ՃԱԲՈՆԱԿԱՆ ՀԱՅՔՈՒՆԵՐ (ԻԵ․)

Ծ․ Թ․ ՊԱԼԵԱՆ

ՂԷ․
Աշնան տերեւներ գոյնզգոյն․
Վախճանողներ
Ամենագեղեցիկ։

ՂԸ․
Ճերմակ թաց սաւանները փռեց
Մեղմիկ հովին դիմաց,
Սպիտակացնելով հոգին։

ՂԹ․
Մօրդ արգանդէն ծնած
Մոլորած արու –
Դարձած ես կնատեաց։

Ճ․
Շրթները մսոտ,
Սահուն, բաց նռագոյն։
Մորմոք․․․

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (594-599)

ՈՅԺ

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Որքա՜ն ու ինչպէ՛ս հարստացեր է բարեկամս, կ’ընդունի զիս մարմարափայլ իր պալատը… լուսապայծառ, ոսկեդրուագ սրահներու մէջ ընտրանի հիւրերու կը սպասարկեն անբիծ կանայք… եւ երբ բիւրեղեայ, արծաթազօծ ափսէով կու գայ սուրճը, կը համտեսեմ, ումպ մըն ալ կ’առնեմ ախորժով ու կը հետաքրքրուիմ՝ «Եթովպակա՞ն»: «Ո՜չ, վիեթնամակա՛ն, աշխարհի ամենէն սուղ սուրճը, որուն պատրաստման եղանակը մինչեւ որ աւարտես թող մնայ գաղտնի: Տիկինս կու գայ ու կը յայտնէ»: Բայց, Աստուա՜ծ իմ, այո, Աստուա՜ծ իմ, կա՞յ Աստուած, աս ի՞նչ աղտոտ կին է, քաք կը բուրէ: Ժպտուն է բարեկամս, կը բացատրէ տգէտիս․ «Մեր տոհմատան դաւանանքն է ունենալ մաքրամաքուր ծառաներ եւ գարշահոտ տիրուհի», եւ աչքերուս առջեւ կը պարզէ ըսածը հաստատող վաւերաթուղթ:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ա՜հ, արձակուրդի եմ եկեր՝ ամբողջ ամառն Երկրային Դրախտ կոչուող լեռներուն վրայ անցընելու: Բայց անցագրերը քննող պաշտօնեան, փոխանակ բարի գալուստի խօսքերով ողջունելու զիս, ետ ու առաջ կը դարձնէ էջերը ու կը մեկնէ ինծի․ «Ո՞ւր է մուտքի արտօնութիւնը»: Երազի մէ՞ջ եմ արդեօք, եւ արտօնութիւնը չկա՞յ, չքացա՞ծ է, անկարելի՞ պիտի ըլլայ գտնել: Բայց առաջին իսկ բացած էջս գեղատիպ արտօնութիւնն է: Անցաթուղթը, այդ էջին վրայ բաց, կը մեկնեմ իրեն, վախնալով որ ինք սակայն պիտի չտեսնէ: Կասկածանքով կը նայի ինծի․ «Վայրկեան մը առաջ չկար»:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը գտնեմ ես զիս մե՜ծ որմազդի մը առջեւ… եռանուագներ Պախէն ու Հայտընէն… բայց լարային եռեակը անծանօթ է գոնէ ինծի… գաւառական այս փոշոտ քաղաքին մէջ դասական երաժշտութեան ունկնդիրնե՞ր կը գտնուին ուրեմն… եւ այս հեռո՜ւ ու ամայի փողոցը, ուր մտեր եմ ըստ բախտի ու աննպատակ…: Ո՜չ, այս նուագահանդէսը այլամերժօրէն ինծի՛ համար է սարքուած, ե՞րբ, Երեքշաբթի, շատ լաւ, կը մնամ վաղն ալ…: Առձեռնս կը հնչէ, մէկդի դրած չէի՞, դատական անակնկալ նիստ մը, վա՜ղն իսկ, ներկայութիւնս կը նկատէ արտակարգօրէն կարեւոր…:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Պատահակա՞ն է որ դարձեալ կը հանդիպիմ իրեն մէկ փողոցը խտիւական Գահիրէի, ուր հիմա հազուադէպ կը պտտիմ: Թեւս պիտի մտնէ եւ առաջարկէ իր տունն երթալ, ու ես ալ պատրուակով մը պիտի ազատիմ: Չեմ ուզեր այցելել իրեն, կը վարանիմ իրապէս, հակառակ որ իր զարտուղի կարծիքները ո՛չ միայն կը զուարթացնեն, այլեւ զօրութիւնն ունին քակելու ուղեղի ինչ-ինչ պտուտակներ, որովհետեւ միշտ, թէեւ քօղարկուած, նպաստ կը խնդրէ, եւ ես կ’ամչնամ իր ձեռքը բան մը դնել:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Շքե՜ղ պալատ՝ նախկին կեդրոնատեղի արտաքին գործոց նախարարութեան ու դատա՜րկ հիմա… ապաստա՜ն պիտի գտնէի այնտեղ ժխոր ու խոտոր քաղաքէն…: Բայց կը յիշեցնեն, որ վտանգուած կը նկատէի այդ նրբագիծ, գեղաքանդակ կառոյցը խառնաշփո՜թ, թշնամակա՛ն շրջապատէն եւ չէի հասկնար նախարարն ինչպէ՞ս զայն ունէր նստավայր իբրեւ, մինչ ես չէի ուզեր, չէի կրնար գտնուիլ ներսը նոյնիսկ իբրեւ արքա՛յ:

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԵՒԻՆՆՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Պառկած եմ ու պիտի մեռնիմ, կասկած չկայ, ու կարծես թէ ուշացած եմ, բայց հարցը լուրջ չէ, այլ կատակի ալ առիթ՝ ինծի եւ աղջկաս համար, որ կ’ըսէ. «Ինչո՞ւ կը տնտնաս, գոնէ անգամուան մը համար քիչ մը արագ չշարժի՞ս»: Կը բողոքեմ. «Ժամադրութիւններս միշտ յարգած եմ»: Կ’առարկէ. «Խօսք չէի՞ր տուած ութսունեօթիդ մեռնիլ»: Պնդել որ վաթսո՛ւնեօթ չեմ եղած տակաւին՝ դաւաճանե՜լ է զուարճաբանութեան: Ցուցամատս ուղղելով վեր եւ կարծես ճշմարտութեան այդ վայրկեանին անդրադառնալով ու աչքերս դիմացի պատին յառած, կ’ըսեմ. «Ես կը նմանիմ մէկու մը, որ հակառակ ֆիլմին միապաղաղ ու ձանձրացուցիչ ըլլալուն, եւ երբ ամէն ոք տրտնջալով հեռացած է սրահէն, գամուած կը մնայ աթոռին, յուսալով անակնկալ դարձուածք մը վայելել՝ նոյնիսկ երբ անունները կը սկսին իջնել պաստառին վրայ»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԹԱՑ Է ՍԻՐՏԸ ԱՅՍ ԳԻՇԵՐ

ԼԵՌՆԱ ԳԱՐԱԳԻՒԹԻՒՔ

այս գիշեր
քաղաքին մէջ անձրեւ կայ.
դուռ մը կը բացուի սենեակի,
ճռինչ ականջներու մէջ,
սիրտը կը ցաւի.
ներս կը մտնէ գաղտագողի
քայլ մը. քայլեր… պլլուած
բառերու ճախրանքին,
կը բազմին մութ անկիւնը սենեակին․
լուսամփոփին նշոյլն է տժգոյն,
դալուկ. կը հեւայ շունչը,
սրտերուն թփռտուքը կը կաթկթի
ապակիներուն հարուածող կաթիլներու նման․
դողը կը թռչկոտի.
հրեղէն շրթներէն դուրս կը ցայտէ
կայծը դանդա՜ղ ու կը շիջի.
այս գիշե՞ր միայն
անձրեւը կը շառաչէ.
արիւնի հեղեղը երակներուն մէջ
կը խուժէ․
անդիմանալի վայրկեաններ կը հոսին,
կ’անհետանան իրենց վախճանին մէջ,
յուշիկ-յուշիկ այրումներ կը հպին,
կը հնչեն բառերը երգին
եւ կը կրկնուի յանկերգը.
ապակիներէն վար, շիթ-շիթ կը թափի.
ձեռքեր կը շօշափեն մարմինը դողդոջուն
երանգը կը շրջի սենեակին մէջ
մերթ հեւքի մերթ հառաչանքի
ու դուռը կը փակուի.
գիշերը կը փայլի պսպղուն շողերով.
այս գիշեր
քաղաքին մէջ հրդեհ կայ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏՆ՝ ԸԼԼԱՅ ԸՆՏՐԵԼԱԳՈՅՆՆ ԻՍԿ ԱՆ

ՄԻՔԵԼԱՆՃԵԼՕ
(1475 – 1564)

Արուեստագէտն` ըլլայ ընտրելագոյնն իսկ ան՝
Մարմարն ի՛նչ կը զանցէ՝ անկարող է գիտնալ.
Միջոցովը ձեռքին մտածումն է միայն,
Որ բանտուած խորհուրդն ազատագրել կրնայ:

Մինչ փախչիմ չարէն, բարին զոր կը տենչամ
Պահուած է – ով ազնիւ ու բազմաշնորհ Տիկին –
Ճիշդ նոյն ձեւով քու մէջ: Արուեստս է դաւաճան,
Շարունակ կը գործէ ընդդէմ փափաքածիս:

Գիտցի՛ր, ոչ սէրն եւ ոչ գեղեցկութիւնը քու,
Մերժումըդ կամ քամահրանքըդ նոյնիսկ,
Պատճառ են գայթումիս կամ վախճանիս տխուր:

Շնո՜րհ է սիրտդ ամբողջ, ներկայ է մա՛հ նաեւ,
Այլ իմ միտքն անարժան, այրելով ինքնակէզ,
Արտահանել ոչինչ կրնայ, բացի մահէն:

Իտալերէնէ ու անգլերէնէ թարգմանեց՝
ՈՅԺ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ԴԺԲԱԽՏ ԿԻՆԸ

– Այլեւս զիս չէք սիրեր՝ վեց օրուան ամուսնութենէ մը վերջ, ամէնէն դժբա[խ]տն եմ կիներուն…

– Բայց անուշս, Աստուած անգամ հանգստացաւ եօթներորդ օրը…

«Խարազան», երգիծական օրաթերթ պատկերազարդ, խմբագիր Արամ Անտոնեան, Ա. տարի, թիւ 7, 20 Մարտ 1909, Պոլիս, էջ 50։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՁԱԽԱՒԵԼԸ

– Մարեէնէ խաթուն, Ի՛նչ է ատ, տիւզ աւելին տեղ ձախաւե՞լ կը գործածես։

– Ի՞նչ ընեմ, Կատարինէ խաթուն, տղաս ձախակողմի երես[փ]ո[խ]ան է, կ՚ուզէ որ ամէն բան ձախով սկսի…

«Խարազան», երգիծական օրաթերթ պատկերազարդ, խմբագիր Արամ Անտոնեան, Ա. տարի, թիւ 6, 20 Մարտ 1909, Պոլիս, էջ 45։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ:

ՍԻՐԱԾ ԴԱՍՍ ԵՒ ՍԻՐԱԾ ՈՒՍՈՒՑՉՈՒՀԻՍ (2)

ԽՈՒԱՆ ՄԱԽԼԱՖԷ
Երուսաղէմ, Սրբոց Թարգմանչաց վարժարան, 5րդ դասարան

Կը սիրեմ օրիորդ Անժելան, որովհետեւ շատ բարի է եւ գեղեցիկ դէմք ունի։ Ան մեզի հայերէն կը սորվեցնէ, որպէսզի ճիշդ կարդանք եւ գրենք։ Ամէն անգամ երբ օրիորդս տեսնեմ, շատ կ՚ամչնամ եւ երբ դասարան մտնէ, ինքզինքս լաւ կը պահեմ օրիորդին առջեւ, որպէսզի ինձմէ գոհ մնայ։ Ես հայ չեմ, բայց մեծ սիրով կը սորվիմ հայերէնը, որովհետեւ կը սիրեմ իմ ուսուցչուհիս։ Ան շատ հետաքրքրական ձեւեր ունի մեր ուշադրութիւնը դասին կապելու։ Կը խոստանամ աւելի լաւ սորվիլ դասերս եւ աւելի լաւ խօսիլ։

Կը սիրեմ քեզ, օրիորդ Անժելա։  

***
ԼԻՈՆ ՏԻՔՊԻՔԵԱՆ
Երուսաղէմ, Սրբոց Թարգմանչաց վարժարան, 5րդ դասարան

Ես հինգերորդ դասարանի աշակերտ եմ։ Կը յաճախեմ Երուսաղէմի Սրբոց Թարգմանչաց վարժարանը։ Այս տարի մեր դպրոցին 90ամեակն է։ Բոլոր դասերս կը սիրեմ, բայց ամենէն շատ՝ հայերէնը։ Մայրս իմ հայերէնի ուսուցչուհիս է եւ շատ խստապահանջ է։ Ան կ՚ուզէ, որ յատուկ ուշադրութիւն դարձնեմ մայրենիիս, խօսիմ մաքուր եւ ճիշդ։ Մայրիկիս չափ կը սիրեմ այբուբենը եւ կը խոստանամ ըլլալ աշխատասէր։

***
ՅԱԿՈԲ ՇՈՀՄԵԼԵԱՆ
Երուսաղէմ, Սրբոց Թարգմանչաց վարժարան, 5րդ դասարան

Բոլոր օրիորդներս ալ կը սիրեմ ու կը յարգեմ։ Կը յաճախեմ Սրբոց Թարգմանչաց վարժարանը։ Մենք կը սորվինք հայերէն, արաբերէն, անգլերէն, եւ եբրայերէն։ Եօթը տարիէն պիտի աւարտեմ դպրոցս։ Կ՚ուզեմ շատ լաւ սորվիլ եւ շատ լաւ մարդ դառնալ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն blog-ի վարչութեան հետ: