ՀՐԱՆԴ

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ

որով
չկայի հոն
սրբած են արիւն
ներկայ զոհի ժամանակ
բացում խօսք
Կապանագիր
ազատ մահ կալանք

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՍԻԼՎԱ ՔԱՔՈՒՏԻԿԵԱՆ

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Այս է եղեր բուն մականուն-ազգանունը
Այդ կնոջ
Ըստ Շիրազին Յովհաննէս
Որպէս ասեն
Այս անգամ ես չեմ
Մի զայրանաք յումպէտս
Եւ այս ալ անշուշտ
Ուտիկ կամ չուտիկ
Սփիւռքին վրայ քանիցս խնդաց
Ո՞վ չխնդաց որ
Ո՞վ առիթը փախցուց որ
Մինչեւ ծերանալը
Մօրդ հօրդ անգամ
Մտքից սրտից հանես
Քո մայր լեզուն չմոռանաս
Գոց սորվելու համար գրուած
Անուշցած դատարկ խօսք
Պզտիկ եղած ատեն
Ծափարէ ու գինովցիր
Հասկցանք ատքանը
Մեծնալէդ ե՞տք ալ
Հասակ մարմին նետելէդ յետոյ
Ուղտի վիճակ առնելէդ ետք
Ուղեղդ պզտիկ կը մնայ
Եւ շրջապատդ ալ չես զգար
Լեզուդ քիմքիդ փակած արդէն
Այդ ատե՞ն ալ պիտ կրկնես
Չմոռանաս չչորանաս
Լեզուդ մոռցիր առօք փառօք
Գանակոծէ խաչէ որքան որ կրնաս
Բռնաբարէ սատկեցուր
Օր ու գիշեր
Միայն քարոզ
Միայն ասմունք
Ոչ մէկ ճիգ
Այ մեր լեզուն վայ մեր լեզուն
Ես շատ կը սիրեմ
Շատ կը պաշտեմ
Առանց իրեն տեղ մը չեմ երթար
Միայն շարադրութեան մէջ կը թափառիմ
Միայն բեմերէն զռալով
Միայն ճառերու նիւթ ընելով
Ծօ սիրելու պաշտելու վիճա՞կ ունիս
Նախ յարգելէն սկսիր
Յարգանքով գործածէ
Պաշտելու սիրելու դեռ շատ ունիս
Մինչեւ խելքդ հասուննայ
Արդէն լեզու չի մնար
Կապուտիկ քաքուտիկ
Խատուտիկ սիրունիկ
Այդ լեզուն քեզի թող մնայ

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵՐԿՈՒ ՏԱՐԻ՝ ԵՐԿՈՒ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ

ՍՏԵՓԱՆ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

Սիրելի մանուկներ
Զաւակներ ազգիս հայոց
Սիրեցեալ որդիք եւ դստերք
Այս տարի ինչի՞ տարի է
Անկախութեա՞ն
Չէ
Անվախութեա՞ն
Չէ
Այս տարի ընտանիքի տարի է
Չէ այս տարի մա’ամուլ ուտելու տարի է
Մամուլի տարի է
Չէ ընտանիքի
Չէ մամուլի
Ընտանիքի՜
Մամուլի՜
Ընտանիքի մամուլի
Մամուլի ընտանիքի
Ընտանիք մամուլի
Մամուլ ընտանիքի
Մամլուած ընտանիքի
Ընտանիքուած մամուլի
Ինչու սա մէկ տարին երկուքի՞ կիսուած է
Չէ մէկուն քէֆը ընտանիք ուզեր է
Միւսին քէֆը մամուլ
Է մէկը գիրէ միրէ չի հասկնար
Անգրագէտ է
Այբ-բեն-գիմին մէկ ծայրէն կը սկսի
Միւս ծայրը չի հասնիր
Կեանքին մէջ մէկ գիրք ալ չէ հրատարակած
Աս ալ մաշալլա շատ կը հասկնայ
Հազար գիրք հրատարակած է
Ամէնը վրայ վրայի դնես մէկ գիրք չ’ելլեր
Ասոնք են իշտէ
Մեր երկու լոլիկոսները
Բայց հռչակած են
Երկուքն ալ
Զատ-զատ
Հռչակելու իշտախ ունին
Ատ է կարեւորը
Ընտանիքի՞ տարի
Մամուլի՞ տարի
Ծօ ոչ ընտանիք ունիք
Ընտանիքին ինչ ըլլալը գիտէք
Ոչ ալ մամուլին ինչ ըլլալը գիտէք
Կամ կ’ուզէք գիտնալ
Միայն հռչակել է կրցածնիդ
Հռչակեր էք չէք հռչակեր
Որո՞ւ հոգն է
Երկու հանդէս մանդէս ըրեր
Որո՞ւ խելքը տեղէն շարժեր է
Բան մը կրցա՞ք փոխել մինչեւ հիմա
Դէպի գէշ այո հարկաւ
Բայց դէպի լա՞ւ
Հռչակելով հռչակուելով
Տարիները պիտի գան ու երթան
Անուն փոխեն հագուստ փոխեն
Մէյ մը մամուլ մէյ մ’ընտանիք
Բայց որդնոտած է խիղճը ձեր
Որդը ինչպէ՞ս պիտ փճանայ
Որդին դէմ աշխատանք կա՞յ
Թէ բարի եկած է ան ամէն տարի
Ամէն ամեակ իրն է միայն
Մորթ կը փոխէ բայց նոյն օձն է

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԻՐՈՂՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄԸ

ՄԵԼԻՍԱ ՖԷՐԱՀԵԱՆ

Ժամանակին գոյութիւն ունէր ծեր կին մը։ Այս կինը այնքան ծեր էր, որ կարծես խորշոմած մարմնին վրայ արձանագրուած էին մարդկութեան բոլոր պատմութիւնները։ Քալելու ընթացքին երկար ու ճերմակ մազերը կը ծածանէին ալիքի նման։ Կարծէք ան ժամանակին սկիզբէն գոյութիւն ունէր։

Ծերուկը աջ ու ձախ պտտելով կ’ապրէր առանց զգեստի։ Հոսկէ հոն թափառելու պահուն մէկ բան շատ կը կարօտնար՝ խօսակցիլ։ Երբ մէկու մը հանդիպէր, կը ջանար անոր մօտենալ ու զրուցել։ Երբ մարդիկ զայն տեսնէին, քովէն կը հեռանային։ Ոչ ոք կրնար դիմանալ զայն տեսնելուն։ Ծեր կինը մարդոց այս վարուելակերպին միակ պատասխան կրնար գտնել հետեւեալը. «Շատ ծեր եմ։ Մարդիկ չեն հանդուրժեր զիս տեսնելուն։ Անոնք ծերութեան հետ դէմ դիմաց գալ չեն ուզեր»։

Եւ ան կը շարունակէր առանց զգեստի պտտիլ։ Ո՜վ գիտէ, որքա՜ն երկար ժամանակէ ի վեր ան կը շրջէր երկիրէ երկիր, քաղաքէ քաղաք, գիւղէ գիւղ, փողոցէ փողոց։

Օր մը, քայլերը զայն տարին կանաչութեամբ լեցուն գիւղ մը։ Ծեր կինը քայլը գիւղին մուտքը նետած-չնետած, թեւերը մինչե՜ւ երկինք բարձրացնող հսկայ սօսին տեսաւ։ Կարծէք ան երկինքը կը գրկէր։

Ծառին շուրջ բոլորուած էին խումբ մը մարդիկ, որոնք անշարժ կեցած մէկուն մտիկ կ’ընէին։ Խօսողը իրեն նման ծերուկ կին մըն էր։ Վրան գոյնզգոյն հագուստ մը կար՝ մէկ կողմը կարմիր, միւս կողմը մանիշակագոյն, երրորդ կողմը կանաչ եւ չորրորդ կողմն ալ դեղին։ Ծերուկին հագուստը կը նմանէր ծիրանի գօտիին, բայց մէկ տարբերութեամբ. մարդ երկար ժամանակ ծիածանի մը չէր կրնար նայիլ, իսկ այս գեղեցկութիւնը ժամերով կարելի էր դիտել։

Մարդիկ ծերուկին խօսակցութենէն այնքան ազդուած էին, որ կը նմանէին փեթակին շուրջ կաթիլ մը մեղր առնելու համար շրջող մեղուներու։ Մանաւանդ կնոջ աչքերուն մտերմիկ նայուածքը մարդիկը իր ազդեցութեան տակ առած էր։

Մերկ կինը այս տեսարանին առջեւ ապշած մնացած էր։

– Խէր է, այս կինն ալ ինծի նման ծեր է, սակայն մարդիկ իրմէ չեն փախչիր եւ ուշադրութեամբ մտիկ կ’ընեն։ Ինչպէ՞ս անոր մտիկ կ’ընեն։ Աչքերուն մէջ նայելու քաջութիւնը ուրկէ՞ գտած են։

Դէպի բազմութիւն քալել սկսաւ։ Քանի քալեց, հողը վեր ելաւ, մրջիւնները իրեն ճամբայ բացին, խոտերը գլխահակ մնացին։ Քանի մօտեցաւ, քամին լքեց երգելը։ Հողին տակը ապրող բոլոր էակները ականատես եղան ծեր կնոջ քայլերուն ազդեցութեան։

Երբ բազմութեան մէջ նստողներէն մէկը տեսաւ ծերուկին իրենց մօտենալը, ճիչ մը նետեց ու միւսներուն ցոյց տուաւ։ Ծառին տակ շարուած մարդիկ իրենց գլուխը դարձուցին դէպի մօտեցող մերկ կնոջ կողմը ու վախէն աչքերնին բաց մնացին։

Սկսան պոռալով աջ ու ձախ ցրուիլ։ Սուր պոռչտուքը հսկայ ծառը տեղէն շարժեց։ Ան թափեց իր բոլոր տերեւները։ Ճիւղերուն վրայ տեղաւորուած սոխակները եւ տատրակները փախչեցան։ Արեւը պահուըտեցաւ ամպերուն ետեւ… ամէն մարդ անկիւն մը փախչեցաւ, մէկ հոգի միայն ծառին տակ նստիլ շարունակեց։ Գունաւոր զգեստով կինն էր ան։

Մերկ կինը հետաքրքիր աչքերով անոր նայելէ ետք, անոր մօտեցաւ ու քովը գտնուող ժայռին վրայ նստաւ։

– Բարե՛ւ։

– Բարե՛ւ,- ըսաւ կինը եւ զրուցել սկսան։

– Բանի մը համար շատ հոգ կ’ընեմ։ Տարիներէ ի վեր առանց խօսքի հոս-հոն կը պտտիմ։ Մարդիկ ծերութեանս պատճառով չեն ուզեր ինծի մտիկ ընել։ Աչքի չեն առներ ինծի հետ զրուցելը, կը փաչխին։ Դուն ալ ինծի նման ծեր ես։ Մարդիկ ինչպէ՞ս քեզի կը նային, մտիկ կ’ընեն ու քեզի հետ միասին ժամանակ կ’անցընեն։

– Այս հարցումին պատասխանելէ առաջ կ’ուզեմ անունդ գիտնալ։ Արդեօք ինծի անունդ կրնա՞ս ըսել։

– Անունս «Իրողութիւն» է։ Հապա քո՞ւ,- հարցուց։

– Անունս ալ «Պատմութիւն» է,- ըսաւ գունաւոր հագած կինը ու շարունակեց.- քեզի գաղտնիք մը ըսե՞մ։ Մարդիկ ոչ թէ ծերութեանդ, այլ մերկութեանդ պատճառով քեզմէ կը փախչին։ Վիճակիդ նայէ՛։ Չե՞ս գիտեր, որ աշխարհի վրայ ապրող ո՛չ մէկ մահկանացու կրնայ դիմանալ իրողութիւնը տեսնելուն։

Իրողութիւնը իմացածներուն չկրցաւ հաւատալ։ Ան երբ դիմացինին ըսածներուն առթիւ գլուխը կը պայթեցնէր, ճիշդ այդ պահուն Պատմութիւնը վրայէն հանած քանի մը զգեստը իրեն տուած էր։ Եւ այսպիսով Իրողութիւնը սկսաւ կամաց-կամաց Պատմութեան նման զգեստաւորուիլ։ Իրողութիւնը սկսաւ նաեւ տաքնալ։
Անոնք շարունակեցին զրուցել. պահ մը յետոյ, անոնց խնդուքը իմացող թռչունները իրենց տեղերը վերադարձան, տերեւները կրկին տեղաւորուեցան ճիւղերուն վրայ։ Ապա արեւը երկինքը լուսաւորեց իր ճառագայթներով։ Եւ վերջապէս ժողովուրդն ալ իր փախչած տեղերէն ետ եկաւ ու նստաւ ծառին շուքին։ Ապա անոնք սկսան մտիկ ընել Իրողութեան եւ Պատմութեան խօսակցութիւնը։ Եւ այս պատմութիւնը տարածուեցաւ աշխարհի չորս կողմը։

Կ’ըսուի, որ այդ ժամանակէն ի վեր Իրողութիւնը Պատմութեան զգեստներով կը պտտի, իսկ մարդ արարածն ալ կը փնտռէ այս ծածկուած իրականութիւնը։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: