ՃԱՏՐԱԿ

ՏԱՐՕՆ ԳԱԼԱՅՃԵԱՆ
Սան Փաուլօ, Դուրեան Ազգային Վարժարան, 8րդ դասարան

Ես շատ կը սիրեմ ճատրակ խաղալ: Օր մը, ես թուրքի մը հետ առցանց խաղցայ, եւ այնքան ջղային խաղցայ, մինչեւ որ մարդը ըսաւ․ «Արցախ իս Ազերպայճան»։ Ես այդ օրէն ի վեր մէկ հատ խաղ թուրքի մը կամ ազերիի մը դէմ չկորսնցուցի, եւ օր մը ես իրենց երկրին մէջ համաշխարհայինը պիտի շահիմ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՎԵՐԱՄՈՒՏ

ՏԱՐՕՆ ԷՐՏԻՆՉ
ԱՐԱՍ ՊՈՒԼԿՈՒՐ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, 7րդ դասարան

Այսօր դպրոցները բացուեցան, վերամուտ է: Ընկերներս շատ կարօտցած էի: Չկրցանք սպասել եւ խաղալու համար պարտէզ ելանք: Հաճելի խաղեր խաղցանք: Յետոյ զանգակը հնչեց եւ դասարան մտանք: Ուսուցիչները եկան եւ հարցեր լուծեցինք: 

Դասերէն յետոյ դպրոցը լմնցաւ եւ ինքնաշարժով տուն վերադարձանք: 

Ալ ժամը վեցին պիտի արթննանք եւ դաս պիտի սորվինք: Գիրք պիտի կարդանք եւ շատ խաղ պիտի չխաղանք:


ԼՈՒԳԱՍ ՄԱՇԱԼԸ
ԱՐԵԳ ՉԱԳԸՐ
Իսթանպուլ, Էսաեան Վարժարան, 7րդ դասարան

Այս առտու կանուխ արթնցայ: Մազերս սանտրեցի, հագուստս հագայ: Ինքնաշարժ նստայ եւ դպրոց գացի: Այսօր վերամուտ է: 

Շատ ուրախ էի: Ընկերներուս հետ խաղեր խաղցայ, ուսուցիչներս տեսայ, դաս սորվեցայ։ Ալ գործի պիտի չերթամ: Սակայն կանուխ պիտի արթննամ եւ կանուխ պիտի քնանամ: Այսպէս ապրիլ լաւ է, սակայն դպրոցին մէջ շատ կը յոգնիմ:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՅՈՒՇԵՐ ԷՐԶՐՈՒՄԷՆ

Մեծ մայրս

ՅԱՍՄԻԿ ՔԻՒՐՏԵԱՆ

Մօրենական մեծ մայրս, Եպրաքսէ Գիրէջեան-Գիրիշճեան, շատ փոքր տարիքին կը կորսնցնէ մայրը – ձեւով մը պատճառ՝ որ շատ կանուխ ամուսնանայ Եղիշէ Գիրիշճեանին հետ, որ դերձակ, ապա կերպասի վաճառական եղած էր: Ան միշտ օրհնանքով կը յիշէր կեսրայրն ու կեսուրը: 

Ատենին սովորութիւն էր որ հարսերը մինչեւ առաջնեկին ծնունդը «մնջեն»: Շատերուս խորթ կրնայ թուիլ, բայց վայրկեան մը մտածենք. տուն մը, ուր մէկէ աւելի ընտանիք կայ, անհասկացողութեան ու վիճաբանութեան պատճառները կրնան բազմապատկուիլ: Լուռ մնալու վարժութիւնը շատ հաւանաբար այդ «առճակատումները» զսպելու կամ սահմանափակելու ձեւ մը եղած էր: 

Ուրիշ սովորութիւն մը. ամէն գիշեր, նոր հարսը ոտքի պէտք է սպասէր կեսրայրին քով, մինչեւ որ վերջինը որոշէր անկողին երթալ: Շատ չանցած, օր մը կեսրայրը մեծ մօրս կը հարցնէ. «Գառօ (գառնուկ), իտիկ ի՞նչ է», ցոյց տալով վառարանին վրայ գտնուող թէյամանը: Մեծ մայրս ուսերը կը շարժէ: Երկու անգամ հարցնելէ ետք, կեսրայրը կ’ըսէ. «Լիզու չունի՞ս: Իտիկ ի՞նչ է»: Մեծ մայրս՝ «Գիւգիւմ»: «Հիմի էղաւ», կ’ըսէ կեսրայրը եւ այդ ձեւով «մնջել»ը վերջ կը գտնէ: Անոր կը հետեւի «հսկել»ու սովորութիւնը:

Կեսուրը, Գարան[1] խանում, լայնախոհ եւ շրջահայեաց կին մը եղած է: Ըստ մեծ մօրս, յաճախ եկեղեցի կ’երթայ եղեր խոստովանանքի: Օր մը, երբ դարձեալ կը խոստովանի թէ աղջիկներուն, տղոցն ու հարսերուն հետ ինչպէս կը վարուի, քահանան կ’ընդմիջէ զինք ու կ’ըսէ. «Օրհնած, օր գիտես ինչի՞ կ’ենես»: Բայց, իսկապէս օրինակելի կեցուածք ունեցած է յաճախ:

Օր մը, տուն վերադարձին, դիմացի դրացին, դուռը կեցած, իրեն կը մօտենայ ու կ’ըսէ. «Վախ, Գարան խանում, աչքերս քորնային չտեսնայի»: «Ի՞նչ է էղէ», կը հարցնէ մեծ մեծ մայրս: Դրացին կը բացատրէ որ հարսը տալերուն հետ «ճօնճլիկ» (օրօրոց) նստեր է պարտէզը: Գարան խանում անմիջապէս կը պատասխանէ. «Մի՛ քորնա, մի՛ չորնա», աւելցնելով որ ինք արտօնութիւն տուած է: Յետոյ տան դուռը կը զարնէ: Ըստ ընդունուած սովորութեան, հարսը պէտք է բանար դուռը: Մեծ մայրս դուռը կը բանայ, եւ, կեսրոջ խօսքին վրայ, դէպի անոր սենեակը կ’ընկերանայ: Հոն Գարան խանում հարսէն կը խնդրէ որ դրացիներուն «լեզուն չիյնայ» եւ եթէ «ճօնճլիկ» կ’ուզէ, պատրաստ է տան առաստաղէն հատ մը շինել տալ:

Գարան խանումի մահը հեքիաթի կը նմանի: Եթէ ականատես ու երեւոյթը ապրած մեծ մօրմէս եկած չըլլար, վստահ պիտի ըլլայինք որ շատ զօրաւոր երեւակայութիւն ունեցողի մը յօրինուածքն է: Ան նախ, օր մը, մեծ մայրս կը կանչէ եւ յատկապէս կը խնդրէ անկէ որ իր մահէն ետք լաւ նայի կեսրայրին, քանի լռակեաց մարդ է եւ բնաւ օգնութիւն պիտի չուզէ իրմէ: Մի քանի օր չանցած, առտու մը կ’արթննայ, բոլորին կ’ըսէ թէ այդ օր իրենց հիւրն է մինչեւ երեկոյեան ժամը 6։00 եւ մեծ հօրմէս կը խնդրէ որ քահանային լուր տայ: Մեծ հայրս եւ եղբայրը սովորութիւն ունին եղեր առտու գործի չգացած եկեղեցի հանդիպելու, եւ իրիկունը՝ տուն վերադարձին: 

Երեկոյեան, տղաքը, հարսերն ու փեսաները Գարան խանումին սենեակը կը հաւաքուին: Իր վերջին յորդորը բոլորին կ’ըլլայ զսպել իրենց լացն ու արցունքը, որովհետեւ բոլոր ցաւակցութեան եկողները իսկապէս ցաւակից կրնան չըլլալ…: Ժամը կ’ըլլայ, ոչ մէկ փոփոխութիւն: Քիչ վերջ կ’ըսէ. «Ղարա Կեաւուրին մարը կը տանի»: Մեծ մօրս տալոջ ամուսինը, հետաքրքիր, տունը կը ձգէ, կ’երթայ ու կը վերադառնայ որ ճիշդ է. դրացիին մայրը յանկարծամահ եղած է: 

Քիչ վերջ սենեակին ջահը կը շարժի: Գարան խանումը կ’ըսէ. «Էկա՞ր», ու աչքերը կը փակէ: 


[1] Գարան անունը Հայաստանի մէջ այժմ կը գործածուի, թէեւ շատ չէ տարածուած:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՎԱԳՐԸ ԵՒ ԷՇԸ

ԴՐՕ ԳԱԼԱՅՃԵԱՆ
Սան Փաուլօ, Սան Փաուլոյի Դաշնակցային Հիմնարկ, 10րդ դասարան

Օր մը, մեծ հօրս հետ կը խօսէի կռիւի մը մասին, որ պզտիկ եղած ատենս դպրոցին մէջ ունեցած էի:

Մեծ հայրս ըսաւ.

– Տղա՛ս, ապուշ մարդոց հետ ժամանակդ մի՛ կորսնցներ: Քեզի պատմութիւն մը պատմեմ, որ հասկնաս: Օր մը, վագրը եւ էշը կը սկսին կռուիլ խոտին պատճառով: Էշը կ’ըսէ․ «Խոտը կապոյտ է», վագրն ալ չընդունելով կ’ըսէ․ «Չէ, խոտը կանաչ է»: Շատ կռուելէ յետոյ կ’որոշեն առիւծ թագաւորին քով երթալ: Թագաւորը ինչ որ որոշէ, անանկ ալ պիտի ըլլայ: Երբ թագաւորին քով կը հասնին, էշը հեռուէն կը պոռայ․ «Առիւծ թագաւոր, վագրը կ’ըսէ որ խոտը կանաչ է, պատժէ՛ զայն»։ Առիւծն ալ կ’ըսէ․ «Ճիշդ ես, էշ: Վագրին պատիժ պիտի տամ, հինգ տարի չի կրնար խօսիլ»: Էշը ուրախացած եւ ցատկելով կ’ելլէ դուրս: Մինչ վագրը առիւծին կը մօտենայ եւ կ’ըսէ․ «Պարոն թագաւոր, ինչո՞ւ ինծի պատիժ տուիր: Երկուքս շատ լաւ գիտենք որ խոտը կանաչ է»: «Այո, ճիշդ ես,- կ’ըսէ առիւծը,- քեզի պատիժ տուի, որովհետեւ խելքիս չի պառկիր որ քեզի պէս կենդանի մը ժամանակը կը կորսնցնէ անտարբեր եւ անպէտք կենդանիի մը հետ, որ էշն է»:

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՊԱՏԿԵՐԱՍՐԱՀ՝ XXX ԷՊԻԳՐԱՄ (Թ․)

ՎԱՐՈՒԺԱՆ

XXV.
Տ. Տ.

«Չնեղուի՛ս ինձմէ, Շահնուր,
Ես ուր, անշուշտ, ու դո՛ւն ուր.
Ինչպէս որ կայ մէկ Աստուած,
Կիներն ալ ամէն են… քա՛ծ»:

XXVIII. VI. MMXXII


XXVI.
Ն. Է.

Անունն իր հայկական է, միջազգային,
Տեղացիներու մօտ ալ տարածուած,
Բայց ի՞նչ ընել մականունն անպիտան,
Եւ ինչպէ՞ս խաբկանքն ստեղծել հռչակի:

Շուրջն առնել ուրիշն, ուրեմըն՝ Armani,
Շռայլ նորոյթի անունն այդ տան
Արդէն երաշխիք չէ՞ յաջողութեան,
Ու դաւաճանութի՛ւն ալ չի համարուիր,

Հա՛յ է քանի – أرمني – իմաստն արաբերէն,
Ինք թէեւ էգ ըլլայ եւ ոչ արու,
Հագուածքն օրինակով, վարսն երբեմն խաժ,

Faux-bijoux վիզէն, ականջներէն,
Եւ անցքէն ետք երկա՜ր տարիներու,
Նպատակն աստղ դառնալու մնայ mirage:

XIX. VI. MMXXII


XXVII.
Է. Ա.

Նսեմ պաշտօնեայ կառավարական՝
Վաթսունէն առաջ գնեց թոշակը,
Բարձըր դիրքի էր բաց ախորժակը՝
Դիւանապետի՜ մէջն ազգային տան.

Այս մէկն էր պահուած զի հնչակեանի,
Մնացածին մինչ, վրան ու տակը,
Տիրացած էին ռամկ ու դաշնակը,
Բաժանմամբ անշուշտ օրինակելի:

Բայց ժառանգ բերաւ գործէն իր նախկին.
«Քծնէ՛ միշտ անոր որ քեզմէ բարձր է,
Նոյնիսկ երբ միտքը դատարկ կամ թանձր է,
Իսկ ուրիշներու մեծամտէ սին»:

Քանի սրբոյէն յետոյ անկասկած՝
Ինքզինք կը տեսնէր տէր ու տիրական,
Կարգած էր ինքզինք պատուար պատուական՝
«Վայել չէ խօսիլ վայրկեանիդ ուզած».

Բառերն այս լսէք հեռաձայնէն թէ,
Մի՛ տեսնէք իր մէջ պիղծ ցուցամոլը,
Զի կը գործադրէ սուրբ պրոտոկոլը,
Ու անշուշտ դէմքին հպարտ ժպիտ է:

XIV. VI. MMXXII

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԼՈՂԱՒԱԶԱՆԻՆ ՄՕՏ՝ ԵՐԵՍՈՒՆ ՔԵՐԹՈՒԱԾ (Թ․)

ՎԱՐՈՒԺԱՆ

ԻԶ.
ԱՆԿԱՐԳԵԼ

Հաշտութեան իբրեւ նշան
Բարիացած աստուծոյ ընծան

Բանաստեղծն իր զարմանքն հրճուագին
Ինք մանուկ տակաւին
Կ’ուզէ որ տեւէ մինչեւ մահ

Սոդոմ-Գոմորէն ազատա՛ծ ալ
Տարբեր հակումով սիրողներն
Արշաւի դրօշակ կ’ընտրեն
Եօթը գոյներն արեւ-անձրեւի

Ինչո՞ւ ոչ ես ալ՝ անվա՛խ
Չցատկեմ սաւառնակէն
Լողաւազա՛նն այս՝ թիրախ
Ծիածան անկարգելն իմ բացուի
Եւ իջնէ վըրաս ու զիս ծածկէ

12 Յուլիս 2022


ԻԷ.
ԵՐԿՈՒ ԵԳԻՊՏԵՐԳ

Նման բանաստեղծին ու երգիչին յետոյ՝
Պիտի՞ կրնամ ես ալ, ջուրին տակ շնչելով,
«Կը խեղդուի՜մ» պոռալ, «եթէ ես գիտնայի՝
Սէրն է վտանգալի, արդեօք կը սիրէի՞,
Մէջն ինչո՞ւ նետուէի, ծովն երբ խո՜ր է այսքան,
Ինչո՞ւ սկսէի երբ այս է վերջաբանն».

Այլ ուրիշ քերթողի ու երգչուհիի պէս՝
«Մոռնա՞մ, կարելի է՞, սիրեմ ուրիշն ինչպէ՞ս,
Երազներ չկայի՞ն ու դարձան իրական,
Ու սէ՜ր չէ՞ր մեր միջեւ ատենն իսկ գժտութեան,
Ու կան դեռ երազներ՝ չենք ըսած տակաւին,
Ու թէ կրնամ սիրել, քե՛զ պիտի ես կրկին»:

14 Յուլիս 2022


ԻԸ.

ՍԵՐՈՒՆԴՆԵՐ

Մայրն առաջի՞ն անգամ
Տղեկն իր սիրասուն
Բերեր է աւազան՝
Լողալ սորվեցնելու,

Թէ փորձ մըն է ա՛ս ալ,
Ձեռքին ունի սափոր,
Եւ աչքերուն առջեւ
Կը լեցընէ ջուրով,

Ու քիչ-քիչ, ցայտ առ ցայտ,
Կը թափէ կռնակին.
Տեսա՞ր, ջուր է միայն,

Իջնենք կամաց-կամաց,
Որ զգաս ուղղակի
Զով ու թեթեւ ու լա՛ւ:

Գիրկէն չի՜ բաժնուիր,
Գրկուած է ամո՜ւր,
Բայց ոտքերով ջուրին
Կը հարուածէ ինչո՞ւ,

Ընդդիմութեա՞ն նշան,
Թէ կը խաղայ արդէն,
Այդտեղ ջուրն է ծանծաղ,
Չորս բոլոր կը ցայտէ,

Մա՛յր, ինչո՞ւ ձգեցիր,
Բայց չ’առարկեր տղան,
Արդէն կը հեռանա՜յ,

Ու մօր դէմքին վըրայ,
Խնդութեա՞ն է ժպիտ,
Թէ ցաւ է բաժանման:

11 Յուլիս 2022


ԻԹ.

ՃԱՇԱԿ

Մայրն ու տղե՞կն են հոն՝
Հովանոցի մը տակ,
Դժուար է որոշել,
Ու չկայ ժամանակ,

Պէտք է մեկնիմ այլեւս,
Ինչ որ կար… անհամար
Սպառեցի կարծես,
Ու հիմա… գրի՛ առ:

Շրջանով մը վերջին –
Կրնայ արգիլել ո՞վ –
Կապո՜յտը վայելել,
Յամենալ անոնց քով:

Ճաշակաւոր ու սուղ
Սրբիչ ու լողազգեստ,
Բայց վկան անկասկած
Սափո՛րն է նրբարուեստ:

15 Յուլիս 2022

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՈՉ ՄԻԱՅՆ ՀԱՑԻՒ

Ռ Մ

Եղանակ մը կը կրկնուի, կարծես երկրորդ անգամն է, որ կը լսեմ։ Ի՞նչ եղանակ է։ Գրեթէ մութ սենեակին մէջ, աչքերս դժուարաւ կը բանամ։ Եղանակը հեռաձայնէս է, զարթուցիչն է։ Կը վերցնեմ, կը նայիմ հեռաձայնի պաստառին եւ կը կարդամ. «ՀԱՑ»։ Առտուայ ժամը 5։33։

Մեր երկրի պարագային հաց գնելը երբեք պարզ ու հեզասահ չէ եղած․ կարելի չէ ուտեստեղէններու գնումին հետ հացն ալ գնել ու տուն վերադառնալ։ Չէ, պարզ հացը, միշտ կապուած է կարգի, իրարանցումի, հրմշտուքի, երբեմն ալ՝ երկար ժամեր սպասելու հետ։ Իսկ ես ալ պատանեկան տարիքէս դարձեր էի մեր տան հացի մատակարարներէն մին, հօրս կամ մօրս օգնականը։ Կար միւս տեսակ, բարակ ու փոքր ճերմակ հացը, որ կը ծախուէր խանութներու մէջ, պարզ հացէն շատ աւելի բարձր գինով, եւ միայն առիթներու կամ պարզ հաց գնելու ձախող փորձերէ ետք մեր դիմած միջոցն էր։ Մասնաւորապէս հարցերու եւ պատերազմի բռնկումէն ետք, դարձած է մղձաւանջի նմանող բան մը։ Նախապատերազմեան շրջանին քառորդ ժամ տեւող կարգը յանկարծ վերածուած էր երկար, «անկանոն կարգ»ի, եւ ժամեր տեւող սպասումի մը։

Աճապարանքով կը հագուիմ, գաւաթ մը ջուր կը խմեմ, բաղնիք եւ այլն, եւ արագ քայլերով կ’ուղղուիմ այն փուռը, ուր նախապէս որոշած եմ երթալ։ Այս անգամ ծրագիրս յաջող է։ Կարգը երկար չէ, փորձառու աչքով կը չափեմ՝ պէտք է մէկ ժամէն կարգս գայ։ Լաւ է․ մէկ ժամն ի՞նչ է որ։

Մէկ տարի առաջ երկրին մէջ սկսած ցոյցերը շուտով վերածուեր էին պատերազմի, եւ պատերազմի ծանր շուքն ու շունչը ահա հասեր ու հետք ձգեր էին քաղաքին մէջ։ Պայթումներ, առեւանգումներ, հեռուներէ լսուող գնդացիրներու եւ ռումբերու ձայները արդէն մօտակայ թաղերէն կը լսուէին։ Անապահովութիւն, առեւանգումներ։ Ելեկտրականութեան յարատեւ անջատումին աւելցեր էր սննդամթերքի եւ ալիւրի անբաւարարութիւնը։ Այլեւս հացի կարգը խաղալիք չէր, «կարգին» կարգ էր։

Ահա մէկ ժամէ աւելի է որ կը սպասենք, դեռ փուռը հաց չի բաժներ։ Սպասող բազմութեան փոխանակած խօսակցութիւնները, կարծիքները, նոյնիսկ քաղաքական վերլուծութիւնները կը գալարուին, կը միախառնուին եւ մեղուի տզզոցի նմանող ձայնի մը վերածուելով կը նեղեն։ Կը նայիմ դէմքերուն։ Մեծ մասը մտահոգ, կախ ուսերով, անհանգիստ նայուածքով են։ Հայերէն նախադասութիւններն ու բառերն ալ անպակաս են։ Առջեւս երեք հոգի հայերէն կը խօսակցին, կամ աւելի ճիշդը՝ կը վիճին։ Անոնցմէ մին ճաղատ, քառասուննոց, կը փորձէ համոզել միւս երկուքը, որոնք մտահոգ կը նային իրենց խօսակիցին։ Մին թերահաւատօրէն գլուխը կը շարժէ, միւսը՝ երբեմն խօսողին դէմքին, երբեմն ալ երկինք կը նայի։ Քայլ մը կը մօտենամ, հասկցնելով թէ ես հայ եմ եւ զիրենք կը լսեմ ու կը հասկնամ։ Սպասման երկար ժամերն ու ընդհանուրին սպառնացող վտանգ մարդիկը դարձուցեր է աւելի մարդամօտ, աւելի հաղորդական։ Ճաղատ ու ճերմակ դէմքով մեր հայրենակիցը շարունակեց իր ճիգը միւսները համոզելու։

– Ինչո՞ւ ասոնց ահաբեկիչ կ’ըսէք՝ չեմ գիտեր, ասոնք ահաբեկիչ չեն, կառավարութեան փտածութեան դէմ կը պայքարին։ Պէտք է մենք հայերս ասոնց կողմը բռնենք։

Այս առաջին անգամն էր, որ նման կարծիք կը լսէի։ Ընդհանրապէս հայութեան եւ քրիստոնեաներու հակումը պետութեան կողմն էր։ Միւսները կասկածոտ մտիկ կ’ընէին։ Ստիպուած միջամտեցի․

– Միակ բանը, որ ճիշդ ըսիր՝ որ անոնցմէ մաս մը փտածութեան դէմ կը պայքարի։ Բայց մեծամասնութիւնը կամ կրօնամոլ է, կամ ալ դրամի սիրոյն այս բոլորը կ’ընէ։ Արդէն փտածութեան իրենց տարբերակը բաւական զարգացուցեր են։ Եւ ամենակարեւորը՝ մասնաւորաբար երկրին հիւսիսը գործող ամէն խմբաւորումները Թուրքիոյ կողմէ հովանաւորուած կամ նոյնիսկ անոր ձեռքով ստեղծուած են։ Մեզի համար այդ ամենակարեւոր արգելքն է անոնց համակրելու։ Կարելի է փորձել անոնց հետ ալ լեզու գտնել, բայց կո՞ղմ ըլլալ։ Եւ ո՞վ ըսաւ թէ անոնք մեզ կ’ընդունին․ իրենց վարպետը, որ զիրենք կը շարժէ, մեզ կ’ընդունի՞ ինչու։

Մարդը անակնկալի էր եկած միջամտութենէս։ Դեռ կը փորձէր միտքերս մարսել, իսկ միւս երկուքը կարծես շունչ առին։ «Ճիշդ ես, ճիշդ ես», ըսելով նիւթը փոխեցին։ Կը նայիմ դէմքերուն ու ետ կ’իյնամ մտածումներուս գիրկը։ Մինչեւ ե՞րբ հայութիւնը ստիպուած պիտի ըլլայ ընտրելու, նախընտրելու մինը կամ միւսը, այս կամ այն։ Երբուընէ՞ դրուած է ան այս աննախանձելի դիրքին մէջ։ Երրո՞րդ թէ չորրորդ դարէն։ Պիտի ազատի՞նք ուրիշները ընտրելու հարկադրանքէն, ընտրելու համար մերը, հայկականը։ Երկար չտեւե՞ց մեր շուարումը։

Կարգս մօտեցած է արդէն, երեքուկէս ժամ սպասում, «ընդունելի» է։

***

Դարձեալ կարգի եմ, կը զգամ որ հացի կարգը կեանքիս անբաժանելի մէկ մասն է։ Ձմեռ է, հիւսիսային պաղ հովը կը սառեցնէ բոլորը։ Ամէնքը կծկուած են իրենց վերարկուներուն, եւ ոմանք ալ՝ թեթեւ բաճկոններուն մէջ եւ կը սարսռան։ Յանկարծ առջեւս իրարանցում, հրմշտուք։ Երկու տարեցներ զիրար կը քաշքշեն, կը հրեն, լուտանքներ։ Կռիւ հացի կարգի համար։ Հացի համար։ Ի՞նչը կրնայ երկու տարեցներ մղել՝ այս ձեւով զիրար վնասելու։ Երկար ու յոգնեցուցիչ սպասո՞ւմը։ Անապահովութեան զգացո՞ւմը։ Թերեւս։ Տարօրինակ մարդ արարած։


***

Ժամը 7:40 է։ Գործատեղիիս մօտ փուռ մը կայ, որ հազիւ 60-70 մեթր հեռու է։ Դեռ կանուխ է, մինչեւ 8։00 ժամանակ ունիմ։ Կը նայիմ կարգին, մօտ 12 հոգի են։ Շատ չեն, կը հասնիմ։ Երկու հոգի արդէն առած են, առջեւս տասը հոգի մնաց, պէտք է գործէն չուշանամ։ Ուշանամ ալ, հոգ չէ։ Պատերազմի այս գէշ օրերուն հացի համար ուշանալըյանցանք չէ։ Գարնանային զով հով մը կը փչէ, կը փորձեմ խոնաւութեան հոտը առնել։ Կը նայիմ ամպոտ երկնքին։ Յանկարծ նայուածքիս ուղղութեամբ, հազիւ տասը մեթր անդին՝ շէնքէն դուրս ցցուած պատշգամի պատի եւ յատակի քարերը, ահռելի պայթումի մը ընկերակցութեամբ, կը թռին եւ կը զարնուին դիմացի պատերուն, պատշգամներուն։ Փոշի, հողի, քարի, կայծքարի հոտ։ Պայթումի ճնշումէն ես զիս գետին կը գտնեմ։ Բայց այս բոլորը միայն ակնթարթ մըն են։ Գլուխս կը վերցնեմ եւ խշշացող ականջներով կը լսեմ մարոց պոռչտուքը, «Ալլահու աքպար» կանչեր․ բազմաթիւ սրընթաց վազող ոտքեր, մեծ մասը՝ բոպիկ։ Չորս կողմս հողաթափներ։ Ակնթարթի մը մէջ ոտքի կը ցատկեմ։ Ինքզինքս կը թօթուեմ, չէ, բան մը չունիմ, խշշացող ականջէս արիւն չի գար, լաւ է։ Հագուստներուս փոշին թօթուելով գործի կ’ուղղուիմ։ Կը փորձեմ պաղարիւնս պահել։ Բայց սիրտս արագ կը տրոփէ։ Մահուան չափազանց մօտ զգացուող շունչէն է կ’երեւի։ Նախապէս մէկ-երկու անգամ զգացեր էի անոր շունչը։ Նոր Գիւղ, պահակութեան ատեն, ուր թէեւ մեզ՝ անփորձներս առաջնագիծ չէին ղրկեր, բայց կային կէտեր, ուր, մի քանի քայլ անդին, դիպուկահարին գնդակը կը մխրճուէր պատին մէջ, զգացնելով թէ մի քանի մեթր է միայն ստոյգ մահը։ Սրտի նոյն արագ տրոփն էր, վախի, պարտականութեան զգացումի եւ նոյն վախը խեղդելու ճիգի խառնուրդ մը։


***

Դարձեալ խճողում, հրմշտուք։ Դեռ տասը հոգի կայ։ Ոսկորներուս մէջ սառած գետնի պաղութիւնը արդէն ցաւ կը պատճառէ։ Ծեր մը կը մօտենայ կարգին։ Ահա նոր կռիւ մը, կը մտածեմ։ Կը շարունակէ մօտենալ։ Կը մխրճուի մարդոց կոյտին մէջ։ Եւ ահա պոռչտուքը կը սկսի.

وين داخل، خليك بدورك –
(Ո՞ւր կը մտնես, կարգիդ սպասէ՛)։

Մարդը հանդարտ կը պատասխանէ.

– Հաց չեմ ուզեր, հաց պիտի չառնեմ։ Կարգերնիդ չեմ առներ, հոգ մի՛ ընէք։

Եւ ծռելով կը համբուրէ փոքր տղեկի մը գլուխը։

– Հաց չեմ ուզեր, հացը ամէն բան չէ, միայն աս պզտիկը պիտի համբուրէի, թոռնիկիս կը նմանի, քանի տարի է Գերմանիա ճամբորդեր են։ Քանի տարի է չեմ տեսած։

Ու դանդաղօրէն կը հեռանայ։ Ակնթարթ մը լռութիւն կը տիրէ։ Ետքը նորէն ժխոր։

Ոչ միայն հացիւ։ Ճիշդ է, կը մտածեմ, «ոչ միայն հացիւ կեցցէ մարդ»։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԴԷՊԻ ԳԵՐՄԱՆԻԱ (1980-1990) – Զ.

ՄԱՍԻՍ ԻՆՃԻՃԵԱՆ

ԳԵՐՄԱՆԱՑԻ ԸՆՏԱՆԻՔԻ ՄԸ ՀԵՏ

Քարլզրուհէի համալսարանի ուսումնական նախապատրաստական տարուայ երկրորդ կիսամեան կ’ընթանար իր հունով ու էական փոխոխութիւններ չկային։

Երբ Ամանորը կը մօտենար, տեղեկացանք որ իբր օտար ուսանող առիթ ունինք Գերմանիան «ներսէն» ճանչնալու համար Ս. Ծննդեան ու Նոր Տարուան (1981-82) արձակուրդը գերմանացի ընտանիքի մը հետ անցընելու։ Այս առաջարկին ընդառաջող շատ քիչեր եղան, ու ես ալ այս քիչերէն մէկն էի։ Պահանջուած անձնական տուեալներս, լուսանկարս ու 50 մարք մըն ալ յանձնեցի կազմակերպութեան ու քանի մը շաբաթ յետոյ ստացայ ընտանիքի մը անունն ու հասցէն, ու կարծեմ գնացքի տոմսն ալ մէջն էր։ Ուրիշ տեղեկութիւն մը չունէի։ Հասցէն կը յուշէր որ ընտանիքին գտնուած վայրը փոքր տեղ մը պէտք է ըլլար։ Կը մտածէի թէ ինչպիսի՞ ընտանիք մը կը փափաքէր Ս. Ծննդեան տօնն ու Ամանորը անցընել անծանօթ մէկուն հետ։ Հաւանաբար առանձին ապրող ընտանիք մը ըլլալու էր, մտածեցի յանկարծակի։ 

Նշուած օրը գնացքով ճամբայ ելայ։ Երթալիք տեղս Քոպլենցի (Koblenz) ու Թրիերի (Trier) միջեւ էր, Լիւքսեմպուրկի մօտ։ Արդեօք ինչպէ՞ս զիրար պիտի գտնէինք․ հարցը կար գլխուս մէջ, բայց ինչքան գնացքը մօտենար որոշուած կայարանը, մտահոգութիւնս կը վերանար. շատ քիչ մարդ մնացած էր գնացքին մէջ։ Երբ հասանք, միայն ես էի որ գնացքէն իջայ, ու կայարանին մէջ կար միայն մէկը՝ փոքր աղջկայ մը ձեռքը բռնած։ Այսպէս անմիջապէս զիրար գտանք։ Սկիզբի երկխօսութիւնը անհասկնալի էր, լեզուն լաւ չհասկցողի տպաւորութիւն թողուցի մինչեւ որ պարզեցինք որ ես իրենց նամակը չէի ստացած, ուր իրենք իրենց ընտանիքը ծանօթացուցած էին։ 

Ինքնաշարժով գիւղէն ալ դուրս ելանք։ Ամէն տեղ ձիւնածածկ էր․ լայն, սպիտակ դաշտերուն մէջտեղէն, սակայն ձիւնէն մաքրուած ճանապարհէ մը կ’երթայինք դէպի իրենց տունը։ Աչքիս առաջ ամայի դաշտեր էին առանց որեւէ տունի մը նմոյշին։ Վերջապէս հասանք իրենց տունը՝ արդիական, միայարկ, երկայնքին կառուցուած համեստ տուն մը։ Գիւղացի ընտանիք մըն էր, ունէր 6 զաւակներ, առաջին երկու աղջիկներն ալ ամուսնացած էին եւ ունէին մէկական զաւակ ու գրեթէ ամէն օր ընտանիքներով տունն էին։ Տունը կ’ապրէր նաեւ մեծ մայր մը։ Այցելութեան կու գային մէկուն ընկերը կամ ընտանեկան բարեկամ մը, այդպէս որ երբ սեղան նստէինք, 12-14 հոգի կ’ըլլայինք։ Զիս ընդունեցին շատ ջերմ ու սիրալիր։ Մէկ անգամէն դարձայ մեծ ընտանիքի մը հաւասար անդամը։

Ինծի հետ կը խօսէին անպայման գրական գերմաներէնով ու արդէն իրենց գերմաներէնի մակարդակը ստուգուած էր այս հանդիպումը կազմակերպող ընկերութեան կողմէ։ Սակայն իրենց միջեւ, յատկապէս փեսաներուն կամ գիւղի ծանօթներուն հետ կը խօսէին բարբառ մը, Մոզել-Ֆրանկոնեան բարբառը, որ շատ մօտ էր Լիւքսեմպուրկի լեզուին․ գրեթէ նոյնն էր։ Կ’ըսէին որ երբ երթան Լիւքսեմպուրկ, կը խօսին միայն իրենց բարբառը։  

Յատկանշական էր որ ամէն անգամ որ սեղան նստէինք, ճաշէն առաջ անպայման կ’աղօթէինք, նոյնպէս՝ ճաշէն յետոյ։ Նաեւ իրիկունները երեխաները աղօթք ըսելով կ’երթային իրենց սենեակները։ Կաթողիկէ հաւատացեալ ընտանիք մըն էր։ Քանի որ իրենց գիւղի եկեղեցին մշտական հոգեւորական մը չունէր ու միաժամանակ կը սպասարկէր տարբեր գիւղերու, այս ընտանիքին հայրն ալ եկեղեցիին մէջ հոգեւորականի բացակայութեան իրաւասութիւն ունէր յատուկ արարողութիւններ կատարելու, որոնցմէ բոլորին ալ իմ այցի ժամանակ ներկայ եղայ։ 

Կէսօրուայ ճաշը ժամը 12։00ին էր, ու սեղանին վրայ առանց բացառութեան կ’ըլլային խաշած գետնախնձոր ու կարմիր կաղամբ։ Գերմանացիներու մասին տարածուած նախապաշարումներէն մին ալ այն է, որ իրենք միշտ գետնախնձոր ու կաղամբ կ’ուտեն, ու ես ամէն օր ականատես կ’ըլլայի ասոր։ Իսկ ընթրիքը ժամը 4:00ին էր, ինծի համար քիչ մը կանուխ, սակայն այս էր իրենց կենցաղի կանոնակարգը։ Այս անգամ սեղանին վրայ կ’ըլլար ոչ թէ գետնախնձոր, այլ հաց, զոր միշտ մեծ մայրը կը կտրէր, մեծ, կլոր հացը գիրկը բռնած, դանակով վարէն վեր՝ շերտ-շերտ։ Ամանի տեղ մեր առջեւ կ’ըլլար փայտէ տախտակ մը, որուն վրայ հացին կարագ կը քսէինք ու տարբեր տեսակի միսի կտորներ կը դնէինք ու թթու վարունգ մըն ալ վրան։ Փայտէ տախտակի օգտագործումը ու նման ընթրիքի ձեւը յետոյ յաճախ պիտի տեսնէի թէ հանրակացարան բնակած ժամանակս, թէ գերմանացի տարբեր ընտանիքներու սեղանին։ 

Տան անմիջապէս քովը ունէին գոմ մը բազմաթիւ կովերով։ Անասնապահ էին ու կաթի վաճառքն էր իրենց ապրուստի աղբիւրը։ Այս էր պատճառը որ կանուխ կ’ուտէին, նաեւ իրիկունը 8:00էն յետոյ կը քնանային, որպէսզի առաւօտեան 4:00ին բոլորը արթուն ըլլան ու իրենց կովերով զբաղին։

Իսկ ես կ’արթննայի բաւական ուշ, ժամը 8։00էն յետոյ ու առանձին կը նախաճաշէի։ Ընտանիքի փոքր աղջիկը, 5 տարեկան Գաթիան, կ’ըլլար սեղանի խօսակիցս։ Արդէն օրերս կ’անցընէի ընդհանրապէս Գաթիային ու ագարակի շան հետ խաղալով, սակայն շունը ոչ մէկ ատեն տունէն ներս կը մտնէր։

Ունէին հիւրասենեակ մը, որուն դուռը միշտ փակ էր։ Երբ եկաւ Ս. Ծնունդը, 24 Դեկտեմբերին այդ դուռը բացուեցաւ, ու բոլորս մտանք ներս։ Զարդարուած էր Ս. Ծննդեան համապատասխան՝ տօնածառով, նուէրներով ու մեծ մսուրով մը։ Քանի որ իրենք ձմեռները աւելի քիչ գործ ունէին, ընտանիքին հայրը ձմեռները կը զբաղէր փայտի փորագրութեամբ․ ստեղծած էր փայտէ տարբեր կերպարներ ու իր երեւակայութեամբ կառուցած էր կարծես Բեթղեհէմի նախատիպը։ Ամէն տարի գիւղէն հիւրեր կու գային յատկապէս այս մսուրը տեսնելու ու նոր աւելցած բան մը յայտնաբերելու համար։

Հետս տարած էի ընտանիքի անդամներուս քանի մը նկարներն ու Հռոմի պապին հետ նկարս (տես ԴՐՈՒԱԳ ՄԸ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՊՕՂՈՍ Բ.Ի Կ. ՊՈԼԻՍ ԱՅՑԷՆ – Հայերէն blog (wordpress.com)։ Այս նկարին գոյութեան լուրը անմիջապէս տարածուած էր գիւղին մէջ, ու երբ արդէն առաջին անգամ գիւղի եկեղեցին գացի, բոլորը գիտէին ասոր մասին ու կը դիմաւորէին մեզ «Ձեր հի՞ւրն է սուրբ հօր հետ» ըսելով։

Ընդհանրապէս աշխարհի մասին լուրերը կը ստանային եկեղեցիէն՝ հոգեւորականին քարոզին ընթացքին, այլապէս ոչ թերթ կը կարդային, ոչ ալ լուրերը մտիկ կ’ընէին։ Գոնէ ես այդ երկու շաբաթներուն ընթացքին ասոր ականատեսը եղայ։ Հոգեւորականին ըսածներն ալ կը կատարէին։ Այսպէս, այդ օրերուն ծրարներ կը պատրաստէին Լեհաստան ղրկելու համար. արեւմտեան քաղաքականութիւնը զբաղած էր Լեհաստանի քաղաքական զարգացումներով, յատկապէս «Solidarnocz»ի (համերաշխութիւն) շուրջ։ 

Հետաքրքրական ու հաճելի երկու շաբաթներ անցուցի այս ընտանիքին հետ, մշտավառ յուշերով։ Տեսայ հոգիի մաքրութիւն, համեստութիւն, հաւատք ու բարութիւն։

Ցիւրիխ, 16 Սեպտեմբեր 2022

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՅՑԵԼՈՒԹԻՒՆՍ ԽԱՐԲԵՐԴ

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՉՈՒԽԱՃԵԱՆ

Երէկ Պոլսէն գացի Խարբերդ։ Առաջին գացած տեղս ասորական վաղեմի եկեղեցին էր։ Զանգահարեցի․ եկեղեցւոյն պաշտօնէուհին բացաւ դուռը եւ ներս հրամցուց մեզ։ Ըսի, որ հայ եմ ու Պոլսէն եկած եմ։ Այս մէկը լսելով շատ ուրախացաւ։ Ետքը պաշտօնէուհին հարց տուաւ, թէ ինքնաշարժ ունի՞նք թէ ոչ։ Մենք ալ ըսինք. «Այո», եւ կնոջը մեզի տուած տակառները առինք ու աղբիւրէ մը ջուր լեցուցինք։ 

Երբ եկանք, կինը ըսաւ, թէ վարձակառքի շարժավար մը կայ, որ ուրիշներէն աւելի վարձք կ՚ուզէ ջուր լեցնելու համար։ Իսկ Հայր Մուշէ ըսաւ մեզի, թէ ատենօք մահմետական կրօնագիտութեան վարժարանէն (Իմամ-հաթիպ) կ՚ելլէին ու կը քարկոծէին եկեղեցին, բայց հիմա պաշտպանութեան տակ առնուած է։ 

Ասորական այդ եկեղեցիէն ելլելուս պէս Մայր Մարիամ ասորական եկեղեցին գացի, որ վերանորոգման մէջ է։ Փա՜ռք Աստուծոյ, ըստ իս՝ Հայր Մուշէի աղօթքներուն շնորհիւ բանուորները ներս առին մեզ, սակայն բան մը չլուսանկարեցի, որպէսզի չվտանգեմ զանոնք։ 

Մայր Մարիամ ասորական եկեղեցիէն ելայ եւ գացի հայկական-ասորական (յստակ չէ, թէ որո՞ւ կը պատկանի) բողոքական եկեղեցին։ Հայկական կամ ասորական, վերջ ի վերջոյ ան կը պատկանի տաճիկներուն ձեռքէն քաշած ազգի մը։ Ես կառատուն դարձած եկեղեցիին դուռը գացի ու հեռաձայնս հանեցի որ լուսանկարեմ։ Կառատան պահապանը անմիջապէս ըսաւ ինծի, թէ արգիլուած է լուսանկարել։ Ըսի. «Ինչո՞ւ։ Այս եկեղեցին կը պատկանի մշակոյթի նախարարութեան»։ Ինծի նորէն դարձաւ եւ ըսաւ. «Այս տեղը անձնական սեփականութիւն է։ Չես կրնար լուսանկարել»։ 

Հոնկէ հեռացայ եւ հեռաձայնեցի մշակոյթի նախարարութեան եւ պատմեցի ինծի պատահածները։ Ըսին, թէ պահապանին ըսածը ճիշդ է. այն եկեղեցին անձնական սեփականութիւն է։ Ըլլալիք բան չէ։ Բայց ես բաներ մը լուսանկարեցի եկեղեցին շրջապատած ցանկապատին ծակերէն։

Ասանկ է ահա, սիրելինե՛ր։ Մենք ու ասորիները թուրքերուն ձեռքէն շատ քաշած ենք։ Հայերն ու ասորիները սպանեցին, իսկ հիմա մեզմէ մնացածներն ալ աւերել կ՚ուզեն։ Կա՛մ քովէ քով պիտի պայքարինք, կա՛մ այդ սատանաներուն ձեռքէն քաշելիք տակաւին շատ ունինք։

16 Սեպտեմբեր 2022

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ:

ՉԱՄԻՉԸ

ԱՆԳԻՆԷ ԱՅՆԹԱՊԼԵԱՆ ՔՈՐԹՄՈՍԵԱՆ

Քեսապի մէջ ամէն տարի բարի սովորութիւն է չամիչի պատրաստութիւնը թարմ եւ քաղցրահամ ճերմակ խաղողէն։

Օգոստոս ամսուան մէջ, Ս. Աստուածածնայ տօնին, մեր գիւղի խաղողները հասուննալով, սիրայօժար եւ խոնարհաբար սնտուկներու մէջ կը հաւաքուին եւ կը ղրկուին եկեղեցի, որպէսզի օրհնութիւն ստանան եւ ժողովուրդը Ս. Պատարագէն ետք օրհնուած խաղողներէն ուտէ։

Օդը տաք է. մեր փափկասուն տանտիկինները օգտուեցան խաղողի ողկոյզներէն, բայց անպայման մնացեալը չամիչի կ՚ուզեն վերածել արեւուն տակ զանոնք «ծերացնելով», իբր ձմեռնային օգտակար զբաղում։

Ես ալ չամիչ պատրաստեցի անցեալ ամիս։ Իրիկուն մը նստայ պատշգամը, աստղազարդ երկինքը դիտելով եւ հրապուրուելով լուսնի գեղեցկութեամբ։ Դիմացս գաւաթ մը թէյ, ու քովս ալ պզտիկ շփացած կատուս։ Աչք մը նետեցի սեղանին վրայ փռուած չամիչներուս. լսեցի անոնց խօսակցութիւնը.

– Ա՜խ, խաղողիկ, չյոգնեցա՞ր այսքան օրեր չարչարուելով արեւուն տակ. նայէ՛ ինչպէս ծեր տեսք մը ունեցար։

– Է՜հ, ի՞նչ ընենք, եղբայր. այս տիկիններն ալ մեզ ձմեռը այս ձեւով չուտեն՝ ձմեռ չ՚անցնիր կ’երեւի. պիտի դիմանանք։

Հիմա կարգն է արդէն բացատրելու, թէ ինչպէս այդ երիտասարդ, քաղցրիկ խաղողները չամիչ կ՚ըլլան։ Ողկոյզները քաղելէն ետք, կը նայինք․ եթէ մէջը մի քանի աւրուած հատեր կան՝ կը հանենք։ Նախապէս խորունկ ամանի մը մէջ քիչ մը մոխիր կը թրջենք։ Մեծ կաթսայի մը մէջ կը լեցնենք ջուր, մէկ դգալ bicarbonate (սոտա), կէս գաւաթ ձէթ եւ մի քանի կաթիլ կիտրոնի հիւթ։ Կ՚աւելցնենք անոնց մոխիրի ջուրը ու կ՚եռացնենք։

Միշտ հարց տուած եմ. ինչո՞ւ մոխիրի ջուրով կը շինեն չամիչը. ժամանակին մեր մեծ մայրերը ինչե՜ր փորձեր են։ Անոնք ըսեր են, թէ այդ ձեւով աւելի արագ կը չորնայ։ Ներկայիս, շատերը զանց առած են մոխիրի ջուրը։

Կաթսային մէջ ջուրին, bicarbonateին ու ձէթին միասնաբար եռացած ատեն, կը լսենք դարձեալ մեր խաղողներուն զրոյցը։

– Պատրաստուեցէ՛ք, ընկերներ, պիտի սուզուինք տաք ջուրին մէջ, որ քիչ մը թոռմինք, մի՛ վախնաք։

– Ինչո՞ւ կը մտահոգուիս, պէտք չկայ վախնալու. այս տիկիններուն օգտակար կ՚ըլլանք։ Աւրուելու եւ թափուելու փոխարէն մեզ այդպէս թող ընեն, որ լման ձմեռը տուներու մէջ ապահով մնանք։

Ողկոյզները առնելով եռացած ջուրին մէջ կը դնենք կէս վայրկեան ու կը հանենք. զանոնք կը փռենք լաթի մը վրայ, արեւուն տակ։ Պայման է որ օդը շատ տաք ըլլայ եւ արեւուն ազդեցութիւնը՝ սաստիկ։ Մէկ շաբաթ պէտք է մնան այդ վիճակին մէջ մինչեւ որ լաւապէս չորնան ու սրճագոյն դառնան. պէտք է նաեւ ուշադիր ըլլանք, որ բոլոր հատերը արեւուն տակ լաւ մնան, այս պարագային երկու օրը անգամ մը ողկոյզները հակառակ կողմ դարձնելով։ Հիմա լսենք անոնց գանգատը։

– Ա՛խ, ամէն տարի այսպէս պիտի չարչարուինք եղեր. եկուր ալ համբերէ այս կիզիչ արեւուն տակ օրերով. մեռանք, ծերունիի մը մորթին պէս կնճիռներ ունեցանք, չոփ չոր եղանք։

– Եալլա՜, մի՛ նեղուիր. այսօր ալ կը վերջանայ այս փորձանքը։ Հիմա տանտիկինը մեզ պիտի հաւաքէ. պաղ լոգանք մը առնէինք, ի՜նչ լաւ կ՚ըլլար։

Ճիշդ էք, չամիչներ, իրաւունք ունիք. ուրեմն, երբ հատիկները ստանան իրենց վերջին տեսքն ու գոյնը, զանոնք կը հաւաքենք, հատ-հատ կը մաքրենք զանոնք ճիւղերէն ու կը լուանք, բայց այս անգամ միայն արագ պաղ ջուր թափելով անոնց վրայ, պարզապէս որպէսզի աւելորդ ձէթը անհետանայ, ինչպէս որ երբ լողալէն ետք ծովէն ելլենք, կ՚ուզենք արագ լոգանք մը ընել, մեր մարմնին վրայէն հանելու ծովուն աղը։

Վերջաւորութեան, կէս ժամ ալ կը փռենք արեւուն տակ, լրիւ չորցնելու համար, ու հաւաքելով կը լեցնենք տոպրակներու մէջ։

Արդէն հանգչեցան մեր չամիչները։ Լսենք անոնց վերջին խօսքը.

– Ընկերներ, վերջապէս քիչ մը զովացանք ու շունչ մը առինք. հիմա ալ կրնանք հանգչիլ ու քնանալ, որպէսզի մարդիկ ձմեռը մեր օգուտը առնեն վառարանին շուրջը հաւաքուած, անցընելու ձմրան ցուրտ օրերը։ Կրնանք նաեւ Կաղանդի գիշերը անոնց սեղանին համեստ զարդը ըլլալ, տարբեր երանգ ու հմայք տալով։

Անուշ ըլլայ ուտողին։

Արտատպումի պարագային կը խնդրուի նախապէս կապ հաստատել Հայերէն Blog-ի վարչութեան հետ: