ՄԱՆՈՒԿԸ ԿԸ ՃՉԱՅ

37245563_1965520880164606_4054314454429466624_n

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

– Ընկա՜, ընկա՜…

– Ի՞նչ կ’ուզես, հոգիս, ինչո՞ւ կու լաս, չեմ հասկնար:

– Ընկա՜, ընկա՜… ուաա՜…

– Կեցի՛ր, նայիմ ի՞նչ է տերտը: Տակը մաքուր է, փորն ալ՝ կուշտ: Եկո՛ւր, փաշաս, մեծ մամային գիրկը, ինչո՞ւ կու լաս:

Այս քնքոյշ խօսքերով կը սիրէին զիս, սակայն չէին հասկնար, թէ ի՛նչ կ’ուզէի:

– Ի՜նչ որ ըրի՝ չլռեց, մամա՜: Մէկ տեղը կը ցաւի՞, փորի՞կը: Տաքութի՞ւն ունի արդեօք: Կեցի՛ր, ջերմաչափը բերեմ:

– Ընկա՜, ընկա՜…

– Աղջի՛կս, աս չօճուխին ջուր տուի՞ր:

– Ջո՞ւր… չէ՜:

– Եաւրո՜ւմ, ծարաւցեր է չօճուխը:

– Ընկա՜… այո՛, չլայի, ի՞նչ ընէի, ընկա՜… ինչպէ՞ս հասկցնէի, թէ ջուր կ’ուզեմ: Եթէ մեծ մամաս չ’ըլլար, մայրս պիտի չհասկնար, թէ ի՛նչ էր ուզածս: Ջուր կ’ուզեմ, ջո՛ւր, ներսս կ’այրի, մամաճիկս:

Մայրս անմիջապէս խոհանոց վազեց, որ սրուակը բերէ. մէջը դրուած էր արծաթէ դգալ մը: Անմիջապէս բացաւ պահարանը, հոնկէ առաւ արծաթէ, փոքրիկ գաւաթը, որուն վրայ անունս փորագրուած էր: Կնքահօրս եւ կնքամօրս աչքալոյսի նուէրն էր: Երբ ծնայ, որոշ էր, որ ո՛վ պիտի ըլլար կնքահայրս: Շատ քէլլի-ֆէլլի (փարթամ, հարուստ) մարդ էր ան: Կ’ուզէր, որ ամէն բան տեղը տեղին, օրէնքին համաձայն ըլլար: Պոլսեցի վաճառական մը, որ երբ շուկայէն ներս մտնէր, արդէն ամէն մարդ բարեւի կը կենար:

Երբ նշուած առարկաները կ’օգտագործուէին զանազան պահանջներս գոհացնելու համար, պահ մը կը մտածէի, թէ թագաւորական ընտանիքի մը կը պատկանէի: Արծաթէ դգալներ, գաւաթներ, որոնցմով ջուր պիտի ըմպէի: Ըմպե՞լ. ի՞նչ է ատիկա, հազիւ կաթիլ մը կը կաթեցնէին: Պուտ մը ջուր կ’իջնէր կոկորդէս վար: Բան մը կլլելը կամաց-կամաց կը սորվէի, այո՛, մամայիս համով կաթը ծծելով կը կշտանայի, սակայն առարկայով մը բան մը ճաշակելու դեռ նոր կը վարժուէի: Երբ այս հեղուկը կ’իջնէր որկորէս, օ՜հ, կը զովանայի: Է՜, մամա՜, աս մատ մը չօճուխը ծարաւ ձգել քեզի կը վայելէ՞ր: Ի՞նչ ընէր մարս, ճահիլ աղջիկ…: Դեռ քսան տարեկան՝ գրկած էր իր անդրանիկ զաւակը: Երբ ծներ էի, բժիշկները առաջին հերթին ցոյց տուած էին, թէ բան մը կը կախուէր բացի պորտալարէն: Հիւանդապահուհին ալ, երբ լուրը կու տար ընտանիքիս անդամներուն, թէ արժանացեր էին մանչ զաւակի, կը պչրէր խօսելու ընթացքին, որ սանկ աղուոր աչքալոյսի նուէր մը սահէր գրպանէն վար: Է՜, հէլալ ըլլայ, քանի որ ամէն մարդ վրաս կը դողար. ըսել է, թէ այնքա՜ն յարգի էր կախուածը:

– Աչքերնիդ լո՜յս, մանչուկ մը ունեցաք, բախտաւոր զաւա՜կ ըլլայ…:

Ի՜նչ ալ հաւալը էի: Կը ներկայանայի հիւրերուն, որոնք կու գային զիս՝ նորածինս տեսնելու: Եթէ տնեցիները չամչնային, շորս պիտի բանային եւ ամէն եկողին պիտի ցուցադրէին, թէ մանչ էր ծնածը: Ա՜խ, իմ սիրելի՛ մայր, հիմա դո՛ւն այս տղուն այնքան կարեւորութիւն տո՛ւր, սակայն անոր պուտ մը ջուր ուզելը, ծարաւ ըլլալը մի՛ հասկնար, ըլլալի՞ք բան է:

Իսկ գալով արծաթին… արծաթէ դգալը եւ գաւաթը իրենց տեղէն կ’ելլէին մեծ հանդիսութեամբ եւ պուտ մը ջուր կը կաթէր շրթունքիս, լեզուիս, քիմքիս եւ կուլ կու տայի ատ կաթիլը, քիթս-բերանս ձեւէ ձեւ խոթելով:

Մենք թագաւորականի, ազնուականի դասակարգէն չէինք, սակայն արծաթը շատ յարգի մետաղ մըն էր այն ատեն, ինչպէս հիմա: Շատ մը տուներու մէջ, մանաւանդ մանուկները մեծցնելու ընթացքին, արծաթէ առարկաներ կ’օգտագործուէին, մանաւանդ իբրեւ ջուրի սրուակ: Տնեցիներէն ոչ մէկը քիմիագէտ էր, սակայն արծաթին ազդեցութիւնը գիտէր: Այս մետաղը ջուրին կարծրութիւնը կը փոխէր:

Ահա՛, մեծցայ արծաթէ առարկաներով: «Ընկա՜» բացագանչութիւնս պակսեցաւ: Սկսայ քալել, վազել, խօսիլ, խաղալ ու խնդալ: Օր մըն ալ տեսայ, որ արծաթեղէնները հինցեր են, սեւցեր են․ բոլորը հաւաքեցի, ինչ որ կար՝ դգալ, պատառաքաղ, գաւաթ, շաքարաման, նորոգել տուի, վրան աւելցնելով նոր տեսակներ, նոյնիսկ կարգ մը բաներէն՝ երկուքական:

Երբ երկուորեակներս ծնան, ծննդեան լուրը շատ ուրախ իրարանցում մը պատճառեց ընտանիքին անդամներուն: Սենեակը զարդարուած էր ժապաւէններով, փուչիկներով, պուպրիկներով: Հիւրերուն կը հրամցուէին շոքոլաներ, անուշեղէններ: Տուն այցելողներ իրենց բարեմաղթութիւնները կ’ընէին: Սակայն, ըստ էութեան, ինծի այնպէս կը թուէր, թէ մէկ բան պակաս էր…: Շոր բանալու եւ բան մը ցուցնելու… կատակը…:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԲԱՆՏԱՐԿՈՒԱԾԸ

36301758_933143916867608_8993279373108838400_n.jpg

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Երբ այս առաւօտ արթնցայ, դեռ օրը չէր լուսցած. աչքերս դարձեալ փակեցի: Կը շնչէի, կը զգայի, թէ շունչս հետզհետէ կը դանդաղէր ու կը պատրաստուէի դարձեալ քունի անցնիլ: Միտքս արթուն էր, սակայն մարմինս՝ ոչ: Յանկարծ մարմնիս վրայ խտղտանք մը զգացի. աչքերս գոց կը պահէի: Խտղտանքը կը սկսէր գլխէս եւ կը հասնէր մինչեւ ոտքերուս ծայրը: Թեւերուս վրայ վեր-վար բան մը կը պտտէր: Կարողութիւն չունէի աչքերս բանալու եւ հասկնալու, թէ ի՛նչ էր, որ հեշտօրէն կը գգուէր զիս:

Քնացեր եմ եւ արեւը ծագեր է:

Երբ աչքերս բացի, ամպ մը կար գլխուս վերեւ՝ սպիտակ, լուսաւոր, պայծառ ամպ մը, սակայն չոր, անանձրեւ: Առաստաղը չէի կրնար տեսնել: Ո՞ւր էի. չէի հասկնար: Երբ քիչ մըն ալ յստակացաւ նայուածքս, հասկցայ, թէ ամպ մը չէր, այլ ցանց մը, որուն մէջ բանտարկուեր էի եւ զոյգ մը սեւ կէտեր ինծի կը նայէին: Թրթուր մըն էր, որ աչքերը սեւեռած էր վրաս: Բանտարկուեր էի անոր խոզակին մէջ: Երբ աւելի ուշադրութիւն դարձուցի, տեսայ, որ շուրջս թելեր կախուեր էին՝ խոզակին մետաքսէ թելերը… շատ կանոնաւոր հիւսուած խոզակի մը մէջն էի:

Ջանացի մէկ կողմը ծակել, սակայն ի զո՜ւր, կարծր էր: Ոտքով ջանացի, որ կոտրեմ խոզակը, բայց ո՛չ, այդ ջանքս ալ ապարդիւն մնաց: Ուր որ կը դպչէի, թելերը կրկին կը փաթթուէին այն մասին շուրջ եւ անմիջապէս կը կարծրանային: Այո՛, բանտարկուեր էի․ ուր որ պառկեր էի բանտ մըն էր: Ինչ շարժում որ ընէի, զոյգ մը աչքեր զիս կը դիտէին: Թրթուրը աչքերը կը բացխփէր եւ մարմինը օղակ առ օղակ կը լայննար ու կը կծկուէր: Արդեօ՞ք ես անոր բոյնը գրաւեր էի, թէ ան զիս բանտարկեր էր՝ չէի գիտեր, սակայն գիտէի, որ ես տանս մէջ, անկողինիս մէջ քնացեր էի: Սահմռկեցայ: Որովհետեւ ո՛չ միայն խոզակին մէջ բանտարկուեր էի, այլեւ՝ ձերբակալուեր թրթուրին նայուածքէն, որ կեդրոնացեր էր միայն վրաս:

Հիմա ի՞նչ պիտի ըլլար: Ինչպէ՞ս պիտի ազատէի հոսկէ, թրթուրին ձեռքէն: Եթէ պոռայի՝ ձայնս կը լսէի՞ն: Ե՞րբ լսելի եղան ձայները: Ե՞րբ կրցանք անճար մարդոց օգնութեան հասնիլ: Ո՞վ իր հանգիստը կը խանգարէ եւ ուրիշի մը պահանջքին պատասխան կու տայ: Ո՞վ, որո՞ւ իր ձեռքը երկարեց: Բոլորս ալ յանգած ենք այն եզրակացութեան, որ եթէ մէկու մը օգնական ըլլամ… չեմ ըլլա՜ր, եթէ ձեռքս տամ, զիս թեւէս վար կը քաշէ: Աւա՜ղ…:

Ինչպէ՞ս պիտի ազատէի՝ բնաւ գաղափար չունէի: Որքա՞ն ժամանակ պառկած վիճակի մէջ կրնայի մնալ: Ի՞նչ պիտի ուտէի կամ խմէի: Հապա ա՞ն զիս ուտելու ելլէր: Եթէ ուտելու համար բանտարկած էր… ուրկէ՞ պիտի սկսէր, որքա՞ն ատենէն կրնար հատցնել: Ո՜հ, ինչե՜ր կը մտածէի: Դարձեալ փորձեցի ազատումի համար միջոց մը: Սակայն ապարդիւն ջանքերով տապլտկեցայ: Ամէն բանէ հեռու էի: Դուրսը աղմուկ կար, իրարանցում, վազվզուք, սակայն զիս լսող չկար: Ինծի ուշադրութիւն ընող մէկը չկար: Ո՞ւր կորսուած եմ, ինչո՞ւ բացակայ եմ․ մէկը չկար: Բոլորն ալ ինկած էին իրենց պայքարին ետեւէն: Պայքար մը, որ կանգուն մնալու համար էր: Ես ալ կանգուն պիտի մնայի: Պիտի չյանձնուէի այս փոքրիկ միջատին: Ինք՝ որքա՜ն փոքր, սակայն բոյնը՝ այնքան կարծր: Կարծր էր նաեւ իրողութիւնը: Աշխարհ պատերազմի մէջ էր: Ուտելիքի, մաքուր ջուրի սով կար. ապրելու իրաւունքի սով կար: Պատերազմ կար. մարդիկ՝ ամբոխներ տեղահան կ’ըլլային:

Հիւանդութիւններուն ճարն ու դարմանը չգտնուած՝ նորերը կ’աւելնային: Մէկը կ’ուզէր բարձրանալ, սակայն ոտքին յենարան կը գործածէր միւսին կռնակը: Ինչո՞ւ աճապարէի, ահա՛, հանգիստ պառկեր էի: Սա պահուս ինձմէ ջուր, հաց, վարձք, աշխատանք ուզող չկար: Ապահով պառկեր էի թրթուրի մը խոզակին մէջ: Ապահո՛վ, բայց երջանի՞կ էի: Ահաւասիկ մտահոգութիւններուս հատ մըն ալ աւելցեր էր: Երջանիկ կրնայի՞ ըլլալ, որքա՞ն կրնայի գոհունակութիւն զգալ, հաճոյք առնել անոր հետ ժամանակ անցընելէ:

Ինչո՞ւ ես: Ի՞նչ կ’ուզէր ան ինձմէ: Այն խտղտանքը, որ զգացեր էի, խոզակին հիւսուիլն էր շուրջս: Հոյակապ բոյն մըն էր․ մարդու ձեռքը երբեք չէր կրնար յաջողիլ այնպիսի բան մը կառուցել: Թելերը իրարու մէջէն կ’անցնէին. ցանց մըն էր ամուր, առանց բացուածքի, սակայն ներսիդին լուսաւոր եւ էակի մը շունչ տալու չափ կենսատու էր: Բայց այս հրաշագործութիւնը ուրիշ երես մը ունէր: Մարդ կրնար ամէն ինչ քանդել: Շէնքեր, բնութիւն, հող եւ նիւթականէն զատ նաեւ բարոյական: Մարդ կոչուածը կրնար ոչնչացնել բարեկամութիւնները, սէրը, արդարութիւնը եւ դեռ շա՜տ բաներ…: Ուրեմն, պիտի սպասէի, որ մէկը գար ու խոզակը քանդէր, որպէսզի ազատէի:

Կրկին փակեցի աչքերս, պահ մը ձերբազատուելու համար բացասական միտքերէ: Դարձեալ խտղտանք զգացի եւ մտածեցի, որ սկսեր էր ուտել, սակայն համարձակութիւն չունէի հասկնալու, թէ ինչպէ՞ս կ’անջատէր… մարմինս, անդամներս, գործարաններս: Շատ արի՞ւն կը թափէր. ո՞վ էր աւելի շատ թափողը. մա՞րդը թէ անասունը: Եթէ լմննայի, հատնէի, աշխարհի հոգերով տանջուող հոգիս ալ վերջ կը գտնէ՞ր: Զգացումներս ալ կը վերջանայի՞ն թրթրումին բզկտումով: Ա՛լ վախճանս կը հասնէ՞ր:

Կը քալեմ դաշտի մը մէջ, որ հսկայ բոյսերով շրջապատուած է: Բոյսերու լարեր, թելեր ճամբայ կը բանան, որ անցնիմ եւ ճամբաս շարունակեմ: Թելեր… թելեր ձեռք կ’երկարեն ու զիս կը փոխադրեն մէկ տեղէն միւսը: Կը շարժեմ ոտքերս վեր-վար: Կը շարժեմ ձեռքերս ետ-առաջ: Կը ջանամ տեղէս ելլել եւ կ’ելլեմ ու կը կանգնիմ: Աչքերս գոց քայլ կը նետեմ: Քայլ կը նետեմ… քայլ մը… քայլ մը եւս, եւ ահա՛, կը քալեմ: Արգելք չկայ քալելու: Կ’ուղղուիմ դէպի լոգարան: Լոյսը կը վառեմ ու ծորակը կը բանամ: Պաղ ջուրը կը զարնեմ ճակտիս, այտերուս. գլուխս կը խոթեմ ծորակին տակ եւ պաղ ջուրը ծոծրակէս վար կը վազէ: Կը սթափիմ, կ’արթննամ ու կը բանամ աչքերս, կը նայիմ հայելիին: Ես եմ. դուրս ելած եմ խոզակէն: Ազատ եմ: Դարձեալ կը նայիմ հայելիին. գունաւոր մակերես մը կը նշմարեմ անոր մէջ, որ կը թրթռայ, կը նշմարեմ նաեւ խալեր մակերեսին վրայ: Նոր խաբկա՞նք մըն է, որ զիս կը հետապնդէ: Չէ՛, աղուամազոտ եւ փոշեպատ, բնութեան հրաշագեղ գոյներով զարդարուած նախշուն թիթեռնիկ մը՝ թեւերը լայն բացած, պիշ-պիշ զիս կը դիտէ:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ՋՐԱՇՈՒՇԱՆԻՆ ԵՐԳԸ

36176440_929344897247510_8642863771796111360_n

ՍԻՐԱՆ ԱՒԸՆԵԱՆ ԱՄՊԱՐՃԵԱՆ

Անունս ի՞նչ կարեւորութիւն ունի․ ջրաշուշան կամ հարսնմատ թէ կոկոռ, նիմֆիա․ շատեր տակաւին զիս նունուֆար ալ կը կոչեն: Ձիւնասպիտակ գլուխս եւ աչքերս գիշերները, արեւմարէն ետք, թերթիկներովս կը ծածկեմ եւ կ’ընկղմիմ լճակին քաղցրահամ ջուրերուն յատակը, աչքերս կը փակեմ մինչեւ զարթնումի պահը եւ կամաց-կամաց ջուրին մակերեսը կը բարձրանամ: Առաւօտ կանուխ թերթիկներս կամաց-կամաց կը բանամ ու քնքշութեամբ կը տարածեմ ջուրին մակերեսը, զանոնք դէպի երկինք ուղղելով կը սկսիմ առաւօտեան աղօթքի:

Ինձմէ զատ բոլորը՝ թռչունները, միջատները, երկակենցաղները, սողունները եւ մեր այս գեղահրաշ պուրակին մէջ ապրող երկրային բոլոր էակները, նոյնիսկ նմաններս տակաւին քնացած են։ Կ’ունկնդրեմ առաւօտեան լռութեան երաժշտութիւնը եւ անհամբեր կը սպասեմ մէկ հատիկ, փոքրիկ եւ նազանի ընկերոջս՝ արեգին, որ իր գիշերային երկար պտոյտէն յոգնած կը սթափի եւ աչքերը դժուարութեամբ կը բանայ անքնութեան պատճառով, գիտակից, որ ամբողջ բնութեան տարրերը իրեն կը սպասեն, իր գեղեցկութեան վրայ կը հիանան, իր ջերմութեամբ կ’աճին եւ իր լոյսովը գործի կը լծուին ամբողջ օրը: Եւ ես առաջինը կ’ըլլամ իրեն ժպիտով մը առաւօտեան մաղթանքս ուղղող, որովհետեւ ինծի միայն այդ պահուն մօտ կ’ըլլայ․ երկվայրկեաններու հարց է, շուտով կը հեռանայ, կը զօրանայ, ամբողջ աշխարհը կը դիտէ մինչեւ իր «գործին» վերջին պահերը։ Վստահաբար չի կրնար զիս յիշել, ես՝ աննշան ծաղիկ մը, նոյնիսկ մարմինս ու ոտքերս կապուած են ջուրին խորերը, այդ ժայռոտ կամ ցեխոտ հողին մէջ:

Թեւեր չունիմ, որ կարենամ թիթեռնիկներուն պէս թառիլ կամ մեղուներուն նման ծաղիկէ ծաղիկ այցելել․ լեզու ունի՞մ, որ կարենամ ծիտին կամ սոխակին նման դայլայլել կամ ջուրին նման խայտալ․ կամ՝ ոտքեր, այդ փոքրիկ չորքոտանիներուն նման, որ թափառիմ խիտ անտառներու մէջ կամ գեղեցիկ բուրաստաններու, այգիներու, մրգաստաններու եւ մարգագետիններու վրայ:

Քիչ մը արկածախնդրութիւն եւ հետազօտութիւն ընեմ: Անխօս դիտեմ չորս կողմս գտնուող գեղատեսիլ բնութիւնն ու անոր մէջ ապրող էակները: Եթէ կարենայի խօսիլ ջուրէն դուրս գտնուող ծաղիկներուն․․․ ո՞վ ըսաւ, որ անոնք ինձմէ աւելի սիրուն կամ աւելի բուրումնաւէտ են․ անոնք օրն ի բուն կը խաղան, կը պարեն ու կ’երգեն զեփիւռին, քամիին, ծիտին, մեղուին եւ թիթեռնիկներուն հետ, իսկ ես միայն ջուրին մէջ սուզուած մարմինս, գլուխս աջ ու ձախ դարձնելով կը դիտեմ չորս կողմս եւ կ’երազեմ, որ օր մը ես ալ ցամաք պիտի մեկնիմ եւ միւս էակներուն նման զգամ ոտքերս, մարմինս եւ թեւերս:

Արդէն արեւը իր կիսաբաց, ծիրանագոյն աչուկները ինծի ուղղած, արքայի ժպիտով բարի օր կը մաղթէ։ Որքան երջանիկ եմ իմ այս փոքրիկ միակ ընկերոջս ներկայութեամբ․ եւ ահա կը սկսինք այդ կարճ պահերուն զիրար դիտելով, երկնքի վրայ գոյներ յառաջացնել։ Գիտէ, որ շատ կը սիրեմ առաւօտեան երանգներու խաղը։ Ամբողջ երկնակամարը կը սկսի իր շողերով, կարմիրէն մինչեւ մանուշակագոյնը, գունաւորել եւ ծիածանի գունաշարը կաթիլ-կաթիլ, մէկ-մէկ ինծի նուիրել։

Ճերմակ թերթիկներէ բաղկացած գլուխս կախարդիչ այս պահուն բազմաթիւ գոյներով կը ներկուի, հոգիս ուրախութեամբ կը խայտայ, եւ չունեցած ձայնովս կը սկսիմ երգել, հաճելի ձայնով մը, եւ կախարդիչ գոյներով պահ մը կը վերափոխուի նաեւ շրջապատս, ու ես ամբողջութեամբ կը վերածուիմ մանուշակագոյնի՞ թէ վարդագոյնի, այտերս՝ կարմի՞ր են թէ ծիրանագոյն․ կը սկսիմ փայլիլ ընկերոջս նման, կը վերածուիմ թռչունի եւ կը թառիմ հոս ու հոն, պահ մը մարախին նման կը ցատկեմ, տերեւէ տերեւ, նոյնիսկ այդ տգեղ գորտին նման մէյ մը ցամաք կ’երթամ, մէյ մը ջուրերուն վրայ, ո՜հ, որքա՜ն կը սիրեմ այս պահը, որուն կը յաջորդէ բնութեան զարթօնքը, որ կը սկսի համերգ-հանդէսով մը․ երգեցիկ թռչունները՝ երաշտահաւերը, ճանճորսները, ճռռանները, ծնկլտան գեղգեղիկները, արշալուսիկն ու եղնճաթռչնակը, իրենց անհատական եւ խմբային երգերով կ’երգեն, իսկ թութակը, ագռաւը, կաչաղակն ու սիրամարգը կը սկսին արձակել իրենց ճիչերն ու սուլոցները։ Իրենց միանալով դեղձանիկը լաւագոյն մեղեդիներով կ’ողջունէ երկինք ու երկիր գտնուող բոլոր դրացիները, եւ այսպէս անոնք կը լծուին իրեն առօրեային մինչեւ իրիկնամուտ․ իսկ կենդանիները քունի մէջ են, նոյնիսկ՝ ջուրի էակները։ Կը մոռնամ գիշերուան երկար մթութիւնն ու պաղը, երբ ժամեր անքուն, սպասումի պահեր կ’ապրիմ: Արդէն բնութեան այդ զարթօնքէն ետք, ընկերս՝ արեգը, շատոնց բարձրացած եւ աչքերէս հեռացած է․ քիչ մը աւելի եթէ մնար՝ ի՞նչ կ’ըլլար, եւ եթէ ամբողջ օր մը հորիզոնին վրայ քովս մնար․․․ բայց ինք ուրկէ՞ պիտի հասկնայ վիճակս, զգացումներս, զրկանքներս…:

Ջուրին վրայ արեգին երիտասարդ դէմքը կը ծփայ, ալ աւելի գեղեցկացած, բայց անշուշտ ինք չէ, այլ իր պատկերն է այդ: Եւ կը սկսին չարաճճի ձուկերը մարմինս ծակծկել եւ ցաւցնել, իսկ գլխուս վրայ անամօթ մժեղներն ու անպէտք միջատները ժամերով առանց հրամանի կը հանգչին, աւիշս, հոսող արիւնս կը ծծեն, բայց ես իմ ուժերուս վստահելով եւ չյուսահատելով կրկին կանգուն կը մնամ, գլուխս դէպի վեր: Արժանապատուութիւնս կ’արգիլէ, որ լամ ու տառապիմ կամ գանգատիմ բնութեան միւս էակներուն կամ ընկերներուս եւ կամ ծնողքիս, համոզուած ըլլալով, որ այս եմ ես, տեղս հոս է, ջուրերուն մէջ:

Կը սկսիմ նայիլ ընտանիքիս անդամներուն․ անոնք ալ նոյն ձեւով կը ծփան ջուրին վրայ, նաւակներու նման, եւ միայն միջատներու եւ գորտերու հանգստեան կայանները կ’ըլլան: Բոլորս կ’աշխատինք եւ մեր պարտականութիւնը ըստ բնութեան օրէնքին ու կանոնին լիուլի կը կատարենք, ամբողջ օրը գեղեցիկ տեսք կը պահենք, լճակը զարդարելով, որ զբօսաշրջիկները մեզ դիտելով զմայլին ու կրկին գան պտոյտի: Հիանան մեր վրայ, երգեր հիւսեն, նաւակներով մեր քովէն անցնին եւ երբեմն ալ արմատախիլ ընելով մեզ, տանին ու այդ անիծեալ ծաղկամանին մէջ բանտարկեն, որպէս զարդ, մոռնալով որ մենք ալ ապրող էակներ ենք:

Համոզուած եմ, որ հոս է աշխարհս, ուզեմ կամ չուզեմ․ եթէ մայրս հիւանդանայ՝ կը խնամեմ, իսկ եթէ հայրս ծերանայ՝ քովը մնալով պիտի խնամեմ, չէ՞ որ մէկը կառչած պէտք է մնայ իր ծննդավայրին: Այս սկզբունքով աշխարհ եկած եւ մեծցած եմ:

Ահաւասիկ փոքրիկ կենսագրութիւնս, ոչ-նախանձելի վիճակս:

Աշուն եկաւ, ահաւասիկ ծիծեռնակները, կռուկներն ու միւս թռչունները, շարան-շարան, երամ-երամ կը սկսին գաղթել, արեւուն հետեւելով դէպի աւելի տաքուկ եւ ուրախ վայրեր, ես տակաւին տեղս եմ, միօրինակ է կեանքս․․․:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԿԱՐՄԻՐ ԹՈՒԹՈՎ ՆԵՐԿՈՒԵՑԱՒ ՍԷՐԸ

33401194_1892269184156443_1436294345761226752_n.jpg

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

– Քա՛, վո՜ւյ, աղջի՛կ, նորէ՞ն միւսիւ Նորայրին պարտէզը մտար: Ատ հանդարտ մարդը կը խենթացնես: Հասկցի՛ր ալ, չ’ուզե՜ր, չ’ուզեր, որ մէկը իր պարտէզը մտնէ եւ բան մը գողնայ:

– Օ՜ֆ, մամա՛, Պօղոսը կանչեց, պապան շուկայ գացեր է, եկո՛ւր, ըսաւ, թութ փրցնենք:

– Յայտնի է շրթունքէդ: Բերնիդ եզերքը կաս-կարմիր եղած է: Հապա ձեռքե՞րդ, ամէն կողմդ ներկեր ես կարմիր թութով: Մարդը չտեսնէ: Օր մը փայտով պիտի վազէ ետեւէդ:

– Հա՛, հա՛, հա, կրնա՞յ բռնել որ…:

– Ա՜խ, Պօղոս, սիրո՛ւն տղայ, կը յարմարի քեզի եւ հօրը կը դաւաճանէ:

– Ի՜նչ կ’ըլլայ որ… մեր կերածը հինգ-տաս թութ է, եթէ չուտենք՝ գետինները կը թափին, ծառը չկերանք եա… օ՜ֆ, ան ալ ամմա կծծի է:

Մօրս ձայնը կը հնչէ ականջներուս մէջ, երբ կը տեսնեմ, թէ գիշերը աղջիկս՝ Նուշիկը աման մը թութ առած սենեակ կը մտնէ: Կարմիր թութով, սպիտակ թութով եւ ամրան տարբեր գոյնի պտուղներով լեցուն է ամանը:

Ամէն ամառ ընտանիքիս հետ միւսիւ Նորայրենց վարձակալը կ’ըլլային: Մենք, Պօղոսին հետ, մէկ ծառէն միւսը կապիկի պէս կը մագլցէինք ու կը ճաշակէինք պարտէզին պտուղները: Անոնց պարտէզին պտղատու ծառերը աւելի շատ էին եւ բարեբեր: Սալորենիներուն, կեռասենիներուն, տանձենիներուն եւ մանաւանդ թթենիներուն համը ամէն տարի կը գերազանէր նախորդ տարուանը: Մէյ մը սալորենիին, մէյ մը տանձենիին եւ ամենէն վերջն ալ թթենիին ճիւղերուն վրայ  պտուղները ճաշակելէ ետք, փորերնիս ուռած, իրարու փաթթուկ ընելով կ’ուղղուէինք մեր տուները:

Միւսիւ Նորայր խստիւ արգիլած էր իր տղուն, որ հատ մը պտուղ փրցնէր ծառէն: Սակայն արգիլուած պտուղը աւելի համով չ’ը՞լլար: Չէ՞, որ Եւան ալ խաբեց Ադամը: Ադամ խաբուեցաւ, պտուղը կերաւ, վրան ալ… Եւային հետ վռնտուեցաւ դրախտէն: Երբ միւսիւ Նորայրը զիս ալ բռնէր այն պահուն, երբ յանցանք կը գործէի ու կը գողնայի պարտէզին համեղ պտուղները, մեծ պոռչտուքով կը վռնտէր հոնկէ: Սակայն ի զո՜ւր․ ան կ’արգիլէր, ես չէի անսար եւ նորէն կը մտնէի պարտէզ: Եթէ առջեւի դռնէն վռնտուէի, կը մտնէի ետեւի դռնէն: Անգամ մը դրեր էի միտքս, թէ պտուղ պիտի գողնայի եւ նաեւ… յառաջիկային… պիտի գողնայի իր տղան: Պօղոսը, ա՜խ Պօղոսը, իմ շատ սիրելի մանկութեան ընկերս… միւսիւ Նորայրը կրնա՞ր գուշակել, թէ այս աղջիկը յառաջիկային պիտի ըլլար իր սիրելի հարսը:

Երբ ամառ գար եւ դպրոցները փակուէին, ամարանոց կ’երթայինք եւ հոն մենք՝ մանկութեան երկու հարազատ ընկերներ, քովէ քով կու գայինք եւ ամէն պահ, ամէն առիթով կ’ուտէինք, կը խմէինք, կը զուարճանայինք միասին:

Ես Պօղոսին օգնութեամբ ծառ կը բարձրանայի, իսկ ինքն ալ պահակ կ’ըլլար ծառին տակ. շուրջը կը դիտէր, չըլլայ, որ հայրը շուկայէն վերադառնար եւ զիս ձերբակալէր ծառին վրայ կամ վախնայի ու հաւասարակշռութիւնս կորսնցնելով ծառէն իյնայի: Սակայն անհոգ էի, գիտէի, որ Պօղոս զիս կը բռնէր թեւերուն մէջ:

Երբեմն համարձակութիւնս հաւաքելով միւսիւ Նորայրէն հրաման առնելու պահեր ալ կ’ունենայի: Կը հնչեցնէի դրան զանգակը, հարցնելու համար, թէ արդեօք ծառին տակ սաւան փռելով կրնայի՞նք քիչ մը թութ հաւաքել իմ սիրելի ընկերոջս՝ Պօղոսին հետ: Դրան առջեւ, ծխամորճը ձեռքը կ’երեւէր միւսիւ Նորայրը. մէկ յօնքը պռստած այնպիսի ձեւեր կ’առնէր, որ կարծես թէ շատ կարեւոր հարցի մը լուծումը գտած ըլլար: Մէյ մը ինծի, մէյ մըն ալ տղուն կը նայէր եւ հաստ պեխերուն տակէն «հը՜մմ» բացագանչելէ ետք գլխովը ստուգումի նշանը կու տար եւ կ’աւելցնէր.

– Փրցուցէ՛ք, սակայն ուշադիր, չըլլայ որ վիրաւորուիք կամ մէկ տեղերնիդ ցաւցնէք: Թզենիէն ալ հեռու կեցէ՛ք, հոնկէ ինկողը սաղլամ չի մնար:

Մայրս ալ կը պատուիրէր, որ թզենին չբարձրանայի, որովհետեւ կ’ըսէին, թէ հոնկէ ինկողը անպայման մէկ տեղը կը կոտրէր եւ կոտրածն ալ չէր բուժուեր: Կը մտածէի, արդեօք չորցած, անպտուղ թզենի՞ն էր, որ իր ոխը կը լուծէր մարդոցմէ: Է՜ն աղէկը անկէ հեռու մնալն էր: Գետինը թափած պտուղներուն քանակութեան չափ ալ կը լողար մեր ստամոքսին մէջ: Ամբողջ ամառը փորացաւէ կը տառապէի, սակայն նորէն ալ չէի հրաժարեր այս հաճոյքէն: Օր մըն ալ… օր մըն ալ ձերբակալուեցայ: Սակայն ոչ թէ պտուղ փրցնելու ատեն, այլ միւսիւ Նորայրին ծաղկանոցին վարդենիէն վարդ քաղելու ընթացքին․ ան վրայ հասաւ․

– Շուն, շանորդի՛ աղջիկ, պտուղները չբաւեցին, հիմա ալ կարգը ծաղկանոցիս վարդերո՞ւն եկաւ: Ի՜նչ է այս քաշածս քեզմէ: Ականջներէդ պիտի կախեմ, աղջի՛կ, քեզի:

Զիս անանկ վռնտել մը վռնտեց․ գետինը փոս մը բացուէր եւ ես մէջը մտնէի: Օրերով չկրցայ Պօղոսին երեսին նայիլ եւ օրերով փախայ, չուզեցի դէմ դիմաց գալ անոր հետ, քանի որ այնքան արհամարհուած էի: Ինչո՞ւ արդեօք այն խօսքերը կամքիս դպեր էին: Կը մեծնայի: Ի վերջոյ գացի եւ միւսիւ Նորայրէն ներողութիւն խնդրեցի: Յաջորդ օր Պօղոս ձեռքը վարդերով հնչեցուց մեր դրան զանգակը: Կարծես թէ աղջիկտեսի եկած ըլլար ան…: Ուրախացայ եւ վարդերը առի ու զայն ներս հրաւիրեցի: Հրաւէրիս պատասխան չտուաւ եւ այտէս համբուրելով, գնաց իր տունը: Դրան տակ կեցեր էի, ձեռքս փունջ մը վարդ, ապշած: Կը ջանայի հասկնալ, թէ ի՛նչ պատահած էր: Կը մեծնայինք… մեծցեր էինք:

Երբ ամարանոցներու փակումին ատենը հասաւ, մայրս ողջագուրուեցաւ իր դրացիներուն հետ: Երբ կարգը մեզի հասաւ, Պօղոսին հետ փաթթուեցանք եւ զգացի, թէ բան մը խլրտաց մէջս: Միեւնոյնը պատահած ըլլալու էր անոր մէջ, որ այն օրէն, այն ամառէն ետք, յաճախ տեսակցեցանք իրարու հետ:

Օրերը օրեր հետապնդեցին: Սպասեցինք իրարու, քիչ մըն ալ մեծնալով եւ ի վերջոյ… մեծցանք:

Սպիտակ ու կարմիր թութի գոյն ծաղիկներ բռնած հարս եղայ եւ մեր անդրանիկը կոչեցինք. Նորայր:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

ՍՏՈՒԵՐՆԵՐԸ ՉԵՆ ՀԵՏԱՊՆԴԵՐ

32544058_1882831528433542_2950145080649842688_n.jpg

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Պաղ հովը լիզեց այտերը եւ ծոծրակէն ներս մտաւ: Վզնոցը քիչ մըն ալ վեր բարձրացուց: Մարմինը սարսռաց քամիէն բարակ վերարկուին տակ: Երբ կայարան հասաւ, նայեցաւ ժամանակացուցակին: Հասկցաւ, որ հազիւ հազ պիտի հասնէր շոգեկառքին ու քայլերը արագացուց: Ժամ առաջ ուզեց նստիլ: Պիտի տաքնար: Յաջողեցաւ. դռները գոցուեցան եւ շոգեկառքը ճամբայ ելաւ:

Մարդոց բազմութիւնը կը կրէր օրուան յոգնութիւնը: Ոչ ոք իր տեղէն շարժելու կարողութիւն ունէր: Մէկը՝ կռթնած դրան, միւսը՝ կախուած կախիչէ մը, ուրիշ մը՝ նստարանին նստած կը ճամբորդէին հազարումէկ խորհուրդներով, երեսներուն՝ մտահոգութեան կնճիռներ:

Շոգեկառքը ճամբայ ելաւ դանդաղ: Յետոյ երկաթուղիին ճռինչը սկսաւ աւելի լսելի դառնալ. փոխադրամիջոցին անիւները ժամացոյցին դանդաղ, սակայն կանոնաւոր, զիրար հետապնդող սլաքներուն դարձին նման արագացան: Դիմացի մարդուն ծունկերուն եւ իր ծունկերուն միջեւ գրեթէ մատ մը պարապութիւն կար: Շոգեկառքը երերալով կը յառաջանար, եւ կ’երերային ճամբորդները, կ’երերային բռնիչները: Կոկորդը կը սեղմուէր: Քրտինքի պաղ կաթիլ մը սահեցաւ քունքէն: Վզնոցը կը սեղմէր կոկորդը: Գլուխը դարձուց դէպի պատուհան: Ապակին հայելիի նման կը փայլէր. արտաքին մութը միացեր էր ներքին աղօտ լոյսին: Աչքերը բացխփեց… դարձեալ քթթեց… անգամ մըն ալ… ու… փոքրիկ աղջիկ մըն էր սենեակին մէջտեղ ոտքի կանգնած: Ձեռքը պուպրիկ մը բռնած էր. պուպրիկ մը, որուն մազերը խանգարուած էին եւ մէկ ոտքն ալ փրթած էր: Ոտքին մէկը՝ գետինը, անդին կը կենար: Կու լա՜ր… կու լար ի՞նք, թէ պուպրիկը: Իր մազերն ալ խանգարուած էին, վրան գլուխը թափթփած, նոյնիսկ պատռտուած: Յանկարծ շուք մը սկսաւ մօտենալ: Շուք մը, որ խոշոր ձեռքեր ունէր․ խոփ-խոշոր ձեռքեր, որոնք սկսեր էին պտտիլ ճղճիմ մարմնին զանազան մասերը: Կոկորդը կը սեղմուէր տակաւին: Այնպէս թուեցաւ, որ բռնիչէ մը կախուած էր չուանով: Հազաց եւ վզնոցը թուլցուց: Քրտինքի կաթիլ մը եւս սահեցաւ քունքէն: Գլուխը ասդին դարձուց պատուհանէն: Դիմացի մարդուն ծունկերը կը դպէին ծունկերուն: Շտկուեցաւ, ետ քաշելով ինքզինք նստարանին վրայ: Չունէր ուրիշ երթալիք բաժին: Շնչառութիւնը սկսեր էր արագանալ: Քիթէն ներշնչած եւ արտաշնչած օդը զովութիւն կը պատճառէր ռունգերուն շուրջ: Կուրծքին ելեւէջը կը զնգար ականջներուն մէջ: Սաստիկ ցաւ մը զգաց ճակատին վրայ: Երկար շունչ քաշեց եւ ներսը պահեց: Դարձեալ նայուածքը յարեց ապակիին: Նորէն այն փոքրիկ աղջիկն էր. հոն, սենեակին մէջտեղը կը կենար, եւ գետինը ծնկաչոք կին մը կար: Փոքրիկ աղջիկը կ’աղաչէր, կը պաղատէր փաթթուած այն խոփ-խոշոր ձեռքերուն: Պուպրիկը, որուն ոտքը փրթած էր եւ խանգարուած մազեր ունէր, կը բռնէր ձեռքին մէջ: Աղիողորմ, արցունքոտ աչքերով կը նայէր պուպրիկին եւ մէկ ալ գետինը ծնկաչոք կնոջ: Շուքը կը մօտենար… նորէն կը մօտենար, խոփ-խոշոր ձեռքերը… կը մօտենային… ու… ապտակ մը շաչեց:

Շոգեկառքը սուր, շա՜տ սուր ճռինչով մը քիչ մը եւս սահելով ու ցնցուելով կանգ առաւ: Մարդիկ բախեցան իրարու, խռնուեցան իրարու վրայ: Նստարաններուն վերը՝ ձողերուն վրայ դրուած տոպրակները ինկան վար: Նստողները կքեցան դէպի առաջ եւ ետ գացին: Քանի մը մեթր, քայլ մը մնացեր էր, որ շոգեկառքը կայարան հասնէր: Մարդիկ դէպի դուռ խուժեցին: Երիտասարդ մը ոտքի հարուածով դուռը բացաւ: Գիշեր էր. մութը չոքեր էր ամէնուրեք: Վար ցատկեցին ճամբորդները եւ սկսան քալել երկաթուղիին վրայէն դէպի շոգեկառքին առաջամասը: Ոչ ոք գիտէր, թէ շոգեկառքը ինչո՞ւ կեցեր էր: Մարդիկ միայն կը քալէին: Թէեւ մութ էր, սակայն շոգեկառքին լոյսերը զօրաւոր էին. գիշերը իր պահուըտած տեղէն դուրս ելած էր: Երկաթուղագիծը կը փայլէր դանակի մը շեղփին նման գիշերուան մթութեան մէջ: Գետինը թացութիւն մը կար: Կոյտ մը նշմարելի էր, որ պառկած էր երկաթին վրայ: Մարմին մը կար շոգեկառքին առաջամասը: Մարմին մը միայն, զուրկ մէկ ոտքէ, ձեռքէ: Ջարդուփշուր… արիւնը հոսած էր, անդամները տարտղնուած էին…: Գլուխը կիսովին փրթած էր իրանէն, բաց աչքերով կը նայէր կիսամութին, քովէն անցնող քայլերուն:

Կը հետեւէր բազմութեան: Հոն կը պառկէր մարմին մը… մարմին մը. ո՞վ էր: Գլուխը փրթած, մէկ ոտքը անդին գացած մարմին մըն էր: Մութին մէջ ստուերներ կը տողանցէին եւ քովէն կ’անցնէին ու կը հեռանային:

Ինքն ալ կը քալէր ստուերներուն ետեւէն: Պայուսակը բացաւ եւ պուպրիկ մը հանեց՝ մէկ ոտքը փրթած: Պուպրիկը նետեց անդին, գետինը պառկած իրանին քով. ո՛չ լացաւ եւ ոչ ալ ճչաց: Հիմա զով օդը կը մտնէր ծոծրակէն ներս, սակայն չէր մսեր: Վզնոցը, որ խեղդուելու չափ փաթթած էր, հանեց եւ անդին շպրտեց. ատ ալ ինկաւ անշնչացած մարմնին քով: Մազերը քակեց. թափեցան ուսերուն վրայ: Խանգարուած չէին, կանոնաւոր սանտրուած մազեր էին, ալիք-ալիք: Ստուերներ կը քալէին առջեւէն: Ետեւը դարձաւ. ոչ ոք կար զինք հետապնդող եւ ոչ ալ խոշոր, խոփ-խոշոր ձեռքեր…: Ան ալ քալեց, անցաւ դիակին քովէն: Ո՞վ էր:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

«ՎԱՂԸ ՔՈՎԴ ԿՈՒ ԳԱՄ»

32116651_1875007475882614_6469442502762954752_n.jpg

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

– Կ’երթա՞ս:

– Ինչո՞ւ կը հարցնես, գիտես արդէն:

– Եթէ «կեցի՛ր», ըսեմ…:

– Ո՜հ, երկուքս ալ իրարու պարագան գիտենք:

– Այո՛, պարկեշտ վարուեցանք:

– Քեզ կը սիրեմ եւ անկարելի վիճակդ ալ ընդունեցի, սակայն հաստատութեան գործը վերջացաւ հոս:

– Քիչ մըն ալ մնաս… եւ մինչեւ վերջը:

– Մեր պարտականութիւնը վերջ գտաւ, մեքենաներն ալ աշխատցուցինք: Ա՛լ վերադառնալու ժամանակն է:

– Հոն ո՞վ կը սպասէ քեզի: Ես առանց քեզի…:

– Մէկը չ’սպասեր, սակայն դուն առանձին չես, կինդ… զաւակդ…:

– Կինս… կինս…:

– Խնդրեմ, ասիկա չըլլայ մեր նիւթը: Առաջին օրէն բացատրեցիր կացութիւնդ եւ ես ալ գիտակցաբար ընդունեցի: Չհասկցայ, թէ ինչպիսի՞ մագնիսացած ուժով մը քշուեցայ դէպի քեզ:

– Քովս եկո՛ւր:

– Կը հաւաքուիմ, պայուսակներս պէտք է որ գոցեմ:

– Կը գոցես, քովս եկո՜ւր. անձրեւուն ձայնը լսենք:

Անձրեւը կը հոսէր ոտքերուն տակէն: Կոյուղիի կափարիչներուն մէջէն դուրս կը յորդէին ջուրերը: Գործի գացողներուն իրարանցումը կար փողոցներուն մէջ, երբ անձրեւը սկսեր էր: Շատ կարճ ժամանակի մէջ ալ տեղատարափ անձրեւու վերածուած էր: Ինքն ալ տունէն ելած էր գործի հասնելու համար եւ անձրեւուն բռնուած էր: Անկարելի էր քալել, ուստի ապաստան գտաւ շէնքի մը դրան ներքեւի կողմը: Ջուրերը կը հոսէին աւելի առատօրէն:

Թեթեւակի թրջուեր էր․ յառաջանա՞ր, թէ ետ դառնար: Եթէ յառաջանար՝ թաց, խխում պիտի ըլլար եւ եթէ տուն վերադառնար՝ ուշ պիտի մնար գործատեղիէն: Որոշեց, որ տեղէն չշարժէր: Պիտի սպասէր, որ անձրեւը դադրէր կամ ուժգնութիւնը կորսնցնէր:

– Ե՞րբ կու գաս նորէն:

– Չեմ գիտեր, եթէ դարձեալ պարտականութիւն մը տրուի…:

– Արձակուրդի՞ կամ ուրի՞շ առիթով:

– Սիրելի՜ս, ասոր մասին մի՛ մտածեր հիմա:

Հիմա թաքսի գտնել ալ դժուար էր: Դիմաց անցնելու համար ջրակոյտի մը վրայէն պէտք է ցատկէր եւ արդէն կը թրջուէր: Օրը չէր լուսցած տակաւին: Երկինքը ամպերուն պատճառով գորշ էր:

Սենեակին լոյսը աղօտ էր: Երկուքն ալ լուռ էին, իրենց խօսակցութիւնը դադրեցուցած էին եւ միայն իրենց շնչառութիւնը լսելի էր: Ժանէթին մազերը փռուած էին Փիէռին կուրծքին վրայ եւ ալիք-ալիք կը ծփային, ինչպէս նաւակ մը, որ կը ծփայ ծովուն վրայ, ափունքէն ոչ շատ հեռու, փարոսի մը կարմիր լոյսին ուղղութեամբ: Հեշտանքը ալիք առ ալիք կը բարձրանար մարմիններուն ոլորտներէն: Պահ մը իբր մէկ մարմին իրարու կը փարէին, պահ մը կ’անջատուէին իրարմէ եւ հեւասպառ, վերիվայրումներով կը գալարուէին: Կը սողոսկէին իրարու շուրջ, իրարու փակած հաճոյակատար ու ցաւատենչ գալարումներով: Անոնք կը վէտվէտէին տարփանքով ու միաձուլման գագաթնակէտին շունչերը կը հանդարտէին… կը հանդարտէին…:

Յանկարծ կայծակ մը փայլատակեց եւ ամպերը գոռացին: Ժանէթ քայլ մը առնելու կարողութիւնը չունէր: Անձրեւը հեղեղի նման կը հոսէր: Եթէ քայլ մը նետէր, ջուրը պիտի հասնէր մինչեւ ոտքը:

– Գիտե՞ս, հոս հայաստանցի այր մարդիկ կը հպարտանան իրենց հոմանուհիներով:

– Ես հայաստանցի չեմ, դուն ալ իմ հոմանուհիս չես:

– Սակայն հոս կ’ապրիս:

– Կինս գիտէ եւ ընդունած է իր կացութիւնը ու իմ կացութիւնը: Մկանային հիւանդութենէ կը տառապի ծննդաբերութենէն ի վեր:

– Կը մտածե՞ս, որ ես այս առիթէն կ’օգտուիմ:

– Խենթ բաներ կ’ըսես ինծի: Ես քեզ կը սիրեմ: Բոլոր ասոնք պատմեցի նախապէս:

– Այո՛, ոչ մէկ բան գաղտնի մնաց:

– Միայն թէ չեմ կրնար լքել զինք:

– Ես ալ կը սիրեմ քեզ եւ շա՜տ: Ընդունեցի այն ինչ որ կ’ապրիմ:

– Դուն իմ կինս ես:

– Եթէ ուզեմ զաւակ մը ունենալ՝ կ’ընդունի՞ս:

– Կ’ընդունիմ, ոչ մէկ բան կը խնայեմ:

– Չէ, պատրաստ չեմ ատոր:

Փիէռին թեւերուն մէջ երջանիկ էր: Սիրած մարդուն քովն էր, սակայն երազ էր այլեւս: Երազը իր աւարտին հասած էր: Կարճ էր. տարի մը տեւած էր միայն: «Մնացի՛ր»՝ աղաչանքը կը բխէր Փիէռին սրտէն ու կը հասնէր շրթներուն, որոնք յաճախ կը միանային Ժանէթին շրթներուն, համոզումի իբրեւ վերջին ճիգ ամէն անգամ: Հոն մնալ… երկիր փոխել… կեանքը, ապրելակերպը փոխել…: Գո՞րծ կը գտնէր… թերեւս…: Պատրա՞ստ էր կիսովին առանձին կեանք մը վարելու… հետեւանքը անյայտ…: Ինչո՞ւ չէ. ամուսնութինը ապահովութի՞ւն էր, զաւա՞կ…: Կ’ուզէր ըլլալ սիրահարուած մարդուն քով եւ սպասել, որ ան գար: Ժամանակը սահէր անոր հետ, միասին խնդային, քնանային ու արթննային: Սիրածին փափաքները իրականացնէր եւ իրականանային իրենները…:

Ինչո՞ւ հովանոց չէր առած: Երանի՜ մոյկերը հագած ըլլար: Գործը գործէն անցեր էր: Ուշ պիտի մնար եւ առաջին անգամն էր: Պարտաճանաչ եւ կարգապահ աշխատաւոր մըն էր: Հազիւ ամիս մը եղած էր վերադարձին, եւ կատարած պարտականութեան վարձատրութիւնն ալ ստացած էր: Կեանքը կը շարունակէր հոն, ուր որ ձգած էր:
Ընկերները, բարեկամները միեւնոյն հետաքրքրութեամբ եւ խօսակցութիւններով կը լեցնէին շուրջը: Զբաղումները նոյն թափով կը շարունակուէին, սակայն բան մը կար պակաս, բան մը, որ պարապութիւն մը բացած էր. սրտին մէջ խոշոր պարապութիւն մը, փոս մը օրէ օր կը լայննար: Ամիս մըն է որ լեցնել կ’աշխատէր այդ փոսը. շարժանկարի կ’երթար, ընկերներով ճաշի կ’ելլէր, կը զուարճանար, շաբթու վերջ մը քաղաքէն ալ հեռացեր էր, սակայն ի զո՜ւր, փոսը կը լայննար, հետզհետէ կը լայննար…:

– Կը սիրեմ այս տունը: Իւրաքանչիւր անկիւն կը կրէ մեր յիշատակները: Կ’երեւի իմ երթալէս ետք նոր վարձակալ մը կու գայ:

– Կրնաս մնալ. շուտով պիտի չպարպեմ:

– Հա՛, բառախաղը կը սիրես: Ի՞նչ կ’ուզես իմանալ ինձմէ:

– «Այո՛», միայն «այո՛» մը:

Ջուրերը ալիք-ալիք մեծնալով կը հոսէին, զիրար կը հետապնդէին, մինչդեռ անձրեւու կաթիլները փոքրացեր էին: Յանկարծ զգաց, որ իր աչքերէն արցունք կը կաթէր: Փողոցը կամաց-կամաց սկսեր էր խայտալ գործի գացողներով: Երեք ոստումով ճամբուն դիմացը անցաւ եւ թաքսի մը կեցուց: Նստաւ: Պայուսակէն հանեց հեռաձայնը, սպասեց, որ գիծը կապուի: Իրեն այնպէս թուեցաւ, թէ այս սպասումին ընթացքին սիրտը պիտի ելլէր տեղէն, երբ լսեց Փիէռին ձայնը․

– Սիրելի՜ս, այո՛, հազար անգամ այո՜, վաղը քովդ կու գամ…:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵԹԵՐԻՆ ՄԷՋ ՇՈՒՆՉ

30771786_1854578484592180_1223969907_o (1).jpg

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Վերարկուն թեւը՝ ներս մտաւ: Բժիշկին սպասման սենեակը տարօրինակ հոտ մը ունէր: Հիւանդապահուհին անունը քննեց տետրակին մէջ, ուր արձանագրուած էր: Հիւանդապահուհին ներս առաջնորդեց զինք եւ ետեւէն ներս մտաւ.

– Սանկ հրամեցէ՛ք, ձեզ պատրաստեմ: Բժիշկը քիչ վերջ պիտի գայ:

Մեքենայական շարժումներ ունէր: Հայելիին նայելու համարձակութիւն չունէր: Տեսնողին կը թուէր, թէ ճեփ-ճերմակ դէմքով ալիւրի պարկէն նոր ելած էր: Հանուեցաւ եւ ելաւ աթոռին վրայ:

– Ձեր ոտքերը սանկ տեղաւորեցէ՛ք, այո՛, քիչ մըն ալ վար սահեցէ՛ք, այս ձեւով: Այս ծածկոցն ալ ծածկեցէ՛ք ձեր փորին մասը, բժիշկը գալու վրայ է:

Մէկ շաբաթ պիտի բացակայէր տունէն: Գործով պիտի մեկնէր Փարիզ, ուր պիտի գումարուէր դեղորայքի վերաբերող ժողով մը: Տարեվերջի փակման նիստն էր, որուն կը մասնակցէին բոլոր երկիրներէն պաշտօնեաներ, վերաքննելու համար դեղորայքի տուեալները, հաստատութեան առաւելութիւններն ու պակասները: Անշուշտ ժողովին առաջնակարգ նիւթն էր հաստատութեան շահը, աւելի մեծ գումարներ վաստկելու հեռանկարը: Առողջապահութեան մարզին մէջ հետզհետէ աւելի կարիքը կար նոր ու ազդեցիկ դեղերու: Կարգ մը դեղեր, որոնք քաղցկեղի դէմ էին, ամբողջական ճար ու դարման չէին հիւանդութիւններուն: Առողջ մարմինները կը յաղթէին հիւանդութիւններուն, հապա վատառողջ մարմիննե՞րը… նորածինները կը ծնէին հիւանդ եւ ոմանք պայքար ունէին ողջ մնալու համար, իսկ ոմանք ալ անճար կը յաղթուէին:

Ո՜հ, նորածինները… որքա՜ն կը փափաքէր յղանալ, մայր ըլլալ…: Ամուսնութեան հինգ տարին լրացած էր եւ դեռ զաւակ չունէր, մինչդեռ իր տարեկիցները շատոնց ծներ էին երեխայ. կը զմայլէր անոնց վրայ, երբ ընկերային հաւաքոյթներուն կը մասնակցէին իրենց զաւակներով եւ յաճախ կը պատմէին անոնց աճման շրջաններուն մասին: Հապա ինք ե՞րբ զաւակ պիտի բերէր…:

– Առաւօտուն ուշ չմնաս:

– Ո՞ւր պիտի երթանք:

– Պաթօ-մուշով պտոյտ մը կը կատարենք Սէն գետի վրայ, յետոյ, եթէ յոգնեցար, սուրճի դադար մը կ’առնենք:

Փարիզ… լոյսի քաղաք, խորհրդաւոր քաղաք, սիրահարներու քաղաք…: Առաջին անգամ չէ, որ կը գտնուէր Փարիզ: Ան ալ իտալացիին չափ լաւ գիտէր Փարիզը: Ժողովին յաջորդ օրերուն մագնիսացած մօտեցեր էր իտալացիին եւ անոնք մտերմաբար կը զրուցէին գործի մասին:

Վերջին օրն էր. խումբը ազատ էր: Մասնակիցները կրնային իրենց անձնական պտոյտները կատարել: Ութսուն հոգի էին: Մասնակիցները խումբ-խումբ կամ առանձին կը շրջէին քաղաքին զանազան մասերը:

– Ե՞րբ պիտի գայ բժիշկը:

Հիւանդապահուհին ասեղը կը պատրաստէր, մէկ կողմէ ալ հանդարտեցնել կը ջանար զայն․

– Շատ պիտի չսրսկեմ դեղը: Հանգստացէ՛ք:

Նախաճաշէն ետք, միասին գացին Էյֆէլի աշտարակը եւ աշտարակին շուրջ պտտելէ վերջ, իջան նաւամատոյց եւ նաւու տոմսակները գնելու համար կարգի մտան: Երկու տոմսակ առնելէ ետք, նստան նաւ: Պիտի ճամբորդէին գետին մինչեւ վերջին նաւամատոյցը:

Նաւը Սէնի գորշ կանաչ ջուրերը ճեղքելով կը յառաջանար: Կ’անցնէր սեւցած քարերով, մթագնած կամուրջներուն տակէն: Այս քաղաքին մէջ խորհրդաւոր բան մը կար, որ իւրաքանչիւր այցելուն կը հրապուրէր կրկին ու կրկին: Իր անցեալով ու ներկայով կ’ապրէր քաղաքը: Պահ մը այնպէս թուեցաւ անոր, թէ քիչ վերջ նաւը պիտի սուզուէր այն դարաւոր բանտէն ներս, ուր արդար կամ անարդար յանցագործներ, իրենց թեւերը երկարած նեղ բացուածքներէն, կարեկցութիւն պիտի պաղատէին:

Նաւը կը մօտենար ու կը հեռանար նաւամատոյցներէն, ուր բորբոսած, մամռապատ սանդուխներ թրջուած էին ալիքներէն: Ճամբորդները կ’իջնէին կամ նորերը կը նստէին նաւ: Պաթօ-մուշը սպիտակ ալիքներ արձակելով հանդարտ կը յառաջանար: Պահ մը նայեցաւ ալիքներուն, եթէ քովինը ամուսինը ըլլար՝ կը փաթթուէր անոր: Մտածեց, որ անպայման յաջորդ տարի այս պտոյտը ընելու էր իր ամուսնոյն հետ: Նայեցաւ իտալացիին, ժպտեցան իրարու: Չէր կրնար ենթադրել, թէ իտալացիին հոգիին մէջ ալ ի՛նչ փոթորիկներ կային: Զգացին, որ անօթեցեր էին եւ իջան Օրսէյ նաւամատոյցը, սանտուիչ մը ուտելու համար: Ծովեզերքը հաւաքուած ճայեր վայնասուններ արձակելով սկսան անոնց շուրջ դառնալ եւ քանի մը պատառ ետք, արդէն ուտելիքին բաժանորդ եղեր էին: Թանգարանն ալ պտտիլ լաւ կ’ըլլար, սակայն այս անգամ ժամանակ չկար: Փարիզի մէջ թանգարան մը պտտիլ օր մը կը տեւէր. նոյնիսկ մէկ-երկու օր պէտք էր Լուվր թանգարանն ալ ամբողջապէս այցելելու համար: Յաջորդ տարի իր ամուսնոյն հետ կը կատարէր թանգարանի այցելութեան ծրագիրը:

– Բժիշկը ուշացաւ, ե՞րբ պիտի գայ:

– Հանգի՛ստ եղէք: Հիմա կու գայ: Ես նայիմ մէյ մը:

Հիւանդապահուհին դուրս ելաւ: Դուռը գոցուեցաւ: Սենեակին մէջ առանձին մնացած էր. լռութիւնը ականջներուն մէջ խառնակ ձայներ ստեղծեց: Աթոռէն վար իջաւ. փոխնորդը եւ փէշը հագաւ եւ յառաջացաւ դէպի պատուհան: Դուրսը մարդոց խառնիճաղանճ մը կար:

– Իջնենք: Կը պտտինք Նոթր Տամ եկեղեցին եւ յետոյ սուրճի դադար մը կ’առնենք, շատ անուշիկ սրճարան մը գիտեմ, քեզ հոն կը տանիմ:

Նոթր Տամի արտաքին եւ ներքին տեսքը հետաքրքրական եւ հիանալի էր: Պարտէզը հտպիտին կատարած մնջախաղը արդէն յայտնի կը դարձնէր, որ արուեստը ապրուստի ճամբայ մըն էր երկրին մէջ եւ մարդիկ հանրութեան կը հրամցնէին ատիկա:

Իրիկուն էր. պանդոկ վերադառնալու ժամը հասած էր: Յաջորդ օրուան համար կատարուելիք պատրաստութիւններ կային:

– Այս գիշեր ընթրիքէն յետոյ խմիչքի կը հրաւիրեմ քեզ: Վաղը ճամբորդութեան օրն է:

Ընթրելու չիջաւ: Չէ՞ որ արդէն գինի խմելու համար ժամադրուեր էին: Վերջին գիշեր բաժակ մը գինիի հետ ֆրանսական պանիրի քանի մը տեսակ համտեսելը հաճելի պիտի ըլլար: Լոգցաւ:

Կռնակը բաց, ժանեակներով զարդարուած սեւ հագուստը հագաւ եւ շպարուեցաւ: Մազերը յարդարեց, կօշիկները հագնելու կը պատրաստուէր, երբ դուռը զարնուեցաւ: Ո՞վ կրնար ըլլալ, բան մը չէր ապսպրած եւ մէկուն ալ չէր սպասեր: Դուռը բացաւ: Իտալացին լաւ հագած, ձեռքը շիշ մը գինիով կանգնած էր դրան առջեւ:

– Մտածեցի, որ… հոս խմել աւելի լաւ կ’ըլլայ, յոգնած կրնաս ըլլալ:

Ներս մտաւ եւ դուռը գոցուեցաւ:

Երկինքը ունի՞ եօթներորդ յարկ մը, ուր մարդ կը հեւայ եւ շունչը կը խառնուի եթերին:

Կէս գիշերին դուռ մը գոցուեցաւ:

Դուռը գոցուեցաւ: Չսպասեց, որ բժիշկը եւ հիւանդապահուհին գային: Աճապարանօք վար իջաւ սանդուխներէն: Ժամ առաջ հեռանալ կ’ուզէր հոնկէ: Չէ՛, չէր կրնար ընել… արագ քայլերով կ’ուղղուէր դէպի տուն եւ կը լսէր, թէ ականջներուն մէջ կ’արձագանգէր մանուկի մը լալագին ճիչը.

– Կը վախնամ, մա՜մ, տուն եկո՛ւր, կարօտցայ քեզ:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: