ՄԵԾ ՀԱՅՐԻԿԻՆ ՃԱՄՊՐՈՒԿԸ (Դ.)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Օդերը բաւական տաքցած էին. կարծես ամառը եկած էր։ Բայց տակաւին ամառուան սկսելուն ամիս մը կար։ Արդէն Անին ամէն տարի ամառուան գալուստը մայրիկին արձակուրդի ծրագիրներէն կը զգար։ Մայրիկը որեւէ ծրագիրի մը մասին չէր խօսած։ Դպրոցներն ալ դեռ չէին փակուած։ Զարմիկները ամէն օր դպրոց կ’երթային։ Իսկ Անին ալ գալ տարի պիտի սկսէր իր ուսման կեանքին։ Եւ անհամբեր կը սպասէր այդ օրուան։

Անին առտուն քրտնած արթնցաւ։ Շուտ վազեց ու պատուհանը բացաւ: Եթէ մայրիկը այս ըրածը տեսնէր, շատ պիտի ջղայնանար․ աղէկ որ հոն չէր։ Պատուհանը բացաւ, ականջները լեցուեցան թռչուններուն ճռուողիւնով եւ մորթը տաքցաւ արեւուն ճառագայթով։ Կարծէք ճառագայթը հոգին լուսաւորեց։ Զեփիւռը շոյեց կարմիր այտերը։

Անին կամացուկ աչքերը փակեց ու երազեց ծովեզերք մը, ուր կը գտնուէին ընտանիքի բոլոր անդամները՝ մայրիկը, հայրիկը, մեծ հայրիկը, զարմիկ-զարմուհիները եւ իր ամենամտերիմ ընկերներէն մէկը՝ Սելինը։ Ամէն մարդ ուրախ կը զրուցէր։

Ապա վերյիշեց անցեալ ամառ Սելինին հետ անցուցած հաճելի պահերը: Որքա՜ն լաւ ժամանակ անցուցած էին միասին։ Արդէն մեծերն ալ իրենց նման լաւ բարեկամներ էին, եւ Անին ալ կ’ուզէր անոնց նման երկար տարիներ Սելինին հետ միասին ըլլալ։

Յետոյ գիշերանոցը հանեց ու հագաւ տան զգեստը, ուրախ-զուարթ սենեակէն ելաւ ու գնաց խոհանոց։

– Բարի լոյս, մայրի՛կ։

– Բարի լոյս, Անի, եկո՛ւր, նստէ՛, սկսինք։

Մայրիկը շատոնց պատրաստած էր նախաճաշը․ խաշած հաւկիթը, ճերմակ պանիրը, բալի անուշը, ձիթապտուղը, կարագը, ամէնը պզտիկ պնակներով շարուած էին։ Վերյիշեց մեծ հօրը խօսքը.

– Նախաճաշը  օրուան ամենակարեւոր ժումն է։ Եթէ կ’ուզես կենսունակ օր մը անցընել, ուրեմն երբեք պէտք չէ փախցնես նախաճաշը։

Անին արդէն շատ կը սիրէր նախաճաշի պահերը, որովհետեւ մայրիկին հետ կը խօսէին, միասին կը խնդային… եւ իր հարցուցած հազարումէկ հարցումներէն իւրաքանչիւրին պատասխան մը կ’առնէր։

Անին շարունակ կը խորհէր, թէ մայրիկը այսքան շատ բան ուրկէ՞ գիտէր։ Յառաջիկային, երբ մեծնար, ճիփ-ճիշդ մօրը պիտի նմանէր… անոր պէս իրեն հարցուած բոլոր հարցումներուն պիտի պատասխանէր։

Նախաճաշէն ետք սեղանը հաւաքեցին։ Անին վազելով խոհանոցէն ելլել կը պատրաստուէր, երբ մայրիկը զինք կեցուց․

– Անի՛, կեցի՛ր, մէյ մը ըսէ նայիմ, ո՞ւր կ’երթաս։

– Մեծ հայրիկիս քով պիտի երթամ, սենեակը։ Երէկուընէ համաձայնեցանք, որ այսօր միասին խաղ պիտի խաղանք։ Եթէ կարենամ համոզել, թերեւս դուրս ելլենք․ օդը շատ աղուոր է։

– Մեծ հայրիկդ սենեակը չէ։ Հայրիկիդ հետ միասին դուրս ելան։

– Իրա՞ւ,- մռմռաց Անին,- ի՛նչ որ է։ Մենք ալ վերադարձին կը խաղանք։ Ե՞րբ պիտի վերադառնայ։ Բան մը ըսա՞ւ։ Հայրիկիս գործատե՞ղը գացին։ Բայց հայրիկս խոստացած էր, որ զիս ալ պիտի տանէր։

– Աղջիկս, կեցի՛ր։ Այսքան շատ հարցումի մէկ անգամէն չեմ կրնար պատասխանել։ Այո՛, միասին ելան, գործ մը պիտի կարգադրեն։

– Ի՞նչ ըսել է կարգադրել։

– Այսինքն միասին պիտի լուծեն։

– Է՜, խնդիրը ի՞նչ է։

– Ո՞ր խնդիրը։

– Խնդի՞ր մը կայ։

-նչ կ’ըսես, Անի, չեմ հասկնար։

– Խնդիր մը պիտի լուծեն, ըսիր, մայրիկ։

– Չէ՜, աղջիկս, խնդիր մը չկայ։ Սխալ հասկցար։ Հայրիկդ մեծ հօրմէդ օգնութիւն մը ուզեց, անոր համար միասին գացին։

– Հը՜մ… հասկցայ։

Անին այլեւս վստահ էր. կասկած չունէր. խնդիր մը կար, որուն ի՛նչ ըլլալէն տակաւին լուր չունէր։ Բայց մօտ ատենէն պիտի գիտնար:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԹԻՒ 301 ՍԵՆԵԱԿԸ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

– Ես լաւ մայր մըն եմ: Պաշտպանեցի զաւակս: Հեղուկը կաթիլ-կաթիլ հոսեցուցի, շատ ցաւ չքաշեց: Ես ինչպէ՞ս զոհէի զաւակս:

Հիւանդանոցին սպիտակ պատերը, անցքին մէջ դէմ առ դէմ, իրենց շուրջինները զուարճացնող մունջ ծաղրածուներու նման իրարու կը նայէին եւ օրն ի բուն կը լսէին զանազան ձայներ՝ տքացող, մռմռացող, զիլ աղերսող ու աղաչող: Անցքին մէջ մէկ ալ կը լսուէին հիւանդապահուհիին կրունկի ձայները, որոնք երբեմն, անոր հեռացումով, աստիճան առ աստիճան կը թեթեւցնէին տքոցներուն ձայները: Հիւանդասենեակներու կարգ մը դռներ փակ էին ամրօրէն եւ թերեւս՝ դուրսէն կղպուած: Հիւանդանոց մըն էր այս սպիտակ եւ մոխրագոյն պատերով, մթնոլորտը ծանր, եւ օրուան յառաջացած պահերուն աւելի կը ծանրանար՝ դեղի հոտերով. յիմարանոց:

– Ինչո՞ւ ըրիր,- հարցուց ոստիկանը:

Հիւանդը յանկարծ լռեց, որ դեռ քիչ առաջ զառանցելու նման կը խօսէր եւ սկսաւ պիշ-պիշ նայիլ պատին: Յետոյ գլուխը դարձուց դէպի պատուհան, որ վանդակապատ էր: Վարագոյրին արանքէն արեւուն գունատ ճառագայթները կ’իյնային հիւանդին անկողինին վրայ եւ ծառերու շարժուն սաղարթներու ստուերները, նման ուրուականներու կը խաղային վարագոյրի ծալքերուն մէջ:

– Ես բան չըրի:

– Դատարանին մէջ անխօս մնացած ես եւ նոպայական ձեւերուդ պատճառով քեզ հոս փոխադրեցին: Երբ դարմանուիս, նորէն դատդ պիտի բացուի:

– Ես բան մը չըրի: Բարի եմ, միայն կաթիլ-կաթիլ տուի: Սակայն այն տղան հրէշ մըն էր, որ եկաւ աղջիկս բռցնելու, հեռացնելու ինձմէ: Յաջողեցաւ: Պատիժը գտաւ: Դեռ աղջիկս ձագուկ էր: Մօր խնամքին կը կարօտէր: Ես լա՜ւ մայր մըն եմ, աղջի՜կս, մէկ հատիկս պաշտպանեցի: Չեմ յիշեր, թէ ո՞վ էր այն տղան:

Ունկնդրողը կրնար ազդուիլ հիւանդին ձայնի ելեւէջներէն. ան ներկայի եւ անցեալի միջեւ կապ չէր կրնար հաստատել: Խօսքը կը սկսէր իմաստալից, յետոյ կը շարունակուէր անկապակից նախադասութիւններով, ձաբռտուքով: Ան յանկարծ գլուխը դարձուց դէպի ոստիկանը եւ այնպէս ակնապիշ նայեցաւ անոր, որ մարդուն մարմինը ետ քաշուեցաւ նստած տեղը: Բարեբախտաբար հիւանդին ձեռքերն ու ոտքերը կապուած էին անկողինին երկու կողմերէն: Լեզուն ծանրացած խօսեցաւ.

– Աղջիկս յղացուց. հետը պիտի տանէր, հեռուները. ո՞ւր…:

Ու լռեց:

Դուռը բացուեցաւ, հիւանդապահուհին ներս մտաւ:

– Այսօրուան համար այսքանը բաւարար է: Վաղը կը շարունակէք: Բաւական յոգնեցաւ: Դեղի ժամանակն ալ հասած է արդէն: Հիմա հանդարտեցուցիչ պիտի սրսկեմ, եւ արդէն բան պիտի չիմանայ:

Պաշտօնեան դուրս ելաւ: Դէմքին վրայ ձանձրոյթի նշան կար: Օրերէ ի վեր կ’երթար ու կու գար յիմարանոց: Մինչեւ հիմա դատապարտեալէն շնորհքով բացատրութիւն մը չէր կրցած ստանալ: Հիւանդը միեւնոյն յանկերգը կը կրկնէր, թէ ինք լաւ մայր մը եղած էր: Ոստիկանը պարտէզ ելաւ: Պաշտօնակիցը կը սպասէր ոստիկանական ինքնաշարժին մէջ, յիմարանոցին դրան մուտքին: Պարտէզին մէջ խենթերը կը պտտէին: Մասամբ խենթ կամ խելօք-խենթեր էին, անվնաս իրենք իրենց կամ շուրջիններուն: Ոմանք նստած էին ծառերուն տակ, նստարաններուն վրայ, ոմանք առանձին կը խօսէին նայելով ծաղիկներուն, կը ժպտէին: Կոկիկ հագած, սակայն ոչ-կոկիկ մազերով ու շարժուձեւերով կը դառնային իրենց առանցքին շուրջ: Ոստիկանը երբ ելքի դրան կ’ուղղուէր, ինքն իրեն փսփսաց.

– Քիչ մըն ալ հոս մնալու ըլլամ, ես ալ ասոնցմէ պիտի ըլլամ:

Հիւանդապահուհին ասեղը պատրաստեց: Հիւանդը անոր նայեցաւ ու ժպտեցաւ եւ աչքերը գոցեց, մրմնջելով.

– Կաթիլ-կաթիլ, թեթեւօրէն կաթեցուցի: Ատ հրէշին ձեռքէն ազատեցի: Մէկ հատիկս միայն ինծի կը պատկանէր: Ինծի առանձին պիտի թողուր: Ես արդէն միս-մինակ էի: Կաթիլ-կաթիլ սրսկէ՛:

– Հիմա ձայնդ կտրէ՛, քնացի՛ր: Պիտի հասկնամ, թէ ի՛նչ ըրած ես, սա ոստիկանին գործը վերջանայ:

Հիւանդապահուհին թէ՛ դատապարտեալին հետ կը խօսէր, թէ՛ սրսկիչը արդէն խոթած էր անոր թեւը, ու քնաբեր դեղով կը լեցնէր մարմինը: Միայն մէկ չափ չէր սրսկուողը, գիշերը ուշ ժամուն պաշտօնեաներ շուքի մը նման կը մտնէին սենեակներ ու կ’աւելցնէին դեղին քանակը: Կարգուկանոնը այսպէս էր. ոչ մէկ հարց կը ծագէր, քանի հանդարտ կ’ըլլային յիմարները:

Յաջորդ օր ամէն բան իր կարգին էր յիմարանոցին մէջ: Հիւանդները դեղերուն ազդեցութեամբ հանդարտ կը սպասէին ճաշին կամ պարտէզ ելլելու, անոնք որոնք յարմարութիւն ունէին: Աւելի ծանր վիճակի մէջ գտնուողներուն բաժինը տարբեր էր. ոմանք դեռ կէսօրուան քունի մէջ էին: Ոստիկանը չէր եկած: Հիւանդապահուհին մօտեցաւ դատապարտեալին անկողինին եւ սկսաւ հարցուփորձել, աւելի ճիշդ՝ շաղակրատել.

– Դո՞ւն վերջ տուիր աղջկանդ կեանքին: Մայր մը ինչպէ՞ս կրնայ ընել ասիկա:

– Բնաւ ցաւ չքաշեց: Թոյնը կաթիլով կաթեցուցի իր ուտելիքին վրայ, սակայն այդ հրէշին պատիժը մէկ անգամէն տուի: Շատ պիտի չարչարէր աղջիկս, ինչպէ՛ս որ ամուսինս չարչարած էր զիս: Ամուսին ալ չէր եղած, սակայն զինք ամուսին կը կոչէի, որ շուրջինները աղջիկս չվիրաւորէին: Վերջը մէջտեղէն կորսուեցաւ, գնաց: Իսկ այդ տղուն ճաշին մէջ մէկ անգամէն պարպեցի մկան դեղը: Բերնէն կանաչ փրփուրներ հանելով փսխեց, սակայն ի զո՜ւր:

– Ինչո՞ւ ասոնք դատարանին մէջ չպատմեցիր եւ քեզ հոս ղրկեցին, սուտ խենթի ձեւ առիր: Կը կարծե՞ս, որ հոսկէ կը հանեն քեզ:

– Հոս կը մնամ, անոնց ուզածին չափ. այլեւս ո՛չ երթալիք տեղ ունիմ, ոչ ալ զիս սպասող մէկը:

Հիւանդապահուհին դուրս ելաւ սենեակէն: Նախապէս տեսած էր նման դերակատարներ, սակայն ոչ իր անմեղ որդւոյն կեանքը փճացնող մը: Ինքն ալ զաւկի տէր էր եւ զայն կը խնամէր փափկօրէն: Այս կնոջ պատմածները ընդունելի չէին: Մտածեց, որ կրնային ազատ արձակել զայն, եթէ չկարենային յանգիլ արդիւնքի մը: Դատական որոշումները, ըստ իր կարծիքին, արդար չէին երբեմն: Ծրարները ընդհանրապէս կու գային դատաւորին առջեւ, եւ եթէ նոյնիսկ անոնք՝ դատապարտեալները յանցաւոր ըլլային, կրնային անպարտ արձակուիլ անբաւարար փաստերու պատճառով, քանի որ յանցաւորի մը իրական հոգեվիճակը հիւանդանոցի մը կամ յիմարանոցի մը մէջ չէին կրնար տեսնել: Ինքն էր, որ պատիժը պիտի տար այս «մայր» կոչուած սմսեղուկ արարածին: Որոշեց այն պատիժը, զոր պիտի գործադրէր, եւ արդէն առաջինն ալ չէր: Այս գիշեր լմննալու էր գործը:

Ամէն գիշերուան պէս քնաբեր դեղերը պատրաստուեցան: Թիւ 301 սենեակին դեղը քանակով քիչ մը աւելի էր նախորդ գիշերներու քանակէն: Երբ հիւանդապահը  դեղի ամանը ցանկով միասին հիւանդապահուհիին յանձնեց, ըսաւ.

– Այս մէկը անկա՞րգ է: Եթէ այսքանը մէկ անգամէն սրսկուի՝ երկու օր կը քնանայ:

– Բժիշկը այնպէս յարմար տեսաւ: Դեղատոմսին մէջ գրուածները առի,- ըսաւ ան  ուսերը թօթուելով:

Հիւանդապահը թէ՛ իր գործը կը կատարէր, թէ՛ կը շատախօսէր. չտեսաւ, որ  հիւանդապահուհին մօտեցաւ եւ փրոփոֆոլ առաւ դեղատուփին մէջէն: Շատ չէ, մէկ-երկու օր բաւական պիտի ըլլար, պատիժը գործադրելու համար: Եթէ մէկ օրէն չվերջանար ու ոստիկանն ալ գալու ըլլար, արդէն քունի մէջ պիտի գտնէր զայն, երբեմն պատահածին պէս, ու յետոյ ալ սրտի կաթուածը անխուսափելի էր: Կրունկներուն վրայ կոխելով ետ դարձաւ եւ դուրս ելաւ սենեակէն: Գործը վերջացուցած էր․ հագաւ վերարկուն եւ տուն գնաց: Փրոփոֆոլին պարպուած շիշը դրաւ գրպանը. դեղամանին մէջ դեղերը պատրաստ էին. անոնք կը սրսկուէին գիշերային հերթապահներու կողմէ: Սխալ բան մը չկար:

Հիւանդապահուհին տուն հասաւ։ Երբ դուռը բացաւ եւ մտաւ ներս, իր ձագուկը վազեց ու փաթթուեցաւ վզին: Համբուրեց, փորը կշտացուց եւ ամէն գիշերուան պէս պառկեցուց անկողինը, ըսելով, որ եթէ բարի չկենար, կրնար ջատուկը գալ եւ իր ամենասիրած կարկանդակը ուտել: Ինքն ալ հագաւ գիշերազգեստը եւ անկողինը մտաւ, այն տրամադրութեամբ, որ յաջորդ օրը պիտի ըլլար երկա՜ր, շատ երկար:

Առաւօտուն ճառագայթները կը շողային սենեակներու մէջ. յիմարանոցին բժիշկը մէկիկ-մէկիկ կ’այցելէր սենեակները: Քովը հիւանդապահուհին՝ ձեռքը մատիտ, արձանագրութիւններ կ’ընէր: Ան գիտէր, որ այս հիւանդանոցը միայն անոնց համար էր, որոնք իսկական խենթեր էին եւ մնայուն բնակիչները՝ յիմարանոցին:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԵԾ ՀԱՅՐԻԿԻՆ ՃԱՄՊՐՈՒԿԸ (Գ.)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Ինչպէս ամէն առաւօտ, Անին այսօր ալ արթննալէ ետք, պահ մը անշարժ երկնցաւ անկողինին վրայ ու պատուհանէն մզող արեւու ճառագայթները դիտեց։

Իր ուշադրութիւնը գրաւեցին փոշիի փոքրիկ կէտեր, որոնք արեւու շողերուն շնորհիւ ալ աւելի տեսանելի դարձած էին։ Այլեւս գարնան ոտնաձայները հետզհետէ կ’իմացուէին, ուստի Անին ալ ինքզինք աւելի աշխոյժ ու երջանիկ կը զգար: Յանկարծ Անիին միտքը ինկաւ մայրիկը ու դէմքը տխրեցաւ։ Մայրիկը գարնան գալուն չէր անդրադարձած։ Ան երկար ատենէ ի վեր տան մէջ երեսը կախ կը պտտէր։ Անին չէր գիտեր պատճառը, բայց վստահ էր, որ մայրիկը նեղութիւն մը ունէր։ Իրականութեան մէջ քանի մը անգամ հարցնել փորձած էր, բայց…։ Ապա վերյիշեց առջի օր պատահած դէպքը:

Քանի մը օր առաջ, Անին ցերեկը սենեակէն ելաւ, խոհանոց գնաց, որպէսզի պտուղի պնակ մը պատրաստէ ու մեծ հօրը տանի, միասնաբար խաղ խաղան, խօսակցին ու մեծ հայրը իրեն յուշերը պատմէ։ Երբ ան հասաւ խոհանոցին դրան մուտքին, մայրիկը եւ հայրիկը սեղանին շուրջ նստած կը փսփսային։ Անին երկմտեցաւ, արդեօք մտնէ՞ր, թէ ո՛չ։ Որոշեց պահ մը եւս սպասել։ Գիտէր, թէ ըրածը իրեն չէր վայելեր, բայց հետաքրքրութեամբ ականջը սրեց ու սկսաւ մտիկ ընել։

Ի զո՜ւր, բան չէր իմացուեր: Սակայն յայտնի էր, որ մայրիկը եւ հայրիկը լրջօրէն նիւթի մը շուրջ կը վիճաբանէին։ Անին խօսուած նիւթին մասին որեւէ գաղափար չունէր։ Երկուքին ալ երեսը կախ էր եւ մտահոգ կ’երեւէին։ Անին անհանգիստ զգաց, որովհետեւ խնդիր մը կար, բայց ինք տեղեակ չէր։ Պահ մը վերջ մտքին մշուշը ցրուեցաւ, դէմքին ժպիտ մը տեղաւորեց եւ խոհանոց մտաւ։ Մայրիկն ու հայրիկը երբ զայն տեսան, դադրեցուցին իրենց խօսակցութիւնը եւ իրեն դառնալով ըսին.

– Սիրունի՛կ աղջիկս, բա՞ն մը կ’ուզես։

– Այո՛, մայրիկ, պտուղի պնակ մը պիտի պատրաստեմ ու մեծ հօրս սենեակը պիտի երթամ։

Անին գործը վերջացուց ու խոհանոցէն ելաւ։ Գլխուն մէջ բազմաթիւ հարցումներով քալեց, հասաւ մեծ հօրը դուռը։ Անոր ալ երեսը կախ էր. այլեւս կը զգար, որ հայրիկն ու մայրիկը նեղութիւն մը ունէին, բայց ի՞նչ։

Դուռը զարկաւ․ երբ մեծ հայրիկը Անին տեսաւ, գոհունակութեամբ ժպտեցաւ ու զայն ներս կանչեց։

Երբ թոռնիկը իր տեղը աղուոր մը տեղաւորուեցաւ, մեծ հայրը անոր դառնալով հարցուց.

– Այսօր ինծի ո՞ր պտուղները կեղուեցիր։

– Օ՜, նայէ՛, ինչեր կան, ինչե՜ր։ Բայց բոլորն ալ եղանակին պտուղներն են։ Նարինջ, խնձոր, նումայ եւ սերկեւիլ։ Մեծ հայրիկ, այսօր ի՞նչ պիտի ընենք։ Խաղ խաղա՞նք, ի՞նչ կ’ըսես։

– Անուշի՛կ թոռնիկս, անշուշտ խաղանք, բայց ես ուզածիդ պէս աջ ու ձախ չեմ կրնար վազվզել։ Եթէ ուզես՝ քեզի պատմութիւն մը պատմեմ։

– Հը՜մ, պատմութիւնն ալ լաւ գաղափար է, բայց այսօր օդը շատ աղուոր է։ Միասին դուրս ելլենք։

– Համամիտ եմ, օդը շատ աղուոր է, սակայն ես այսօր ինքզինքս քիչ մը ուժասպառ կը զգամ․ ուրիշ օր մը կ’ելլենք։

Անին յուզուած ըլլալով հանդերձ ձայն չհանեց։ Մեծ հայրիկը իրմէ պատասխան կը սպասէր. այդ վայրկեանին մէկ բան Անիին ուշադրութիւնը գրաւեց․ մեծ հօրը դէմքը կը ժպտէր, իսկ աչքերը Անիին մտքին նման մշուշոտ էին։ Յանկարծ ձայն մը իմացան.

– Անի՛, նայէ, ընկերներդ ալ փողոց ելեր են, գնա՛, անոնց հետ խաղա՛։ Անպայման արժեւորէ այս օրը,- ձայնեց մեծ հայրիկը։

– Բայց ես քեզի հետ ժամանակ անցընել կ’ուզեմ։ Միասին ելլենք, վստա՛հ եղիր, խօսք կու տամ, աջ ու ձախ պիտի չվազվզեմ։

– Աղջիկս, քանի որ խաղ խաղալու առիթը ունիս, պէտք է արժեւորես։ Արդէն ընկերներդ ալ քեզի կը ձայնեն, չե՞ս իմանար։ Դուն գնա՛, ես քեզ հոս պատուհանէն պիտի դիտեմ։ Մի՛ մոռնար, արեւը քսանչորս ժամ կ’ապրի, պէտք է լաւ արժեւորես իւրաքանչիւր օրը, որպէսզի արեւն ալ օրը լուսաւորելու համար պարապի ժամանակ վատնած  չըլլայ։

Անին մեծ հայրիկին ըսածներէն շատ ալ բան չէր հասկցած, բայց ժպտելով դուրս ելաւ ու վազելով ընկերներուն քով գնաց։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԵԾ ՀԱՅՐԻԿԻՆ ՃԱՄՊՐՈՒԿԸ (Բ․)

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Անին այս առտու բաւական կանուխ արթնցած էր։ Այսօրը իրեն համար շատ կարեւոր էր, որովհետեւ բոլոր ազգականները այս տարի իրենց տունը պիտի հաւաքուէին։ Միասնաբար պիտի տօնէին Ս. Ծնունդը։

Մայրիկը այս գիշերուան համար քանի օրէ ի վեր անդադար ճաշ կը պատրաստէր, բայց դժբախտաբար ընտանիքի անդամներէն ոչ մէկը կրցած էր այդ ուտելիքներէն համտեսել։

– Այս ճաշերը հիւրերու համար պատրաստուած են, ոչ թէ ձեզի,- կ’ըսէր մայրիկը շարունակ։

Անին մայրիկին այս վարուելակերպին պատճառը բնաւ չէր հասկնար։ Մայրիկը վերջին օրերը շատ յոգնած էր։ Անին որոշեց, որ մայրիկին արթննալուն չսպասէ ու այս առտու նախաճաշի սեղանը ինք պատրաստէ։ Այսպիսով, առանց ժամանակ կորսնցնելու, պիտի կարենային եկեղեցի երթալ։ Սակայն Անին չէր գիտեր, թէ ո՞ր եկեղեցին պիտի երթային։ Մայրիկը կ’ուզէր մօտ տեղ մը երթալ, որպէսզի կանուխ տուն վերադառնային ու իր գործը շարունակէր։ Իսկ հայրիկը կը նախընտրէր երթալ ուրիշ եկեղեցի մը։

Հայրիկը կը սիրէր հանդարտութեամբ արարողութիւն մտիկ ընել, ոչ թէ պայքարիլ, որովհետեւ իր գաղափարով մարդ այդքան բազմութեան մէջ չէր կրնար աղօթել եւ արդէն մայրիկին ուզած մօտիկ եկեղեցւոյ հաւատացեալներուն մեծ մասն ալ ո՛չ թէ աղօթելու, այլ զրուցելու համար հոն կը գտնուէր։ Իսկ եկեղեցիին մէջ գտնուողներն ալ զիրար դիտելէն չէին կրնար մտիկ ընել արարողութիւնը։

Իրականութեան մէջ Անին այս տարի մայրիկին գաղափարը կը կիսէր, որովհետեւ մեծ հայրիկն ալ իրենց հետ պիտի գար եւ ան այլեւս շատ շուտ կը յոգնէր։ Մօտ գտնուող եկեղեցին երթալ իրենց համար աւելի տրամաբանական էր։ Բայց չէր գիտեր, թէ ի՞նչ պիտի ընէին։

Մտքին մէջի հարցումներուն առանց պատասխանելու ան կեդրոնացաւ իր ըրած գործին վրայ եւ սառնադարանէն մէկ առ մէկ հանեց պանիրը, ձիթապտուղը, անուշը, կարագը եւ այլն։ Ապա շտկեց սեղանը եւ քիչ յետոյ ամէն մարդ հաւաքուած էր սեղանին շուրջ եւ նախաճաշի սկսած։ Կէս ժամ վերջ ամէն մարդ վրան-գլուխը փոխելու համար վերադարձաւ իր սենեակը։ Մէկէնիմէկ Անիին ձայնին արձագանգը իմացուեցաւ.

– Աճապարեցէ՜ք, պիտի ուշանանք։ Մայրի՜կ, հայրի՜կ, մեծ հայրի՜կ, հայտէ՜:

– Կեցի՛ր, աղջիկ, մի՛ պոռար, պատրաստ ենք,- ըսաւ մայրիկը։

– Մայրիկ, ո՞ր եկեղեցին պիտի երթանք։

– Անշուշտ մօտը գտնուող եկեղեցին։ Գիշերուան պատրաստութիւններս տակաւին չվերջացան։ Պէտք է, որ ժամ առաջ տուն վերադառնանք։

– Հայրիկս ի՞նչ կ’ըսէ։

– Ես հոն երթալ չեմ նախընտրեր,- ըսաւ հայրիկը․- այսօր պէտք է որ բոլոր եկեղեցիները լենան, ոչ թէ մի քանի հատը։

– Սիրելի՜ս, ինչո՞ւ չես հասկնար․ պէտք է, որ արագ տուն վերադառնանք, որպէսզի ես ալ գործերս հասցնեմ։

– Խնդրեմ, մի՛ վիճաբանիք։ Հայրի՛կ, քանի որ մեծ հայրիկս ալ մեզի հետ կու գայ, որպէզսի ան ալ շատ չյոգնի, այս անգամ մայրիկիս փափաքը ընենք։ Չ’ը՞լլար,- հարցուց Անին ժպիտով մը։

Այսպիսով խնդիրը լուծուած էր եւ ընտանեօք մայրիկին ուզած եկեղեցին գացին ու արարողութեան վերջանալէն յետոյ տուն վերադարձան։ Բայց Անիին միտքը բանի մը կառչած էր: Եկեղեցին հանդիպած էր բազմաթիւ ընկերներու, սակայն չէր հասկցած, որ փոխանակ ներսը ըլլալու, ինչո՞ւ խմբովին եկեղեցիէն դուրս կեցած էին։ Անպայման պատճառ մը ունէին։

Ընթրիքի ժամը եկած, հասած էր։ Ընտանիքին բոլոր անդամները հաւաքուած էին սեղանին շուրջ։ Անին շատ ուրախ էր, ամէն մարդ կը խօսակցէր, կը կատակէր. ոմանք զիրար երկար ատենէ ի վեր չէին տեսած։ Շէնշող մթնոլորտ մը կը տիրէր Անիենց տունը։

Անիին աչքը պահ մը կառչեցաւ մեծ հօրը դէմքին եւ նոյն գոհունակ նայուածքը տեսաւ։ Ան ալ իրեն նման շատ գոհ էր իր ապրած պահէն։ Կամացուկ մը մեծ հօրը մօտեցաւ եւ ականջին բաներ մը ըսելէ յետոյ սենեակը գնաց։ Քիչ վերջ վերադարձաւ պայուսակով մը։

– Սիրելի ընտանիքս, գիտէք, որ այսօր Ս. Ծնունդ է։ Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ:

– Ձեզի, մեզի մեծ Աւետիս,- պատասխանեցին ամէնքը։

– Ես ձեզի պզտիկ նուէրներ պատրաստեցի։ Կ’ուզեմ բաշխել։

Պայուսակը բացաւ ու իր ամենէն սիրած ծամակալը, հագուստը, տետրակը տուաւ իր զարմիկներուն, ու մեծերուն դառնալով.

– Ձեզի համար տեսանելի նուէրներ չունիմ։ Բայց իբր նուէր կ’ուզեմ պատմել Յիսուսի ծնունդին պատմութիւնը։ Ինծի համար յիշատակները ուրիշներու փոխանցուելով կը շարունակուին անմոռանալի մնալ,- ըսաւ Անին իր մեծ հօրը աչքերուն նայելով։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՄԵԾ ՀԱՅՐԻԿԻՆ ՃԱՄՊՐՈՒԿԸ

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Անին պատուհանին քով նստած, կռնակն ալ պատին կռթնցուցած՝ տեղատարափ անձրեւը կը դիտէր։ Պատուհանին զարնուող իւրաքանչիւր կաթիլին հետ ան ալ աչքերը վերէն վար կը կլորցնէր։ Ապա ներսէն ձայն մը իմացաւ։ Դուռ մը գոցուած էր։ Սրտին տրոփը երթալէն արագացաւ, դէմքը ժպիտով մը ծածկուեցաւ։ Պահ մը խորհեցաւ. ամէն անգամ որ այս ձայնը իմանար, սիրտը շարունակ, հիմակուան նման, կը տրոփէր արագ-արագ։

Յետոյ մուճակի՝ քը՛ս-քըս-քըս, գետին քսուելու ձայնը։ Չսիրողին համար անդիմանալի, իսկ Անիին համար աննման ձայն մըն էր։ Որովհետեւ այս ձայնը իրեն համար նշան մըն էր։ Տան մէջ ուր որ ըլլար, շուտով մեծ հօրը բազկաթոռին քով կը վազէր ու տեղը կ’առնէր եւ անհամբեր անոր կը սպասէր, ինչպէս հիմա: Հեւիհեւ պատուհանէն դէպի բազկաթոռ վազեց ու մեծ հայրիկը հիւրասենեակ չհասած տեղը անցաւ։ Այս պահերը իրեն համար հազուագիւտ էին։ Այլեւս մեծ հայրիկը հին ժամանակներուն պէս ամէն օր իր սենեակէն դուրս չէր ելլեր ու իրենց հետ ժամանակ չէր անցըներ։ Մանաւանդ վերջին ամիսներուն. այս պահերը օրէ օր կը պակսէին։ Շուտ կը յոգնէր եւ շուրջինները անհանգիստ ընել չէր ուզեր։

Մուճակին ձայնը ամէն վայրկեան աւելի կը մօտենար. կարծես Անիին սիրտը կը տրոփէր ականջին մէջ։ Արդեօք մեծ հայրը իրեն համար այսօր ճամպրուկէն ի՞նչ հանած էր։ Գի՞րք թէ խաղալիք։ Եթէ գիրք մը ըլլար՝ արդեօք ի՞նչ տեսակ էր։ Սիրո՞յ, արկածախնդրութեա՞ն մասին։ Ոստիկանակա՞ն։ Դպրոցայի՞ն։ Հապա՞ եթէ խաղալիք մըն էր։ Գո՞յնը։ Ծաւա՞լը։ Շարժո՞ւն թէ անշարժ։ Բայց եթէ խաղալիք մըն էր՝ անպայման պատմութիւն մը կ’ունենար։ Ինչ որ է, մէկ բանի վստահ էր։ Ինչ որ ըլլար, շատ հաճելի ժամեր կը սպասէին իրեն։

Մեծ հայրիկը քիչ մը յոգնած եկաւ ու նստաւ։ Անիին դառնալով ըսաւ․

– Աղջիկս, ինծի գաւաթ մը ջուր կրնա՞ս տալ, լեզուս փայտի պէս չորցած է։

Անին վազելով խոհանոց գնաց ու արագօրէն գաւաթ մը ջուրով վերադարձաւ։ Մեծ հայրիկը ջուրը ումպ-ումպ խմելէ յետոյ գաւաթը եռոտանի սեղանիկին վրայ դրաւ։

– Անուշի՜կս, քիչ առաջ ի՞նչ կ’ընէիր։

– Մեծ հայրի՛կ, սա տեղատարափ անձրեւին ձայնը կ’իմանա՞ս։ Պատուհանին առջեւ նստած կաթիլները կը դիտէի։ Կարծես կաթիլները ապակին իբր սահնակ գործածելով հող հասնելու համար իրարու հետ կը մրցէին։

Մեծ հայրիկը ժպտերես իր թոռնիկին մտիկ կ’ընէր։ Անին մէկէնիմէկ պատմելը դադրեցուց.

– Ձեռքդ ինչո՞ւ պարապ է։ Այսօր ճամպրուկով հետդ բան մը չբերի՞ր։ Մէջինները վերջացա՞ն։ Բայց ինչպէ՞ս կ’ըլլայ։ Այդքան խոշոր բան մը այսքան դիւրին չի կրնար պարպուիլ։

Մեծ հայրիկը բարձրաձայն խնդաց․

– Կեցի՛ր, աղջիկ, կեցի՛ր, շունչ մը ա՛ռ, թէ ոչ պիտի խեղդուիս։ Իրաւունք ունիս, շատ մը բաներ պահած եմ այդ ճամպրուկին մէջ, որոնց մէկ մասը տեսանելի, իսկ մէկ մասն ալ անտեսանելի է մարդոց համար, բայց ինծի համար անոնք շատ թանկագին ու անմոռանալի են։

– Ինչպէ՞ս,- հարցուց Անին,- անտեսանելի բան մը ինչպէ՞ս անմոռանալի կրնայ ըլլալ։
Այն բանը, որ չենք տեսներ, ժամանակի ընթացքին կը մոռնանք։ Ուրեմն, այն բանը, որ չենք տեսներ, մեզի համար ինչպէ՞ս անմոռանալի կ’ըլլայ։

Մեծ հայրիկը գոհունակութեամբ Անիին մտիկ կ’ընէր ու շրթունքին մէկ ծայրը վեր ելած էր.

– Քիչ առաջ պատմած կաթիլներդ հիմա կը տեսնե՞ս,- հարցուց։

– Ո՛չ, կռնակս դարձած նստած եմ, ինչպէ՞ս տեսնեմ։

– Բայց քիչ առաջ ինծի մանրամասնութեամբ կաթիլներուն ինչպէս վար սահիլը պատմեցիր, այնպէս չէ՞։ Ուրեմն չտեսնելով հանդերձ կը յիշես։ Այլեւս այդ պահը քեզի համար անմոռանալի դարձած է։

– Այո՛,- ըսաւ Անին շուարած։

– Ուրեմն, լա՛ւ մտիկ ըրէ, ես ալ այսօր քեզի այդ ճամպրուկով ապրուած եւ ինծի համար անմոռանալի մէկ պահս պիտի պատմեմ։ Ասկէ յիսուն տարի առաջ, երբ այդ ճամպրուկով Պոլիս վերադարձայ, տակաւին քսաներեք տարեկան էի։ Հայրս եւ մայրս զիս օդակայանը դիմաւորեցին եւ յետոյ տուն գացինք։ Բաւական յոգնած էի։ Այցելութեան եկող-գացող ազգականներ, ընկերներ, դրացիներ եղան։ Յաջորդ օր արթննալէ յետոյ ճամպրուկէս բան մը առնելու համար դրան ետեւը նայեցայ. ճամպրուկը տեղը չէր, աջ նայեցայ, ձախ նայեցայ, չկայ, չկայ, պարապի… շուտով մօրս քով գացի․ «Մայրի՜կ, ո՞ւր է ճամպրուկս, չեմ կրնար գտնել», հարցուցի։ «Օ՜, սիրելիս, ես զայն պարպեցի ու դրան առջեւ դրի․ շատ հինցած էր։ Դռնապանը կ’առնէ թերեւս իրեն համար, թերեւս ալ աղբ կը նետէ», ըսաւ մայրս։ Պատասխանը իմանալէ վերջ ապշահար մնացած էի, միեւնոյն ժամանակ՝ շատ ալ ջղայնացած։ «Ինչպէ՞ս։ Ան հինցած չէր եւ ինծի համար շատ արժէքաւոր էր։ Ինչ-ինչ պահեր ապրած եմ ես անոր հետ։ Առանց ինծի հարցնելու ինչպէ՞ս կը նետես»։ Վազելով դուռ գացի. փառք Աստուծոյ, ճամպրուկս դուռին եզերքը կը գտնուէր։ Շուտ մը ներս առի ու սենեակս տարի, ապա դրի զայն հանդերձարանիս մէջ ու խոհանոց, մայրիկիս քով վերադարձայ։ «Մայրիկ, խնդրեմ, անգամ մը եւս առանց ինծի հարցնելու բան մի՛ նետեր։ Դուն երբ նայիս անոր, հինցած ճամպրուկ մը կը տեսնես, իսկ ես… ես՝ չորս տարուան ընթացքին ապրած յիշատակներս, բոլոր յաջողութիւններս, ուրախ օրերս, տխրութիւններս, ձախորդութիւններս։ Այդ ճամպրուկը իմ չորս տարուան պանդուխտութեանս խորհրդանիշն է։

Անին աչքերը բացած մեծ հայրիկին մտիկ կ’ընէր։ Ինչ ըսելիքը չէր գիտեր։ Բայց գիտէր, որ այդ ճամպրուկը տակաւին շատ մը անակնկալներ կը պարունակէր։ Մեծ հայրիկը, պատմութիւնը վերջացնելէ յետոյ, Անիին այտերը համբուրեց: Անին վազելով սենեակ գնաց։ Մայրիկին անցեալ Կաղանդին իրեն նուիրած պայուսակը հանեց, անոր մէջ դրաւ իր ամենաշատ սիրած հագուստը, ծամակալը, գիրքը, խաղալիքը, եւ բերանը գոցեց։ Պայուսակը դրաւ անկողինին տակ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՎԵՐԻ ՅԱՐԿԷՆ ԿՐՈՒՆԿԻ ՁԱՅՆԵՐ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Ահա՛, վերն է, կը լսեմ մուճակին կրունկի ձայնը. ներս-դուրս կ’երթայ ու կու գայ: Մուճակները թող չհանէ ոտքէն, կը սիրեմ այս ձայները եւ կը տաքնայ սիրտս: Ո՞ւր է հիմա, ճիշդ իմ կեցած տե՞ղս է, թէ ներս գնաց կամ նստաւ:

Երկար ատենէ ի վեր պարապ մնացած էր վերի յարկը: Տանտէրը կը նստէր վարի յարկը: Բծախնդիր մարդ մըն էր եւ քիչ մըն ալ թուհաֆ (տարօրինակ): Դրացիները այդպէս կ’ըսէին իրեն համար, քանի կնկան չգոյութիւնը փոխած էր այդ մարդը ու նախկին վիճակէն աւելի խորհրդաւոր եւ անհասկնալի դարձուցած: Ուզած էր, որ վարձակալը ըլլար շնորհքով մէկը. ընտանիք մը, որուն սակայն մանուկները չաղմկէին: Կը կասկածէր թեկնածուներուն երեւոյթէն: Ամուրիի տալ չէր փափաքեր, հապա՞ եթէ չվճարէր վարձքը կամ բերէր իր ընկերուհիները: Աղտոտ վարձակալները. հապա՞ եթէ պատերը ծակծկէին կամ տախտակամածին վնաս հասցնէին: Քիչ մը եւս կրնար պարապ մնալ տունը: Բայց այն վարձքը իր ապրուստին մէկ մասն էր: Ա՛լ պարապ մնալը գործին պիտի չգար: Արդէն անդիմադրելի բան մը զգացեր էր այն աղջկան հանդէպ, երբ ներկայացաւ իբրեւ վարձակալ: Կ’աշխատէր եւ պիտի ապրէր առանձին: Պանդոկի պաշտօնեայ էր. կրնային ժամերը փոխուիլ: Հոգ չէ, ի՛նչ որ ուզէր՝ ըլլար, կը բաւէր որ իր վարձակալը ըլլար: Սրճագոյն աչքերով, խարտեաշ մազերով, բարձրահասակ երիտասարդուհին գեղեցկուհի մըն էր. իր գեղանին էր առաջին վայրկեանէն սկսեալ: Որքա՜ն կը նմանէր իր կնոջը, իր մէկ հատիկին, որ լքած, գացած էր: Մինչդեռ իր աչքին պէս նայած էր անոր: Երբ առաւօտ մը արթնցաւ, նամակ մը գտաւ բազկաթոռին քովի սեղանիկին վրայ: «Այլեւս չեմ կրնար դիմանալ: Բանտուած եմ: Պիտի ապրիմ ազատ-համարձակ», կը գրէր ան նամակին մէջ: Դուրսի վտանգներուն դէմ պահպանած էր իր կինը, գուրգուրանքով եւ խնամքով: Այս աղջիկն ալ պիտի պահպանէր ու պիտի չարտօնէր, որ լքէր ու երթար:

Ահա՛, կրունկին ձայները: Կ’ուղղուի դէպի խոհանոց: Ջո՞ւր պիտի խմէ կամ բաներ մը ուտել կ’ուզէ: Սանտուիչ կը պատրաստէ, հետը գործի տանելու համար: Ա՜խ, ի՜նչ անոյշ կը ժպտի. աչքերուն փայլը… հիմա դէպի դուռ գնաց: Կօշիկները կը հագնի: Դուռը բացուեցաւ, վար կ’իջնէ: Դուռը բանա՞մ ու բարեւ մը ըսե՞մ:

Երկար վերարկուին տակէն բարձրակրունկ մոյկ հագած էր: Երկար, խարտեաշ մազերը կը մնային վզնոցին տակ: Ուղղուեցաւ դէպի պարտէզին դուռը եւ փողոց ելաւ: Ինքնաշարժ մը կը սպասէր դրան առջեւ. նստաւ ու ինքնաշարժը ճամբայ ելաւ: Արդեօք ե՞րբ պիտի վերադառնար:

Կէս գիշերը անցած էր, երբ շէնքին ներքնալոյսը վառեցաւ: Կրունկի ձայները սանդուխներէն վեր կը բարձրանային: Բանալիի ձայն մը. վերի յարկին դուռը բացուեցաւ ու գոցուեցաւ: Մուճակի ձայնը, սենեակին մէջ վեր-վար կը քալէ եւ հիմա կ’ուղղուի դէպի ննջասենեակ: Լոյսերը մարեցան:

Կրունկի ձայներ կային սանդուխներուն վրայ: Վար կ’իջնէին: Յաջորդ օր միեւնոյն ինքնաշարժը կը սպասէր պարտէզի դրան առջեւ: Նստաւ ու գնաց, նորէն կէս գիշերի՞ն պիտի վերադառնար:

Կէս գիշերը շատոնց անցած էր: Շէնքին մէջ միայն տանտիրոջ յարկին լոյսը կը վառէր, աղօտ եւ կիսամեռ: Կարելի չէր այս լոյսին տակ գիրք կամ լրագիր կարդալ: Կը սպասէր ու չէր գար: Ո՞ւր գացած էր, ո՞ւր կ’անցընէր իր ժամանակը: Կը զուարճանա՞ր այս ժամուն: Մէկ օր… երկու օր անցեր էր: Չկար ձայն: Լքա՞ծ էր, հեռացա՞ծ. տո՞ւնը պիտի պարպէր:

Երրորդ օրը լսելի եղան ձայները վերի յարկէն եւ՝ քանի մը հոգիի: Ուրեմն, առանձին չէր, ընկերները կային: Այս գիշեր պիտի խօսէր հետը: Ասանկ չէր ըլլար:

Դուռը բացուեցաւ. կ’երթան․ աղջիկ-մանչ զուարճացան: Պահպանելու եմ զայն օտարներէն: Առանձին ապրող աղջիկ մըն է: Այսքա՜ն ազատ, չէ՛, հրաման պիտի չտամ, որ շէնքին մէջ օտարներ մտնեն ու ելլեն: Կը զուարճանայ ուրիշներու հետ: Պէտք չունի օտարներուն:

Իրիկուն կ’ըլլար:

Կրունկի ձայները ուղղուեցան դէպի ննջասենեակ: Հայելիին դիմաց նստաւ: Երեսը պատեց բրնձափոշիով: Կոպերը ներկեց եւ մատիտով գծեց աչքին շուրջը: Ռիմէլով ներկեց թարթիչները: Գլուխը աջ ու ձախ դարձուց, հայելիին մէջ նայեցաւ ինքզինքին: Քիչ վերջ պիտի գային հրաւիրեալները եւ ընկերը, որուն հետ կը մտածէր լուրջ միասնութիւն մը կնքել մօտ ատենէն. ճամբան էր, քիչ առաջ խօսած էր հետը: Այտերը թեթեւ գունաւորեց եւ շրթնաներկն ալ քսելէ վերջ, անուշահոտը սրսկեց վիզին, թեւերուն եւ օդին, որ փոշին իջնէր մազերուն վրայ: Ոտքի ելաւ, կրկին նայեցաւ հայելիին, քննեց ինքզինք: Պատրաստ էր գիշերուան: Ուղղուեցաւ դէպի խոհանոց վերջին պատրաստութիւնները աչքէ անցընելու համար: Տարեդարձն էր:

Դուռը հնչեց: Կրունկի ձայները վազելով դուռ յառաջացան: Դուռը բացուեցաւ արագ շարժումով:

– Հոգի՜ս, կանուխ հասար,- ըսաւ ու քայլ մը նահանջեց:- Ա՜հ, դուք էիք:

Վարձակալուհիին դէմքը աւելի պայծառ, անմեղ եւ չքնաղ էր հիւրասենեակէն ցոլացող լոյսի շողերուն ներքեւ: Ուրիշ բառ մը չկրցաւ արտասանել: Տանտիրոջ աչքերուն փայլը տարօրինակ էր. մարդուն արիւնը կը սառէր: Բան մը խլրտաց ներսիդին եւ սկսաւ տարօրինակ ժպտիլ եւ շունչը դուրս տալ ռունգերէն, խաղցնելով քիթն ու բերանը:

Դուռը փակուեցաւ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Ի՞ՆՉ ՊԻՏԻ ԸՍԷ ԻՆԾԻ

ՀԵՐՎԷ ԺԷՕՐԺԸԼԷՆ

Միքայէլ շատ կ’աշխատի: Ամերիկեան ընկերութիւնը լաւ ապրանք կ’արտադրէ եւ զարգացած աշխարհին մէջ ամէն տեղ կը ծախէ: Իր լաւ կրթութիւնը եւ իր զարմանալի ճշգրիտ անգլերէնը, իր եղբօրը պէս, անգլիական դպրոցին եւ Օքսֆորտի Համալսարանին կը պարտի: Մօրը անդադար խօսիլն ալ թերեւս դեր մը կատարած է: Անշուշտ նախկին երկրին լեզուով կը խօսի, այնքան շարունակաբար, որ ան անպայման պէտք է ազդեցութիւն ունեցած ըլլայ իր լեզուական կարողութեան վրայ։ Հայրն ալ թերեւս իր զարգացման մասնակցեր է: Պօղոս իսկապէս ներկայ եղա՞ծ է: Տունին մէջ անզգալի էր իր գոյութիւնը: Ինչ որ է, Միքայէլ այլեւս իր կեանքն ունի եւ քանի մը տարիէ ի վեր իր յարկաբաժինն ունի, իր նոր շրջանակն ունի: Ան իր եղբայրը կը կարօտնայ: Բայց ի՞նչ կրնայ ընել: Ժիրայրը ընտանիքին միւս անդամներուն հետ կապ չի փափաքիր պահել եղեր։ Քիու գրեթէ բնաւ չ’երթար: Կը փորձէ հոն երթալ միայն իրենց մօրը բացակայութեան: Միքայէլ շատ չի հասկնար եղբօրը վերաբերմունքը: Իր մօրը ձեւերը չ’ուզեր քննադատել: Վարժուած է եւ հիմա կարեւորութիւն չունին անոնք իրեն համար: Քանի մը անգամ անշուշտ իր պատանութեան ընթացքին իր սենեակէն դուրս դրած է մայրը: Ծանր խօսքերով կինը պէտք էր վռնտել: Չէր հասկնար եղեր: Շատ հպարտ չէ այս յիշատակներով: Չի գիտեր՝ ճիշդ ինչո՞ւ:

Իր վկայագիրին շնորհիւ լաւ գործ գտած է ամերիկեան ընկերութեան քով: Ընկերութիւնը հիմա Հայաստանի մէջ գործարան մը բացած է: Միքայէլ հոն կը ղրկուի, որպէսզի արտադրութեան որակը ստուգէ: Առաջին անգամ չէր գիտեր՝ ի՞նչ պիտի գտնէր, ի՞նչ պիտի զգար: Տեսած կացութիւնը եւ նոր հանդիպած դէմքերը բաւական հաւնած էր: Ամէն տարի մէկ անգամ կ’երթայ: Կը փորձէ Զատիկին կամ աշնան հոն թռչիլ: Քիչ են հոն զբօսաշրջիկները: Աւելի հանգիստ կը զգայ: Մասնաւոր բան մը չի փնտռեր: Կամաց մը հասկցած է, որ իր մանկութեան լեզուն եւ այս փոքրիկ երկիրը կապուած են իրարու: Ամերիկեան Համալսարանը զինք հրաւիրած է քանի մը դասախօսութիւն տալու: Միշտ կեդրոնացած է ամէն ձեւով «Առանց քիմիկատների աճեցրած օրգանական մրգեր եւ բանջարեղէն» ուտելու անհրաժեշտութեան վրայ: Հոն ալ ասիկա նոր նիւթ է:

Ամէն ինչ հոն չի հաւնիր: Լոնտոն սիրով կը վերադառնայ: Շատ չի հասկնար, որ ամէն նախադասութիւն հայ, հայկական կամ Հայաստան բառերը պէտք է պարունակէ: Չի հասկնար՝ ինչո՞ւ միայն իգական սաղմերը պէտք է վիժեցուին եւ ոչ տղոց: Շատ չի հասկնար՝ ինչո՞ւ կեսուրները հարսերը պէտք է չարչարեն: Շատ չի հասկնար՝ ինչո՞ւ կիները անպայման տղամարդիկը պէտք է հմայեն ամէն գնով, ամէն միջոցով: Շատ չի հասկնար, որ միասեռականները պէտք է հալածուին թէ՛ պետութեան, թէ՛ ժողովուրդին կողմէ: Իր կեանքին մէջ ուրիշ նիւթեր զինք կը հետաքրքրեն: Ինչպէ՞ս իմաստալից կեանք մը կրնայ ապրիլ: Ինչպէ՞ս կրնայ ստեղծագործ ըլլալ: Որո՞ւն հետ լաւ ժամանակ կ’անցընէ: Ինչպէ՞ս կրնայ վստահ ըլլալ, որ ճիշդ անձերը պիտի ընտրէ իր շուրջը: Ինչպէ՞ս բնութիւնը կրնայ պաշտպանել: Այս բոլորը իր ծագման հետ քիչ կապ ունին: Ըստ երեւոյթին այս բոլորը Հայաստան անծանօթ խնդիրներ են: Ինչ որ է, հոն բաւական յաճախ եւ սիրով կ’երթայ, բայց չի կրնար փափաքիլ, որ հոն բնակի։

Միքայէլ յոգնած է այս պահուն: Գիտէ, որ հայրը իրեն պիտի հեռաձայնէ եւ իրիկունը միասին պիտի անցընեն: Հայրը իրեն ըսելիք ունի եղեր: Միքայէլ կ’անդրադառնայ, որ վերջերս հայրը կը փորձէ իր կեանքը կարգի մէջ դնել: Պապան անգլիացի հոգեբանի մը մասին ուզեց խօսիլ: Միքայէլ Ուինիքօտ (Winnicott) անունը նոյնիսկ իր հօրմէն լսած էր: Անսպասելի էր: Միքայէլ մասնագէտ չէր, բայց միշտ կարծած էր, որ վարուելակերպերը եւ զգացումները որոշ, ծածուկ տրամաբանութեան մը կը համապատասխանեն: Պապան միշտ անակնկալ կը պատճառէ: Ի՞նչ պիտի ըսէ ինծի:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: