ՄԵԾ ՀԱՅՐԻԿԻՆ ՃԱՄՊՐՈՒԿԸ (Գ.)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Ինչպէս ամէն առաւօտ, Անին այսօր ալ արթննալէ ետք, պահ մը անշարժ երկնցաւ անկողինին վրայ ու պատուհանէն մզող արեւու ճառագայթները դիտեց։

Իր ուշադրութիւնը գրաւեցին փոշիի փոքրիկ կէտեր, որոնք արեւու շողերուն շնորհիւ ալ աւելի տեսանելի դարձած էին։ Այլեւս գարնան ոտնաձայները հետզհետէ կ’իմացուէին, ուստի Անին ալ ինքզինք աւելի աշխոյժ ու երջանիկ կը զգար: Յանկարծ Անիին միտքը ինկաւ մայրիկը ու դէմքը տխրեցաւ։ Մայրիկը գարնան գալուն չէր անդրադարձած։ Ան երկար ատենէ ի վեր տան մէջ երեսը կախ կը պտտէր։ Անին չէր գիտեր պատճառը, բայց վստահ էր, որ մայրիկը նեղութիւն մը ունէր։ Իրականութեան մէջ քանի մը անգամ հարցնել փորձած էր, բայց…։ Ապա վերյիշեց առջի օր պատահած դէպքը:

Քանի մը օր առաջ, Անին ցերեկը սենեակէն ելաւ, խոհանոց գնաց, որպէսզի պտուղի պնակ մը պատրաստէ ու մեծ հօրը տանի, միասնաբար խաղ խաղան, խօսակցին ու մեծ հայրը իրեն յուշերը պատմէ։ Երբ ան հասաւ խոհանոցին դրան մուտքին, մայրիկը եւ հայրիկը սեղանին շուրջ նստած կը փսփսային։ Անին երկմտեցաւ, արդեօք մտնէ՞ր, թէ ո՛չ։ Որոշեց պահ մը եւս սպասել։ Գիտէր, թէ ըրածը իրեն չէր վայելեր, բայց հետաքրքրութեամբ ականջը սրեց ու սկսաւ մտիկ ընել։

Ի զո՜ւր, բան չէր իմացուեր: Սակայն յայտնի էր, որ մայրիկը եւ հայրիկը լրջօրէն նիւթի մը շուրջ կը վիճաբանէին։ Անին խօսուած նիւթին մասին որեւէ գաղափար չունէր։ Երկուքին ալ երեսը կախ էր եւ մտահոգ կ’երեւէին։ Անին անհանգիստ զգաց, որովհետեւ խնդիր մը կար, բայց ինք տեղեակ չէր։ Պահ մը վերջ մտքին մշուշը ցրուեցաւ, դէմքին ժպիտ մը տեղաւորեց եւ խոհանոց մտաւ։ Մայրիկն ու հայրիկը երբ զայն տեսան, դադրեցուցին իրենց խօսակցութիւնը եւ իրեն դառնալով ըսին.

– Սիրունի՛կ աղջիկս, բա՞ն մը կ’ուզես։

– Այո՛, մայրիկ, պտուղի պնակ մը պիտի պատրաստեմ ու մեծ հօրս սենեակը պիտի երթամ։

Անին գործը վերջացուց ու խոհանոցէն ելաւ։ Գլխուն մէջ բազմաթիւ հարցումներով քալեց, հասաւ մեծ հօրը դուռը։ Անոր ալ երեսը կախ էր. այլեւս կը զգար, որ հայրիկն ու մայրիկը նեղութիւն մը ունէին, բայց ի՞նչ։

Դուռը զարկաւ․ երբ մեծ հայրիկը Անին տեսաւ, գոհունակութեամբ ժպտեցաւ ու զայն ներս կանչեց։

Երբ թոռնիկը իր տեղը աղուոր մը տեղաւորուեցաւ, մեծ հայրը անոր դառնալով հարցուց.

– Այսօր ինծի ո՞ր պտուղները կեղուեցիր։

– Օ՜, նայէ՛, ինչեր կան, ինչե՜ր։ Բայց բոլորն ալ եղանակին պտուղներն են։ Նարինջ, խնձոր, նումայ եւ սերկեւիլ։ Մեծ հայրիկ, այսօր ի՞նչ պիտի ընենք։ Խաղ խաղա՞նք, ի՞նչ կ’ըսես։

– Անուշի՛կ թոռնիկս, անշուշտ խաղանք, բայց ես ուզածիդ պէս աջ ու ձախ չեմ կրնար վազվզել։ Եթէ ուզես՝ քեզի պատմութիւն մը պատմեմ։

– Հը՜մ, պատմութիւնն ալ լաւ գաղափար է, բայց այսօր օդը շատ աղուոր է։ Միասին դուրս ելլենք։

– Համամիտ եմ, օդը շատ աղուոր է, սակայն ես այսօր ինքզինքս քիչ մը ուժասպառ կը զգամ․ ուրիշ օր մը կ’ելլենք։

Անին յուզուած ըլլալով հանդերձ ձայն չհանեց։ Մեծ հայրիկը իրմէ պատասխան կը սպասէր. այդ վայրկեանին մէկ բան Անիին ուշադրութիւնը գրաւեց․ մեծ հօրը դէմքը կը ժպտէր, իսկ աչքերը Անիին մտքին նման մշուշոտ էին։ Յանկարծ ձայն մը իմացան.

– Անի՛, նայէ, ընկերներդ ալ փողոց ելեր են, գնա՛, անոնց հետ խաղա՛։ Անպայման արժեւորէ այս օրը,- ձայնեց մեծ հայրիկը։

– Բայց ես քեզի հետ ժամանակ անցընել կ’ուզեմ։ Միասին ելլենք, վստա՛հ եղիր, խօսք կու տամ, աջ ու ձախ պիտի չվազվզեմ։

– Աղջիկս, քանի որ խաղ խաղալու առիթը ունիս, պէտք է արժեւորես։ Արդէն ընկերներդ ալ քեզի կը ձայնեն, չե՞ս իմանար։ Դուն գնա՛, ես քեզ հոս պատուհանէն պիտի դիտեմ։ Մի՛ մոռնար, արեւը քսանչորս ժամ կ’ապրի, պէտք է լաւ արժեւորես իւրաքանչիւր օրը, որպէսզի արեւն ալ օրը լուսաւորելու համար պարապի ժամանակ վատնած  չըլլայ։

Անին մեծ հայրիկին ըսածներէն շատ ալ բան չէր հասկցած, բայց ժպտելով դուրս ելաւ ու վազելով ընկերներուն քով գնաց։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՄԵԾ ՀԱՅՐԻԿԻՆ ՃԱՄՊՐՈՒԿԸ (Բ․)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Անին այս առտու բաւական կանուխ արթնցած էր։ Այսօրը իրեն համար շատ կարեւոր էր, որովհետեւ բոլոր ազգականները այս տարի իրենց տունը պիտի հաւաքուէին։ Միասնաբար պիտի տօնէին Ս. Ծնունդը։

Մայրիկը այս գիշերուան համար քանի օրէ ի վեր անդադար ճաշ կը պատրաստէր, բայց դժբախտաբար ընտանիքի անդամներէն ոչ մէկը կրցած էր այդ ուտելիքներէն համտեսել։

– Այս ճաշերը հիւրերու համար պատրաստուած են, ոչ թէ ձեզի,- կ’ըսէր մայրիկը շարունակ։

Անին մայրիկին այս վարուելակերպին պատճառը բնաւ չէր հասկնար։ Մայրիկը վերջին օրերը շատ յոգնած էր։ Անին որոշեց, որ մայրիկին արթննալուն չսպասէ ու այս առտու նախաճաշի սեղանը ինք պատրաստէ։ Այսպիսով, առանց ժամանակ կորսնցնելու, պիտի կարենային եկեղեցի երթալ։ Սակայն Անին չէր գիտեր, թէ ո՞ր եկեղեցին պիտի երթային։ Մայրիկը կ’ուզէր մօտ տեղ մը երթալ, որպէսզի կանուխ տուն վերադառնային ու իր գործը շարունակէր։ Իսկ հայրիկը կը նախընտրէր երթալ ուրիշ եկեղեցի մը։

Հայրիկը կը սիրէր հանդարտութեամբ արարողութիւն մտիկ ընել, ոչ թէ պայքարիլ, որովհետեւ իր գաղափարով մարդ այդքան բազմութեան մէջ չէր կրնար աղօթել եւ արդէն մայրիկին ուզած մօտիկ եկեղեցւոյ հաւատացեալներուն մեծ մասն ալ ո՛չ թէ աղօթելու, այլ զրուցելու համար հոն կը գտնուէր։ Իսկ եկեղեցիին մէջ գտնուողներն ալ զիրար դիտելէն չէին կրնար մտիկ ընել արարողութիւնը։

Իրականութեան մէջ Անին այս տարի մայրիկին գաղափարը կը կիսէր, որովհետեւ մեծ հայրիկն ալ իրենց հետ պիտի գար եւ ան այլեւս շատ շուտ կը յոգնէր։ Մօտ գտնուող եկեղեցին երթալ իրենց համար աւելի տրամաբանական էր։ Բայց չէր գիտեր, թէ ի՞նչ պիտի ընէին։

Մտքին մէջի հարցումներուն առանց պատասխանելու ան կեդրոնացաւ իր ըրած գործին վրայ եւ սառնադարանէն մէկ առ մէկ հանեց պանիրը, ձիթապտուղը, անուշը, կարագը եւ այլն։ Ապա շտկեց սեղանը եւ քիչ յետոյ ամէն մարդ հաւաքուած էր սեղանին շուրջ եւ նախաճաշի սկսած։ Կէս ժամ վերջ ամէն մարդ վրան-գլուխը փոխելու համար վերադարձաւ իր սենեակը։ Մէկէնիմէկ Անիին ձայնին արձագանգը իմացուեցաւ.

– Աճապարեցէ՜ք, պիտի ուշանանք։ Մայրի՜կ, հայրի՜կ, մեծ հայրի՜կ, հայտէ՜:

– Կեցի՛ր, աղջիկ, մի՛ պոռար, պատրաստ ենք,- ըսաւ մայրիկը։

– Մայրիկ, ո՞ր եկեղեցին պիտի երթանք։

– Անշուշտ մօտը գտնուող եկեղեցին։ Գիշերուան պատրաստութիւններս տակաւին չվերջացան։ Պէտք է, որ ժամ առաջ տուն վերադառնանք։

– Հայրիկս ի՞նչ կ’ըսէ։

– Ես հոն երթալ չեմ նախընտրեր,- ըսաւ հայրիկը․- այսօր պէտք է որ բոլոր եկեղեցիները լենան, ոչ թէ մի քանի հատը։

– Սիրելի՜ս, ինչո՞ւ չես հասկնար․ պէտք է, որ արագ տուն վերադառնանք, որպէսզի ես ալ գործերս հասցնեմ։

– Խնդրեմ, մի՛ վիճաբանիք։ Հայրի՛կ, քանի որ մեծ հայրիկս ալ մեզի հետ կու գայ, որպէզսի ան ալ շատ չյոգնի, այս անգամ մայրիկիս փափաքը ընենք։ Չ’ը՞լլար,- հարցուց Անին ժպիտով մը։

Այսպիսով խնդիրը լուծուած էր եւ ընտանեօք մայրիկին ուզած եկեղեցին գացին ու արարողութեան վերջանալէն յետոյ տուն վերադարձան։ Բայց Անիին միտքը բանի մը կառչած էր: Եկեղեցին հանդիպած էր բազմաթիւ ընկերներու, սակայն չէր հասկցած, որ փոխանակ ներսը ըլլալու, ինչո՞ւ խմբովին եկեղեցիէն դուրս կեցած էին։ Անպայման պատճառ մը ունէին։

Ընթրիքի ժամը եկած, հասած էր։ Ընտանիքին բոլոր անդամները հաւաքուած էին սեղանին շուրջ։ Անին շատ ուրախ էր, ամէն մարդ կը խօսակցէր, կը կատակէր. ոմանք զիրար երկար ատենէ ի վեր չէին տեսած։ Շէնշող մթնոլորտ մը կը տիրէր Անիենց տունը։

Անիին աչքը պահ մը կառչեցաւ մեծ հօրը դէմքին եւ նոյն գոհունակ նայուածքը տեսաւ։ Ան ալ իրեն նման շատ գոհ էր իր ապրած պահէն։ Կամացուկ մը մեծ հօրը մօտեցաւ եւ ականջին բաներ մը ըսելէ յետոյ սենեակը գնաց։ Քիչ վերջ վերադարձաւ պայուսակով մը։

– Սիրելի ընտանիքս, գիտէք, որ այսօր Ս. Ծնունդ է։ Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ:

– Ձեզի, մեզի մեծ Աւետիս,- պատասխանեցին ամէնքը։

– Ես ձեզի պզտիկ նուէրներ պատրաստեցի։ Կ’ուզեմ բաշխել։

Պայուսակը բացաւ ու իր ամենէն սիրած ծամակալը, հագուստը, տետրակը տուաւ իր զարմիկներուն, ու մեծերուն դառնալով.

– Ձեզի համար տեսանելի նուէրներ չունիմ։ Բայց իբր նուէր կ’ուզեմ պատմել Յիսուսի ծնունդին պատմութիւնը։ Ինծի համար յիշատակները ուրիշներու փոխանցուելով կը շարունակուին անմոռանալի մնալ,- ըսաւ Անին իր մեծ հօրը աչքերուն նայելով։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԵԾ ՀԱՅՐԻԿԻՆ ՃԱՄՊՐՈՒԿԸ

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Անին պատուհանին քով նստած, կռնակն ալ պատին կռթնցուցած՝ տեղատարափ անձրեւը կը դիտէր։ Պատուհանին զարնուող իւրաքանչիւր կաթիլին հետ ան ալ աչքերը վերէն վար կը կլորցնէր։ Ապա ներսէն ձայն մը իմացաւ։ Դուռ մը գոցուած էր։ Սրտին տրոփը երթալէն արագացաւ, դէմքը ժպիտով մը ծածկուեցաւ։ Պահ մը խորհեցաւ. ամէն անգամ որ այս ձայնը իմանար, սիրտը շարունակ, հիմակուան նման, կը տրոփէր արագ-արագ։

Յետոյ մուճակի՝ քը՛ս-քըս-քըս, գետին քսուելու ձայնը։ Չսիրողին համար անդիմանալի, իսկ Անիին համար աննման ձայն մըն էր։ Որովհետեւ այս ձայնը իրեն համար նշան մըն էր։ Տան մէջ ուր որ ըլլար, շուտով մեծ հօրը բազկաթոռին քով կը վազէր ու տեղը կ’առնէր եւ անհամբեր անոր կը սպասէր, ինչպէս հիմա: Հեւիհեւ պատուհանէն դէպի բազկաթոռ վազեց ու մեծ հայրիկը հիւրասենեակ չհասած տեղը անցաւ։ Այս պահերը իրեն համար հազուագիւտ էին։ Այլեւս մեծ հայրիկը հին ժամանակներուն պէս ամէն օր իր սենեակէն դուրս չէր ելլեր ու իրենց հետ ժամանակ չէր անցըներ։ Մանաւանդ վերջին ամիսներուն. այս պահերը օրէ օր կը պակսէին։ Շուտ կը յոգնէր եւ շուրջինները անհանգիստ ընել չէր ուզեր։

Մուճակին ձայնը ամէն վայրկեան աւելի կը մօտենար. կարծես Անիին սիրտը կը տրոփէր ականջին մէջ։ Արդեօք մեծ հայրը իրեն համար այսօր ճամպրուկէն ի՞նչ հանած էր։ Գի՞րք թէ խաղալիք։ Եթէ գիրք մը ըլլար՝ արդեօք ի՞նչ տեսակ էր։ Սիրո՞յ, արկածախնդրութեա՞ն մասին։ Ոստիկանակա՞ն։ Դպրոցայի՞ն։ Հապա՞ եթէ խաղալիք մըն էր։ Գո՞յնը։ Ծաւա՞լը։ Շարժո՞ւն թէ անշարժ։ Բայց եթէ խաղալիք մըն էր՝ անպայման պատմութիւն մը կ’ունենար։ Ինչ որ է, մէկ բանի վստահ էր։ Ինչ որ ըլլար, շատ հաճելի ժամեր կը սպասէին իրեն։

Մեծ հայրիկը քիչ մը յոգնած եկաւ ու նստաւ։ Անիին դառնալով ըսաւ․

– Աղջիկս, ինծի գաւաթ մը ջուր կրնա՞ս տալ, լեզուս փայտի պէս չորցած է։

Անին վազելով խոհանոց գնաց ու արագօրէն գաւաթ մը ջուրով վերադարձաւ։ Մեծ հայրիկը ջուրը ումպ-ումպ խմելէ յետոյ գաւաթը եռոտանի սեղանիկին վրայ դրաւ։

– Անուշի՜կս, քիչ առաջ ի՞նչ կ’ընէիր։

– Մեծ հայրի՛կ, սա տեղատարափ անձրեւին ձայնը կ’իմանա՞ս։ Պատուհանին առջեւ նստած կաթիլները կը դիտէի։ Կարծես կաթիլները ապակին իբր սահնակ գործածելով հող հասնելու համար իրարու հետ կը մրցէին։

Մեծ հայրիկը ժպտերես իր թոռնիկին մտիկ կ’ընէր։ Անին մէկէնիմէկ պատմելը դադրեցուց.

– Ձեռքդ ինչո՞ւ պարապ է։ Այսօր ճամպրուկով հետդ բան մը չբերի՞ր։ Մէջինները վերջացա՞ն։ Բայց ինչպէ՞ս կ’ըլլայ։ Այդքան խոշոր բան մը այսքան դիւրին չի կրնար պարպուիլ։

Մեծ հայրիկը բարձրաձայն խնդաց․

– Կեցի՛ր, աղջիկ, կեցի՛ր, շունչ մը ա՛ռ, թէ ոչ պիտի խեղդուիս։ Իրաւունք ունիս, շատ մը բաներ պահած եմ այդ ճամպրուկին մէջ, որոնց մէկ մասը տեսանելի, իսկ մէկ մասն ալ անտեսանելի է մարդոց համար, բայց ինծի համար անոնք շատ թանկագին ու անմոռանալի են։

– Ինչպէ՞ս,- հարցուց Անին,- անտեսանելի բան մը ինչպէ՞ս անմոռանալի կրնայ ըլլալ։
Այն բանը, որ չենք տեսներ, ժամանակի ընթացքին կը մոռնանք։ Ուրեմն, այն բանը, որ չենք տեսներ, մեզի համար ինչպէ՞ս անմոռանալի կ’ըլլայ։

Մեծ հայրիկը գոհունակութեամբ Անիին մտիկ կ’ընէր ու շրթունքին մէկ ծայրը վեր ելած էր.

– Քիչ առաջ պատմած կաթիլներդ հիմա կը տեսնե՞ս,- հարցուց։

– Ո՛չ, կռնակս դարձած նստած եմ, ինչպէ՞ս տեսնեմ։

– Բայց քիչ առաջ ինծի մանրամասնութեամբ կաթիլներուն ինչպէս վար սահիլը պատմեցիր, այնպէս չէ՞։ Ուրեմն չտեսնելով հանդերձ կը յիշես։ Այլեւս այդ պահը քեզի համար անմոռանալի դարձած է։

– Այո՛,- ըսաւ Անին շուարած։

– Ուրեմն, լա՛ւ մտիկ ըրէ, ես ալ այսօր քեզի այդ ճամպրուկով ապրուած եւ ինծի համար անմոռանալի մէկ պահս պիտի պատմեմ։ Ասկէ յիսուն տարի առաջ, երբ այդ ճամպրուկով Պոլիս վերադարձայ, տակաւին քսաներեք տարեկան էի։ Հայրս եւ մայրս զիս օդակայանը դիմաւորեցին եւ յետոյ տուն գացինք։ Բաւական յոգնած էի։ Այցելութեան եկող-գացող ազգականներ, ընկերներ, դրացիներ եղան։ Յաջորդ օր արթննալէ յետոյ ճամպրուկէս բան մը առնելու համար դրան ետեւը նայեցայ. ճամպրուկը տեղը չէր, աջ նայեցայ, ձախ նայեցայ, չկայ, չկայ, պարապի… շուտով մօրս քով գացի․ «Մայրի՜կ, ո՞ւր է ճամպրուկս, չեմ կրնար գտնել», հարցուցի։ «Օ՜, սիրելիս, ես զայն պարպեցի ու դրան առջեւ դրի․ շատ հինցած էր։ Դռնապանը կ’առնէ թերեւս իրեն համար, թերեւս ալ աղբ կը նետէ», ըսաւ մայրս։ Պատասխանը իմանալէ վերջ ապշահար մնացած էի, միեւնոյն ժամանակ՝ շատ ալ ջղայնացած։ «Ինչպէ՞ս։ Ան հինցած չէր եւ ինծի համար շատ արժէքաւոր էր։ Ինչ-ինչ պահեր ապրած եմ ես անոր հետ։ Առանց ինծի հարցնելու ինչպէ՞ս կը նետես»։ Վազելով դուռ գացի. փառք Աստուծոյ, ճամպրուկս դուռին եզերքը կը գտնուէր։ Շուտ մը ներս առի ու սենեակս տարի, ապա դրի զայն հանդերձարանիս մէջ ու խոհանոց, մայրիկիս քով վերադարձայ։ «Մայրիկ, խնդրեմ, անգամ մը եւս առանց ինծի հարցնելու բան մի՛ նետեր։ Դուն երբ նայիս անոր, հինցած ճամպրուկ մը կը տեսնես, իսկ ես… ես՝ չորս տարուան ընթացքին ապրած յիշատակներս, բոլոր յաջողութիւններս, ուրախ օրերս, տխրութիւններս, ձախորդութիւններս։ Այդ ճամպրուկը իմ չորս տարուան պանդուխտութեանս խորհրդանիշն է։

Անին աչքերը բացած մեծ հայրիկին մտիկ կ’ընէր։ Ինչ ըսելիքը չէր գիտեր։ Բայց գիտէր, որ այդ ճամպրուկը տակաւին շատ մը անակնկալներ կը պարունակէր։ Մեծ հայրիկը, պատմութիւնը վերջացնելէ յետոյ, Անիին այտերը համբուրեց: Անին վազելով սենեակ գնաց։ Մայրիկին անցեալ Կաղանդին իրեն նուիրած պայուսակը հանեց, անոր մէջ դրաւ իր ամենաշատ սիրած հագուստը, ծամակալը, գիրքը, խաղալիքը, եւ բերանը գոցեց։ Պայուսակը դրաւ անկողինին տակ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՎԵՐԻ ՅԱՐԿԷՆ ԿՐՈՒՆԿԻ ՁԱՅՆԵՐ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Ահա՛, վերն է, կը լսեմ մուճակին կրունկի ձայնը. ներս-դուրս կ’երթայ ու կու գայ: Մուճակները թող չհանէ ոտքէն, կը սիրեմ այս ձայները եւ կը տաքնայ սիրտս: Ո՞ւր է հիմա, ճիշդ իմ կեցած տե՞ղս է, թէ ներս գնաց կամ նստաւ:

Երկար ատենէ ի վեր պարապ մնացած էր վերի յարկը: Տանտէրը կը նստէր վարի յարկը: Բծախնդիր մարդ մըն էր եւ քիչ մըն ալ թուհաֆ (տարօրինակ): Դրացիները այդպէս կ’ըսէին իրեն համար, քանի կնկան չգոյութիւնը փոխած էր այդ մարդը ու նախկին վիճակէն աւելի խորհրդաւոր եւ անհասկնալի դարձուցած: Ուզած էր, որ վարձակալը ըլլար շնորհքով մէկը. ընտանիք մը, որուն սակայն մանուկները չաղմկէին: Կը կասկածէր թեկնածուներուն երեւոյթէն: Ամուրիի տալ չէր փափաքեր, հապա՞ եթէ չվճարէր վարձքը կամ բերէր իր ընկերուհիները: Աղտոտ վարձակալները. հապա՞ եթէ պատերը ծակծկէին կամ տախտակամածին վնաս հասցնէին: Քիչ մը եւս կրնար պարապ մնալ տունը: Բայց այն վարձքը իր ապրուստին մէկ մասն էր: Ա՛լ պարապ մնալը գործին պիտի չգար: Արդէն անդիմադրելի բան մը զգացեր էր այն աղջկան հանդէպ, երբ ներկայացաւ իբրեւ վարձակալ: Կ’աշխատէր եւ պիտի ապրէր առանձին: Պանդոկի պաշտօնեայ էր. կրնային ժամերը փոխուիլ: Հոգ չէ, ի՛նչ որ ուզէր՝ ըլլար, կը բաւէր որ իր վարձակալը ըլլար: Սրճագոյն աչքերով, խարտեաշ մազերով, բարձրահասակ երիտասարդուհին գեղեցկուհի մըն էր. իր գեղանին էր առաջին վայրկեանէն սկսեալ: Որքա՜ն կը նմանէր իր կնոջը, իր մէկ հատիկին, որ լքած, գացած էր: Մինչդեռ իր աչքին պէս նայած էր անոր: Երբ առաւօտ մը արթնցաւ, նամակ մը գտաւ բազկաթոռին քովի սեղանիկին վրայ: «Այլեւս չեմ կրնար դիմանալ: Բանտուած եմ: Պիտի ապրիմ ազատ-համարձակ», կը գրէր ան նամակին մէջ: Դուրսի վտանգներուն դէմ պահպանած էր իր կինը, գուրգուրանքով եւ խնամքով: Այս աղջիկն ալ պիտի պահպանէր ու պիտի չարտօնէր, որ լքէր ու երթար:

Ահա՛, կրունկին ձայները: Կ’ուղղուի դէպի խոհանոց: Ջո՞ւր պիտի խմէ կամ բաներ մը ուտել կ’ուզէ: Սանտուիչ կը պատրաստէ, հետը գործի տանելու համար: Ա՜խ, ի՜նչ անոյշ կը ժպտի. աչքերուն փայլը… հիմա դէպի դուռ գնաց: Կօշիկները կը հագնի: Դուռը բացուեցաւ, վար կ’իջնէ: Դուռը բանա՞մ ու բարեւ մը ըսե՞մ:

Երկար վերարկուին տակէն բարձրակրունկ մոյկ հագած էր: Երկար, խարտեաշ մազերը կը մնային վզնոցին տակ: Ուղղուեցաւ դէպի պարտէզին դուռը եւ փողոց ելաւ: Ինքնաշարժ մը կը սպասէր դրան առջեւ. նստաւ ու ինքնաշարժը ճամբայ ելաւ: Արդեօք ե՞րբ պիտի վերադառնար:

Կէս գիշերը անցած էր, երբ շէնքին ներքնալոյսը վառեցաւ: Կրունկի ձայները սանդուխներէն վեր կը բարձրանային: Բանալիի ձայն մը. վերի յարկին դուռը բացուեցաւ ու գոցուեցաւ: Մուճակի ձայնը, սենեակին մէջ վեր-վար կը քալէ եւ հիմա կ’ուղղուի դէպի ննջասենեակ: Լոյսերը մարեցան:

Կրունկի ձայներ կային սանդուխներուն վրայ: Վար կ’իջնէին: Յաջորդ օր միեւնոյն ինքնաշարժը կը սպասէր պարտէզի դրան առջեւ: Նստաւ ու գնաց, նորէն կէս գիշերի՞ն պիտի վերադառնար:

Կէս գիշերը շատոնց անցած էր: Շէնքին մէջ միայն տանտիրոջ յարկին լոյսը կը վառէր, աղօտ եւ կիսամեռ: Կարելի չէր այս լոյսին տակ գիրք կամ լրագիր կարդալ: Կը սպասէր ու չէր գար: Ո՞ւր գացած էր, ո՞ւր կ’անցընէր իր ժամանակը: Կը զուարճանա՞ր այս ժամուն: Մէկ օր… երկու օր անցեր էր: Չկար ձայն: Լքա՞ծ էր, հեռացա՞ծ. տո՞ւնը պիտի պարպէր:

Երրորդ օրը լսելի եղան ձայները վերի յարկէն եւ՝ քանի մը հոգիի: Ուրեմն, առանձին չէր, ընկերները կային: Այս գիշեր պիտի խօսէր հետը: Ասանկ չէր ըլլար:

Դուռը բացուեցաւ. կ’երթան․ աղջիկ-մանչ զուարճացան: Պահպանելու եմ զայն օտարներէն: Առանձին ապրող աղջիկ մըն է: Այսքա՜ն ազատ, չէ՛, հրաման պիտի չտամ, որ շէնքին մէջ օտարներ մտնեն ու ելլեն: Կը զուարճանայ ուրիշներու հետ: Պէտք չունի օտարներուն:

Իրիկուն կ’ըլլար:

Կրունկի ձայները ուղղուեցան դէպի ննջասենեակ: Հայելիին դիմաց նստաւ: Երեսը պատեց բրնձափոշիով: Կոպերը ներկեց եւ մատիտով գծեց աչքին շուրջը: Ռիմէլով ներկեց թարթիչները: Գլուխը աջ ու ձախ դարձուց, հայելիին մէջ նայեցաւ ինքզինքին: Քիչ վերջ պիտի գային հրաւիրեալները եւ ընկերը, որուն հետ կը մտածէր լուրջ միասնութիւն մը կնքել մօտ ատենէն. ճամբան էր, քիչ առաջ խօսած էր հետը: Այտերը թեթեւ գունաւորեց եւ շրթնաներկն ալ քսելէ վերջ, անուշահոտը սրսկեց վիզին, թեւերուն եւ օդին, որ փոշին իջնէր մազերուն վրայ: Ոտքի ելաւ, կրկին նայեցաւ հայելիին, քննեց ինքզինք: Պատրաստ էր գիշերուան: Ուղղուեցաւ դէպի խոհանոց վերջին պատրաստութիւնները աչքէ անցընելու համար: Տարեդարձն էր:

Դուռը հնչեց: Կրունկի ձայները վազելով դուռ յառաջացան: Դուռը բացուեցաւ արագ շարժումով:

– Հոգի՜ս, կանուխ հասար,- ըսաւ ու քայլ մը նահանջեց:- Ա՜հ, դուք էիք:

Վարձակալուհիին դէմքը աւելի պայծառ, անմեղ եւ չքնաղ էր հիւրասենեակէն ցոլացող լոյսի շողերուն ներքեւ: Ուրիշ բառ մը չկրցաւ արտասանել: Տանտիրոջ աչքերուն փայլը տարօրինակ էր. մարդուն արիւնը կը սառէր: Բան մը խլրտաց ներսիդին եւ սկսաւ տարօրինակ ժպտիլ եւ շունչը դուրս տալ ռունգերէն, խաղցնելով քիթն ու բերանը:

Դուռը փակուեցաւ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Ի՞ՆՉ ՊԻՏԻ ԸՍԷ ԻՆԾԻ

ՀԵՐՎԷ ԺԷՕՐԺԸԼԷՆ

Միքայէլ շատ կ’աշխատի: Ամերիկեան ընկերութիւնը լաւ ապրանք կ’արտադրէ եւ զարգացած աշխարհին մէջ ամէն տեղ կը ծախէ: Իր լաւ կրթութիւնը եւ իր զարմանալի ճշգրիտ անգլերէնը, իր եղբօրը պէս, անգլիական դպրոցին եւ Օքսֆորտի Համալսարանին կը պարտի: Մօրը անդադար խօսիլն ալ թերեւս դեր մը կատարած է: Անշուշտ նախկին երկրին լեզուով կը խօսի, այնքան շարունակաբար, որ ան անպայման պէտք է ազդեցութիւն ունեցած ըլլայ իր լեզուական կարողութեան վրայ։ Հայրն ալ թերեւս իր զարգացման մասնակցեր է: Պօղոս իսկապէս ներկայ եղա՞ծ է: Տունին մէջ անզգալի էր իր գոյութիւնը: Ինչ որ է, Միքայէլ այլեւս իր կեանքն ունի եւ քանի մը տարիէ ի վեր իր յարկաբաժինն ունի, իր նոր շրջանակն ունի: Ան իր եղբայրը կը կարօտնայ: Բայց ի՞նչ կրնայ ընել: Ժիրայրը ընտանիքին միւս անդամներուն հետ կապ չի փափաքիր պահել եղեր։ Քիու գրեթէ բնաւ չ’երթար: Կը փորձէ հոն երթալ միայն իրենց մօրը բացակայութեան: Միքայէլ շատ չի հասկնար եղբօրը վերաբերմունքը: Իր մօրը ձեւերը չ’ուզեր քննադատել: Վարժուած է եւ հիմա կարեւորութիւն չունին անոնք իրեն համար: Քանի մը անգամ անշուշտ իր պատանութեան ընթացքին իր սենեակէն դուրս դրած է մայրը: Ծանր խօսքերով կինը պէտք էր վռնտել: Չէր հասկնար եղեր: Շատ հպարտ չէ այս յիշատակներով: Չի գիտեր՝ ճիշդ ինչո՞ւ:

Իր վկայագիրին շնորհիւ լաւ գործ գտած է ամերիկեան ընկերութեան քով: Ընկերութիւնը հիմա Հայաստանի մէջ գործարան մը բացած է: Միքայէլ հոն կը ղրկուի, որպէսզի արտադրութեան որակը ստուգէ: Առաջին անգամ չէր գիտեր՝ ի՞նչ պիտի գտնէր, ի՞նչ պիտի զգար: Տեսած կացութիւնը եւ նոր հանդիպած դէմքերը բաւական հաւնած էր: Ամէն տարի մէկ անգամ կ’երթայ: Կը փորձէ Զատիկին կամ աշնան հոն թռչիլ: Քիչ են հոն զբօսաշրջիկները: Աւելի հանգիստ կը զգայ: Մասնաւոր բան մը չի փնտռեր: Կամաց մը հասկցած է, որ իր մանկութեան լեզուն եւ այս փոքրիկ երկիրը կապուած են իրարու: Ամերիկեան Համալսարանը զինք հրաւիրած է քանի մը դասախօսութիւն տալու: Միշտ կեդրոնացած է ամէն ձեւով «Առանց քիմիկատների աճեցրած օրգանական մրգեր եւ բանջարեղէն» ուտելու անհրաժեշտութեան վրայ: Հոն ալ ասիկա նոր նիւթ է:

Ամէն ինչ հոն չի հաւնիր: Լոնտոն սիրով կը վերադառնայ: Շատ չի հասկնար, որ ամէն նախադասութիւն հայ, հայկական կամ Հայաստան բառերը պէտք է պարունակէ: Չի հասկնար՝ ինչո՞ւ միայն իգական սաղմերը պէտք է վիժեցուին եւ ոչ տղոց: Շատ չի հասկնար՝ ինչո՞ւ կեսուրները հարսերը պէտք է չարչարեն: Շատ չի հասկնար՝ ինչո՞ւ կիները անպայման տղամարդիկը պէտք է հմայեն ամէն գնով, ամէն միջոցով: Շատ չի հասկնար, որ միասեռականները պէտք է հալածուին թէ՛ պետութեան, թէ՛ ժողովուրդին կողմէ: Իր կեանքին մէջ ուրիշ նիւթեր զինք կը հետաքրքրեն: Ինչպէ՞ս իմաստալից կեանք մը կրնայ ապրիլ: Ինչպէ՞ս կրնայ ստեղծագործ ըլլալ: Որո՞ւն հետ լաւ ժամանակ կ’անցընէ: Ինչպէ՞ս կրնայ վստահ ըլլալ, որ ճիշդ անձերը պիտի ընտրէ իր շուրջը: Ինչպէ՞ս բնութիւնը կրնայ պաշտպանել: Այս բոլորը իր ծագման հետ քիչ կապ ունին: Ըստ երեւոյթին այս բոլորը Հայաստան անծանօթ խնդիրներ են: Ինչ որ է, հոն բաւական յաճախ եւ սիրով կ’երթայ, բայց չի կրնար փափաքիլ, որ հոն բնակի։

Միքայէլ յոգնած է այս պահուն: Գիտէ, որ հայրը իրեն պիտի հեռաձայնէ եւ իրիկունը միասին պիտի անցընեն: Հայրը իրեն ըսելիք ունի եղեր: Միքայէլ կ’անդրադառնայ, որ վերջերս հայրը կը փորձէ իր կեանքը կարգի մէջ դնել: Պապան անգլիացի հոգեբանի մը մասին ուզեց խօսիլ: Միքայէլ Ուինիքօտ (Winnicott) անունը նոյնիսկ իր հօրմէն լսած էր: Անսպասելի էր: Միքայէլ մասնագէտ չէր, բայց միշտ կարծած էր, որ վարուելակերպերը եւ զգացումները որոշ, ծածուկ տրամաբանութեան մը կը համապատասխանեն: Պապան միշտ անակնկալ կը պատճառէ: Ի՞նչ պիտի ըսէ ինծի:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՊԱՅՈՒՍԱԿԻՆ ՄԷՋ ՏՈՄՍԱԿ ՄԸ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

– Դէպի ո՞ւր…:

– Ես ալ դեռ չեմ գիտեր ուղղութիւնս:

– Ինչո՞ւ այս անակնկալ որոշումը տուիր:

– Անակնկալ չէ, շատո՜նց է, որ կը մտածէի, թէ ճամբայ ելլելու ժամանակը հասած է:

– Պայուսակդ ալ առեր ես, ամենէն սիրածդ, գոյնով…ձեւով…: Շատ բան կ’առնէ մէջը: Սակայն պարապ կը տեսնուի:

– Արդէն շատ բան չկայ մէջը: Ընդհակառակը… դուն ի՞նչ գործ ունիս հոս: Ինչո՞ւ հետապնդեցիր զիս:

Շոգեկառքի կայարանին եռուզեռը գլխապտոյտ կը պատճառէր: Մարդիկ կ’երթեւեկէին հանդարտօրէն կամ աճապարանքով: Ոմանք կրպակին առջեւ պոչ կազմած կը ջանային շոգեկառքի տոմսակ մը գնել եւ ոմանք ալ՝ ցուցատախտակին առջեւ խռնուած երթուդարձի ժամերը հասկնալ, արձանագրել կը ջանային: Կարգ մը երկաթուղագիծեր պարապ էին. շոգեկառքերը դեռ չէին ժամանած: Իսկ ոմանք ալ, որոնց վրայ նոր ժամանած շոգեկառքեր կանգ առած էին, հազիւ հազ պաղած էին, այնպէս… վայրի անասունի մը երախէն ելած ձայնին նման ֆշշալով վերջին կայարանը կը հանգչէին:

– Առանց ինծի չես կրնար ըլլալ… ես եմ, ես. մոռցա՞ր… ես քու Եսդ եմ: Պայուսակիդ մէջ լեցուցածներդ, սրտիդ մէկ կողմը ամբարածներդ, ուղեղիդ մէջ արձանագրածներդ… բոլորն ալ Ես եմ եւ այս ամէն բանը ինծի կը պարտիս:

– Բարձրացումներուն՝ այո՛, սակայն երբ անկումներուն հասայ, ո՞ւր էիր, լքեցիր զիս երեսի վրայ:

– Չլքեցի, այլ միայն դիտեցի, որ նայիմ, թէ ինչե՞ր կրնայիր ընել առանց միջամտելու:

– Ի՜նչ պարապ բաներ կը խօսիս, պարզապէս կ’ուզես հանգստացնել խիղճդ:

 – Խիղճս հանգիստ է, տեսայ, թէ երբ տկարացար զանազան պարագաներու, փոխանակ պայքարելու, արտօնեցիր, որ վախերը շրջապատեն Եսդ:

– Ե՞սս… ամէն բանս ձեռք անցուցիր, ձերբակալեցիր իւրաքանչիւր մասնիկս: Ահա՛, այս է պատճառը, որ հեռանալ կ’ուզեմ, լքել… որպէսզի վերջ գտնէ այս կաշկանդումը: Հիմա ես կ’երթամ, դուն՝ ո՛չ:

– Ե՞րբ կաշկանդեցի քեզ: Եթէ ես չըլլայի… ոչ մէկ բանի տիրանալու կարողութիւն պիտի ունենայիր: Վախերդ պիտի ձերբակալէին քեզ: Ուզեցիր, որ բոլորէն տարբեր ըլլաս: Ամէն բանի տիրանաս: Չզգացիր, որ այս պատճառով մարդիկ մէկիկ-մէկիկ հեռացան շուրջէդ:

– Հանգստացի՛ր, ահա ես հիմա կը հեռանամ բոլորէն:Այս կերպով քու մատնանշած վախերս ալ փարատած կ’ըլլամ: Այնքան շատ բան բեռնեցի, որ զգացի, թէ ալ ծանրութեան տակ ճզմուեր եմ, սակայն գործը գործէն անցաւ:

– Չես կրնար զիս հոս ձգել:

– Սիրտս կը խառնես:

Ճամպրուկներ կային ասդին-անդին տարածուած, քովէ քով դիզուած կամ վրայ վրայի կուտակուած: Բոլորն ալ ունէին իրենց տէրը եւ կը սպասէին շոգեկառքերուն, որոնք ճամբորդէն առաջ պիտի տեղաւորուէին իրենց ապահով տեղը, հասնելու համար ուրիշ կայարան մը: Սպասումը վերջ չունէր թէ՛ ճամբորդներուն եւ թէ ճամպրուկներուն համար: Անոնք պիտի հասնէին այն կայարանը, ուր կը սպասէին հարազատներ, բարեկամներ կա՛մ ազգական մը եւ կամ սիրելի մը ողջագուրելու համար կարօտով: Սակայն ինք… ինք ո՞վ ունէր: Քովէն անցնողները հետաքրքիր եւ տարօրինակ նայուածքներով կը նայէին իրեն: Կը չոքէր գետին, յետոյ ոտքի կ’ելլէր, մէկ կողմ կը դառնար, կը խօսէր առանձին, դէմքը կը շարժէր, կը խնդար, կը հայհոյէր: Սիկարէթ մը հանեց գրպանէն եւ տարաւ շրթներուն: Այն պահուն փսփսուք լսեց, որ ուշադրութիւնը դարձնել տուաւ ազդատախտակին, ուր գրուած էր՝ «Ծխելը արգիլուած է»: Թքեց երկաթուղիին վրայ:

– Քանի՞ տարեկան ես:

– Դուն ըսէ յիսուն, ես ըսեմ եօթանասուն:

– Մի՛ չափազանցեր: Ի՛նչ որ է տարիքդ, այնքա՛ն ես: Ամէն տարիք ունի իր գեղեցկութիւնը: Չեմ գիտեր ո՞վ ըսեր է, սակայն ապրողներուն կարծիքն է այդ:

– Ձգեցի՞ն, որ ես ալ ապրիմ:

– Ո՞վ արգիլեց: 

– Ինձմէ առաջ գացողներ քալեցին եւ անցան, չկրցայ հասնիլ անոնց, իսկ ետեւէս եկողներ կից մը զարկին: Գետին ինկայ, ճզմեցին ու անցան, գացին:

– Տոմսա՞կդ… գնած ես:

Մօտեցաւ եզերք. կը քրտնէր, չոքեց, յետոյ գետին դրաւ ծունկերը եւ յանկարծ կծկուեցաւ դէպի առաջ. գալարումներ ունեցաւ ստամոքսին, փորին մէջ եւ սկսաւ փսխել. կանաչ-դեղինմաղձը դուրս տուաւ երկաթուղիին վրայ: Լեղին տժգունեց դէմքը, այնքան որ հիւանդի անկողինէն նոր ոտքի ելած եւ գլխապտոյտ ունեցող հիւանդի նման կը տատանէր: Անցորդներ գանելով նայեցան եւ հեռացան հոնկէ: Ոտքի ելաւ եւ տժգունած աչքերով նայեցաւ գիծին ուղղութեամբ. շոգեկա՞ռքը կու գար: Երկաթուղին կ’ոլորուէր հեռուն եւ կը շարունակուէր ու աչքէ կը կորսուէր օձապտոյտ դարձերով: Իր տեսողութիւնը հազիւ կը հասնէր որոշ տեղ մը պարապութեան մէջ, ուրկէ անդին ո՛չ ձայն կը հասնէր, ոչ ալ տեսարան: Ժամանումի վայրկեանները կը մօտենային: Աճապարելու էր: Սկսաւ քալել դէպի առաջ: 

– Ո՞ւր կ’երթաս, պայուսա՛կդ… պայուսակդ ա՛ռ: Լղրճեցիր ամէն կողմդ:

– Քիչ մը օդ առնել կ’ուզեմ: Պայուսակս թող քեզի մնայ:

– Շա՜տ թեթեւ է ասիկա: Մէջը բան մը չկայ կարծես:

– Պէտք չունիմ անոր: Յետոյ կը նայիս մէջը, թէ ի՛նչ կայ, հիմա քովդ մնայ:

Յանկարծ ետ դարձաւ եւ սկսաւ քալել կայարանին հակառակ կողմը. կ’ուղղուէր դէպի ելք: Այն միջոցին քովէն անցնող ճամբորդ մը, յաղթանդամ, ուսին զարնուեցաւ եւ խռպոտ ձայնով մըըսաւ.

– Քէօ՞ր (կոյր) ես, թէ խմեր ես այս ժամուն, տխմա՛ր: Առջեւդ նայէ՛: Ֆէ սուբհանալլահ… (Աստուած թերութիւններէ զերծ է․ զարմանքի արտայայտութիւն):

Երբ ելքի դրան մօտեցաւ, սկսաւ աղմուկը բարձրանալ: Պողոտայէն հասնող աղմուկը, երթեւեկի իրարանցումը այնպիսի խելագարութիւն մը պատճառեցին, որ երկու ձեռքերով ականջները գոցեց եւ դարձաւ ետ: Վազեց այն տեղը, ուր կար պայուսակը: Շունչ շունչի կեցաւ հոն: Այն պահուն շոգեկառքին սուլիչը լսուեցաւ. յառաջամասը երեւցաւ: Ժամացոյցին նայեցաւ: Ահա՛, ժամը հասած էր: Քանի մը վայրկեան մնացած էր միայն, որ շոգեկառքը կայարան հասնէր: Եւ սկսաւ վազել դէպի այն կողմը:

– Կեցի՜ր, ինչո՞ւ կ’աճապարես, դեռ չհասաւ:

– Ժամանակ չունիմ սպասելու, պիտի չփախցնեմ այս անգամ:

– Պայուսակդ… տոմսակդ…:

– Պայուսակս քուկդ ըլլայ: Պէտք չունիմ, ըսի: Մէջը տոմսակ մը կայ միայն եւ ատոր ալ պէտք չունիմ:

– Սպասէ՛… թող կանգ առնէ… դեռ…

Շոգեկառքին շխկրտոցը փոխարինուեցաւ արգելակներուն անհունին մէջ պայթած սուր ճչիւնով:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՏԵՍԱԿ ՄԸ ԼՈՒԾՈՒՄ ԳՏԱԾ Է

ՀԵՐՎԷ ԺԷՕՐԺԸԼԷՆ

Ճէյմսքիչ ազատ ժամանակ ունի: Շատ կ’աշխատի: Անգլիական քաղաքական աշխարհը անգութ եւ արագէ: Պէտք է միշտ պատրաստ ըլլալ փոփոխութիւնները ընդունելու, հասկնալու կամ հասկնալ կեղծելու: Երեսփոխանը, որուն համար կ’աշխատի, փոփոխութիւններէն չի վախնար: Խորքին մէջ, ինչ որ ալ ըլլայ, երկուքը իրենց գործը պէտք է շարունակեն եւ երեսփոխանին ասպարէզին նպաստեն: Մինչեւ հիմա յաջողած են: Երկուքն ալ իրարմէ կախեալ են, բայց միասին արգելքները կը յաղթահարեն: Ճէյմս իր տարօրինակ մականունով, որ բնաւ չէ ուզած փոխել, չէր ուզեր առաջին դերը խաղալ։ Միշտ շուքի տակ կ’աշխատէր:
Թղթածրարներ Պրայընին համար կը պատրաստէր: Վերջերս աւելի շփում պէտք է ունենայ մամլոյ կամ հեռատեսիլի լրագրողներուն հետ, որովհետեւ Պրայընը զինք համոզած է, որ օտար մականունը խնդիր պիտի չըլլայ, քանի որ Ճէյմսին օքսֆորտական հնչումը բաւական յայտնի է: Մէկը պիտի չհամարձակի իրեն ծուռ նայիլ։ Ճէյմսը խանդավառ չէր սկիզբը, բայց վարժուեցաւ: Հիմա ալ բանի մը համար չի զրջար: Լրագրողներուն հետ իր մօրը  բնական ժպիտը կը գործածէ եւ իր ուսումը աշխարհի ամենափայլուն համալսարաններէն մէկուն մէջ առած ըլլալուն՝ անյաղթելի է պատճառաբանելու մէջ։ Խելք ու ձեւ ունի: Մինչեւ հիմա չէ պատահած, որ լրագրողներուն առջեւ անխօս մնայ: Ատոր համար կը վճարուի: Պրայընը իրեն կը վստահի: Ճէյմս ժպտելով որեւէ քաղաքական որոշում կրնայ ընդունիլ տալ։ Պրայընն ալ զօրաւոր է, բայց հանրային յարաբերութիւններուն համար Ճէյմսը աւելի լաւ է: Ուրկէ՞ սորվեր է ժպիտով եւ երկու-երեք կէս-կեղծ խօսքով կծու իրականութիւնը քաղցր երեւցնել:

Ճէյմս քիչ ազատ ժամանակ ունի: Ամուսնանալու բնաւ ժամանակ չունի: Մինակ պառկիլը զինք չի խանգարեր: Ո՞վ ըսաւ, որ մինակ պէտք է պառկի: Իր գործի շրջանակին մէջ առիթները չեն պակսիր: 30 տարեկան է եւ առողջ տղայ է: 21րդ դարն է: Անգլիա ազատ երկիր է: Միայն ֆեմինիստկնիկներէն պէտք է զգուշ ըլլալ: Բայց Ճէյմս գիտէ՝ ո՞վ ի՞նչ կ’ուզէ: Չի սխալիր այստեսակէտէն։ Իր օրէնքը հետեւեալն է՝ անձերուն աւելորդ արժէք չընծայել: Մարդկութեան մեծամասնութիւնը ի՞նչ կը փնտռէ: ճիշդ է որ ատկէ զատ վտանգաւոր բացառութիւններ կան: Քիչ են բայց: Ասիկա աղուորն է: Նոյնիսկ, իբր թէ, ֆեմինիստներէն շատերը այնքանալ տարբեր չեն: Դրամ, հաճոյք, համբաւ, իշխանութեան զգացում: Հաւանականութիւնները անհուն չեն: Գրեթէ միշտ գուշակելի է:

Որեւէ տեսակի սօֆուներէն կը խուսափի: Յանուն անվտանգութեան: Քիչ են բարեբախտաբար: Անշուշտ կան: Իր եղբայրը, զոր օրինակ: Շատ չի հասկնար այս նոր հետաքրքրութիւնը կովկասեան երկրին նկատմամբ։ Իբր թէ ամբողջ ընտանիքը ինքզինք այս հեռաւոր, յետ խորհրդային հանրապետութեան հետ պէտք է կապուած զգայ: Արդէն Մեծ Կղզիին հետ կապ մը պահելը շատէ: Բաւարար է նոյնիսկ: Ի՞նչ պէտք ունի ատով զբաղելու: Անգլիան ճիշդ տեղն է: Իրական տեղն է: Հոս կ’ապրին, հոս կրթուեցան եւ ուսանեցան, հոս յաջող են: Փնտռելիք ուրիշ բան կա՞յ:

Իր ընտանիքին մասին խորհած ատեն միշտ որոշ անհանգստութիւն մը կը զգայ: Շատոնց Ռետինկչէ գացած: Հին տունը ի՞նչ կայ: Խնդիրը աս չէ: Ո՞վ կայ: Պապան կայ, անշուշտ: Համակրելի մէկն է, գիտէ այսքան: Բայց տունը պաղ տեղ է: Անվստահելի տեղ է: Կերակուրները համով են: Ատոր չի կասկածիր։ Անգլիան քիչ մը աղքատ-պարզուկ է այս իմաստով, հակառակ որ վերջերս շուկային վրայ ամէն ինչ տրամադրելի է: Շուկան է միայն, տունը չէ: ճիշդ է, որ տունը սքանչելի համերը իրենց գինն ալ կ’ունենան: Իր պատանութեան հարցաքննութիւնները կը յիշէր: Ժպիտով, անուղղակի կամ ուղղակի, փափուկ բառերով առանց զգացնելու կը պահաջուէր իրմէ, որ ըսէր, թէ ինչո՞վ կը զբաղէր, որո՞ւ հետ կը յարաբերէր, ինչի՞ մասին կը խորհէր, իր միտքը ի՞նչ կար: Պէտք էր ճիշդ գտնէր, որ մէկը առտու կանուխ յանկարծ իր սենեակը կը մտնէր, որ նոյն անձը մէկէն բաղնիք կը մտնէր իր մերկ եղած ատենը: Ցանկը հոս չէր վերջանար: Պապան ամէն ինչ բնաւ չէր գիտցած: Այլապէս թերեւս ինքն ալ Ռետինկ մնացած չըլլար: Ճէյմսը կ’անդրադառնար, որ ինք իրականութեան մէջ չէր հասկնար ինչպէ՞ս կամ ինչո՞ւ իր հայրը կը դիմանար հեռաձայնի տեւական խօսակցութիւններու խենթ աղմուկին: Ճէյմսին ականջը տակաւին այսպիսի խօսակցութիւններով լեցուն էր, որոնք շրջապատին հանդէպ հեգնանք էին պարզապէս: Պապային պարագային սովորութի՞ւն էր միայն: Հեգնանքէն խանգարուելէ հրաժարած էր։ Հրաժարման կը նմանէր, եթէ այսպէս էր: Գաղտնի բան մը կար, պէտք էր ըլլար:

Սրտանց կը յուսայ, որ մարդը տեսակ մը լուծում գտած է:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: