ԶԱՐՏԻՆԸ

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ

Կիրակիէ Կիրակի կ՚այցելէր։ Ու Զարտին նեղ կացութեան կը մատնուէր, որովհետեւ գիտէր որ պէտք էր ճիգ թափէր, որպէսզի փշրուած բառերը ի մի բերէր եւ զանոնք խօսքի վերածէր։ Շատ անգամ չէր յաջողած եւ ամօթ զգացած էր։ Հասարակաց ո՛չ մէկ գիծ։ Ամէն գալուն, լռութիւնն էր որ կը հոսէր, իսկ ինք այդ պաղ հոսանքէն դուրս գալ կ՚ուզէր, ա՛նպատճառ, ու զայն ալ անհաճոյ դրութեան մէջ չձգել։ Գիտէր մանաւանդ որ իր լռութենէն կը դժգոհէին բոլորը, դեռ իր դեռատի ժամանակներէն։ Ան չէր նմաներ իր մեծ քրոջը, որ տուն մտնելուն պէս շէնշող ալիքներ կը տարածէր։ Բոլորը կը զուարճանային անոր պատումներով եւ անվերջանալի հարցումներով։ Անվերջանալի էին հարցումները նաեւ իրեն համար, սակայն ոչ ոքի ուղղուած էին անոնք։ Ան ներամփոփ նկարագիր մը ունէր, ունէր նաեւ պուպրիկ մը, զոր իր ընկերը դարձուցած էր ու ժամերով տուն-տունիկ կը խաղար անոր հետ, կը գրկէր զայն, կը խօսէր ու քովը կը քնացնէր։ 

Զինք չէին հետաքրքրեր աղջիկական շպարները, հակառակ դեռահաս ըլլալուն։ Քոյրը պաքալորիայի հանդէսին առաջին անգամ ըլլալով մէքափ ըրաւ դէմքին երկար համոզելէ ետք, թէ առանց անոր շատ տժգոյն պիտի երեւէր բեմէն եւ մանաւանդ խմբային նկարներուն մէջ։ Ու հայելիին առջեւ, երբ ինքզինք դիտեց՝ ամօթէն լացը եկաւ. ինչպէ՛ս մտնէր մարդոց մէջ այս դէմքով, ուր ամէն մարդ իրեն պիտի նայէր։ Ան ծաղկած իգութիւնը ծածկել կ՚ուզէր. կորուսեալ մանկութի՞ւնը դեռ կը փնտռէր, թէ պատրաստ չէր նման զարթնումի։ Ու իրաւ ալ, հանդէսին, երբ բոլորը զուգուած զարդարուած էին, դասարանի տղաքը ի տես անոնց հարսնցուի կերպարանքներուն՝ կը կատակէին. «Դուն ո՞վ ես… հա՜ Զարտինն ես…»։ Ու հազար գոյն կը փոխէին այտերը Զարտինին՝ շպարին գոյներուն միախառնուած։ Չսիրեց, սովորութիւն չդարձուց գործածելը, մինչեւ որ օր մըն ալ համալսարանի ընկերուհին լսարանի աստիճաններուն վրայ «Դուն երբ պիտի սորվիս ռուժ  դնել» ըսելով Զարտինին շրթները կարմրցուց։ Հալած կարագի համ եկաւ բերնին ու անընդհատ շրթները իրարու քսեց, մինչեւ անոնց վերջնական վերանալը։ 

Ժամանակը սահեր անցեր էր, ան դեռատին չէր այլեւս, ժպտուն ու կարմրուկ այտերը հետզհետէ միս կ՚առնէին, կաթէն աւելի ճերմակ մարմինը նոր ձեւ կ՚առնէր, փորիկը կ՚ուռէր ու նոր ապրումներով կը լեցուէր ներսը։ Ի՜նչ փոյթ, թէ դուրսը հով էր, թէ անձրեւ, ան իր ներսը այնքա՜ն տաքուկ հարստութիւն մը ունէր, որ կրակին բոցերուն նման զինք կը ջերմացնէր։ 

Հետզհետէ համակերպեցաւ նաեւ նոր կացութեան եւ անոր ամէն գալուն, իր բառի որոնումը ա՛լ երկար չէր տեւեր, կ՚երթար ու կը յանգէր առօրեայ հագ ու կապի, շպարի, զարդ ու զարդարանքի, մակնիշաւոր խանութներուն…։ Լռութիւնը կը խզուէր ու բառերը քով քովի գալով լեզու կ՚առնէին. «Գիտես, չէ՞, Benettonը սոլտ ըրած է…», օ՜, կը յաջողէր, որովհետեւ ան լրիւ իր աշխարհին մէջ մտած՝ մանրամասնութիւններու մէջ կ՚իյնար ու թաղ առ թաղ, խանութ առ խանութ կը նկարագրէր եւ կը պատմէր, թէ ե՛րբ վերջին անգամ ո՛ւր գացած է, որ մէկը աւելի յարմար է, ի՛նչ գներ է, թէ արդեօք անուշի՞կ էր հագած մոյկը իր բաս-բարակ բարձրակրունկներով…։ Զարտին մտիկ կ՚ընէր, կանացի ականջը կը հաճոյանար, ի վերջոյ կին էր ինքն ալ. գէթ տեղեր կը սորվէր ու շուկայէն տեղեակ կ՚ըլլար, որպէսզի եթէ գնում ընելու ըլլար՝ անմիջապէս նշուած խանութը մտնէր։ Խանութներ մտնել-ելլելը օրէն չէր սիրած…։ Ականջին հրճուանքին հետ, սակայն, սիրտը անձկութեամբ ու կարօտով կը լեցուէր։ Կարօտ ունէր մարդոց ծովը մտնելու, լողալ ու կորսուիլ ծովային խորունկ ու անսահման տարածութեան մէջ։ Կ՚ուզէր որ երբ բառերը դուրս գային շրթներէն, ուրախութիւնը կայծկլտար աչքերէն ու բառերը թռչէին սենեակին մէջ հրճուող թիթեռնիկներու նման։ Փնտռտուքին մէջ երբեք ալ չէր յաջողած։ Կը ցաւէր, որ չէր կրնար հասկցնել անոր, որ իրեն համար ամենեւին նշանակութիւն չունէր, թէ անոր մազը գէ՞ս էր, թէ վարս, գանգո՞ւր էր, թէ պարզ, կեղծա՞մ էր, թէ ծամ, նե՞րկ էր, թէ ճերմակ, երկա՞ր էր, թէ կարճ… թէ եղունգը «ֆրէնչ նէ՞յլ» էր, իսկ յօնքերը «թաթո՞ւ», իսկ ան մէկ կողմէն կը խօսէր, միւս կողմէն ձեռքը մազերուն առաջամասը թափով մը յետ կը տանէր այնպիսի սեթեւեթումով մը, որ կարծես Զարտինին ըսել կ՚ուզէր․ «Մազդ քակէ, ի՛նչ կապեր ես, գնա հայելիին նայէ, աս ինչ է վիճակդ…»։ Զարտինին համար թէեւ անհասկնալի կը մնային անոր ուղղակի կամ անուղղակի ճնշումները, սակայն, երբեմն ազդեցութիւն կը գործէին իր վրայ ու ինքն իր մէջ կը մտմտար. «Արդեօք նուա՞զ կին էր ինք…»։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԿՈՒՍԱՄԱՇԿ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Երիտասարդ զոյգը պանդոկէն ներս մտաւ: Աղջիկը տղուն ետեւը կանգնած շուրջը կը դիտէր: Տղան պաշտօնեային մօտեցաւ: Պաշտօնեան անուանացանկէն անունները ստուգելէ վերջ սենեակին բանալին յանձնեց տղուն: Աղջիկը առջեւէն, տղան ետեւէն, սանդուխներէն վերի յարկը ելան:

Պանդոկը ընտիր թաղամասի մը մէջ կը գտնուէր, իրենց բնակած թաղամասերէն շա՜տ հեռու: Շուրջը կային հագուստեղէնի խանութներ եւ գոհարեղէնի գործատեղիներ: Անցորդները հարսնիքի հրաւիրեալներու նման շքեղ եւ արդիական զգեստներով կը տողանցէին փողոցները: Ոմանք իրենց զաւկին ձեռքէն բռնած, ոմանք ալ իրենց շան անուրը ձեռքին, վեր-վար կը շրջէին: 

Դուռը գոցեցին: Սենեակը կանաչ էր. գոց գոյն: Կահ-կարասին ներդաշնակ շքեղութեամբ կը զարդարէր սենեակը: Անկողինը երկու հոգինոց, լայն, դեղին մետաղէ էր: Մահճակալը զարդարող կազմածին չորս ծայրերը դեղին մետաղէ գունդեր կային, որոնք թէ՛ զարդ էին եւ թէ նստիլ-ելլելու պարագային իբրեւ բռնիչ կը ծառայէին: Սեղանիկին վրայի լուսամփոփն ալ, որ սրճագոյն երանգ կը կրէր, ներդաշնակ էր սենեակին գոյներուն հետ: Կանաչ, ապակեղէն պահպանակը շատ շքեղազարդ, դեղին մետաղի մը ծայրը կը գտնուէր: Երիտասարդը լոյսը վառեց, եւ սենեակին տեսքը աւելի գեղեցկացաւ ու աչքին հաճելի երեւոյթ մը պարզեց:

Անկողինին վրայ նստան: Բաւական հանգստաւէտ էր եւ մաքուր: Երկուքն ալ իրենց աչքերը յառեցին գետին: Տղան քիչ մը աւելի հանգիստ, սակայն աղջիկը բաղդատմամբ տղուն չափազանց պրկուած էր: Ձեռքերը ծունկին դրած, գետին կը նայէր: Տղան քիչ մը մօտեցաւ աղջկան: Իրարու դէմքին նայեցան, աղջիկը հարցուց.

– Ինչո՞ւ հոս եկանք:

Ձայնը դողդոջուն էր: Այնքա՜ն ցած ձայնով, փսփսալով խօսած էր, որ ինք հազիւ կրցեր էր լսել իր ձայնը: Թուքը կուլ տուաւ:

– Ջո՞ւր կ’ուզես: Հանգի՛ստ եղիր: Գիտես, նախապէս խօսեր էինք: Եթէ չես ուզեր…

– Ամիս մը մնաց մեր հարսնիքին: Ի՜նչ գիտնամ, հարսնիքէն առաջ…

– Խօսեցանք, սիրելիս. իրարու պիտի վարժուինք կամաց-կամաց: Յետոյ չըսենք, թէ վարժ չէինք, իրարու չյարմարեցանք, օտար ենք:

Երկուքն ալ համալսարանէն շրջանաւարտ եղեր եւ գործի կեանքին նետուեր էին: Տղան երեք տարի մեծ էր աղջիկէն. որպէս համակարգիչի ճարտարագէտ կ’աշխատէր հաստատութեան մը մէջ: Երիտասարդուհին երկար ժամանակ գործ փնտռած էր եւ ի վերջոյ հօրը ծանօթ վաճառականի մը քով գործի ընդունուած էր որպէս հաշուակալուհի: Ամչկոտ, սակաւախօս աղջիկ մըն էր եւ հնազանդ իր ընտանիքին բարքերուն: 

Ինչո՞ւ հոս ենք, մտածեց, սակայն լուռ մնաց:

– Քիչ մը երաժշտութիւն բանամ: Հանգիստ եղիր, կը կրկնեմ: Ոչ ոք անհանգիստ կ’ընէ մեզ եւ ոչ ոք գիտէ, թէ ո՛ւր ենք, ի՛նչ կ’ընենք: Դուն եւ ես, գլուխ գլխի, եւ մեզ կը հետաքրքրէ մեր կեանքը:

Սենեակին պատուհանները փողոց կը նայէին: Դուրսի աղմուկը լսելի էր: Ինքնաշարժներուն ճչակը, անիւներուն ձայնը եւ մարդոց աղմուկը մերթ ընդ մերթ կը լեցնէին սենեակը: Երկա՜ր շունչ մը քաշեցին:

– Դուն տուն երթալ չուզեցիր:

– Չէ՜, անշուշտ, ի՞նչ իմաստ կ’ունենայ մեր բոյնը այն պարագային:

– Ո՜հ, սիրելիս, քու այս կուսական չափանիշերդ զիս կը տանջեն: Շուրջդ նայէ, ի՛նչ ժամանակի հասեր ենք:

– Կ’ուզէի՞ր որ շա՞տ պտտէի եւ ամէն բան գիտնայի՞:

– Չէի ուզեր. ես քեզի կը սորվեցնեմ:

Պահ մը գլուխը դարձուց եւ ըսաւ.

– Եթէ… եթէ չուզեմ, պիտի չփորձես յառաջ երթալ: Պաղզաւակ մէկը չեմ, բայց ունիմ որոշ չափանիշեր: Անփորձ…

Ամչցեր էր ինքզինք «անփորձ» որակելուն, սակայն պիտի չպահէր իրականութիւնը: Տղան անոր գլուխը վեր բարձրացուց եւ համբուրեց:

– Թեւերուս մէջ պիտի հանգչիս, երկննանք: Իրարու տաքութիւնը զգանք:

Անկողինին վրայ երկնցան: Տղան թեւը անցուց աղջկան վիզին տակէն: Կուրծքին մօտեցուց զայն: Պահ մը կարծեց, որ սառած տերեւ մըն էր եւ եթէ դպէր՝ պիտի փշրուէր: Երկուքին ալ արիւնը սկսեր էր արագ շրջիլ: Տաքցած էին եւ աղջիկը մազերը բարձին վրայ անդին նետեց: Ծոծրակը կը դպէր նշանածին մազոտ թեւին: Տղան քիչ մըն ալ իրեն քաշեց եւ սեղմեց զայն կուրծքին վրայ: Իրարու շունչը շատ աւելի մօտէն կը զգային: Աղջիկը բան մը կ’ուզէր խօսիլ, բան մը որ… շրթները իրարու դպան:

– Ես… ես կոյս եմ դեռ: Չեմ ուզեր փորձանքի մատնուիլ:

– Հոգ մի՛ ըներ: Պահպանակը քովս է: Ամէն ինչ թեթեւ պիտի ըլլայ:

Երկու ոտքերուն միջեւ սեղմեր էր աղջկան ոտքերը: Աղջկան կուրծքը կ’ելեւէջէր հիմա:

– Ինքզինքդ քիչ մը թոյլ ձգէ: Տե՛ս որքան պրկուած ես:

– Այո, բայց հարսնիքէն առաջ․․․:

– Հոգիս, այս պահը մեզ կը հետաքրքրէ:

Եթէ իր տան անկողինը ըլլար, աւելի հանգիստ պիտի վարուէր: Սակայն ո՛չ, հարսնիքէն առաջ… պղծուած կը թուէր: Իսկ հոս, պանդոկի սենեակը… շատ կը սիրէր իր նշանածը: Արդեօք յանցա՞նք կը գործէր: Հապա տնեցիները եթէ գիտնային։ Հայրը զգար, թէ բան մը պատահած է, կոյս չէ այլեւս: Ինչպէ՞ս նայէր հօրը երեսին: Չէ, չէ, ուրկէ՞ պիտի հասկնար: Երեսին վրայ հե՞տք պիտի գոյանար: Ինչո՞ւ այսքան փակ խորհուրդներու ազդեցութեան տակ մեծցած էր: Հանրագիտարանին մէջ տեսած էր մարմնի մասերը, սակայն հիմա… արիւնը արագ կը շրջէր: Երիտասարդը կը շոյէր սրունքները: Անոնք սպիտակ մարմարիոն մը ըլլային կարծես եւ ան՝ քանդակագործ մը, որ դուրս պիտի հանէր հոյակապ արձանը: Շապիկին կոճակները քակուեր էին: Հիմա ոտքին կարծր բան մը կը դպէր: Քիչ մը անդին երթալ ուզեց, սակայն տեղ չունէր: Տղան աղջկան ձեռքը ուղղեց իր մարմնին զանազան մասերուն, քիչ մը վար ու տարաւ անդամին:

– Ո՜հ, բացագանչեց աղջիկը եւ ձեռքը քաշեց:

– Մի՛ ամչնար:

Հիմա մերկացեր, փոխնորդներով մնացեր էին: Աղջիկը պարտաւոր զգաց, որ ծածկուի եւ մտաւ վերմակին տակ: Երաժշտութիւնը շատոնց դադրած էր եւ մարդ մը կը խօսէր: Լուրերը կու տար: Սենեակին մէջի ձայնը անհաճոյ էր. խօսողը կարծես թէ հայրը ըլլար: Բարկացած ձայնով կ’ըսէր.

– Անամօ՛թ, անպիտա՛ն ես դուն: Ես քեզ ասպէ՞ս մեծցուցի, որ լկրտա՛ծ մը ըլլայիր:

– Կ’աղաչեմ, կ’աղաչեմ, դադրինք:

– Դադրի՞լ, ինչո՞ւ, ի՞նչ եղաւ, հոգի՞դ ցաւեցաւ:

– Հա… հայ…

Համբոյրներով բերանը գոցուեցաւ: Նշանածը կրծքկալը հանեց: Պտուկները ցցուեցան եւ հպեցան տղուն կուրծքին: Ան սկսեր էր մարմարիոնը պեղել: Տաշուքները այնքա՜ն թեթեւ հպումներով կը փրթէին, որ աղջիկը բաւական թուլցեր եւ նշանածին շոյանքին կը պատասխանէր: Սակայն սա լոյսը անհանգիստ կ’ընէր: Իրեն այնպէս թուեցաւ, որ մայրը լուսամփոփին քով կանգնած զիրենք կը դիտէր: Հիմա բոլորովին մերկացեր էր: Աչքերը բացաւ եւ մայրը տեսաւ, որ նոյն տեղը կեցած էր՝ շրթունքը խածած: 

– Ձայնը… լոյսը: 

Ժամանակը կեցած էր: Տղան ոտքի ելաւ եւ գոցեց ձայնասփիւռը, նաեւ լոյսը: Միայն դուրսի աղօտ լոյսը կը մտնէր հաստ վարագոյրին արանքէն: Անկողին մտաւ: 

– Բա՛ց ոտքերդ, հոգիդ պիտի չցաւի:

– Ես կ’ուզեմ կոյս մնալ եւ ինքզինքս քեզի հրամցնել մեր առաջին գիշերը:

Նշանածը կեցաւ. ետ քաշուեցաւ: Տաք հեղուկը ժայթքեց եւ լեցուց պահպանակը:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԲԱՆ ՄԸ ԻՐՄԷ ԱՆԿԱԽ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Տուն հասաւ. նեղացած էր եւ ուղղակի սենեակը գնաց, դուռը գոցեց: Հայելիին դիմաց անցաւ, սկսաւ դէմքը քննել: Դարակը բացաւ, շօշափեց դարակին խորքը ու գտաւ փնտռածը: Շրթնաներկն էր: Քիչ մը այտերը գունաւորեց եւ շրթներուն քսեց: Հիմա տրամադրութիւնը փոխուած էր. գոհ էր հայելիէն ցոլացած երեւոյթէն: Գլուխը առջեւ ծռեց եւ անդամին նայեցաւ: Տափատին վրայէն ձեռքերով շօշափեց անդամը. ի՞նչ էր, ի՞նչ բանի կը ծառայէր, չէր ուզեր, իր սեռային նախընտրութիւնը իր ունեցածը չէր, այլ կը զգար, թէ հայելիէն դիտած երեւոյթին կը պատկանէր, շպարուած. իգական էին զգացումները, երբոր տէրը ըլլար իգական առարկայի մը, գոհ կը զգար եւ երջանիկ: Ա՛լ ժամանակը հասած էր…:

– Ասլանի (առիւծ) պէս տղայ մը ունեցայ: Է՜, ինծի պէս մարդուն մանչ զաւակ կը վայելէ:

– Ա՜չքդ լոյս:

– Խէրը տեսնէք:

– Տղուն շորը բա՛ց, կնիկ, թող տղայ տեսնեն: Մանչ ըսածդ ասանկ կ’ըլլայ:

– Մամա՜, ինչո՞ւ մանչերն ալ պէպէքով չեն խաղար:

– Չ’ըլլար, մանչս, ամա՜ն, պապադ չիմանայ: Չըլլայ, որ անոր քով ասանկ հարցում հարցնես:

– Մա՜մ, մազերս կտրել տալ չեմ ուզեր:

– Չ’ըլլար, տղաս, յետոյ ընկերներդ կը ծիծաղին, «Ի՜նչ է, աղջիկ եղար, ժապաւէն պիտի կապե՞ս», կ’ըսեն:

– Մա՛մ, ես ինչո՞ւ աղջիկ չեմ:

– Տիկին, ձեր տղան աղջիկներուն հետ կը խաղայ, միշտ անոնց քովն է:

– Բնական է, օրիորդ, անոնք նոյն դասարանի աշակերտներ են: Երբ նեղուի, ընկերներուն հետ ալ կը խաղայ:

Ժամանակը անցեր էր, ու ինք մեծցեր էր: Կազմուեր էին անդամները. բնական էր ամէն բան: Արբունքի շրջանին սկսեր էին բուսնիլ պեխն ու մօրուքը. կարելի էր զանոնք ածիլել, դեղերով ջնջել, սակայն անդա՞մը… ոչինչ կ’արժէր իրեն համար: 

Պրպտեց, կ’ուզէր անդամահատուիլ:

– Կնի՛կ, այս տղան կնկան մը ծոցը տալու ժամանակը հասաւ: Թող ուժը փաստէ:

– Ամա՜ն, պէյ, ժամանակը փոխուած է, հիմակուան տղաքը իրենց նախընտրութիւնները գիտեն ու կ’երթան պէտք եղած տեղը:

– Չէ՛, չէ՜, դուն չես հասկնար, ասլանի պէս տղաս ես իմ ձեռքով պիտի տանիմ:

Փախած էր հօրմէն, պատճառաբանութիւններ յարմարցուցեր էր եւ ի վերջոյ հօրը դիմաց կանգնած ու ըսած էր.

– Պապա՛, ես այսօր բոզանոց…:

– Հա՛հ, շէօյլէ (ասանկ), հիմա իմ տղաս եղար:

Սուտ էր: Հօրը երեւակայած տղան չէր․ ըստ հօրը, ուժը կը կեդրոնանայ անդամին վրայ, որ պարծանք ու փաստ է:

Երբոր անդրադառնալ սկսեր էր իր սեռային հակումներուն, ինքզինք աւելի մօտիկ զգացեր էր հանդէպ իգական արդուզարդի, հագուստ-կապուստի, նոյնիսկ պուպրիկներու: Ընտանիքը չէր ուզած տեսնել իրականութիւնը, հապա հիմա ինչպէ՞ս ընդուներ սեռային փոփոխութիւնը: Մօրը կրունկով կօշիկները կը հագնէր ու կը քալէր տան մէջ: Մօրը բացակայութենէն օգտուելով անոր փէշերը կը փորձէր եւ կը շօշափէր կրծքկալներն ու փոխնորդները:

Կը շօշափէ անդամը: Չ’ըլլար, չ’ըլլար, ոչ մէկ շարժում կամ հաճոյք գոյութիւն ունի: Ճեղքէր սա փորը եւ ներս հրէր անդամն ու ամորձիքը: Ո՜հ, որքա՛ն ուրախ պիտի ըլլար եւ գտած՝ իր սեռային ինքնութիւնը: Հակառակ պարագային…

– Ծօ՛, դուն իմ տղաս չես: Ի՞նչ կ’ըսէ այս տղան, կնի՛կ: Փոխանակ ասիկա ծնելու քար ծնէիր:

– Եթէ չընդունիք՝ ինքզինքս կը մեռցնեմ. հիմա, սա դանակով ձեր աչքին առջեւ կը հատեմ անդամս:

– Տղա՜ս, ինքզինքիդ եկուր, պէ՜յ, բան մը ըսէ՛, բան մը ըրէ՛. դուն մինչեւ վերջ մեր զաւակն ես, ո՛վ կամ ինչպէ՛ս ըլլաս:

Բան մը կար, բան մը, որ անդիմադրելի նախընտրութիւնն էր. իրմէ անկախ էր այն, որ սեռային ինքնութեան քայլ էր:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԿՆԹԱՐԹ ՄԸ ԲԱԽՏԻՆ ՅԱՆՁՆՈՒԱԾ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Երբոր անունը լսեց, որ բարձրախօսէն կ’արձագանգէր, շուրջը նայեցաւ: Ո՞վ կը ճանչնար զինք եւ կամ ինք զո՞վ կը ճանչնար:

– Տիկին Շանեան, դրամարկղի խցիկին մօտեցէ՛ք:

Տիկին… «այրի տիկին» պէտք է կանչէին զինք ասկէ ետք: Զինք կը կանչէին, ինչո՞ւ, ի՞նչ պատահած էր: Սա գոյնզգոյն, վառ լոյսի աշխարհին մէջ ոչ ոքի ծանօթ էր: Ոչ մէկուն հետ շփում ունէր: Որոշած էր այս ճամբորդութիւնը կատարել առանձին, որպէսզի այրի տիկին մը ըլլալու մորմոքը յաղթահարէր: Վառած սիկարէթը մոխրամանին մէջ դրաւ եւ ակնոցն ալ ձգեց խաղամեքենային եզերքը, ուղղուեցաւ դէպի դրամարկղի խցիկը:

– Ձեր սենեակին քարտը, տիկին, մեր քով ձգեր էք:

– Օ՜, շնորհակալ եմ, մոռացութեանս պատիժը սուղ պիտի արժէր թերեւս:

– Հոգ մի՛ ընէք: Մեր քով, այս նաւուն մէջ բան չի կորսուիր, ուր որ ըլլաք ձեր առարկան կը հասնի ձեր ետեւէն:

Ժպտեցաւ: Սա նաւը, որուն մէջ հազարաւոր մարդիկ կը ճամբորդեն, ծով բացուած առաջին վայրկեանէն սկսեալ ապահով տան մը մէջ ըլլալու ազդեցութիւնը թողած էր իր վրայ: Մինչդեռ վերջերս սկսեր էր իր հարազատ տունէն հեռանալ, օր առ օր պաղիլ ու ներս մտնել չուզել: Հարցերը սկսեր էին կուտակուիլ եւ անլուծելի դառնալ: Այր ու կին երկու բառ քով քովի չէին կրնար բերել, մէկը միւսը չէր հասկնար: Ո՞ւր էր թերութիւնը, որո՞ւն յանցանքն էր ընտանեկան յարկին փճացումը: Որոշեր էին չշարունակել:

Լոյսերը կը վառէին ու կը մարէին: Ձայներ կը բարձրանային ասդիէն-անդիէն: Քազինօն այն տեղն էր իրեն համար, ուր կային խաբուսիկ դարձող անիւներ, որոնք կը դառնային բախտին համար: Սակայն բուն, իրական խաբեբայութիւնները շատ աւելի վտանգաւոր դարձեր էին տան մէջ քան այս միջավայրին. իրականութիւնը ստուերի տակ ծածկուեր էր իրենց ընտանեկան յարկին տակ. երկու կողմն ալ իր դերը կը կատարէր միայն կատարած ըլլալը ձեւացնելու համար, թէ այր ու կին էին թուղթի մը վրայ, խօսքով։

Դեռ կանուխ էր: Հաստատ քայլերով յառաջացաւ դէպի մեքենայ, որուն կոճակը պիտի կոխէր փորձելու համար իր բախտը. կա՛մ պիտի շահէր կամ պիտի կորսնցնէր այս խաղը։  

– Սպասեա՛կ, սուրճ մը պիտի խնդրեմ:

– Սիրով, տիկին:

Տիկին. «այրի տիկին» պէտք է, որ կոչէր զինք: Այրի էր ասկէ վերջ: Որքա՜ն խորթ կը հնչէր այս բառը. «Այրի՛» տիկին: Ծխախոտը հատած ու մարած էր մոխրամանին մէջ: Երեք օրուան այս ճամբորդութեան ընթացքին գլուխ-գլխի պիտի ըլլար ինք իր անձին հետ: Թերեւս պիտի մտածէր ու մարսէր կացութիւնը ու նոր քայլեր որդեգրելու եւ աւելի լուրջ, խոհեմ կեանք մը վարելու որոշումին պիտի յանգէր: 

– Հրամեցէ՛ք ձեր սուրճը: Կաթ կը փափաքի՞ք:

– Շնորհակալ եմ: 

Մեքենային պաստառին վրայ լոյսեր կը վառէին ու կը մարէին: Մէկը կը խօսէր ու կը լռէր: Երբ կոճակը կը սեղմէր, հերթը կ’անցնէր ուրիշի մը, ուրիշ խաղի մը: Կը վազէր մէկը միւսին ետեւէն արագ-արագ ու կը հաւաքէր նիշերը: Այնպէս կը թուէր, թէ որքա՛ն արագ վազէր, այնքան արագ պիտի հաւաքէր նիշերը: Խաբեբա՜յ, սակայն, սեղմեց կոճակը, նորէ՛ն սեղմեց, նորէն սեղմեց, նայեցաւ արդիւնքին, ու հետզհետէ կը պակսէր արկղէն ներս սահեցուցած դրամը: Խաղալէ զատ ընելիք ուրիշ բան մը չունէր: Եթէ սենեակը երթար՝ այն պզտիկ խուցին մէջ պիտի նեղուէր: Պառկէ՞ր․ չէ՛, տակաւին կանուխ էր: Սեղմեց կոճակը: 

Վաղ առաւօտ աչքը պիտի բանար կապոյտ ջուրերուն վրայ: Երազի մէջ ըլլար կարծես: Պիտի վայելէր արեւը, ծովը, կղզիներուն գեղեցկութիւնը եւ աւելին՝ նաւուն մէջ պիտի մասնակցէր զանազան ձեռնարկներու եւ վայելէր սպասարկուողները: Տրամադրութիւնը սկսաւ փոխուիլ: Ո՛վ գիտէ հիմա բախտն ալ ժպտէր եւ խաղէն աւելի նիշեր հաւաքէր: Սեղմեց կոճակը: Ժամանակին հետ մրցելու կարիքը չունէր: Իրեն այնպէս կը թուէր, թէ օրերը վատնուած էին. այլեւս փրթած էր կապը. անհաւատարմութիւնը, կասկածները շուքի նման եկած, տեղաւորուած էին ամուսնութեան կեանքին մէջ։ Խօսքերը կիսատ կը մնային եւ դռներ կը գոցուէին ետեւ ետեւի, մինչեւ որ փողոցին դուռը աղմուկով փակուէր ու լռութիւնը տիրէր: Լռութիւն մը, որ կը ձանձրացնէ եւ խուլ կը դարձնէ մարդը։ Հիմա հարիւրաւոր գործիքէ ելած ձայներուն խուլ դարձած էր. խորհուրդները վանել կ’ուզէր, որոնք կը խօսուէին եւ կը կրկնուէին ուղեղին մէջ: 

Սպասեակին ձայնէն սթափեցաւ.

– Փափա՞ք մը ունիք:

Մոխրամանին մէջ մարած սիկարէթին նայեցաւ, որ վերջինն էր:

– Սիկարէթ պիտի խնդրեմ: 

Քանի մը վայրկեան վերջ սպասեակը ծրար մը սիկարէթով եկաւ քովը: Պարպուած գաւաթները հաւաքեց: Յաճախորդներուն փափաքները իրականացնող  սպասեակներու եռուզեռ մը կար շուրջը: Բոլորը դաստիարակուած, արագ ծառայողներ էին:

Կոճակը սեղմեց: Անգամ մը, անգամ մը եւս սեղմեց: Արդեօք արժէքը քիչ մը բարձրացնէ՞ր: Ի վերջոյ բախտախաղ էր: Պէտք չէ, որ վախով խաղար: Պիտի չխաբուէր շլացուցիչ լոյսերէն, այլ խաղար հաճոյքի համար: Գոնէ այս ըլլար իր հաճոյքը: Եթէ կորսնցնէր… պիտի խաղար, եթէ շահէր… պիտի խաղար: Սեղմեց կոճակը: Ահա՛, ձրի խաղալու իրաւունք տուաւ մեքենան եւ՝ բարձր նիշով: Ակնթարթի մը չափ շուտ կը փոխուէր բախտը: Ձրի կը հաւաքէր նիշերը: Վրայ վրայի կը կուտակուէին: Օ՜, ի՛նչ լաւ էր բախտը այս գիշեր: Ձրի բան չէր վայելած մինչեւ հիմա: Ամէն բանի արժէքը աւելիով վճարած էր: Կարելի չէր մոռնալ անցած-գացած օրերուն արժէքը, սակայն կը զգար, որ հոգին փլատակի մը տակէն դուրս ելած էր: 

– Ուշ կը մնաք, տիկին: Գործիքը կ’ուզէ, որ կոճակը սեղմէք: Ձեր բախտը մի՛ ուշացնէք:

Ո՞վ կը խօսէր իրեն հետ: Գլուխը դարձուց. քովի սեղանէն պարոն մըն էր խօսողը: Դէմքին նայեցաւ: Զգաց, որ մարդուն աչքերուն բիբերը փայլեցան իր աչքերուն մէջ: Ժպտէ՞ր, թէ քիթը կախած խաղը շարունակէր: Չէ՞ որ այս վերջինով նիշը բաւական բարձրացած էր: Մինչեւ որ մրցումը աւարտին հասաւ, արկղին մէջ հաւաքուեցան նիշերը, որոնք իր յատկացուցած դրամին քառապատիկը կը կազմէին։

– Տեսա՞ք, ահա՛ այսպէս: Առանց շունչ առնել տալու, առանց բախտը ուշացնելու պիտի սեղմէք կոճակը:

Գլուխը դարձուց դէպի ձայնը․ արդէն մարդը սիկարէթը մարած եւ տեղէն ելած էր:

Հեռացաւ: 

Բախտախաղի դա՞ս մըն էր այս մէկը, թէ խաղալը հրահրելու միջոց մը: Շուրջը նայեցաւ․ ծեր, երիտասարդ, այր ու կին կեդրոնացեր էին մեքենաներու պաստառներուն վրայ: Ոմանք քանի մը անգամ կը կոխէին կոճակը, նոյնիսկ կը հարուածէին անոր: Տարօրինակ էին երեւոյթները, լրիւ հիւանդագին դէմքեր կային, որոնք խաղալէ աւելի իրենց կիրքը կը յագեցնէին․ անպայման պիտի շահէին: Ինք հաճոյք առա՞ծ էր, թէ աւելի մատնուած էր խորհուրդներու:

Վայրկեանները կը սահէին հինի եւ նորի, նաւու եւ տան միջեւ: Սեղանին վրայ դրած անձնագիրին նայեցաւ, ուր պէտք է «այրի» գրուած ըլլար: Հոն «ամուրի» գրուած էր: Այս գիշեր պիտի թողուր ապերջանիկ խորհուրդները սա մեքենային գլուխը, սա սրահին մէջ: Վաղը պիտի արթննար տարբեր երկրի մը մէջ եւ ինքզինք պիտի յանձնէր արագաստանաւու հովուն եւ պիտի քալէր նոր ուղիէ մը:

Հաւաքեց պայուսակը եւ գանձեց շահած գումարը դրմարկղի խցիկէն: Ուղղուեցաւ վերելակ. լա՛ւ պիտի ըլլար, որ նաւուն սարաւանդը բարձրանար ու քիչ մը մաքուր օդ շնչէր, ալիքները դիտէր:

Շուրջը ամայի էր. միայն նաւուն լոյսերը չէին, որ կը զարդարէին շուրջը, այլ շա՜տ գեղեցիկ լիալուսնին նշոյլները կը ծփային ծովուն վրայ: Բազրիքին մօտեցաւ ու դիտեց հեռուն, ծովածաւալ տարածութիւնը: Սեւ էր, բայց վաղը պիտի բարեփոխուէր կապոյտի եւ անոր երանգներուն:

– Պիտի մսիք, տիկին:

Սթափեցաւ. ճանչցաւ ձայնը: Խաղարանին մէջ քովի մեքենային մարդն էր: Անոր սեւ բիբերուն նշոյլները անգամ մը եւս ճառագայթեցին իր բիբերուն մէջ գիշերուան մութին:

– Անունս Ժան-Փիէռ է: Այս հովը կը խաբէ: Մեղմ կը փչէ, սակայն կը մսեցնէ: Չէք զգար եւ չէք անդրադառնար, որ ձեր վիզը կը գամէ ձեր բաց ուսերուն վրայ:

Ձեռքերը խաչաձեւեց կուրծքին վրայ, ուսերը ծածկելու մղումով։

– Սեւ ջուրերուն վրայ կեդրոնացեր էիք ուշի ուշով: Վաղը անհետացած պիտի ըլլայ այս գոյնը: Ես այնքա՜ն շատ սիրած եմ այս ճամբորդութիւնը, որ երկրորդ անգամն է, որ կը կատարեմ: Երբ առաւօտուն կղզի հասնինք, դուք ձեզ կը յանձնէք ջուրերուն եւ արեւուն: Ուշադի՛ր, ակնթարթի մը չափ շուտ իր խորքը կը քաշէ այս սեւը. չափազանց տաքն ալ կ’այրէ: Այս կեանքին մէջ ամէն բան ակնթարթի մը չափ կարճ է:

Նայուածքը կեդրոնացեր էր Ժան-Փիէռին աչքերուն վրայ եւ կը լսէր անոր խօսքերը: Այնքան տարուած էր, որ մոռցեր էր ծանօթացնել ինքզինք: Դեռ բերանը չէր բացած, երբ Ժան-Փիէռ իր ժաքէթը հանեց եւ դրաւ ուսերուն:

– Եկէ՜ք, ներս մտնենք, բան մը խմենք: Կը խօսինք ու կը ծանօթանանք:

Հնազանդեցաւ. Ժան-Փիէռին թեւին հպումը զգաց մէջքին վրայ, որ կ’առաջնորդէր զինք։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԵՐԿՈՒԹԻՒՆ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Ակադեմիայի դռնէն ներս մտաւ: Պարտէզը անձայն էր: Ուղղուեցաւ դէպի շէնք. մարմարիոն սանդուխներէն արագօրէն վեր բարձրացաւ: Եռուզեռը պիտի սկսէր աւելի ուշ ժամերուն: Ինք չէր նախընտրեր բազմութեան մէջ երթեւեկել: Թէեւ սովորականէն աւելի կանուխ հասած էր, սակայն հոգ չէ, կը սպասէր, պատրաստութիւնը կ’ընէր: Սենեակէ մը ներս մտաւ: Պաղ էր: Դասարանին զով օդը ռունգերէն կը մտնէր եւ կը թմրեցնէր երեսին մկանները: Քիչ վերջ մարմնին անդամները պիտի բաժնէին ջերմութիւնը իրենց միջեւ, ջերմը պաղ օդին, որպէսզի կարենային իրենց պարտականութիւնը կատարել: Ի՜նչ կ’ըլլար, եթէ սա ծովահայեաց պատուհաններէն ներս թափանցէին արեւուն ճառագայթները եւ ոսկորները տաքցնէին: Ձմրան զով հոսանքը եկեր նստեր էր քաղաքին վրայ: Չէր համարձակեր վերարկուն հանել: Առաջին անգամ չէր, որ պիտի պաղէր մարմինը, պիտի սառէին մկանները եւ թմրէին անդամները: Այնքան որ միջոց մը վերջ անոնք պիտի չզգային: 

Սենեակին մէջ վեր-վար քալեց: Շուրջը կային թուղթեր, ներկեր, ածխամատիտներ, երանգապնակներ, եռոտանի կազմածներ, որոնց վրայ պաստառներ տեղաւորուած էին: Անոնց միջեւ շրջան կատարեց: Երբ ուսանողները գային, ինք իբրեւ բնորդ պիտի կատարէր իր պարտականութիւնը. մօրէմերկ պիտի անշարժանար անոնց դիմաց: Ապրուստի միջոցն էր. ուսանողներ կը գծագրէին եւ ինք փոխարէնը կը ստանար իր օրավարձքը, թէեւ չնչին գումար մը, պարզապէս քանի մը օրուան հանգիստի աղբիւրը: 

Ժամանակը կը մօտենար: Վերարկուն եւ վզնոցը հանեց: Սառոյցի կտոր մը զարկած ըլլար ճակտին եւ իջնէր վիզէն վար՝ սառեցնելով կուրծքը: Ափերը իրարու միացնելով շփշփեց, բերնին մօտեցուց, տաք շունչը փչեց եւ շփշփել շարունակեց: 

Պաստառներուն մեծամասնութիւնը ծածկուած էր սպիտակ սաւաններով: Կեցաւ մէկ հատին առջեւ, որ բաց էր: Քննեց մերկ մարմնին մտապատկերը: Ինքն էր. գծումը կը սկսէր վիզէն եւ կը լրանար կոնքերուն: Դեռ կիսատ էր, պիտի շարունակուէր: Նայեցաւ ծիծերուն. իրեն այնպէս թուեցաւ, որ այլեւս կամաց-կամաց տարիքը կ’առնէր: Դեռ որքա՞ն ատեն պիտի կարենար շարունակել գործը: Պիտի գար ժամանակը, երբ պիտի նախընտրուէր ուրիշը: Մարմնացուցադրութեան բնորդ էր. քանի մը գործ կը կատարէր ապրուստի համար. ահա՛ անոնցմէ մէկն էր այս։ Ձեռքերը կուրծքերուն տարաւ, վար սահեցուց դէպի կոնքերը եւ կերպասին վրայէն զգաց միսերուն ծալքերը, որոնք կը կուտակուէին փորին տակ: Դուռը բացուեցաւ: Երիտասարդ ուսանողներէն ոմանք եկան եւ շէնշող բացագանչութիւններով անցան իրենց պաստառներուն առջեւ: Ինքն ալ շուտով մօտեցաւ աթոռին, որ կը գտնուէր սենեակին մէջտեղ եւ որուն պիտի յենէր: Ուսանողները ածխամատիտով պիտի կատարէին գծումը:

Վար սահեցուց փէշը, հանեց շապիկը եւ մնաց փոխնորդով: Կռնակը դարձաւ, նախ կրծքկալը հանեց եւ ձգեց շապիկին վրայ: Վարտիքը իջեցուց: Ձեռքերովը կիսովին ծածկուած դարձաւ ուսանողներուն: Յենեցաւ աթոռին. կանգնեցաւ մէկ ոտքի վրայ. միւս ոտքը ծալեց ու ծունկը կռթնցուց տախտակին ու մէկ քով դարձած իր ձեւը գտաւ: Այսպէս մերկ, բոպիկ, պաղ սենեակին մէջ պիտի կանգնէր ժամէ մը աւելի: Բոլորն ալ, մանչ-աղջիկ պիշ-պիշ իրեն պիտի նայէին: Անոնք երբ գծումը լրացնէին, զայն պիտի յանձնէին դասախօսին եւ ստանային իրենց նիշը, ինքն ալ՝ օրավարձքը: Բայց ինք պիտի ըլլար այն անձը, որ մե՛րթ պիտի ամչնար, մերթ պիտի նեղուէր քմծիծաղ ունեցող նայուածքներէ, որոնք պիտի շրջէին մերկ մարմնին վրայ վերէն վար, նոյնիսկ պիտի թափանցէին մինչեւ իսկ աներեւոյթ ծալքերը: Հետզհետէ պաստառներուն վրայ պիտի մարմնանար այն երեւոյթը, որ ինքն էր, իր մարմնին կը պատկանէր: 

Խումբ մը տղաք եւս ներս մտան եւ անոնք ալ աճապարանքով տեղաւորուեցան իրենց պաստառներուն առջեւ: Հիմա սենեակը լեցուն էր աղջիկ-մանչ ուսանողներով: Ոմանք ածխամատիտով թեթեւակի նշաններ տալ սկսեր էին, թէ աջ կամ ձախ դառնար, գլուխը դարձնէր կամ ոտքը: Իւրաքանչիւր շարժում կը կատարուէր թեթեւակի:

Ժամը կ’անցնէր: Այլեւս պաղը չէր զգար: Ուսերը գամուեր էին, կռնակը թմրեր էր եւ ոտքերը սառեր էին: Երբ ժամանակը լրացաւ, բոլորը ձգեցին մատիտները: Ոմանք ծածկեցին պաստառը եւ ոմանք թեւ թեւի մտած դուրս ելան դասարանէն: Կռնակը դարձաւ, գետնէն առաւ փոխնորդները, հագաւ: Երբ զգեստը կը հագնէր, ետեւը զգաց երիտասարդ մը, որ բաւական մօտեցած էր ականջին.

– Յաջորդին ոտքերդ մի՛ գոցեր, պուցդ պիտի գծագրեմ:

Սենեակին պաղը յանկարծ չէզոքացաւ: Երիտասարդին տաք շունչը կը զգար  ծոծրակին վրայ: Արիւնը խուժեց քունքերուն եւ իրեն այնպէս թուեցաւ, որ տղան կը բռնաբարէր կարծրացած անդամով: Լուռ մնաց, չէր կրնար մէկու մը գանգատիլ, որովհետեւ կը մնար գործազուրկ:

Վերարկուն հագաւ եւ արագօրէն սանդուխներէն իջաւ. փողոց ելաւ: Քալե՜ց ու քալեց: Ականջները կը զնգային: Երբ տուն հասաւ, անմիջապէս լոգարան մտաւ: Սկսաւ տաք ջուրով լուացուիլ: Երբ ջուրը փորէն, սրունքներէն վար կը հոսէր, մերկութիւնը ծածկելու պահանջքը կը զգար: Օճառ լաթով կը սրբուէր, կը մաքրուէր ու դարձեալ կը սրբուէր: Կը սրբէր, նոյնիսկ կը քերթէր սեռային գործարանը, ու ականջներուն մէջ կը հնչէին.

– Պուցդ պիտի գծագրեմ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԻՆՆ ԵՐԿՎԱՅՐԿԵԱՆ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Վերելակ կ’ուղղուիմ, որպէսզի գետնուղիի փոխադրամիջոցը գործածեմ եւ հասնիմ տուն: Դիւրին, արագ եւ աժան միջոց մըն է, սակայն տաժանելի է երբեմն, որովհետեւ գետնին տակն է: Սաստիկ զով կը փչէ եւ մութ է այն խողովակը. այնպէս կը թուի, թէ ելք չկայ: 

Վերելակի դրան առջեւ մարդ մը կը սպասէ: Եթէ ուրիշ ճամբորդներ չգան, այս մարդուն հետ պիտի ճամբորդեմ, առանձին, քանի մը երկվայրկեան: Գաղափարը կ’անհանգստացնէ զիս: Շարունակ կին կը մեռցնեն, կը դանակեն, կը ծեծեն, կը բռնաբարեն: Միշտ եւ ընդմիշտ: Անլուծելի հարց մըն է այս խնդիրը, մանաւանդ այն երկիրներուն համար, ուր խաղաղութեան համեմատութիւնը զերոյէն վար է բաղդատմամբ բարգաւաճ երկիրներու: Վերելակը կու գայ, դուռը կը բացուի, միայն ես եւ մարդը կը մտնենք ներս: Մարդը կոճակը կը սեղմէ: Ինն յարկ վար պիտի իջնենք, գետնին տակ. «վար անցնիս» չար մաղթանքը պարապի չէ ըսուեր: Ցամաքի մակերեսէն շատ վար, ո՞ւր. դժոխքին յարկերը ըլլային: Իւրաքանչիւր յարկ միմիայն մէկ երկվայրկեան պիտի տեւէ: Մարդու մը հետ առանձին, ինն յարկ վար իջնել…

Ճամբուն կէսին կրնա՞յ կենալ վերելակը, կրնա՞յ խանգարուիլ եւ կամ ա՞ն կը կեցնէ: Հապա՞ եթէ բռնաբարել ուզէ, մօտենայ եւ անհանգստութիւն տայ: Պայուսակս կրնա՞մ գլխուն անցընել: Ինքզինքս կրնա՞մ պաշտպանել: Վստահ թէ կը վատնեմ ամբողջ ուժս: Եթէ՞ քովը դանակ ունի: Ո՜հ, ինչո՞ւ ժխտական բաներ կը մտածեմ: Հիմա պիտի հասնինք ելք: Մարդը արդէն ապրանքով լեցուն տոպրակը մէկ կողմ դրած է: Չէ՛, չէ՛, պէտք է որ աչքիս պոչով հետապնդեմ, չըլլայ որ քայլ մը առաջ գայ: Այս երկրին մէջ մարդոց ե՞րբ, ո՞ւր, ի՞նչ ընելիքը յայտնի չ’ըլլար: Ահա՛ տեղէն կը շարժի: Ինչո՞ւ դեռ չհասանք: Վերելակը կը ցնցուի՞:Կը փափաքիմ միտքս ամփոփել եւ հեռացնել բոլոր ժխտական գաղափարները վայրագութեան: Սակայն անկարելի է: 

Վերելակը յարկերը կ’իջնէ, երեք… չորս…: Քանի՞ երկվայրկեան անցաւ, քանի՞ վայրկեան եւ դեռ ճամբան չվերջացաւ, սա դժոխային պահերն ու մտածումները չվերջացան:  

Ահա չորրորդ յարկն ալ իջանք: Ինծի այնպէս կը թուի, որ չորս ժամ անցաւ: Հասանք հինգերորդ յարկը: Մարդուն մազ-մօրուքը իրարու խառնուած է, քրտնած է եւ բարկ հոտէ մը անհանգիստ կ’ըլլան ռունգերս: Քայլ մը կը շարժի. յառաջ կու գա՞յ: Ինծի՞ կը մօտենայ: Վեցերորդ յարկը հասանք հիմա: Այս ի՜նչ տանջանք է, հոս, նեղ տուփի մը մէջ բանտարկուած ըլլալ եւ անծանօթի մը հետ միեւնոյն օդը շնչել: Ես մեղաւոր չեմ: Յանցանք մը չունիմ: Միայն փափաք մը ունիմ, կ’ուզեմ ողջ-առողջ տուն հասնիլ: Եօթը. ծոծրակիս մօտ տաքութիւն կը զգամ. անծանօթ մարդո՞ւն շունչն է: Գետինը թացութիւն կը նշմարեմ: Մարդուն լորձո՞ւնքը կը կաթի: Դեղին ակռաներուն մէջէն լեզուն կը շարժի: Կոշկոռ կապած մատներուն կարծրութիւնը ալ աւելի կը քարացնէ կարծրացած ջիղերս: Տեղէս չեմ շարժիր: Ութերորդ յարկին ձայնը կը հնչէ: Ոչ թէ երկվայրկեան մը, այլ ժամ մը կայ դեռ հոսկէ դուրս ելլելու համար: Պիտի ազատիմ կաշկանդումէն, բռնաբարութենէն եւ սա նեխած քրտինքի, բերնի, շունչի հոտէն: Եւ իններորդ յարկ: Հիմա դուռը պիտի բացուի. քիչ մը օդ պիտի շնչեմ. ահա՛ կը բացուի, քայլ մը յառաջ կ’երթամ, որ դուրս ելլեմ: Խուժանը ներս կը հրէ զիս եւ դուռը կը փակուի: Ինն երկվայրկեան կը բաւէ միայն, այս քաղաքին մէջ բռնաբարուելու համար:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԼԵԶԱՐԴ ՏԱՆՏԻՐՈՒՀԻՆ

ՍԻՐԱՆ ԱՒԸՆԵԱՆ ԱՄՊԱՐՃԵԱՆ

Փողոցի մայր դռնէն ներս կը մտնենք ու դուռը կը թակենք։ Մի քանի վայրկեան ետք, աթոռին յենած, դժուարութեամբ քալող, ժպտերես, ութսունամեայ ազնիւ կին մը կը բանայ եւ ներս կը հրաւիրէ մեզ: Աթոռը հրելով շնչասպառ ետ կ’երթայ, տիւանին վրայ կը նստի եւ երկար շունչ մը կ’առնէ։ Տիւանը առօրեայ անկողինի մը վերածուած է․ բարձ, պաթանիա, աղօթագիրք, փոքր շիշ մը ջուր, դեղերու տրցակ մը եւ անկիւնն ալ, սեղանի մը վրայ, տօնածառը զարդարուն ոսկեգնդակներով կեցած է տակաւին: Մարտ ամիսը շատոնց թեւակոխած ենք, դուրսը ծովափնեայ զօրաւոր անձրեւը կը լուայ ճամբաներն ու ծառերը եւ թերեւս ալ՝ կարգ մը մարդոց ցաւոտ սիրտերը:

Պարտէզին նայող դրան քով քանի մը կատուներ պառկած կը մլաւէին․ դուրսը միակ տոկուն նարնջենին էր, որ պտուղներովը զարդարած էր այդ լքուած, փոքրիկ պարտէզը․ որքան խնամքի կարօտ էին հողն ու չորցած վարդենիի ճիւղերը: 

Երբ տօնածառը իր շքեղութեամբ Ծնունդէն ետք չհաւաքուի, աւելորդ իրի նման կը տգեղցնէ ամբողջ տունը։ Ամէն ինչ իր օրին գեղեցիկ է, ինչպէս որ ամէն պտուղ իր շրջանին համեղ է․ այսպէս կ’ըսէին մեր մեծ մայրերն ու մեծ հայրերը: Կաղանդ բուրող այս տունը սպասումի մը մէջ էր, որ կայտառ մէկը գալով հաւաքէր եւ դասաւորէր ամէն ինչ:

Ամէն կողմ ընտանեկան նկարներ, խոփ-խոշոր գրադարան մը, հնամաշ կողքերով վրայ վրայի գիրքեր ու ալպոմներ, քով քովի շարուած յուշանուէրներ, դարաններուն վրայ շարուած եւ պատէն կախուած մետալներ: 

– Հրամէ՛, աղջիկս,- կ’ըսէ, ցոյց տալով այդ փոքր սենեակին մէջ գտնուող երկրորդ տիւանը:

– Շնորհակալութիւն, տիկ. Մարօ, երէկ խօսած էինք ձեզի հետ, որ տուն մը ունիք վարձու: 

– Շիտակը ամէն մարդու չեմ տար տունս, միայն ծանօթ ընտանիքներու․ պարզապէս մինակ եմ, թէեւ թաղեցիներս միշտ կը հասնին ինծի եւ բոլոր պահանջներս սիրայօժար կը կատարեն, շատ լաւ մարդիկ են, հայ կամ ոչ-հայ, բայց, բայց… կը տեսնէ՞ք այս նկարները․ թոռնիկներս են եւ զաւակներս, այնքան զիս կը սիրեն, միշտ նկար կը ղրկեն եւ երբեմն ալ հետս կը խօսին ամէն առիթի: Փառք Աստուծոյ, զաւակներս միշտ ինծի կը մտածեն ու մեծ գումարներ կը ղրկեն: Այս երկյարկանի բնակարանը մերն է ամբողջութեամբ, որ ատենին իրենց ձայներով կը խայտար, ուրախ էինք շատ: Ոտքերս եթէ լաւ ըլլային, ես ալ հետերնին կը գաղթէի, սակայն չկրցայ բաժնուիլ իմ քաղցրիկ տունէս:

Դարակի մը մէջէն կը հանէ տան մը բանալին եւ մեզի կը փոխանցէ․

– Վերի յարկն է, աղջիկս: Միայն ուշադրութեամբ բացէք դուռը, քանի տարիներէ ի վեր գոց է…:

Սիրտերնիս նեղացած, քաղաքավարութեամբ կ’առնենք բանալին ու վեր ելլելով կամացուկ մը կը բանանք դուռը․ ամէն ինչ տեղն է, միայն փոշի բռնած էին կահ- կարասի, նկարներ ու զարդեղէններ։ Վարի տունէն շատ մեծ էր տարածութեամբ, լուսամուտները փակ էին։ Սենեակին դռները երբ բացինք, անկողինները շտկուած եւ ծածկուած էին, ծաղկաւոր վերմակներուն նոյնիսկ ինչ երանգի պատկանիլը տեսանելի չէր: Երեք ննջարան, երկու բաղնիք, ճաշասենեակ մը, հիւրասենեակ մը եւ դրան կողքին գտնուող խոշորկեկ, ապակեայ լուսամուտով նստասենեակ մը։ Միայն շատ արագ նայուածք մը նետելէ ետք տան վրայ պատշգամ ելանք, կտորով մը ծածկուած օրօրոցէ աթոռ մը կար՝ վրան գիրք մը, կապո՞յտ էր թէ սեւ, գոյնը կորսնցուցած էր, ոչ ալ գրութիւնը կ’երեւէր։ Անձրեւը կեցած էր եւ փոքրիկ ճառագայթ մը սեւ ամպերուն մէջէն մեզի կը նայէր ու կը համոզէր, որ այդ տան տէրը դառնայինք ես կամ Անին, բայց անտեսելով արեւու ճառագայթը, շատ արագ վար իջանք ու բանալին յանձնեցինք: Եւ կը կարծեմ, որ նոյնն ալ Անին կը մտածէր, թէ այդ տունը անկարելի էր բնակիլ, քանի տակաւին ուրիշ հոգիներ կան հոն, աւելին՝ յիշատակներ, եւ այդ տիկնոջ երազն էր, որ հոնկէ ձայներ վար լսուէին․․․: Բայց այդ ձայները իր սեփական զաւակներունը պէտք էր որ ըլլային: 

Ծերունի կնոջ քիչ մը մեղքնալով, փորձեցինք նստիլ եւ հետը զրուցել, բայց ամէն ինչ մեղքնալով չէ, օրը կու գայ, չդիմանալով կարելի է պոռթկալ եւ վիրաւորել խեղճ կինը․ անոր ուզածը քիչիկ մը գուրգուրանք ու սէր է: 

Ձեռնահեռաձայնը կը հնչէ եւ անմիջապէս ուրախութեամբ կը բացագանչէ․

– Ո՜հ, Սագօ, տղա՛ս, ինչպէ՞ս ես, ինչպէ՞ս են զաւակներդ, տիկինդ, այսօր տարեդարձդ է, չեմ մոռցած, ահաւասիկ հինգ տարի է մինակ կը տօնես, ես շատ լաւ եմ, շատ ուրախ, եւ ձեր ուրախ լուրերուն կը սպասեմ, նայի՛ր, հիմա հիւր կայ նորէն, տունս միշտ լեցուն է մարդով, գոցէ՛, վերջը կը խօսիմ,- կը գոցէ հեռաձայնը եւ մեզի դառնալով,- քիչ մըն ալ կեցէ՛ք, մի՛ երթաք, կը ներէք, չկրցայ ձեզի սուրճով մը հիւրասիրել:

Ամիսներ ետք լսեցի, որ սկսած է տան մէկ սենեակը հայ ուսանողի մը տրամադրել առանց վարձքի:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: