրինակով խրատուինք․
Ատեն երկրորդ արարչութեան,
Աւարտէն ետք տնօրէնութեան,
Եօթներորդ օրն հանգստեան
Մարմնով իջաւ դէպ գերեզման,
Կապուած հոգիներն վեր հանեց,
Անանց հանգիստը պատրաստեց։

Ցօղը որ ցօղեցաւ կողէդ,
Հանգուցեալներն թող բժշկէ,
Իջնէ անոնց մահուան հողին
Եւ բուսցնէ օրը վերջին․
Կենդանարար ձայնովդ քու
Կանչէ՛ զանոնք դէպ’ կեանքը քու,
Եւ դասէ՛ արդարներուն հետ,
Զուարթնոց հետ երգել փառք քեզ։

Իւծեալ բնութիւնն կեանքի ունողն
Դարձուց յանցանքն դէպ’ մահու հող,
Իսկ անմահիդ մեռելութիւնն
Շնորհեց դարձեալ անմահութիւն․
Քեզի հետ թաղուածներն մահուամբ,
Աւազանին մկրտութեամբ,
Ոտքի հանէ՛ հետդ փառքով,
Արեգակի նման լոյսով։

Փայլի արդարն արքայութեան
Եւ ճգնաւորն ի հանգստեան,
Մարտիրոսներ թող պսակուին,
Կոյսերուն լապտերներն վառին․
Դասէ՛ զանոնք անո՛նց կարգին,
Որ քեզ Աստուած խոստովանին․
Արդարութեամբ թող չդատուին,
Այլ գթութեամդ թող քաւուին։

Քու անպատում խոնարհութեամբդ,
Որ թաղուեցար մեռելութեամբ,
Յարուցեցիր մարդիկն այն,
Որոնք քեզի համար ինկան,
Կանգնեցո՛ւր մեզ արդարութեամբ,
Ննջեցեալներն՝ ողորմութեամբ,
Որ կենդանիներուս բերնով,
Քեզ փառք տրուի հետ Հօր, Հոգւով։

Արարչութեան եօթներորդ օրուան, եօթներորդ դարուն եւ հանգստեան խորհուրդին մասին երգ։

Գրաբարէ թարգմանեց՝
ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

***

ՔՐԻՍՏԻՆԱ ՌՈԶԷԹԻ

Ի՞նչը ծանրակշիռ է.
Ծովաւազը եւ վիշտը։
Ի՞նչը կարճ է.
Այսօրը եւ վաղը։
Ի՞նչը դիւրաբեկ է. 
Գարնան ծաղկումներն ու երիտասարդութիւնը։
Ի՞նչը խոր է.
Ովկիանոսն ու անկեղծութիւնը։

Անգլերէնէ թարգմանեց՝
ԼԱՐԱ ԱՐԹԻՆ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: