ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ Է

46287176_495819504233599_8118017557044133888_n.jpg

ՍԻՒԶԱՆ ԲՌՆԱԼԵԱՆ

Գիշեր է, բայց ի՜նչ գիշեր…: Գիշերուան բերանը բաց, շրթունքը չոր, քիթը գոց եւ շունչը կտոր-կտոր։ Արթուն գիշեր մը, որ արթնցնել կ’ուզէ ո՛չ միայն մարմինը, այլ հոգերը։ Ան՝ գիշերը, որ զիս արթնցնել կ’ուզէ, այն է, որ հոգիիս խաղաղութիւն պիտի բերէ. զայն կը նախընտրեմ քնաթաթախ առտուներէն։ Քունի վրայ կանգ առնել ի՞նչ օգուտ…: Եւ ցերեկն ալ ի՞նչ կը խոստանայ քեզի, եթէ դուն հասկացողութիւն չունիս կեանքին հանդէպ։ Ահաւասիկ ես ալ արթնցայ քունէս եւ այսքան շատախօսելուս պատճառն է հիւանդութիւն մը, որ կ’ըսեն, թէ քնանալով կ’անցնի անպայման։ Այո՛, այս հիւանդութեան համար քնանալը անհրաժեշտ է, բայց հոգեկան հիւանդութիւններուն եւ կատարուած անթիւ մեղքերուն առթիւ արթննալն ալ անհրաժե՞շտ չէ։ Անշուշտ սոսկալի ցաւ մը պիտի բերէ ան ու այդ ցաւին հետեւանքը քեզի կը խոստանայ. «Զաւա՛կս, եթէ դիմանաս՝ պիտի բժշկուիս ու եթէ հաւատաս՝ պիտի փրկուիս»: Հետեւաբար քեզի կը սպասէ անհուն սէր մը։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Advertisements

ՏԱՐԲԵՐ ԱՆԿԻՒՆ

46177172_2061080813938142_582477056592314368_n

ԾՈՎԻԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Էլէնային հայրն ու մայրը պսակուեցան:

Էլէնան խանդավառ կը պատմէր ծնողքին հարսնիքը:

– Մայրս շատ գեղեցիկ, ճերմակ, երկար հագուստ հագաւ, գունաւոր ծաղիկներով հիւսուած ծաղկեպսակն ալ ես տեղաւորեցի գլխուն․ մամաս շատ ուրախ էր, իսկ երբ հայրս տեսաւ մամաս, սկսաւ լալ:

Էլէնան, պատմած ատեն, մերթ կը խնդար, մերթ աչքերը կը լեցուէին, հօրն ու մօրը զգացումները անբիծ հասած էին իր մննիկ սիրտը․ բոլորս հրճուած կ’ունկնդրէինք, փոքրիկները կը ծափահարէին:

– Մեր հարսնիքին խրախճանքը մեծ, շատ մեծ պալատի մը մէջ տեղի ունեցաւ, մամաս այդ օրը թագուհի էր, պապաս թագաւոր, իսկ ես՝ իշխանուհի…

Էլէնան հինգ տարեկան, ուրախ ու սիրով լեցուն նկարագրի տէր աշակերտուհիս է, ամէն առաւօտ մօրը հետ դպրոց կու գայ, տասնեակ համբոյրներով կը բաժնուին իրարմէ:

Դեռ ինք կը պատմէր հարսնիքը, մեծ մօրը անդադար պարելը, գեղեցիկ զարդարուած կարմիր ինքնաշարժը… արագ մը երեւակայութիւնս գնաց ծնողքիս Ս. Պսակի արարողութեան տեսերիզին:

Մայրս սիրամարգի նման էր, շատ գեղեցիկ, երկար հագուստ հագած, երկու ձեռքով բռնած փէշերէն, աջ ոտքը կը դնէր Հալէպի Քառասուն Մանկաց Եկեղեցւոյ դռնէն ներս․ կօշիկին վրայ ճերմակ ժապաւէններ կային, ձեռագործով աշխատցուած գլխանոցը ծածկած էր հրեշտակային դէմքը, քօղին տակէն ամչկոտ, գաղտնի նայուածք մը կ’ուղղէր հօրս, իսկ հայրս, կարծես հոլիուտի պատկերներէն դուրս սպրդած, փախած, եկած էր Հալէպ, մօրս հետ պսակուելու… որքան պիտի ուզէի հոն ըլլալ ու մօրս հագուստին ծայրէն բռնել…

Չէ, չէ… սեւցուցի երեւակայութեանս պատկերը:

Յիշեցի, տարիներ առաջ, երբ դեռ պարմանուհի էի, ներկայ գտնուած էի կիներու բամբասանքի մը․․․: Մեր բարեկամներէն մէկուն անդրանիկ զաւակը պիտի ամուսնանար, կիները հաւաքուած կը․․․ չարախօսէին․

– Այս տղան, որ պիտի ամուսնանայ, իր ծնողքին պսակին արդէն մօրը փորին մէջ էր…

– Օ՜հհհհհ, ինչ ամօթ…։

Երեսունհինգ երկար տարիներ անցեր էին, տղան մեծցած, իրաւաբան դարձած էր ու պիտի ամուսնանար, դեռ իրենք կը հաշուէին ամիսները․ «Պսակը Օգոստոսին էր, իսկ ինք ծնաւ Փետրուարին…»։ Այս անտեղի տեղեկութիւնը դեռ կ’երկարի, անշուշտ, մինչեւ գերեզման, մինչեւ թաղման օրը, սերունդէ սերուդ ժառանգուելով․․․:

Էլէնան երջանիկ էր․ ինք պտուղն էր երանելի սիրոյ մը, ականատես դարձեր էր ծնողքին սիրոյ վաւերացման:

Ո՞ւր էր սխալը, գէշ բա՞ն մը պատահած էր…

Մշակուած ուղեղները պէտք է հմուտ ըլլան ընդունելու, ըմբռնելու այդ միտքերը, որ հեռու են իրենցմէ, այլապէս նոյն կլորին մէջ կը կախուինք, կը մնանք:

Գոնէ երբ Էլէնան դիտէ ծնողքին հարսանեկան տեսերիզը, պիտի չհարցնէ․

– Ես ո՞ւր էի, զիս ինչո՞ւ չէք տարած ձեզի հետ․․․։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

«ԱԿՌԱՅ-ՀԱՏԻԿ»

45729261_744327865900236_8273810945881407488_n

ԱԿՈՒՍԹԻՆ ԱՆԱԼԵԱՆ

Ազգականները մեր տունը եկան՝ Վանայի «ակռայ-հատիկ» տօնակատարելու նպատակով:

Մեծ մայրերը, մեծ հայրը, մօրաքոյրը, հօրեղբայրներն ու ծնողները, միասին, սեղանին շուրջ նստան:

Մեր մանկիկը առաջին ակռան հանեց ու պատճառ եղաւ, որ գեղեցիկ աւանդութիւն մը ծնի այս նոր ընտանիքին մթնոլորտին մէջ: Դարեր շարունակ, հայերս, ուր որ ըլլանք կամ բնակինք, այս «տօնը» կը կատարենք համեղ ցորենի հատիկ պատրաստելով եւ ազգականները ճաշակելու հրաւիրելով:

Սովորութեան հետեւելով, զաւակս գորգի վրայ նստեցուցինք: Գլուխը վերմակով մը ծածկեցինք, որու վրայ որոշ հատիկներ ցրուեցինք՝ արտայայտելու բարգաւաճման ցանկութիւն: Յետոյ, երեխայիս առջեւ դրինք ութը տարբեր առարկաներ՝ գնդակ (մարզանք), դգալ (խոհանոց), փիլիսոփայութեան գիրք (ընկերային գիտութիւններ), դասական պարի կօշիկներ (պարարուեստ), թմբուկ (երաժշտութիւն), հաշուիչ մեքենայ (ճշգրիտ գիտութիւններ), չափիչ (շինարարութիւն), ու կրծքադիտակ (բժշկութիւն):

Հանրամատչելի գիտությունը կ’ըսէ, որ Վանայիս ընտրած առարկան կը կանխատեսնէ իր ապագայի զբաղումը: Արարողութիւնը խորոտիկ պահ մը կը ստեղծէ իր նշանակութեամբ, սակայն գիտենք, որ մեր զաւակին ընտրութիւնը ժամանակով կու գայ, ընդհանրապէս ուսումներու, փափաքներու եւ կամքի հետ կապուած որոշում մը կը դառնայ:

Ան պիտի ըլլայ ինչ որ ուզէ ու կարենայ: Շուրջը նորէն մենք կանգնած պիտի մնանք, որովհետեւ երջանկութեան որոնումը կը կատարուի սիրած անձերով: Այն է ամենակարեւորը:

 

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ԱԳԱՐԱԿԸ

45523862_362967784458088_2649605255213350912_n

ՍԻԼՎԱՆԱ ՍԱԱԹՃԵԱՆ

 Իմ փոքրիկ աշակերտները Պուէնոս Այրէս մայրաքաղաքին մէջ կ’ապրին։ Այստեղ ինքնաշարժները, շարժանիւները, հանրաշարժները, շէնքերը եւ ամէն տեսակ շինութիւնները առատ են։

Շուները, կատուները, պզտիկ թռչունները եւ ընտանի ուրիշ կենդանիները մեր ամէնօրեայ տեսարանին մաս կը կազմեն։ Կովը, հաւը, բադը, ձին մեզմէ հեռու են։ Երգերուն եւ պատմութիւններուն մէջ կը գտնենք զանոնք միայն։ Կամ երբ Արժանթինի ծովեզերքը երթանք, ճամբուն եզերքը մի քանի կով եւ ձի կը գտնուին։

Դպրոցին մէջ, ագարակի եւ վայրի կենդանիներուն անունները, անոնց յատկութիւնները եւ այլն կը սորվեցնեմ։ Կենդանիներուն աշխարհը շատ հետաքրքրական է եւ պզտիկները խանդավառութեամբ կը մասնակցին այս նիւթին ներկայացման։

Մանկապարտէզի պզտիկներուն ամենասիրած պտոյտը դէպի ագարակ պտոյտն է։

Այս տարի, արեւոտ օր մը, երեք, չորս ու հինգ տարեկան պզտիկները օրիորդներուն հետ այցելեցին Սան Իսիտրօ Լապրատոր Ագարակը։ Շատ լաւ նախապատրաստուած ուղեցոյցները մեզ ընդունեցին եւ մեր երեք խումբերը զատ-զատ պտտցուցին։

Առաջին հերթին իմ խումբը հաց պատրաստեց։ Վերջը գացինք տեսնելու կենդանիները եւ ծանօթանալու անոնց․ կային կով, բադ, ոչխար, ձի, կրիայ, խոզ, թութակ, հաւ, աքլոր, ճուտիկ եւ ուրիշներ․․․: Փոքրիկները ճաշեցին, ուղեցոյցին զանազան հարցումներ ըրին եւ, թէեւ կէսօրուան քունը չէին ըրած, ուրախ ու զուարթ քալեցին ամէն տեղ։

Երբ վերադառնալու ժամանակը հասաւ, ագարակէն հրաժեշտ առինք եւ եփած հացը ձեռքերնուս մէջ հանրաշարժը մտանք։ Դպրոցը անհամբեր ծնողները կը սպասէին իրենց ձագուկները համբուրելու եւ մտիկ ընելու անոնց պատմելիքը։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ՍՆԱՓԱՌ ՁԻՒՆԱՄԱՐԴ

45719549_442943292900849_6730148224515964928_n

ՍԻՒԶԱՆ ԲՌՆԱԼԵԱՆ

Գեղազմայլ բան մը պատահեցաւ: Մանուկներով շրջապատուեցայ: Սիրով ընդունեցի զանոնք: Մրրկայոյզ փոթորիկը պատճառ եղած էր մեզ միացնելու: Դալար բնութիւնը ձիւնի փաթիլներով սկսաւ լեցուիլ: Գեղաթոյր, սքանչելի դարձաւ ան:

Երբ երկնակամարէն գետին ինկայ, ծիլի մը չափ փոքրիկ էի, անմիջապէս աճիլ ու մեծնալ կ’ուզէի։ Բայց ի՞նչ առիթով։ Ահաւասիկ պատասխանը կու գար իրենց տուներէն փախչող մանուկներէն։ Անոնք կը տենչային անընդհատ զուարճանալ։ Որովհետեւ անոնք, որոնք հասուն մարդ չէին, յանկարծ տխրելու եւ այլանդակ զգացումներով կամ կացութիւններով զբաղելու կարիքն ալ չունէին։ Տղաքը սկսան մեծ եռանդով ձեւաւորել զիս։ Այս պահուն ես ալ յուզմունքով կ’ուզէի ձիւնամարդ դառնալ։ Կաղապարի մը մէջ մտնելը չէի սիրեր։

– Սիրելի տղաք, ձեզի կ’աղաչեմ, զիս կաղապարի մը մէջ մի՛ դնէք։ Ծնունդս բնական կատարեցէ՛ք։

– Հասկցանք, բայց առանց կաղապարի ինչպէ՞ս պիտի շինենք քեզ։ Մենք հնարք ունինք։ Չես գիտեր, թէ մինչեւ այսօր որքա՛ն հոյակապ ձիւնամարդեր շինեցինք:

– Դուք որոշ որակ մը ունիք եւ ձեր աշխատանքի ձեւը յայտնի է։ Նախկին ձիւնամարդերուն նմանիլ չեմ ուզեր։ Ես աննման ձիւն մըն եմ։

– Մենք ալ սնափառ ձիւնամարդ շինել չենք ուզեր։ Մեր ձիւնամարդը պէտք է խանդավառութիւն ներշնչէ մեզի։

Այն ձիւնը, որ աննման ըլլալ կ’ուզէր, չէր գիտեր, թէ ամէն էակ արդէն իր բնութեամբ իւրայատուկ էր։ Դժբախտաբար ան դատապարտուեցաւ փճանալու։ Վերջին ճիգերը օգուտ չըրին փրկելու։ Ան զղջալու առիթ մը կ’ուզէր… եթէ յուսահատ մանուկները ողորմէին անոր:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ՄԵՐ ՄԻՋԵՒ

44968958_319712525473621_3629706316735315968_n

ԾՈՎԻԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

– Մամ, Եւրոպա գալէդ ի վեր շատ փոխուած ես: Հալէպ աւելի ճկուն միտքեր ունէիր, աւելի արդիական կը մտածէիր ու աւելի գրաւիչ էիր, շատ մի՛ յարաբերիր մեր գիւղի հոլանտացիներուն հետ, քեզ ալ իրենց նման կաղապարուած ու քառակուսի դարձուցին:

Երկու տարիէ ի վեր անկախացած է տղաս, մեզմէ մօտաւորապէս երեք ժամ հեռու կ’ապրի, համալսարանական մթնոլորտի մէջ է արդէն:

Տղուս այս հարազատ արտայայտութիւնը ուրախացուցած էր զիս:

Փոխուի՞լ… անկասկած բոլորս փոխուեցանք, սակայն յեղափոխութիւնը իր մէջն է, ինք հիմա ինքնավար է, ազատած է «Մայրը՝ իտէալ պատկեր» ունենալու հարցէն ու պարտքէն, սկսած է դիտել կեանքը իր աչքերով եւ ոչ թէ մօրը ցուցմունքով:

– Այո, փոխուած եմ, տղաս, իմ քայլերուս համեմատ, շրջանակիս ու գործիս համապատասխան, նոր լեզուի ու նոր մշակոյթի ձայնին ու լարին համեմատ, բայց դուն կոտրած ես պարիսպը մատղաշութեան ու թեւեր առած կը թռչիս, դուն արդէն հասունցած ես:

Ինք այլեւս փէշերէս կախուած մանուկը չէ, լայնցած է հորիզոնը ու աչքերը ուղղած  դէպի ուրիշ նաւահանգիստներ:

Բայց դեռ հմուտ չէ, որ մօր աղօթքը պիտի հալածէ զինք կեանքի ամէն մութ անկիւնները ու մօր պատգամները կը գործեն նեղութեան մանրամասութեանց իսկ մէջ:

Օր մը պիտի գայ, երբ ձեռքերս բռնելով պիտի ըսէ․

– Մամ, նոյնիսկ եթէ ամբողջ աշխարհը փոխուի՝ դուն չփոխուի՛ս, նոյնը մնա՛, տաքուկ ու անկեղծ:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

ՊԱՏՄԵ՞Լ

44977591_320033045478406_386988828386131968_n.jpg

ԱՍՈՒՆ

Արձակուրդի տաք օրերէն մէկն էր, սակայն Երեւանի փողոցներուն եռուզեռը չէր ազդուած անկէ։

Կը սիրէի ըլլալ այդ յորձանքին մէջ, դիտել շուրջս։ Խճանկարը գունագեղ էր։ Անցորդներէն մաս մը իր առօրեայ կեանքով տարուած էր՝ երաժշտանոցին դիմաց արձանագրութեան համար կեցողներ, անդին մայթերուն վրայ պտուղ ծախող կիներ, քիչ մը հեռուն հագուստի թէ ուտեստի խանութ մտնող-ելլողներ, զրուցողներ, անշարժ կեցած անձեր, ինքնաշարժներու ճչակներ, նոյնիսկ շուն պտտցնողներ։

Ուրիշներ, ինծի նման զբօսաշրջիկներ, կը փորձէին նոյնանալ երկրագունդի այս հատուածին մէջ ոչ-նոյն տրամաբանութեամբ դարձող անիւին։

Կեանքը եռուն էր, երկինքի կապոյտը տրամադրութիւնս քիչ մը աւելի բարձրացուցած էր, «Արեւուն տակ թշուառութիւնը նուազ տաժանելի է»՝ Ազնաւուրին տողը իր ամբողջական իմաստով կ’ըմբռնէի։ Մտահոգութիւններս ծալած ու դրած գրպանս, կը յառաջանայի թեթեւ քայլերով, մոռնալով տարուան տասը ամսուան հեւքով ու վազքով քալուածքս։

Մարդոց քով, ինչպէս իմ, դանդաղութիւնը իր կշռոյթը ստացած էր։ Բնականաբար, այդ արեւուն տակ մարմինը գտած էր ի՛ր հաւասարակշռութիւնը։

Թէեւ զբօսաշրջիկ էի, բայց քիչ մը երկար կեցութեան պարագային առօրեան կը փոխէր իր հունը։ Այդ օր գացած էի մօտակայ շուկան, ընթացիկ գնումներու համար։ Երեք-չորս փոքր տոպրակներու կշիռքը չէր անպայման ծանրութեան զգացում տուողը, որքան, ինչպէս ըսի, տաքը։ Պարագայաբար մէկ ձեռքէս միւսը կ’անցընէի տոպրակներս, ու այն պահուն, երբ զանոնք ուսիս կը բարձրացնէի, ազդալոյսը անցումս արգիլեց։

Կողքս կանգ առնող երկու անձեր՝ մէկը չափահաս, միւսը հազիւ պեխ-մօրուքը բուսած, սկսան ժպտիլ, ակնարկելով շարժումիս։

Ծննդավայրիս կամ ներկայիս բնակած երկրիս մէջ վստահաբար վիրաւորական կրնային ըլլալ այդ նայուածքները, բայց քանի որ Հայաստան կը գտնուէի, բոլորը հայ էին, ուրեմն օտար չկար, սիրալիր փոխադարձեցի ժպիտին։ Չափահասը անմիջապէս օգնութիւն առաջարկեց։ Նոյն քաղաքավարութեամբ ու շնորհակալութեամբ մերժեցի իր ազնուութիւնը, ու ճիշդ այդ պահուն երիտասարդը լաւ արեւմտահայերէնով սկսաւ սովորական հարցումներ ուղղել՝ Սփիւռքի ո՞ր անկիւնէն էի, որքա՞ն ժամանակով, եւ այլն…

Արեւմտահայերէնի հանդէպ զգայնութիւնս տկար կէտերէս մէկն է․ հայաստանցի երիտասարդ մը կ’արտայայտուի արեւմտահայերէնով, մինչ մենք ազգովին, Սփիւռքի մէջ անոր յուղարկաւորութեան դամբանականը սկսած են գրել…

Հետաքրքրութիւնս սրած, ուզեցի պատճառը գիտնալ, թէ ինչպէ՞ս սորված է եւ կամ ինչո՞ւ…

Պատասխա՞նը․ որպէսզի արտերկրի հայութեան անո՛ր լեզուով բացատրէր իր ծախած աստուծոյ խօսքը․․․։

Մեր զրոյցը հոն աւարտին հասած համարեցի։ Չոր ակնարկով փակեցի զրոյցը, ազդալոյսն ալ շատոնց փոխուած էր կանաչի ու մեր ճամբաները բաժնուեցան…

Որքա՜ն պիտի փափաքէի, որ երկրագունդը լուսաւորող արեւուն տակ տառապեալ արեւմտահայերէնը չդառնար առեւտուրի միջոց։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: