ԿԱՊՈՅՏԻՆ ՄՕՏ

ՅԱՍ

Կանաչ բոյրը ռունգերս կը շոյէ,
նեղ, շոգեբուխ կապոյտէն սպրդած,
թարմ։
Քալուածքէն մեղմ հով մը զայն քովս կը բերէ
ջերմութեան մը հետ,
որ աչքերէն կը ծորի,
ու կը հասնի անսայթաք:
Կը պարուրէ ուս, կոնք, ծունկ,
կը հրապուրէ գալարապտոյտով մը
ըմպելիի տուած զգլխանքով:
Աչքերէն աստղեր կը թափին դէմքիս
ու թեւերովս կ’երկննամ,
կը հասնիմ պարանոցին թեք,
հրաւիրակա՜նչ:
Զոյգ մը պատրոյգ ձի՛գ կը վառի,
կը ցոլայ բոսորագոյն:
Հայեացքը երբ անձրեւէ ոտքերուս՝
կը մերձենան, ամպերու նման
կը շփուին:
Փայլատակում…
Յորդառատ անձրեւը կ’ողողէ միջոցը
ցայտումներով անզուսպ:
Օդը տարփոտ է գարնան պէս:
Ամէն տեղ ծիլ, բողբոջ
կը ծաղկին իսկոյն:
Ձգուող հոսանք՝ կարմիր ու կապոյտ
կը հորիզոնանայ,
ու
մանուշակագոյն կը ծնի.
կը տարածուի
շքեղ անհունութեամբ
երկնատենչ:
Լռութիւն է
երանաւէտ…
յաւերժաբաղձ…

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

Advertisements

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (476-480)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՎԵՑԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այս հատանուագը առաջին անգամն է որ կը լսեմ, բայց եւ ծանօթ կը թուի ինծի: Եւ դռներ կը բացուին ու կը տեսնեմ Սքարլաթին, որ կը նուագէ Սպանիոյ թագուհիին: Անկարելի սիրոյ առթած թախիծն ու խորհուրդն է միանգամայն եւ թագուհին կը սրդողի խոստովանութենէն, որ անշուշտ ուրիշներու ալ պիտի ըլլայ հասկնալի: Բայց երաժիշտը կը հանգստացնէ զայն․ «Նայէ՛, նոթագրութեան վրայ կը գրեմ Allegro assai եւ ոչ Andante cantabile՝ սրտէս բխած ու սրտիդ մատուցած»: Ու դարձեալ կը նուագէ, այս անգամ խելացնոր արագութեամբ: Թիւ քառասուներե՜քն է: Թագուհին մտահոգ է դեռ․ «Չի՞ կրնար մէկը կռահել…»: «Երազի՜ն մէջ», կը կատակէ Սքարլաթին:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԵՕԹՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Որոշեր եմ ուրեմն…

Որքան այպանած եմ ինքզինքս, ապարդիւն մինչեւ հիմա, բրտօրէն արհամարհելով տգեղն, ու գեղանիին հաճոյանալով: Նոյնիսկ երբ դիպուածը բերած է զանոնք իրարո՛ւ հետ իմ առջեւ:

…Ֆրանսերէնի ուսուցչուհին է անհրապոյր ու վանող, որուն կը մօտենամ ու անվարան կը բարբառիմ․ “Vous êtes belle, madame!” Բերանաբաց կը մնայ զարմանքէն ու թերեւս յաջողէր “Merci” մը արտասանել, սակայն ճանճ մը կը մտնէ բերնէն ներս, ու կը կլլէ՛ ան: Նողկանք է դէմքին, զայրոյթ ալ կարծես, մինչ կը ժպտիմ ես՝ չէ՞ որ «արժանի է», բայց եւ միտքէս կ’անցնի, որ ճանճը ե՛ս էի:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՈՒԹԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը տեսնեմ ես զիս Անգլիա…: Անգլիա եմ անկասկած՝ Խորհրդարանը, Դարձող Աչքը, Բրիտանական Թանգարանը… սակայն ո՞ւր են անգլիացիները, ամէն ազգութենէ մարդ կայ հոս, բացի, կը թուի ինծի, անգլիացիներէ…: Ո՞ւր փնտռեմ…: Գտա՜յ, ստորերկրեայ հանրակառքին մէջ անշփոթելի անգլիացի մը կայ, սեւազգեստ, գլխուն սեւ գլխարկ եւ ոտքերուն մէջտեղ սեւ անձրեւանոց: Տխրամած է դէմքը, չի բարձրացներ աչքերը յատակէն, կը մնայ տեղը նստած, պիտի երբեւէ չբարձրանա՞յ երկրի երես…

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԻՆՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Տարինե՜ր առաջ մտադրած էի հիւրասիրել զինք ու հիմա նստած ենք ճոխ ճաշկերոյթի, որ կ’աւարտի եւ հսկայ սկուտեղի մը վրայ կը բերեն պտուղներու կոյտ մը, որմէ ուտելու չենք հրաւիրուած սակայն, այլ տեսակները որոշելու: Կ’առնենք մէկիկ-մէկիկ՝ թուզ, տանձ, դեղձ, խնձոր…: Երբեմն կը տատամսիմ ու կը դիմեմ հիւրիս օգնութեան, որ կը հաստատէ, թէ այո, տանձ չէ, այլ՝ դեղձ: Բայց ինչո՞ւ պիտի որեւէ պտուղ չկարողանամ հրամցնել հիւրիս, որ ահա կ’ելլէ ու կ’ուղղուի բաղնիք: Արդեօք վե՞րջ դնելու համար շփոթանքիս, թէ իբրեւ լուռ կշտամբանք:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒՈՒԹՍՈՒՆԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ի՞նչ, ի՞նչ, ճիշդ լսեցի՞՝ «Կիները բարձրացնենք»: Ա՛ս է բառացի իմաստը, բայց փոխաբերական մըն ալ ըլլալու է, քանի Պղատոն Աղեքսանդրիացին, ինձմէ միայն սպասողական նայուածք մը ստանալով, ճարահատ կարծես, այլ վճռական, կը կրկնէ՝ نرفع الستات! Հելլենական գրգիռն անշուշտ կը խլրտայ դեռ եգիպտայոյն դասախօսին մէջ, թէեւ ձեռքերուն թեթեւ դողը վերագրուի տարիքին… կը խլրտայ եւ երբեմն սեռային բնոյթի սրախօսութիւններով կ’արտաբերուի… բայց ո՞ւր են կիներն ու որտեղնէ՞ն բռնելով պիտի բարձրացնենք, թէ թերեւս… անո՛նք է որ պիտի հեծնեն…: Իբրեւ թէ ուղեղէս անցած-դարձածին անտեղեակ, կը սկսի բացատրել եւ արդէն հասկցած եմ: Ձախողողներու թիւը մեծ եղած է անգլերէն լեզուի մէջ եւ փորձ մը պէտք է կատարենք արդիւնքը բարելաւելու: Վեցերը պիտի բարձրացնենք եօթի, առիթ տալու համար «գութի երեք նիշեր»էն օգտուելու եւ նուազագոյնով յաջողելու: Բառախաղն հիմա չծնա՜ւ: Բայց նշաւակն այս անգամ եղայ ե՛ս: Կ’աւարտէ բացատրականն ու կը հրահանգէ․ «Առեւանգէ՛»: Կատակը կը շարունակուի, ուրիշ ի՞նչ կը նշանակէ إخطف! Ձեռքերս կը բանամ հարցական: Կ’ամբողջացնէ․ «Ոտքդ»: Կը կրկնէ՝ إخطف رجلك! «Առեւանգէ՛ ոտքդ, եւ կեանքիդ սիրոյն բե՛ր ցաւալի տրցակը որ ազատի՜նք»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՁԻ

ԳԵՐՈՒԹԻՒՆ. գործ՝ Անոյշ Պանիքեանի

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ

կքեցար ձի կքեցար երբ դպայ քեզի
թեւեր պէտք էին բաշիդ երկայնքին
ու երկինք մը արտասովոր պարզութեամբ
ուր ճեղքերէդ դուրս ձիանալով սուրայիր
քու մկանուտ սրունքիդ մէջ
աղօթքն է որ կը պակսէր
դոփեցիր ըմբոստութեամբ անկարող
ու ոռնացիր մրջիւններու զօրութեամբ
գետինը թրթռաց
դղրդաց հողը
բացուեցաւ ալիքը տարածուելու քարայրներու մէջ մթին
ուր դուռ չկայ որ ականջներ արձագանգին զարնուին
մուրացիկի շուքին բեռցած սլքտալէն յուսաբեկ
յոգնութեան տակ երակներդ պառկեցան
ձիութիւնդ պտիկ-պտիկ թափթփուեցաւ
հատիկներուն վրայ հողին
որ ծարաւի էր քեզի
համդ մնաց անոր բերնի խոռոչին
ծամծմուեցար առանց երբեք մարսուելու

դուն այստեղ ի՞նչ գործ ունէիր
հիւսէիր թեւեր մարմնիդ երկայնքին
ու չլսէիր աղաչանքը հողին
որ լափեց քեզ
շոյշոյելով ծամերը բաշիդ
ու քեզ խաբեց
գլուխդ փորիդ սեղմելով

ձի
կքեցար երբ դպայ քեզի

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԼՌՈՒԹԻՒՆ

ՆԻԳՈԼ ՊՈԼՍԱՃԵԱՆ

Կը կարօտնամ այն օրերը, երբ բառերը իմաստ չունէին.
Երբ կատակները թեթեւի կ՚առնուէին
Եւ երբ ընկերութիւնը չէր վերջանար։
Բայց այսօր խոտին վրայ կը նստիմ բերանս փակ,
Եթէ այդպիսով քեզ կրնամ խնայել։

Կը խնայեմ քեզ այսօր, որովհետեւ կը նեղուիս իմ բառերէս,
Որոնք ականջիդ մէջ կը խրին։
Զիս լսել չես ուզեր,
Իսկ ես մեծ աչքերով կը նստիմ եւ լուռ կը մնամ,
Եթէ այդ մէկը քու փորիդ ցաւը կ՚անցընէ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՃԱԲՈՆԱԿԱՆ ՀԱՅՔՈՒՆԵՐ (ԻԲ․)

Ծ․ Թ․ ՊԱԼԵԱՆ

ՁԵ․
Ջուրը կանաչորակ – կը փայլի,
Գլխիվայր թաւալողը
Կը սպասէ։

ՁԶ․
Աքլորը արշալոյսին կանչեց։
Անընդհատ մենախօսեց
Ամբողջ օրը։

ՁԷ․
Գնչու փոքրիկը
Մուրոտ երեսով
Կ’երկարէ թաթիկը – յոյսով։

ՁԸ․
Ինչպէ՞ս մեղմացնել
Հուրը սիրոյ։
Դո՛ւն ըսէ․․․

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԱՆԵԼՈՒԿՆԵՐ (ԻԵ․)

ԿԱՐՕ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ

ՄԽԱ․
Մենք ամենազօր պետութիւն ենք եւ միայն մեր ուզած ատենը կրնաք տօնել ձեր տօները։ Ձեր տօները միայն մեր հրամանին կ’ենթարկուին։ Մէկ շաբաթ առաջ, մէկ շաբաթ վերջ՝ որոշումը մեզի կը մնայ։

ՄԽԲ․
Արցախցին արեւմտահայերէնով, Աստուած չգիտնայ միայն՝ ի՛նչ արեւմտահայերէնով, յօդուած կը թխէ, գործի համար, գործ կ’աշխատի, իսկ դուք մի՛ սորվիք սա լեզուն։

ՄԽԳ․
Մենք բոլոր հանքերը յանձնած էինք արդէն, բայց այս վերջինին յանձնուելուն դէմ ենք, որովհետեւ մենք շահաբաժին չունինք։ Ուրեմն պէտք է պայքարինք մինչեւ վերջ։

ՄԽԴ․
Ես մեր միաբանութեան մակարդակը այնքան իջեցուցի, որ մէջերնին գրաբար դասաւանդող մը չի գտնուիր այլեւս, հիմա գրաբարի ուսուցիչները Ափրիկէէն եւ Նոր Զելանտայէն կը բերենք։ Ի միջի այլոց ըսեմ, որ գրաբարը մեր ծիսական լեզուն է, որ ամէն օր կը կարդացուի ու կ’երգուի մեր վանքերուն մէջ։ Զիս ալ կրնաք պատմութեան մէջ իբրեւ մեծ բարեկարգիչ անուանել։

ՄԽԵ․
«Մենք սուրբ Աւետարանի քարոզիչներ ենք ու մեր պատգամը կրնայ վերաբերիլ միայն սիրոյ ու մեր ժողովուրդի միասնականութենէն ճառագայթելիք լոյսին»։ Արդեօք ովքե՞ր են, ինծի ծանօթ չեն։ Ասկէ լա՞ւ հանելուկ։

ՄԽԶ․
Եկո՛ւր, քեզի քիչ մը դրամ տամ, գնա՛, արեւմտահայերէն խօսի՛ր, երբեմն ալ դիմատետրի վրայ երկու-երեք բառ դի՛ր քով քովի, վրայ վրայի, տակ տակի։ Հաւաքական դաստիարակութեան կը նպաստես, նոյնիսկ եթէ ըրածիդ չես հաւատար կամ ծիծաղելի կը գտնես դաստիարակութիւն-մաստիարակութիւն ըսածս։

ՄԽԷ․
Մարդիկը Մուսա Տաղի գիւղերէն գաղթած, եկած են, սակայն կ’ուզեն վերադառնալ… Մուշ ու Վան, այդպէս կ’երգեն իրենց անպաշտօն քայլերգին մէջ։ Գիտէինք, որ կողմնորոշուելու դժուարութիւն ունին, բայց ասքա՞ն։ Կամ ալ կը կարծեն, թէ ամէն տեղ պարապ է եւ մարդիկ գրկաբաց իրենց կը սպասեն։

ՄԽԸ․
Զիս «ազգընտիր» կը կոչեն, որովհետեւ իբր թէ ազգը զիս աս գահուն համար ընտրած է։ Բայց մի՛ հաւատաք։ Իրականութիւնը այն է, որ ազգին կուտը-պակաս ներկայացուցիչները հաւաքուած եւ զիս աս աթոռին իբրեւ գահակալ նշանակած են։ Կուտը-ամբողջ եղողները արդէն ներկայացուցիչ չեն կրնար ըլլալ։ Գիտէք այդ մէկը։ Ես ալ չորս ոտքով վազած եմ եւ աթոռին վրայ նստած։ Եւ՝ ազգընտիր եղած։

ՄԽԹ․
Մենք քառասուն տարուայ հայ թերթ ենք։ Քառասնամեակ ալ կը տօնենք։ Քառասուն տարուան մէջ մէկ հատ հայ գրող չենք պատրաստած մեր թերթին մէջ։ Ով որ ինքզինք պատրաստած է, նաեւ մեր թերթին մէջ երբեմն գրելով, ատիկա ի՛ր հարցն է, մեզի հետ կապ չունի։ Մեր նպատակը չէ եղած գրող պատրաստել։ Մեր նպատակը յատկապէս հաչան շուն խմորելու մէջ կը կայանայ։

ՄԾ․
Դուք հանդիպա՞ծ էք հայ կուսակցականի մը, որ խելքը գլուխը ըլլայ։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՀԱԶԱՐՈՒՄԷԿ ԳԻՇԵՐՆԵՐՈՒ ԵՐԱԶՆԵՐ (471-475)

ՈՅԺ

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՄԷԿԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ

Կը տեսնեմ ես զիս «Պրազիլիական Սուրճի Ամբարները» պատմական վաճառատունը: Ինչպէ՞ս եկեր եմ հոս: Տէրը բարի գալուստ կը մաղթէ ու կը յանդիմանէ․ «Ո՞ւր էիր, կը սպասեմ քեզի… քառասո՛ւն տարի»: Կը զարմանամ․ «Կը յիշե՞ս զիս»: «Ինչպէ՞ս չյիշեմ, դո՛ւն էիր, ճիշդ հոս կեցար, վերացած նե՜րշնչեցիր խարկուող սուրճի գոլորշին եւ թատերական շեշտով մը գոչեցիր․ «Ա՜հ, հաճոյքի բարձրակէտն է այս, երանութի՜ւն, Եդեմն առանց ասոր թերի է», եւ սկսար հարցնել սուրճի տեսակներուն, խարկումի աստիճաններուն մասին, պարկերէն ալ բուռ-բուռ առնելով ու հոտուըտալով: Ո՞ւր էիր»: Կ’ըսեմ․ «Հաւատա՛, ամէն անգամ Աղեքսանդրիա այցիս միշտ ալ կը փնտռէի, ու միշտ ալ կը կորսուէի անծանօթ փողոցներու ու թաղերու մէջ: Ու հիմա անսպասելիօրէն հոս կը գտնեմ ես զիս»: Կ’ըսէ․ «Բարով, բարով», ու կը լռէ, սպասելով կ’երեւի որ ներշնչման տեսարանը կրկնեմ: Կը բացատրեմ․ «Կոկորդիս վիրահատման հետեւանքներէն մին հոտառութեանս կորուստն էր, քիթէս չեմ շնչեր այլեւս»: Թոյլ կու տամ որ ցաւակցի, ու ես ալ զինք կը հանգստացնեմ․ «Կարծիքս նոյնն է՝ Դրախտը չ’ամբողջանար առանց Պրազիլիական Սուրճի Ամբարներուն»:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Այնքան սիրով ենք հիմա իրարու հետ: Եկած է հակառակ որ չեմ կանչած զինք: Եւ հակառակ կարօտի ալ բացարձակ բացակայութեան: Կարծես միշտ այսպէս եղած ենք իրարու հետ: Բայց թերեւս ոչ: Քանի կը պատուիրէ չորս խնձոր ստկել ու բերել իրեն: Հրամայական շեշտով չէ, բայց դարձեալ տարօրինակ կը գտնեմ: Բայց ստկուած խնձորներ չեն, այլ լոլիկներ, ամբողջ խումբ մը՝ սակառի մը մէջ: Որ կը կորսուի: Ու չեմ կրնար գտնել: Եւ ինք է սակայն որ ցոյց կու տայ ինչպէս վրիպած էր ուշադրութենէս: Շատ են լոլիկները, այո, կաս-կարմիր, սակայն կը մտածեմ որ պիտի կռնծին հետզհետէ: Եւ կը պահանջեմ համբոյր մը, զոր ան կու տայ, ժպտելով, եւ միայն մէկ համբոյր է, եւ կ’ըսէ որ պահանջածս մէկ հատ էր, իսկ ես կը կարծէի որ այդ մէկը պիտի շարունակուէր բնականաբար: Եւ համբուրուող ուրիշ զոյգ մը կայ, ու պահ մը կը կարծեմ, կամ կ’ուզեմ գիտնալ, թէ կը զուգաւորուի՞ն անոնք: Ոչ, չեն հանուած մէջքէ վար: Մենք ալ նոյնն ենք հաւանաբար: Բայց առանց անցեալի երանութիւն մըն է: Ի՞նչ եղաւ յետոյ, կա՞ր յետոյ, տեսարանը կը լուծուի:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒԵՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Ցայգերգ մը Շոփէնի ցայգերգներէն խտիւական Օփերայի Տան մէջ: Առաջին հնչիւններուն հետ անօրինակ դող մը կ’անցնի մարմնէս, ու կ’անդորրիմ: Ընդառաջեր է փափաքիս ու եկեր՝ երգեցիկ անունով դաշնակահարը, լսելէս ետք ձայնագրութիւնը յիսուն տարի առաջ հոս իսկ կատարած նուագահանդէսին: Ծիւրեր է մարդը, ծռեր է կռնակը, ոսկրուտ են ստեղներուն վրայ սահող մատները: Կատարումն հիմա աւելի սրսփուն է ու թրթռուն: Մօտ է մահուան, աջ դաստակին ոսկի ապարանջան ու ձախ մատնեմատին՝ ոսկի մատանի: Եւ ըսել, որ Օփերայի Տունը բոցակիզուած էր շատոնց, դաշնակահարն ալ մեռած տարիներ առաջ:

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՉՈՐՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Բայց այլեւս ու շատո՜նց ինծի վերաբերող բաներէ չեմ պարծենա՜ր: Աշխոյժ ու զուարթ բժիշկը ուսանողներուն կամ նորընծայ բժիշկներուն ցոյց կու տայ արհեստագիտական վերջին նորութեան միջոցաւ նկարուած գեղասպիտակ ալիքը աջ ձայնալարերուս վրայ ու կ’ըսէ թէ քաղցկեղի ուռի ուսանելի օրինակ մըն է…

ՉՈՐՍՀԱՐԻՒՐԵՒԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆԵՒՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԵՐԱԶ
Կը քալեմ Աղեքսանդրիոյ փողոցներէն, այնքան անհոգ, թեթեւ, անկարելի է որ յոգնիմ, դեդեւիմ, առաւօտ է, առաւօտ պէտք է ըլլայ, չկայ ամբոխ, չկայ աղմուկ, չկայ… անվերջ պիտի քալեմ, որքան գեղեցիկ է մարդկութենէ պարպուած քաղաքը…: Կը քալեմ ու շրջապատը կը դիտեմ եւ անկարեւոր մանրամասներով կը զուարթանամ… եւ աչքիս կը զարնէ զարմանազան, գոյնզգոյն, գեղաճաշակ ընտրանի մը ակնոցի շրջանակներու, գիներն ալ այնքան մատչելի… կանգնի՞մ ու անստգիւտ այս գանձէն բաժին հանեմ կնոջս ու աղջկաս, թէ, որոշմանս համաձայն, շարունակեմ ճամբաս, յուսալով նմանները գտնել այլ փողոցի մէջ կամ այս նոյն տեղէն վերադարձիս, եթէ վերադառնամ…:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: