ՄԱՆՉՈՒԿԻ ՄԸ ԵՐԱԶԸ

37097610_948146032034063_9160012425901113344_n

ԱՍՈՒՆ

Չարաճճի մանչուկ մը, որ ո՛չ սպառնալիքով, ոչ ալ պատիժով կը մտահոգուէր։
Ի՛նք պէտք է ըլլար դասարանի կեդրոնական դէմքը, ընկերներուն ուշադրութեան առարկան։ «Կը խաղար» ի՛ր դերը։

Բոլորին կողմէ սիրուած, բարի, հաճելի, ժպիտ առթող, մթնոլորտ ստեղծող այս մանչուկը իր տարեկիցներուն նման աւարտեց նախակրթարանը ու «կորսուեցաւ» օտար միջնակարգի մը մէջ։

Պատահական հանդիպումներ կը հաստատէին անոր նկարագրին անփոփոխ մնացած ըլլալը՝ մանչուկի խենթուկ ձեւեր, բարձրաձայն արտայայտութիւններ, հայկական լերան մը անունը կրելու իր խրոխտ գիծով։

Տարիներ ետք, կ’իմանայի, որ այդ մանչուկը իբրեւ ասպարէզ ընտրած էր թատրոնի ճամբան։

Օտար բեմերու վրայ ելոյթներու սկսած էր արդէն։

Ուրեմն, մանկութենէն խաղցած խաղը դարձուցած էր ասպարէզ։ Ի՛նքն էր։ Իր ընտրութեան գիտակից, երբեմնի անհաւասարակշիռ երեւցող այդ մանչուկը առած էր հաւասարակշռուած որոշում մը, ընտրած էր իր կեանքի ուղին։

Ուսուցիչի գոհունակութիւնը հոն կրնար աւարտիլ, եթէ…

Եթէ տարիներ ետք, հեռաձայնին միւս անկիւնէն չլսուէր ծանօթ ձայնը այդ փոքրիկին, որ հիմա երիտասարդ դարձած էր։ Այլեւս կը խօսէր մեծի պէս, նոյնիսկ կոչականները փոխուած էին։

Կը խնդրէր հայերէն բանաստեղծութիւն մը, թատերական ի՛ր խումբին համար։
Անշուշտ կարիք չկայ բացատրելու այն հաճոյքը, որ կ’ապրի հայերէնի ուսուցիչ մը, երբ իրեն կը դիմէ իր նախկին աշակերտը, հայերէնի օգնութեան համար։

Բնականաբար նիւթը կրնար փակուիլ, բայց…

Բայց, ելոյթէն ետք, որուն բնականաբար ականատես դարձած էի ու վայելած իր մտասեւեռումները՝ իւրաքանչիւր առիթը պատշաճեցնելու, ո՛չ բռնազբօսիկ, ներկայացնելու ի՛ր ինքնութիւնը բառով, ձայնով, պատկերով, գիրով ու մտածումով։

Ինչպէս նշեցի, բայց…
Ելոյթէն ետք, ստացայ հեռաձայնային իր պատգամը։ Այդ խենթուկ մանչուկը, որ մեծցած ու դարձած էր խենթուկ երիտասարդ, չէր ծածկեր իր յուզումը, ըսելու, թէ ո՛չ մէկ օր երեւակայած էր, որ ինք հանրութեան առջեւ կրնայ ՀԱՅԵՐԷՆ արտասանել, էջեր սորվիլ ու հայերէնով բեմ բարձրանալ։

Ուրախ էր, գոհ էր, թաքուն հպարտութիւնը կը յորդէր։

Մինչ Համաստեղէն զուգահեռը կը գծուէր մտքիս մէջ՝

«Մի՛ հարցնէք, ո՞ւր է, ի՞նչ է,
Ո՞ւրկէ կու գայ Հայու Ոգին։
Ինչպէս արեւն է հուրհրան,
Ինչպէս կանաչն է դաշտերուն,
Ա՛յ, ճիշդ այդպէս, ամէն տեղ է
Հայու ոգին։
․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․
Ձեր հոգւոյն մէջ պիտի գտնէք
Ձեր լեռներուն ու ժայռերուն մէջ թաքնուած,
Արձագանգի պէս թաքնուած,
Հայու Ոգին։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԺՊԻՏ

36686779_1950517534998274_6990431446041100288_n.jpg

ԱԿՈՒՍԹԻՆ ԱՆԱԼԵԱՆ

Ժպիտը մարդկային էութեան բնատուր յատկութիւն մըն է:

Անկեղծ ժպիտը, դրական յուզումներ եւ զգացումներ կ’արտայայտէ: Ընդհանրապէս ուրախութիւն կ’արտայայտէ, նաեւ՝ խաղաղութիւն, երջանկութիւն ու բաւականութիւն:

Երկու շաբաթ առաջ, բժիշկուհին ըսաւ․ «Կամաց-կամաց ձեր մանկիկը պիտի սկսի ժպտիլ: Պիտի տեսնէք, թէ ի՜նչ գոհութիւն պիտի զգաք»:

Ամէն օր, երբ գործէս տուն կը վերադառնայի, սիրող ժպիտ մը միշտ կը գտնէի՝ կեանքի ընկերուհիիս խանդավառութիւնը: Այսօր մէկ հատ ալ աւելցաւ՝ պզտիկ ու գեղեցիկ զաւակէս:

Վանան մեզի ջերմօրէն կը ժպտի ու այսպէս մեր տրամադրութիւնը կը բարձրացնէ, իմաստ կու տայ մեր օրերուն: Իր ժպիտը գին չունի, սակայն մեզ շատ կը հարստացնէ: Իր ժպիտը մեր ուրախութեան աղբիւրն է:

Գիտենք, որ ապրելով այս աշխարհին մէջ, կրնանք զանազան դժուարութիւններ ունենալ, բայց առաջ որ աշխարհը փորձէ մեր ժպիտը փոխել, ան պիտի փոխուի Վանային ժպիտով:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵՒ ԱՅՍՊԷՍ ԼՈՒՌ

36404222_1941278492588845_5370434339643326464_n.jpg

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

Լռութեան երգը կը ճանկռտէ ականջներս. մարմնի ոլորտներուս մէջ ալիք առ ալիք կը բարձրանայ անբացատրելի անհանգստութիւն մը ու կը սմքիմ եւ կը կորսուիմ, կ’ոչնչանամ հորիզոնին վրայ աչքէ հեռացող նաւու մը նման:

Լռութեան շունչը կը ներթափանցէ մարմնիս բոլոր մասնիկներէն ներս ու կը դառնամ շնչահեղձ. ափերս կը կարկամին աւազին վրայ եւ անզօր կը խրիմ:

Լռութեան ձայնը կը հնչէ եւ կը կոտտայ իւրաքանչիւր անդամս մարմնի եւ կը հասնի այն պահը, երբ կը թուի, թէ այլեւս արիւնս չի շրջիր երակներուս մէջ, կը մնամ անդամալոյծ: Չի զարներ բազկերակս եւ կը մթննայ շուրջս:

Լռութեան գանգատը ունի իր բողոքը, որ քիչ մը գութ, քիչ մը կարեկցութիւն կը պաղատի ու կը սպասեմ, որ մէկը անսայ, ականջ տայ, ունկնդրէ ինծի, թերեւս ընկերակիցս ըլլայ մեղքերուս, մեղսակից զանազան արարքներուս:

Լռութեան յուզումը մերթ կը բարձրանայ ու կը պոռթկայ՝ հոգեցնցում պատճառելով եւ մերթ կը խաղաղի ու կը չոքէ յատակը, իբրեւ մրուր, անցեալի օրերէն մնացորդ: Ո՜հ, կը սուզուիմ հոգիիս խորունկը. արցունքս շիթ առ շիթ կը լեցնէ բաժակը յորդելու պատրաստ:

Լռութեան խաղը դարձդարձիկ է, իր շուրջ կը պտտցնէ անձս եւ իրեն հետեւորդ կը դարձնէ: Երբեմն կը շեղիմ ու կը պատրաստուիմ վերադառնալ եւ երբեմն ալ անվերադարձ կը շարունակեմ ճամբաս, մինչեւ որ աչքէ անհետանամ:

Լռութեան մթութիւնը վիհ մըն է խորունկ, անյատակ. խոր վիրապ…: Կ’իջնեմ ներքեւը, սակայն չկայ ելք․ ոչ չուան, ոչ ալ սանդուխ: Պիտի կարկամիմ: Խորունկն ի վեր կը դիմեմ, սակայն իւրաքանչիւր շարժումիս աւելի պիտի սահիմ ու թաղուիմ յատակը:

Լռութեան հուրը անմար բոց է. պիտի շրջապատէ եւ յետոյ պիտի լիզէ ու վայրկենապէս լափէ իր հրեղէն կայծերով: Տաքութիւն մը, որ ոտքերէս վեր պիտի բարձրանայ դէպի գլուխ եւ պիտի դառնամ խանձած, ածխացած մարմին մը:

Լռութիւնը՝ մոլորութիւն… լռութիւնը՝ խեղկատակ խրտուիլակ եւ լռութիւնը՝ ի վերջոյ խենթութիւն:

Հիմա կը պաղատիմ զերծ մնալ օրուան թոհուբոհէն, իրարանցումէն, աղմուկէն: Կը ջանամ զերծ մնալ երկերես յարաբերութիւններէն, անապահով եւ անլուրջ փոխադարձութիւններէն: Կեղծաւոր ու չար խօսքեր կը թռչկոտին շուրջը եւ թեւ թեւի պարելով կը ծիծաղին տկար բնոյթներու վրայ:

Կը պաղատիմ, քիչ մը լռութիւն. մթութիւն, բողոք, յուզում, գանգատ, երգ, կայծ… քիչ մը լռութիւն:

Խենթութիւն. խենթութեամբ ոչնչացում:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

«ՏՈՒՆ ՊԻՏԻ ՎԵՐԱԴԱՌՆԱՄ»

36338208_934937253354941_7423908974669332480_n.jpg

ԾՈՎԻԿ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ

Եթէ կեանքս բաժնեմ երեքուկէս տարիներով մասերու, տասէն աւելի մասերէ պիտի բաղկանայ ան:

Ամենադիւրինը ծնունդէս մինչեւ երեքուկէս տարիքս էր, մօրս գիրկը փափուկ ու անմեղ, հօրս ապահով թեւերուն տակ, որոնց ջերմութիւնը չեմ յիշեր, բայց ամբողջ կեանք մը ենթագիտակցութեանս մէջ զգացած եմ:

Իսկ ամենալեղի, դառնահամ ու անախորժ երեքուկէսի տուփը վերջնականապէս պիտի փակեմ, չբանալու խոստումով:

Տուն պիտի վերադառնամ:

Կարօտս, տառապանքս վերջ պիտի գտնեն, երկար սովէ ետք պիտի կշտանամ, պիտի յագենամ:

Տուն, տուն, տուն պիտի վերադառնամ:

Օդանաւու տոմսս ապահոված օրս, երեւակայութեանս մէջ, զիս կը դիմաւորէին հիւանդ ու յոգնած մայրս, սիրով ու գուրգուրանքով լի քոյրս, իր երկու հրեշտակները, աշխարհէն վերջնականապէս հեռացած, բայց մէջս բերդ կառուցած ողորմած հայրս, ներաշխարհիս առաջին քարը զետեղած բարի մեծ մայրս, հարազատներս ու ընկերներս, ու ես այնքան արագ կը վազէի իրենց, որ ոտքերս, ձեռքերս ու արցունքս ետեւ կը մնային:

Տոմսիս վրայ գրուած էր Ամսթերտամ-Երեւան…

– Բայց իմ տունս Հալէպ է… ես երբեք չեմ եղած Երեւան, ինչպէ՞ս տունս հոն է…

Ապշած կը փորձէի տրամաբանութիւնս ու զգացումներս իրարու մօտեցնել, աւաղ…

Գիտակցութիւնս ուզեցի հաւաքել, բայց չհաւաքուեցաւ, միայն թէ վստահ գիտէի, որ տուն պիտի վերադառնամ, հոն, ուր կայ իմս, սկսած կէտս, զիս անշահախնդիր, յանցանքներովս ու բարիքներովս սիրողները:

Ես տուն պիտի վերադառնամ, մեհեանս, ամրոցս, հանգստութեանս գիրկը:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

Ո՞ՒՐ ՓԱԽՉԻԼ

36222487_1933175036732524_9059261074481610752_n

ՍԻՒԶԱՆ ԲՌՆԱԼԵԱՆ

Փախչիլ կ’ուզեմ։ Եկո՛ւր, միանանք այս նպատակին շուրջ։ Մէկու մը լուր տալու պարտաւոր չես։ Արդէն եթէ ինծի հարցնես, գաղտնի պիտի մնայ այս ծրագիրը։ Ուրիշները չիմանան։ Երբ իմանան մեր երազը, բոլոր քարերը պիտի շարեն մեր ճամբուն առջեւ եւ մենք պիտի չկարենանք պայքարիլ մարդոց դէմ։ Մեր պատերազմը ո՛չ թէ մարդոց, այլ գէշութիւնները կառավարող անտեսանելի ոգիներու դէմ է։ Չես գիտեր, թէ որքա՛ն կը չարչարեն զիս։ Շատ կը զրուցեմ իրականութեան հետ, որպէսզի չխաբուիմ իրենց աշխարհէն։ Նաեւ հիանալի օդանաւեր ունին անոնք, որ մարդիկը առնեն եւ տանին հեռաւոր երկիրներ։ Այն երկիրները, ուր չկայ կաթիլ մը սէր։

Երբ մարդիկ խաբուին եւ գէշ ոգիներով լեցուն երկիրներ գաղթեն, կը մնան անապատի մը մէջ։ Կը ձայնեն գէշ ոգիներուն ու օգնութիւն կ’ուզեն։ Ուստի կը կարծեն, թէ ընկերները կ’օգնեն այն օրերուն, երբ դժուար կացութեան մէջ մնացած են։ Կը ձայնեն, կը պոռան, ինչե՜ր-ինչե՜ր չեն ըներ, որ լսուին անոնց կողմէ։ Բայց ոչ մէկ բան կը գտնեն։ Այլեւս կ’ըմբռնեն, թէ իրենց գիտցած ընկերութիւնը մնացած է այն կեանքին մէջ, ուր մերժած էին ապրիլ ու հեռացած էին։ Հիմա ինչո՞ւ փրկուիլ կ’ուզեն այն երկիրներէն։ Մեծ փափաքով չէի՞ն ուզած մեկնիլ։ Եթէ կարենան փախչիլ այդ երկիրներէն, ո՞ւր պիտի բնակին։ Հետեւանքը ո՞վ գիտէ։

Իրական կեանքը անակնկալներու ծննդավայր է։ Ահա, հասկցա՞ր, թէ ուրկէ պիտի փախչիմ։ Չեմ ուզեր այն երկրին մէջ բանտարկուիլ, ուր սիրտս պիտի լեցուի վիշտերով, խիղճս պիտի նետուի հոգիէս դուրս։ Եթէ մենք կրնանք այն քաջութիւնը ունենալ ու փախչիլ դէպի դրախտ, ուր միայն սէրը կը կառավարէ, եւ մենք միշտ բարիք կը գործենք իրարու։ Թերեւս կը հանդիպինք անոնց, որոնք փախչիլ կ’ուզեն գէշ ոգիներէն, բայց տկար կը զգան իրենք զիրենք։ Անոնք ալ հետերնիս կ’առնենք։ Մէկ մարմինի մէջ կը միանանք։ Ի՜նչ սքանչելի երազ։ Երբ «Բարի արագիլ» երգելու սկսինք, հասկցիր, որ ժամը հասած է, որ թռչինք դէպի իրականութիւն։

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

 

 

ԿԱՍԿԱԾԻԼ

35646006_1922189691164392_4146698041325256704_n

ԱԿՈՒՍԹԻՆ ԱՆԱԼԵԱՆ

Ի՞նչ իմաստ ունի ազատութիւնը:

Կարեւոր է ըսել, որ միայն մէկ կարծիքով չենք կրնար ճշդել իր նշանակութիւնը:

Ամէն անգամ որ ազատութեան մասին կը մտածուի, տարբեր գաղափարախօսութիւններ իրենց բացատրութիւնները մէջտեղ կը բերեն:

Կարծիքովս, ազատ ըլլալը գոյութիւն ունի, երբ կարելիութիւններ կան ստեղծելու, ազատօրէն տրամաբանելու եւ հնազանդ չըլլալու, առանց բացատրութեան: Ազատ ըլլալը տեղ ունի, երբ կարելիութիւններ կան ընտրելու: Ընտրելու համար պէտք է որ տեղեկութիւն ունենանք տարբեր աղբիւրներէ, զանազան հիմքերէ ու մտածելակերպերէ: Նոյնպէս, տեղեկութիւնը չենք կրնար ըմբռնել առանց վերլուծումի, առանց քննադատական ոգիի, առանց հարցնելու՝ ուրկէ՞ կու գայ, որմէ՞, ի՞նչ նպատակով:

Կը կարծեմ ու համոզուած եմ, որ դաստիարակելու ատեն պէտք է փոխանցուի կասկածի արժէքը:

Ազատ ըլլալ սորվեցնելէ առաջ, հիմնական է կասկածիլ սորվեցնել:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԿԵԱՆՔԻՍ ԻՄԱՍՏԸ

34814409_917903095058357_486225194516480000_n.jpg

ԱՈՒԿՈՒՍԹԻՆ ԱՆԱԼԵԱՆ

Ծնողք կը դառնայինք:

Մեր ինքնութիւնը շատ յատկանիշեր ունի, հայկական թէ արժանթինեան, խառնուած, բայց հայկական անուն պիտի ունենար մեր զաւակը: Այսպէս որոշուած էր համաձայնութեամբ:

Ազգականներէն մէկը կ’ըսէ․ «Պարտադիր չէ որ անունը հայկական ըլլայ»: Միւսը՝ «Դպրոցը, համալսարանը, փողոցը, շուկաներուն մէջ քանի մը անգամ անունը պիտի հարցնեն, անունը պիտի կրկնէ ու բոլոր լսողները ջանք պիտի թափեն հասկնալու համար՝ ինչպէ՞ս կը գրուի, ի՞նչ կը նշանակէ»: Ուրիշ մը՝ «Ամա՜ն, քիչ մը պզտիկներու մասին մտածեցէ՛ք»:

Միւս կողմէն, ուրիշ անձեր կը կարծեն, որ լաւ է, որ մականունի հետ կապ ունի ինքնութիւնը, եւ որ շատ պէտք չէ մտածուի, երբ ինքնութիւն պահելու մասին կը խօսուի:

Ձագուկս եկաւ: Ինչպէս որ երգը կ’ըսէ՝ «Մէկ լոյս ծնաւ, մէկ արեւ»:

Վերջ ի վերջոյ, անունը կապուած է հայկական ինքնութեան հետ, ոչ մասնաւոր դէպքերու կը վերաբերի, ոչ ոեւէ մէկուն:

ՎԱՆԱ հող է, լիճ է, հայրենիքի կտոր մը, Արեւմտահայաստան, պահանջատիրութիւն:

Հարիւրամեակի աղջիկ: Մեր շողն է, մեր ժպիտը, մեր լոյսը, մեր գարուն յոյսը:

Մեր կեանքի իմաստն է՝ ՎԱՆԱ:

 

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: