ՄԱՅՐ

ԱՒԵՏ ՏԷԿԻՐՄԷՆՃԵԱՆ
Քուէյթի Ազգային Վարժարան, 8րդ դասարան

Ի՞նչ է կեանքը առանց մօր։

Այս աշխարհի ամենակարեւոր անձը մայրն է։ Մայրը այն կինն է, որ իր ընտանիքին հոգ կը տանի եւ իր շնորհիւ կը շարունակուի սերունդը։

Աշխարհի վրայ ամենահոգատար մայրերը հայ մայրերն են։

Հայ մօր սէրը իր զաւակներուն հանդէպ շատ մեծ է։ Մայրս, որքան ալ որ երբեմն, սխալի մը համար խիստ կը վարուի իմ ու եղբօրս հետ, դաստիարակչական նպատակներով, որքան ալ որ ստիպողաբար (գիտեմ, որ ընդհանրապէս իր համբերութիւնը եւ սէրը կը շահագործեմ) թեթեւ մը կը ծեծէ, ծուռ նայուածք մըն ալ կը նետէ, յօնքերը կը կիտէ, կը ջղայնանայ կամ կը պոռայ, սակայն իր սէրը, ժպիտը չի կրնար երկար խնայել կամ պահել մեզմէ, որովհետեւ սիրառատ է՝ անչափ։

Հայ մայրը պահապան ու պաշտպան է մեզի. ամէն պահ մեր կողքին է, մեզ չարիքներէ կը պաշտպանէ, մեր իրաւունքը կը պաշտպանէ, մեր անվտանգութիւնը կ’ապահովէ, մեր առողջութեան կը հսկէ, երբ վիրաւորուինք մեր վէրքերը կը դարմանէ՝ մեր բժշկուհին է, մեր պէտքերը կը հոգայ, մեր փորը կը կշտացնէ, մեզի հաւատարմօրէն կը ծառայէ՝ կը մաքրէ ու կը կոկէ…։

Մեր մայրերը մեզ կը կրթեն ու կը դաստիարակեն, որպէսզի առողջ ու յաջող ապագայ ունենանք, հասարակութեան համար պիտանի դառնանք։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ԵՍ ԱՍՈՐ ՄԱՍԻՆ ՊԻՏԻ ԳՐԵՄ…

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ

Ծանօթ դէմքը ինծի սիրելի անձանց անունները մէկիկ-մէկիկ տալէ ետք հարցուց.

– Քեզ սիրողները ո՞ւր են հիմա, գիտե՞ս, իրենց կ’այցելե՞ս,- եւ աւելցուց տխուր դէմքով,- ես ասոր մասին պիտի գրեմ։

Շատ գէշ զգացի, անճրկեցայ, գիտցայ, որ խօսակիցս լաւ բան պիտի չգրէր իմ մասիս․ ճիշդ էր ան, Ուայթինսվիլի, Նիւ Ճըրզիի, Ուսթըրի, Պոսթընի եւ Փրավիտընսի սիրելի ննջեցեալներուն չեմ այցելեր… եւ տեսայ, որ եկեղեցւոյ մը աստիճանէն ալեւոր մը ու ես իրարու յենելով ելանք, իջանք։

Եւ ուրեմն, տխուր, տրտում արթնցայ, բայց ուշ էր։ Ի՛նչ կարեւոր էր եկեղեցի երթալս։

Սուրճին հոտէն ու համէն կուշտ՝ ճանապարհիս մտմտացի, թէ շատ մարդ պիտի ըլլա՞յ, առաջին աշխարհամարտի աւարտէն հարիւր տարի ետք։ Նիսի այս թաղամասի զոհերուն զաւակներն ու թոռները պիտի յիշե՞ն իրենց համար զոհուած հարազատները եւ աղօթք մը պիտի ընե՞ն, մոմ մը պիտի վառե՞ն։

Յիշեցի, որ տարիներ առաջ, Մեծի Պահոց հսկումի օր մը, երբ Նորթ Անտովըրի եկեղեցին քարոզելու կը քշէի, խորհելուս պատճառաւ ուղեկորոյս եղած էի, եւ յետոյ, ատիկա ըրեր էի քարոզիս նիւթը։ Ուղեկորոյս ըլլալս նկարագրեր էի, ու եզրակացուցեր, որ մեր առօրեայ կենաց մէջ մենք ալ կը կորսնցնենք եկեղեցի տանող ճամբան, այն, որ մեզ կը կապէ Աստուծոյ։ Աւարտին, Թոմը եկաւ ինծի ըսելու, որ հաւներ էր ըսածներս, եւ ուրախացուց զիս։ Ան էր երազիս մէջ ննջեցելոց անունները տուողը։

Յիշեցի կարդացած ըլլալս Թոմին՝ հիւանդութեան դէմ քաջաբար պայքարելէն ետք յաւէտ ննջելուն մասին։ Թոմ Վարդապետեանին ստորագրած անգլերէն յօդուածները ամէն շաբաթ լոյս կը տեսնէին „The Armenian Weekly“ շաբաթաթերթին մէջ Poor Tom վերտառութեամբ։ Վերջին անգամ ես Թոմը տեսայ Ուաշինկթընի մէջ կայացած Ազգային Պատգամաւորական Ժողովին, եւ ան իրմէ անբաժան լուսանկարչական գործիքով Տէր Գրիգորիսին, Պետրոս Գալանեանին, հանգուցեալ Ճինեթ Նազարեանին ու իմ պատկերը քաշեց։

…Հոգելոյս Գէորգ եղբօրս մասին գրելը հեշտ չէ. իր արկածահար այս աշխարհէն մեկնելէն ետք իր մասին չգրելս ու չխօսիլս կը նեղէ զիս ու կ’երկարաձգէ սուգս…։ Ամիսներ անց, դեռ չեմ համոզուած իր հոսկէ ուրիշ տեղ գացած ըլլալուն, թէեւ թափառական ըլլալէս ետք տարին մէյ մը, կամ քանի մը տարին անգամ մը տեսած եմ զինք, միայն քանի մը օր, բայց ան միշտ եղած է ընտանիքիս հետ եւ սիրով օգնած է բոլորին։ Եւ ինծի միշտ ըսելիք ունէր հեռաձայնով։

Պարզ, ազնիւ, բարի, պարկեշտ, ընկերասէր, ընթերցասէր, ազգասէր եւ եկեղեցասէր էր Գէորգ եղբայրս, ամէն Կիրակի Անթիլիասի վանքը պատարագի կ’երթար, եւ անոնց վերջինը այս տարուան Ծաղկազարդի օրուանը եղաւ։
Շատ կը սիրէի իր խօսած ատեն յանկարծակի խնդալը իր ըսածին վրան, եւ ես ալ կը խնդայի իրեն հետ։ Եկեղեցականներուն կենսագրականները գոց գիտէր ան, աբեղայի, վարդապետի, եպիսկոպոսի ու կաթողիկոսի ծննդեանց եւ ձեռնադրութեանց թուականները կը յիշէր, եւ իր կարդացած մամուլը «Ազդակ»ն ու «Հասկ»ն էին։

Արաբ Բունարի ձմեռ երեկոներու մեր ընտանեկան հաւաքոյթներուն կամաւոր ոտքի կ’ելլէր ան եւ իր քուռակներուն համար հաստատած տօնին մասին կը քարոզէր համարձակ, ու, երբեմն, աթոռակի մը վրայէն Ազէզի եւ Արաբ Բունարի մեծ ծնողացս գլուխները իրարու կը միացնէր եւ կը պսակէր զանոնք կրկին ու նորէն։ Մենք խնդալէն կը մարէինք, բայց հայրս կը բարկանար վրան…։ Տարիներ ետք, երբ իր այս ըրածները յիշեցնէինք՝ «Կը հնարէք», կ’ըսէր, չէր հաւատար…։
Փոքրուց կը սիրէր ան հօրս խանութը առեւտուր ընել, եւ Պէյրութ հաստատուելէ ետք ալ թէ առանձին, թէ հօրս հետ գործել կը շարունակէր։

…Այսպէս, առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտի հարիւրամեակին՝ 11 Նոյեմբեր 2018ի առտուն, Սէն Ֆիլիփ եկեղեցին մտայ։ Հայրենակից մը Հայր Ժիլ Ֆլորինիին հետ կը խօսակցէր. խաչափայտը համաշխարհային առաջին պատերազմին զոհուածներուն անուանց յուշաքարին քով տեղափոխուած էր, երկու ծաղկեպսակներով։ Խաչ հանելէ, աղօթելէ ետք մօտեցայ Հայր Ֆլորինիին եւ Ֆրեր Ժագին։ Վարդապետը ըսաւ, որ քաղաքապետարանէն միայն երկու տիկիններ եկած էին եւ ծաղկեպսակներ զետեղած, եւ անոնցմէ մէկը հարցուցած էր իրեն․

– Դուք հոս ի՞նչ կ’ընէք։

– Տիկի՛ն, դուք եկեղեցւոյ մէջ էք, եւ այս եկեղեցւոյ հովիւը ես եմ…- պատասխանած էր ան։

․․․Եւ, այսպէս, անտեսանելի ճամբայ մը կայ այս եւ անդիի աշխարհին միջեւ, որուն վրայէն մեր կենաց օրերուն երբեմն հոգեպէս կ’երթեւեկենք եւ կը յիշենք մեր հերոսներն ու սիրելիները։

Աշխարհամարտէն հարիւր տարի անց, Նիսի այս թաղամասին մէջ զոհուածներուն անունները մէկիկ-մէկիկ փորագրուած են Նիսի եկեղեցեաց յուշատախտակներուն վրայ, եւ սակայն թաղեցիներ չեն այցելեր։ Անոր համա՞ր երազիս եկած սիրելի Թոմը տխուր դէմքով ըսած էր ինծի․

Ես ասոր մասին պիտի գրեմ…։

Նիս, 11 Դեկտեմբեր 2018

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԼԱՍՔԱՅԻ ՄԵՐ ՄԱՍՆԱՃԻՒՂԸ

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Մենք հին շատ հին
Շատ շատ շատ հին
Ազգային ապազգային
Միութիւն մըն ենք մշակութային
Բարով չըլլայինք
Հաստատեալ ի վերայ հիման
Առաքելոց եւ մարգարէից
Ունինք շատ ու շատ
Այսինքն անհաշիւ
Մասնաճիւղեր եւ պոչեր
Իսկ հիմա աս արդի ժամանակներուն
Որոշեցինք Ալասքայի մէջ ալ
Մասնաճիւղ մը հիմնել
Բայց չզարմանաք
Առաջարկը ալասքացիներէն եկաւ
Մեզմէ չէ հա
Լսեր են հայոց պանծալի մշակոյթին
Եւ հարկաւ մեր մշակութային գործու․․․ ծուլութեան
Գործ ու ծուլութեան մասին
Գիտէք նոյն բանն է
Բառախաղի կարի՞ք կայ
Եւ ուրեմն
Գլուխնին դարձեր է քանի մը անգամ
Եւ կը փափաքին ջերմօրէն
Եւ երեւակայեցէք աս ջերմութիւնը Ալասքայի մէջ
Որ անպայման իրենց նահանգին մէջ ալ
Մասնաճիւղ ունենանք
Մենք ալ չուզեցինք մերժել
Բայց ըսինք որ հոս նայեցէք
Կեդրոնական կեդրոնէն
Անպայման կեդրոնական կեդրոն մը
Ներկայ պէտք է ըլլայ հիմնարկէքին
Այլապէս մասնաճիւղ մասնաճիւղ իմաստ չունին
Ուրեմն աս խեղճերն ալ
Հաւաքեր են իրենց բոլոր ձուկերն ու մուկերը
Եւ անդամագրեր մեր մշակութային
Բազմամեայ մազմամեայ քաջամեայ
Միութեան
Չկրկնեմ
Գիտէք
Այսպիսով մեր անդամներուն թիւն ալ
Ոչ աւելի ոչ պակաս
Կրկնապատկուեցաւ
Թէեւ մենք թիւին կարեւորութիւն տուողը չենք
Այլ միայն ոռակին
Որակի հետ կապ չունի այս բառը
Հիմա ձուկերը նստեր որոշեր են
Մշակութային նոր ծրագիր պատրաստեր
Սակայն մենք պէտք չէ ձուկերուն խելքին վստահինք
Մենք աչքէ կ’անցընենք անոնց մշակած
Մշակութային առաջարկները
Յետոյ եթէ խելքերնուս պառկի
Բան մը կ’ընենք
Եթէ չպառկի
Ծրագիրը ետ կը ղրկենք
Մշակել կու տանք
Թող հասկնան ինչ ըսել է
Հայկական մշակութային միութեան համար
Մշիկ-մշիկ մշակել
Այլապէս իրենց առաջարկը իրենց թող մնայ
Մենք Աւստրալիոյ ապօրիճիններէն ալ դիմում ունինք
Բայց դիմումը սառեցուցած ենք
Խաղալիք չենք ի վերջոյ
Նախ սա ձուկերուն հարցը լուծենք
Յետոյ կը նայինք միւսներուն
Դիւրին է
Ալասքայի ձուկերը նաեւ առաւելութիւն մը ունին
Որոշեր են Հայոց Ցեղասպանութիւնը ճանչնալ
Մեր ալ տկար կէտն է արդէն ատիկա
Ձուկերը գիտցեր են ուրկէ պիտի հարուածեն
Հիմա եկուր ալ ասոնց դիմումը մերժէ
Ինչ որ է
Գործերնուս նայինք
Գիտէք գործերնիս

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵՐԳԸ

ՍԻՐԱԿԱՆ ՀԱՊԻՊ

Իւրաքանչիւրս այս աշխարհի մէջ մեր երգը ունինք,
Ոմանք կ’երգեն իրենց երգը մինչեւ մահ,
Ոմաք այդ երգերով կ’երազեն մինչեւ մահ,
Ոմանց այդ երգերուն պատճառով կը սպասուի դաժան մահ:

Շատեր չեն երգեր, քանզի գիտեն՝ լսողներ չկան,
Շատեր ալ կ’երգեն, երբ երգելու արտօնութիւն ստանան,
Քաղցրահունչ ձայնը յաճախ պարտադիր կը համրանայ,
Որպէսզի արտօնեալը իր զիլ ձայնով լսելի դառնայ:

Իսկ ես մերթ իմ ձագերուս ցաւն ու ահը երգեցի,
Յետոյ ես իմ յաջողութեան երգս նուագեցի,
Թէեւ իմ կէսը կարօտ մնաց ձայնին իմ երգի,
Բայց ես պայքարի ու անկախութեան երթս կերտեցի:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

«ՄԻԱՀԵԾԱՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆ»

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Գիտե՞ս ինչ ըսել է այս
Էրտողանին հայերէն պաշտօնաթերթը
Էրտողանին միանձնեայ
Բազմամեայ բազմազանակ
Այլազան զարմանազան
հեծնումները
Մէկ կողմ թողած
Փաշինեանին յաղթանակը
«Միահեծան իշխանութիւն» կը կոչէ
Մարդը դեռ նոր նստաւ
Միւսը տասնամեակներ հեծելարշաւի է
Էշ ըլլալու մէկ ձեւ չկայ
Ոռ մտնելն ալ կոչում է
Շատ լաւ գիտենք
Բայց այսքանը պատգամ է արդէն
Ոչ թէ սողացողներուն
Այլ այդ սողունները օր ու գիշեր
Կերակրող խլականջներուն ուղղուած
Օձի կեր պատրաստելով
Ոչ համայնք ոչ թերթ
Ոչ ալ մանաւանդ աղաւաղ լեզու
Կենդանի կը մնան
Ո՞ւր մնաց երես
Որ ամէն անգամ
Վայր մայր կը փոխէ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

1914

Մ. Ա.

Հազար ինը հարիւր տասնչորս անգամ պատմեցի․
Ո՛չ, անգամ մը եւս պիտի չկրկնեմ:
Յոգնեցա՜յ, լռէ՛…
Անձայնութիւն…
Մի քանի վայրկեան աչքերս փակեմ:
Յոգնած եմ, դարաւոր յոգնութիւն․
Ձգէ՛ մի քանի վայրկեան
եւ փակ մնան աչքերս…
Կռնակէս եկող սոսկալի ցաւ մը
Դաշոյնը խրած կարծես
Սիրտս կը ճեղքէ՛:
Շշշշշշշշ…
Կ’աղաչեմ, դուք ալ լռեցէ՛ք,
Հարիւրաւոր ցեղասպանութեան գիրքեր:
Մէջս կ’ուռի…
Հարիւր տարի առաջ
Թելը քաշած նռնակ մը
Բերնէս ներս նետեր են:
Եթէ բերանս բանամ՝
Կարծես մէջս պիտի պայթի:
Գաղափարը հարիւր տարուան
Ալեւոր ծերունի մը…
Ո՛չ, Կաղանդ Պապան չէ:
Ոչ, ըստ իս ծերունի ալ չէ․
Միշտ թարմ, բայց տժգոյն
Երիտասարդ մը պիտի մնայ:

Այս անգամ բերանս պիտի չգոցեմ:
Միասին պայթին
Գաղափարը, մարմինս ու ես…
Անգամ մը մեռնիմ,
Բայց գաղափարը յաւիտեան ազատի՜:
Դրացիս նորէն չհաւատայ եղածներուն,
Մենք նորէն բոպիկ քալենք
Մեր պապերուն պէս:
Ուղեղնիս իսկ դարձեալ անօթի
Դուն նորէն ալ մի՛ ընդունիր, սիրելի դրացի:

10 Դեկտեմբեր 2018

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵՐԵՔ ՔԵՐԹՈՒԱԾ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

ՆՈՐ

դուռդ բաց ձգէ՛․
ամէն օր նոր բառերով գամ
գրուած-չգրուած.
լուսնի լոյսին արծաթափայլ
շողերը կը խաղան ջուրերուն վրայ.
ալիքներ ծովափը կը զարնեն,
խարիսխներ կը փշրուին,
ամէն օր կ’ապրիմ նոր
քերթուած մը սիրազեղ.
դուռդ մի՛ փակեր, պիտի գամ,
նոր բառերով կանգնիմ բարեւի.
նոր ըլլան ամիսները
նոր եղանակներու,
ի՜նչ լաւ, այն ատեն
գրկել գոգ-գոգ
լելակներուն բոյրը
այնպէս կը փափաքէր
բանաստեղծը․
ես պատրաստ եմ իրականացնել․
կուշտուկուռ ներսիդիս
հաւաքել բոյրը… սիրելի՜ս,
նոր օրերուն հետ գալ
եւ դուռդ թակել.
նոր չէ այս
բանաստեղծութիւնը
ես ամէն օր, իսկ
դուն նոր…
ամէն օր պիտի բարեւես
ծագումը արեւուն,
լուսնին, աստղերուն շողին
նոր օրերուն.
յուշերը թարմացնելու
կը սպասեմ. եւ…
ինքզինքս կը նորոգեմ


ԾՈՎԵԶԵՐՔԸ

օրն ի բուն
աւազահատիկներ շիկացած արեւէն
կը սպասեն որ սահին ծովեզերք.
կը փորեմ փոս մը
եւ հատիկ-հատիկ
անունդ կը քանդակեմ.
նման այն քանդակին, որ
կը հանգչի խորքը սրտիս․
ո՜հ, կը լսե՞ս տրոփիւնը.
հո՛ն բառեր կան արտասանուելու,
ունիմ յուշեր պատմելու.
կոհակներ շռնդալից, բիւրեղեայ…
ահա՛, մեր երգը կը հնչէ.
հիմա նստած եմ ծովեզերքը,
քարի մը վրայ: Աստղերուն տակ
գիշերուան զով օդը կը համբուրէ
այտերս հեզօրէն, եւ
խտղտանքը մարմնիս վրայ
ի՜նչ հեշտ է: Այս պահը,
որուն կը սպասեմ.
նաւեր աչք կը քթթեն
հեռուն՝ բարեւի կանգնած
եւ բարեւ մը հովէն տարուբերուած,
աւազ արեւէն այրած,
աստղեր՝ լուսնին նախանձող,
գիշեր մը՝ ցերեկով վառ.
եւ ես… շնչատ քեզմով
քեզի սպասող
աւազին վրայ,
անունդ փորագրող.
աւա՜ղ,
կոհակներ… կը սպասէք
պա՛հ մը վերջ.
բոլորը… մոռացումի կը յանձնէք


ԵՐԳ ՄԸ

կը պատմեմ ես
ես ինծի.
կը պատմեմ քեզի
ես ինծի
միեւնոյն բերնէն
աշնան տերեւի նման.
չոր ու կոտրուկ,
բաժան-բաժան.
երգ մը կը նուագէ
մե՞րը… չկայ
սեղմուած տողերուն մէջ
չկան ձայնանիշեր…
պատռած, բզիկ-բզիկ թուղթը
տարտղնած հոս ու հոն.
տեղ չկայ, անկարելի.
ձայն չկայ.
առանց երթաս բարովի…
շիթ մը միայն
վերջին տողին կաթած
արատաւոր, տարտղնած.
կը հատնին օրեր
հեւքով մը անձայն.
ես պիտի մնամ
քարի մը գլուխը
անվերադարձ,
եւ տժգոյն եւ անգիտակից
մոլորած…
առանց երթաս բարովի

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: